Rusteloze benen. Slaap Waak Centrum

Transcriptie

1 Slaap Waak Centrum Rusteloze benen Afspraak op het Slaap Waak Centrum Een slaapprobleem of een slaapgerelateerd probleem heeft vaak een brede aanpak nodig. In het Slaap Waak Centrum werken wij daarom met een multidisciplinair team. Dit houdt in dat verschillende zorgverleners vanuit hun eigen deskundigheid, zich bezig houden met uw probleem. U heeft niet met al deze zorgverleners een afspraak. Eén keer per week komt het team bij elkaar om alle patiënten te bespreken. Daarmee zijn wel alle zorgverleners bij uw probleem betrokken. De zorgverleners zijn onderdeel van verschillende poliklinieken en afdelingen binnen het Jeroen Bosch ziekenhuis. De intake, onderzoeken, uitslagen en behandelingen kunnen daardoor plaatsvinden op de volgende poliklinieken, afdelingen van het Slaap Waak Centrum: polikliniek Longgeneeskunde; polikliniek Neurologie; polikliniek Keel-, Neus- en Oorheelkunde (KNO); functieafdeling Longgeneeskunde; Klinische Neurofysiologie; medische psychologie. Verder werken wij samen met het TandheelkundigCentrum in Rosmalen en Vught. Kunt u niet naar uw afspraak komen? Belt u dan zo snel mogelijk, maar uiterlijk een werkdag voor de dag dat u een afspraak heeft naar de afdeling Klinische Neurofysiologie (073) We kunnen uw plaats dan gebruiken om een andere patiënt te helpen. Zo werkt u ook mee om de wachtlijsten zo kort mogelijk te houden! Wat neemt u bij ieder bezoek mee? Uw geldig legitimatiebewijs (geldig paspoort, rijbewijs, identiteitskaart of vreemdelingenkaart). Uw patiëntenpas van het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Heeft u nog geen pas of kloppen de gegevens niet meer? Laat dan een (nieuwe) patiëntenpas maken voordat u naar uw afspraak gaat. Dit kan op alle locaties van het Jeroen Bosch Ziekenhuis, behalve Zaltbommel Gamerschestraat. Deze informatie voor patienten is met de grootste zorg samengesteld. Het betreft algemene informatie. Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Jeroen Bosch Ziekenhuis / (SWC-006, uitgave december 2016)

2 Uw Actueel Medicatie Overzicht (AMO). Het is voor uw arts belangrijk te weten welke medicijnen u thuis gebruikt. Uw eigen apotheek kan dit overzicht voor u uitprinten. Vraag hierom kort voordat u het ziekenhuis bezoekt.heeft u een brief gekregen van de arts die dit onderzoek voor u heeft aangevraagd? Neemt u deze dan ook mee. Medicatiegegevens delen Het Jeroen Bosch Ziekenhuis kan digitaal uw historisch medicatieoverzicht opvragen, maar alleen als u daar toestemming voor heeft gegeven. Deze toestemming regelt u bij alle apotheken waar u uw medicatie ophaalt, of online via Toch blijft het ook dan belangrijk om uw papieren AMO mee te nemen naar het ziekenhuis. Aan de hand van uw AMO controleren we welke medicatie u op dit moment gebruikt. Na goedkeuring van de arts vermelden we deze medicijnen in uw Elektronisch Patiënten Dossier. Wat zijn rusteloze benen (restless legs)? Het rusteloze benen syndroom (ofwel restless legs syndrome, afgekort RLS) is een neurologische bewegingsstoornis. Hierbij bewegen de benen spontaan en ongecontroleerd. Daarbij kunt u een jeukend, branderig, kriebelend gevoel hebben in uw benen. Dit gevoel verdwijnt tijdelijk als u uw benen beweegt. Het is een veel voorkomende slaapstoornis omdat de klachten u uit de slaap houden. Verschijnselen Als u lijdt aan RLS dan heeft u last van een vervelend gevoel, meestal in de kuiten. Dit gevoel dwingt u om uw benen te bewegen. Mensen beschrijven hun klachten vaak op verschillende manieren en nogal onduidelijk. Voorbeelden van beschrijvingen van de klachten zijn: een trekkend-kruipend gevoel; elektriciteit; alsof er mieren in de benen marcheren; alsof er spuitwater in de aderen zit. Het gemeenschappelijke kenmerk is een onaangenaam gevoel in de benen. Bewegen van de benen zorgt ervoor dat het vervelende gevoel verdwijnt, maar zodra u met bewegen stopt, kan het gevoel weer terugkeren. Als u de drang om te bewegen negeert, dan verergert het vervelende gevoel, totdat u vanzelf uw benen weer gaat bewegen. Het kan ook zo zijn dat uw benen onwillekeurige schoppende bewegingen gaan maken. Het onprettige gevoel kan ook optreden in uw armen, romp, handen of voeten. De irritatie in de benen gebeurt meestal tijdens rust, vooral s avonds en s nachts. Het houdt mensen uit de slaap. U kunt door de rusteloze benen een slaaptekort krijgen en daardoor overdag vermoeid zijn. De RLS-klachten kunnen er ook voor zorgen dat u liever geen activiteiten meer doet waarbij u lang stil zit, zoals autorijden, bezoek aan een bioscoop of theater. Beenbewegingen Veel mensen met rusteloze benen (RLS) hebben s nachts ook klachten van schokkende bewegingen van de grote teen, enkel, knie, heup en/of de benen die niet zelf opgemerkt worden. Dit zijn zogenaamde Periodic Limb Movements of Sleep (PLMS). Ze komen enkele malen per nacht voor. PLMS hebben tot gevolg dat u lichter gaat slapen waardoor u niet uitgerust wakker wordt. Patientenvoorlichting jeroen bosch ziekenhuis 2 van 5

