DE EERSTE WERKENDE ONTVANGER.

Transcriptie

1 SSB INFO 6 d.d. 19 augustus 2003 BESTE OM's Het nasturen van het aanvullende pakketje en de ontbrekende componenten is bijna voorbij. Dat doet me goed, want het opzoeken en schrijven van adressen en het plakken van postzegels gaat me letterlijk de keel uithangen, HI! Op een paar mensen na heeft nu iedereen alle componenten en de aanvulling in zijn bezit. Als er nu nog iets ontbreekt, b.v. weerstandjes of condensatoren vraag ik je, daarvoor een aan jezelf geadresseerde en gefrankeerde enveloppe op te sturen met een briefje daarbij met de opsomming wat je nog nodig hebt. Die kleine componentjes plak ik gemakkelijk in een brief. Maar dat wordt dan wel na september! Een paar mensen hebben hun totaalpakket nog niet toegestuurd gekregen. Het kan zijn dat je nog niet betaald hebt, of je hebt nog niet gereageerd op mijn mail van 3 juli j.l. Het kan zijn dat je die niet ontvangen hebt doordat sommige providers kennelijk mail weggooien als je mailbox vol zit en in de vakantietijd kan dat voorkomen. Als dat het geval is, neem dan even kontact op met Freek dan stuurt hij je die mail nog een keer toe. Dat geldt ook voor de mensen die het aanvullingspakketje nog moeten ontvangen! De komende drie weken ben ik in het zuiden. Ik heb elke avond om negen uur een sked met Freek PA0PAF op KHz. Als er dringende vragen zijn kun je die naar Freek sturen en kan ik ze misschien op afstand per radio oplossen. Daar hebben we die toch voor.. DE EERSTE WERKENDE ONTVANGER. Uit de brieven en reacties had ik al begrepen dat het niet lang meer zou duren, of er gaan ontvangers en/of transceivers werken. We waren heel benieuwd. En ja hoor, zojuist ging de telefoon en Fred, PA0FRD, meldde dat z'n ontvanger helemaal werkt! Hij heeft ook de eerste PA0SSB transceiver gebouwd en zei dat de eerste indruk van de ontvanger is dat hij goed werkt. Gevoeligheid, frequentiestabiliteit, selectiviteit en afstemming zijn even goed. Alleen moest hij voor de juiste zijband de aansluiting van de zijband keuze op de SSB print, (R158) op het XOR printje vóór de tweede invertor aansluiten. Het betekent overigens alleen dat het schakelaartje SSB/REV op REV moet staan. Dus als dat bij jou ook het geval is verander dan de aansluiting op de XOR print en als je niet weet hoe dat moet wacht dan even af tot wij het zelf uitgezocht hebben. Dan hoor je er van.

2 DE INFO BRIEVEN. Uit alle feedback die ik krijg, blijkt dat er veel mensen zijn die nog moeten beginnen, of die nog maar kleine delen gebouwd hebben. Ze wachten kennelijk tot de lange winteravonden er zijn, en dat is ook wel logisch na een dergelijke warme zomer, en dat geeft ook niets want het is geen wedstrijd. Lees eerst alle INFO brieven nog eens door en doe eerst een beetje studie om te weten hoe alles werkt, dat helpt veel bij het bouwen. In de INFO brieven staan de onderwerpen niet altijd op volgorde. Maak voor je zelf een overzicht waar een onderwerp staat. Nummer de bladzijden zodat je het terug kunt vinden. Als voorbeeld: Info VFO, Blz. 2, 7 en 12. Alle INFO brieven staan óók op onze website. MAILEN OVER TECHNISCHE PROBLEMEN werkt veel te traag. Het kost me veel te veel tijd om alles te beantwoorden en uit de brief blijkt lang niet altijd wat er bedoeld wordt. Als ik dan bel is het probleem soms heel snel opgelost omdat je direct feedback hebt. Dus hierbij vraag ik iedereen die een technisch probleem heeft mij na mijn vakantie te willen bellen. Telefoon: In de ochtend van 10 tot 12 uur, de middag van 3 tot 5 en de avond van 8 tot 10 uur. Van de problemen en hun oplossingen krijgt iedereen bericht via mail en op de website. SCHAKELINGEN VERANDEREN. Er zijn mensen die schakelingen willen veranderen omdat het niet ineens goed werkt. NIET DOEN! Je kunt er zeker van zijn dat het dan slechter gaat werken en niet meer voldoet aan de specificaties. Realiseer je dat de transceiver opgebouwd is uit beproefde schakelingen die voor een groot deel in de SSB-1 transceiver ook zitten en daar perfect werken. Bovendien is er een goed werkend prototype dat schematechnisch volkomen gelijk is aan de gepubliceerde schema's. ELKE ZATERDAGMORGEN is er om tien uur de QRP/zelfbouw ronde op 3795 KHz, meestal geleid door PA3CVS. Na die ronde om ca. 11 uur praten we over de SSB-2 transceiver en proberen antwoorden te geven op vragen. Er zijn meerdere bouwers die daaraan meedoen en als je kunt, luister dan mee of meld je in. Ik ben er de komende drie weken niet bij maar andere bouwers wel zodat je altijd informatie kunt uitwisselen.

