Ruimteneutraliteit meten en verkennen

Transcriptie

1 29/11/2013 Ruimteneutraliteit meten en verkennen Guy Engelen, VITO Studiedag Ruimte Vlaanderen 28 november 2013 Brussel

2 Ruimteneutraal: wat is het? ❷ evolueren naar ruimtelijke ontwikkeling waarbij de ❶ totale bebouwde oppervlakte niet meer toeneemt 29/11/2013 2

3 Ruimteneutraliteit in Vlaanderen» Een doelstelling uit het Groenboek» Een vorm van slim ruimtegebruik: Ladder van Lansink 1. Zoveel mogelijk de bestaande bebouwde ruimte benutten; 2. Hergebruik van bestaande, vooral versteende ruimte maximaliseren; 3. Streven naar een ruimtelijke ontwikkeling van Vlaanderen waarbij geen nieuwe open ruimte wordt aangesneden.» Ook een bezorgdheid van de EU: Soil Thematic Strategy (COM (2006) 231) (September, 2006) 29/11/2013 3

4 Efficiënt hulpbronnengebruik in Europa» Soil Thematic Strategy (COM (2006) 231) (September, 2006)» Land take (= ruimtebeslag) zover mogelijk terugdringen tot nul» Nog sterk gericht op het behoud van de productiecapaciteit van de bodem 29/11/2013 4

5 Potentiële verliezen in graanopbrengsten (%) in 19 EU-landen ( ). 29/11/2013 5

6 Ruimteneutraliteit in Europa» Soil Thematic Strategy (COM (2006) 231) (September, 2006)» Gemiddelde verstening in EU is 4%» Tussen 1990 en 2000 ging per dag minstens 275 hectare bodem verloren in de EU» Wat wetgeving betreft, herbekijkt de Commissie de milieueffectbeoordelingsrichtlijn (Richtlijn 85/337/EEG), wat de gelegenheid biedt om al in een vroeg stadium van de planning van een project, beter rekening te houden met bodemoverwegingen (Bron: COM (2012) 46). 29/11/2013 6

7 ❶ totale bebouwde oppervlakte 1. Wat is Ruimtebeslag?» Dat deel van de ruimte waarin de bio-fysische functie niet langer de belangrijkste is ( landgebonden landbouw en natuur);» Ruimte die ingenomen wordt om te wonen (woonruimte inclusief tuinen), te werken (uitgezonderd landgebonden landbouw), te recreëren (parken en sportfaciliteiten), zich te verplaatsen (infrastructuur). Maar, wat met: Militaire terreinen? Serres? 2. Wat is het ruimtebeslag in Vlaanderen? => Nulmeting 1. NGI-top10V ( , 10 m): ha = 25.6% 2. CORINE Land Cover (EEA, 2006, 100 m): ha = 26,9% 3. VITO-landgebruikkaart (2011, 10 m): ha = 28.2% 4. En in de EU? 4% 3. Opvolging in de tijd door meting: jaarlijks? tweejaarlijks? vijfjaarlijks? 29/11/2013 7

8 NARA: Landgebruik in Vlaanderen 2012, resolutie10m. 118 landgebruiken Leuven 29/11/2013 9

9 Fouten omwille van de onnauwkeurige koppeling van de VKBO databank met CRAB Tervuren Geen ruimtebeslag op NGI maar wel op oude 10m kaart Foutief: Residentieel / commercieel hoog groen Correct: Bos Tervuren 29/11/ Tervuren

10 Nieuwe gevangenis Voorbeeld Hasselt (topokaarten ) Nieuwbouw woningen Site Ethias arena 29/11/ Industrieterrein Ekkelgaarden