3 Wat is géén RLS? Veel aandoeningen die pijn veroorzaken, worden aangezien voor RLS. Heeft u echt RLS? Dan is het voornaamste gevoel de voortdurende drang om de benen te bewegen. Dat begint of verergert tijdens perioden van rust of inactiviteit. RLS is heel iets anders dan kramp in de benen. Bij kramp ontstaat er een pijnlijke samentrekking van een spier of spiergroep, meestal de kuit. Dit kan normaal zijn na flinke inspanning, of abnormaal zoals bij aandoeningen van zenuwen en bloedvaten. Een vervelend gevoel waarbij u geen drang hebt om te bewegen is géén RLS. Het is ook iets anders dan inslaapschokjes, want dat zijn ongewilde kortdurende spasmen bij inslapen, zonder vooraf de behoefte om te bewegen. Hoe wordt de diagnose RLS gesteld? U wordt doorgestuurd naar het Slaap Waak Centrum. Daar krijgt u een gesprek met de neuroloog/slaapspecialist. Een neuroloog stelt vast of u rusteloze benen (RLS) heeft aan de hand van een beschrijving van uw klachten. Er zijn voor de arts vier belangrijke normen om de diagnose Restless Legs Syndrome (rusteloze benen, RLS) te stellen: Drang om de benen te bewegen, meestal gaat dit samen met een vervelend gevoel in de benen. De drang om te bewegen of het vervelende gevoel beginnen of verergeren tijdens perioden van rust of inactiviteit zoals liggen of zitten. De drang om te bewegen of onplezierige gewaarwordingen worden geheel of gedeeltelijk verlicht door beweging zoals lopen of strekken, tenminste zolang de activiteit voortduurt. De drang om te bewegen of de onplezierige gewaarwordingen zijn heviger in de avond en nacht dan overdag of treden alleen s avonds of s nachts op. Vaak kan ook uw partner informatie geven over uw RLS-symptomen. Vooral over het optreden van de schokkende beenbewegingen tijdens uw slaap. U kunt zelf door die bewegingen heen slapen, maar uw partner wordt er mogelijk wel wakker van. Uw arts doet mogelijk een paar onderzoeken om de ernst van de rusteloze benen vast te stellen. Ook kan hij onderzoek doen om de nachtslaap te beoordelen of om andere oorzaken uit te sluiten zoals ijzergebrek, bloedarmoede en een slechte nierfunctie. Welke onderzoeken kunt u krijgen? Polysomnografie. Dit is een slaaponderzoek, waarmee we kijken of de rusteloze benen u uit uw slaap houden. Bloedonderzoek om andere oorzaken uit te sluiten. EMG zenuwgeleidingsonderzoek. Dit onderzoek doen we om zenuw- of - spierschade uit te sluiten. Wie krijgen RLS? RLS kan op elke leeftijd optreden, maar komt het meest voor bij mensen boven de 40. Het komt anderhalf tot twee keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Als u een familielid heeft met RLS, is de kans dat u deze stoornis krijgt drie- tot zesmaal groter. Waardoor wordt RLS veroorzaakt? RLS kan primair of secundair zijn. Primaire RLS wil zeggen dat er geen onderliggende stoornis is die het veroorzaakt. Secundaire RLS wil zeggen dat de klachten ontstaan door een andere ziekte of neurologische aandoening, of door het gebruik van bepaalde medicijnen. Patientenvoorlichting jeroen bosch ziekenhuis 3 van 5