3 NU VOLGT WEER EEN AANTAL AANWIJZINGEN, EERST COMPONENTENINFO. Informatie over componenten staat in INFO 5. Daar vind je misschien een antwoord op je vraag. Veel mensen vroegen om een BFW20 i.p.v. een BFW10. Dit is een fout in het schema van de control-box! Die FET is een BFW10 en die zit gewoon in het pakket. Let op! De BSX20 is een gewone transistor, die mag je niet verwisselen met de BFW10. De BFW10 heeft vier aansluitingen en de BSX20 drie. Posijndraad en povindraad. Ergens in de tekst heb ik deze twee begrippen door elkaar gehaald. Posijndraad kun je direct solderen. Door de warmte van de bout verbrandt de isolatie en kun je het koperdraad direct vertinnen. Voor de spoeltjes van de twee VCO's is posijndraad geleverd. 15K = 10K + 4K7 Omdat ik geen weerstanden van 15K heb, zijn hiervoor twee weerstanden van 10K en 4K7 geleverd die je in serie moet zetten. Je zet ze allebei rechtop in de print en verbindt de bovenkanten door. Voor de 5 pf TRIMMER in het bandenfilter is een 10 pf, geel geleverd. DE BB112 op de SSB print is een component die nog moeilijk te leveren is. Ik heb daarvoor de KV1236 kunnen vinden. Als die er bij zit, zit hij op een papiertje met de aansluitingen aangegeven. Twee BB909's doen hetzelfde, alleen heb je dan een grotere spanningszwaai nodig maar dat laten de serieweerstanden aan de potmeter gemakkelijk toe. Hierover later meer. DE BB909 in de banden VCO is er ook niet meer. Maar daarvoor is er een SMD vervanger, de BBY42. Als die er bij zitten zijn ze op een printje gemonteerd. NIET in het pakket zitten de componenten links van de stippellijn op de schakelprint. Ze horen bij de eindtrap. R13, 2.2 Ohm, in het bandenfilter zit niet in het pakket. Het is geen kritische waarde, 1, 3,3 of 4,7 Ohm mag ook. Hopelijk heb je zoiets maar als het niet lukt om er aan te komen handel dan als boven aangegeven.