11 17,00 16,00 15,00 14,00 13,00 12,00 11,00 10,00 9,00 8,00 7,00 6,00 5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 0,00 ❷ evolueren naar totale Woongebied bebouwde Nijverheidsgebouwen -terreinen oppervlakte die niet meer toeneemt Handelsgebouwen en - terreinen» Opzet aan de hand van een scenariostudie met RuimteModel Vlaanderen: 1. Business-As-Usual (BAU) scenario telecommunicatie- met gekende en technische trends voorzieningen en het Terreinen voor gemengd gebruik verderzetten van huidig beleid; Terreinen voor vervoer en telecommunicatie (2) 2. Een Ruimteneutraal scenario met een evolutie naar een Vlaanderen dat nog aan 3 ha/dag verstedelijkt Terreinen in 2020 voor en technische aan voorzieningen 0 ha/dag in Groei Bebouwde oppervlakte en Woongebied (ha/dag) FOD Economie: Bodemgebruik in km² - per gewest Bebouwde gronden en aanverwante terreinen Woongebied Bebouwde gronden en aanverwante terreinen 0, /11/ Steengroeven, putten, mijnen, enz. Openbare gebouwen en terreinen behalve vervoer-, Recreatiegebied en andere open ruimte 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 Aantal inwoners per ha y = ,7200e -0,0123x R² = 0,9301

12 Groei Bebouwde oppervlakte en ❷ Woongebied evolueren (ha/dag) 60,00 naar totale bebouwde 50,00 oppervlakte die niet meer toeneemt 17,00 16,00 15,00 14,00 13,00 12,00 11,00 10,00 9,00 8,00 7,00 6,00 5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 0, Bevolking Bevolking RuimteModel (trend volgens Federaal Planbureau) Bevolking (Bron: FOD Economie) 0 29/11/ ,00 30,00 20,00 10, Aantal inwoners per ha y = ,7200e -0,0123x R² = 0,9301 0, Groei Woongebied (ha/dag)

13 Scenario BAU» Ruimtebeslag groeit van ha in 2010 tot ha in 2050» ha groei = 2705ha/jaar = ± 7.4ha / dag Ruimtebeslag ha/dag BAU - scenario Ruimteneutraal ha Categorie Ha/jaar Ha/dag ha Residentieel Zelfstandigen Industrie Handel Diensten /11/

14 Scenario Ruimteneutraal 9 8,5 8 7,5 Zelfstandigen (jobs/ha) Ruimteneutraal» Residentieel en Economisch landgebruik evolueren naar 0 ha/dag - groei in 2050.» In 2020 is de groei nog 3 ha/dag» Per sector is de ontwikkeling conform gekende trends» Sturing in RuimteModel enkel op verdichting Scenario ha % Residentieel (inw./ha) Ruimteneutraal BAU Ruimteneutraal BAU - scenario BAU - scenario 15 Ruimteneutraal /11/ , Diensten (jobs/ha) BAU - scenario Ruimteneutraal Handel (jobs/ha) BAU - scenario

15 Landgebruik BAU Jaar: Landgebruik Ruimteneutraal 29/11/

16 Verstedelijking BAU Jaar: Verstedelijking Ruimteneutraal 29/11/

17 Verstedelijkingsgraad» Verstedelijking berekend als het aandeel verstedelijkte landgebruiken in een cirkelvormig gebied met straal 3 km;» Verschil in 2050: BAU Ruimteneutraal. 29/11/

18 Open Ruimte BAU Jaar: Open Ruimte Ruimteneutraal 29/11/

19 Fragmentatie van Open ruimte» Omvang van het aaneengesloten gebied van landgebruiken behorende tot de Open Ruimte (Landbouw en Natuur).» Verschil in 2050: Ruimteneutraal BAU. 29/11/

20 Bevolkingsdichtheid inwoners per ha» Verschil in 2050: Ruimteneutraal BAU Scenario ha Inwoners / ha BAU Ruimteneutraal /11/

21 Ecosysteemdiensten: voedselproductie» Toegevoegde waarde van de producten die op landbouwpercelen wordt geproduceerd ( /ha/jaar) BAU 2050 Ruimteneutraal /11/ Bron: VITO, 2013, Raming van de baten geleverd door het Vlaamse NATURA 2000-netwerk (in opdracht van ANB)