4 De behandeling van RLS Wanneer het duidelijk is wat de oorzaak van uw rusteloze benen is noemen we dat secundaire RLS. De arts behandelt dan zo mogelijk de onderliggende oorzaak. Hierdoor kunnen uw RLS-klachten verminderen of zelfs overgaan. Is er bij u sprake is van primair Restless Legs Syndrome? Dan geeft de behandelend specialist u in eerste instantie adviezen over slapen en uw leefstijl, zie ook onder het kopje leefregels. Nemen uw klachten hierdoor niet af? Of zijn uw klachten matig tot ernstig van aard? Dan kan de behandelend arts u zo nodig medicijnen voorschrijven. De behandeling is gericht op het verlichten van uw RLS-symptomen en daarmee het verminderen van uw slaaptekort. De belangrijkste bijwerking van deze medicijnen is misselijkheid. Die treedt vooral op bij het starten van de behandeling en bij het verhogen van de dosering. Leefregels voor RLS Zelf kunt u vaststellen welke gewoontes of activiteiten uw rusteloze benen beïnvloeden. Er zijn een aantal leefregels die u kunt volgen om de symptomen van deze slaapstoornis zoveel mogelijk te verminderen: Eten en drinken. Het is belangrijk dat u een gezond en uitgebalanceerd dieet kiest. Cafeïnehoudende dranken zoals koffie, thee en sommige frisdranken kunt u beter mijden. Bij de meeste mensen met RLS verergert alcohol de klachten. Ook raden wij u aan om niet te roken. Daarnaast is het belangrijk dat u enkele uren voor het slapen gaan: - geen overvloedige maaltijd gebruikt; - geen koffie, thee, cola of cacao gebruikt; - weinig of geen alcohol gebruikt; - geen drugs gebruikt. Lichaamsbeweging. Regelmatig bewegen is een belangrijk onderdeel van een gezond leefpatroon. De volgende tips kunnen u daarbij helpen: - Zorg dat u drie à vier keer per week minuten lichaamsbeweging krijgt. Dit kan onder meer zijn: wandelen, sporten. - Sporten vroeg in de avond bevordert in het algemeen een goede slaap. - Doe geen intensieve lichaamsbeweging of sport vlak vóór het slapen gaan. Slaaphygiëne. Een goede slaaphygiëne is belangrijk. U kunt zelf voor een gezonde slaap zorgen door: Slaap-gestuurd slapen: - Ga slapen als u zich slaperig voelt. Ga dan direct slapen zonder eerst in bed te lezen, tv te kijken of op uw tablet of mobiele telefoon te kijken. - Sta op, als u geen slaap (meer) heeft en ga iets ontspannends doen. - Doe enkele uren voordat u naar bed gaat geen dutjes meer. - Vermijd actieve geestelijke of lichamelijke arbeid voor het slapengaan. Regelmatig dag- en nachtritme: Houd een regelmatig dag- nachtritme aan. U kunt dit bereiken door op regelmatige tijden naar bed te gaan en op te staan, ook in het weekend. Goede slaapomgeving Zorg dat: - u een goed bed, matras en kussen heeft; - uw slaapkamer de juiste temperatuur heeft, er voldoende luchtventilatie en voldoende geluidsisolatie is; - er geen opzichtige wekker is. Patientenvoorlichting jeroen bosch ziekenhuis 4 van 5

5 Nog een paar tips, overdrijf hierin niet want dat kan weer averechts werken. Misschien heeft u net als veel andere mensen met rusteloze benen baat bij: - Wandelen. - Strekoefeningen. - Hete of koude baden. - Massage. - Hete of koude windsels om uw benen. Heeft u nog vragen? Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen? Dan kunt u deze stellen aan uw behandelend arts. Neemt u ook eens een kijkje op onze website: Patientenvoorlichting jeroen bosch ziekenhuis 5 van 5