4 TE VEEL COMPONENTEN. Van sommige componenten, zoals weerstanden en condensatoren, zitten te veel in de pakketjes. Misschien gaat er eens een kapot en zo krijg je een paar componenten op voorraad. Dus als je componenten overhoudt wil het niet zeggen dat je vergeten bent die te monteren! MONTAGE VOLGORDE. Als je nog moet beginnen, kun je het beste deze volgorde aanhouden: 1. Inventariseren en per deel opbergen. 2. De mechanica in orde maken zoals aangegeven in INFO 2 3. De printen in de behuizing passend maken. 4. De printen becomponeren. 5. De printen testen op kortsluitingen en waar mogelijk de werking beproeven. 6. De printen inbouwen. 7. De hele transceiver bedraden, ook de voorkant. 8. Alles controleren en in werking stellen. Voor deze volgorde is een aantal logische redenen. De meeste afregelingen en controles kunnen pas gedaan worden als de printen ingebouwd zijn. Dan zijn de spanningstabilisatoren gemonteerd. Je hebt dan dus een goede 12 volt spanning tot je beschikking. Bovendien wordt via de massabevestigingen in de behuizing ook een aantal massaverbindingen op de printen gemaakt. Hierdoor ontstaan ook stabiele verbindingen en dat geldt zeker voor de HF verbindingen. Niet zelden ontstaan er door een provisorische opbouw problemen waar je dan lang naar zit te zoeken. Ze zijn meestal opgelost als de print ingebouwd zit zoals het hoort. Je kunt na 7 ook gemakkelijk alle functies instellen met de schakelaars en potmeters op de voorkant. Dat vergemakkelijkt het in bedrijf stellen. HERHALING: Controleer na 7 alles op kortsluitingen en gebruik een beschermde voeding bij 8! Zie ook INFO 5 bij inbedrijfstelling. HET AANSLUITEN VAN DE 11 POLIGE STEKKERS. Daarbij kun je gemakkelijk een sluiting maken. Een paar mensen, waaronder ikzelf, is dat overkomen. Doordat er printsporen aan beide kanten van de print lopen kan daar gemakkelijk een draadje van de 24 volt tegenaan komen. Opgelet dus!

5 ERRATA - MODIFICATIES, DE VFO In de VFO moet je C38, 100nF niet monteren. R63 wordt 2K7. Gebruik voor R22,15K een weerstand van 10K en 4K7 in serie. C34 moet vervangen worden door 680 nf of 0,68 µf. Het maakt niet uit of je daarvoor een tantaal elco of een MKT condensator gebruikt. De 680nF tantaal zit er in de latere pakketten bij. Zie voor het waarom verderop bij VFO. Als je er niet aan kunt komen, handel dan als in de bovenste alinea aangegeven. Maar kijk eerst of je ook nog andere dingen mist! MONTAGEAANWIJZINGEN VFO. De schakelaar S1 op de print is overbodig. Het maakt niet uit aan welke kant van P3 je de aansluiting naar P2 en R35 maakt. Ik adviseer de aansluiting aan de onderkant van P3 want dan staat de serieschakeling parallel aan R39 en dat is logisch. R35 komt uiteindelijk op een waarde van 430K. Zet een weerstand van 330K in serie met 100K. P2 moet je anders monteren. Als je hem op de print monteert zit hij te laag en kun je er niet bij om af te regelen. Ik heb er eerst drie draadjes aangesoldeerd en hem wat hoger gemonteerd zodat het afregelgleufje boven de 20 turn potmeters uitkomt. Herhaling: Let op dat R36 aan de uitgang, pin 1 van IC8-2 komt. Je kunt hem gemakkelijk op de bovenkant van de print aan de juiste aansluiting van S2-3 monteren. Schakelaar S2-3 moet als invert gemonteerd worden en dat zijn de aansluitingen die met de onderbroken lijntjes op de print is aangegeven. Het XOR printje is zo gemaakt dat je het kunt monteren op de spanningsrail op de VFO print. De twee gaatjes voor de plus zitten even ver uit elkaar als die aan het begin van de rail bij de stabilisatoren. Als je er een paar blanke montagedraadjes in soldeert kun je het printje haaks op de VFO print monteren. Let op dat er een 47K pulldown weerstand op zit. ALLE VERBINDINGEN WAAR HF OP STAAT zijn met Teflon coax uitgevoerd. Dat geldt dus ook voor de verbinding tussen bandenfilters en de SSB print. Die is op het bedradingschema niet als zodanig getekend. DE 24 VOLT AANSLUITING. Het heeft zin om in serie met de 24 volt leiding een diode op te nemen. Want als je de stekker er omgekeerd op doet gaat er wèl wat kapot!

6 DAN WEER WAT ALGEMENE TECHNISCHE INFORMATIE OVER DE VFO. Dat blijkt toch wel het lastigste deel van de transceiver te zijn. Ik heb nu zelf ook de nieuwe versie gebouwd en hij zit in het prototype van de transceiver. Hij deed het (bijna) in één keer. Ik had voor C43, die bij de stabilisatoren zit, een 220nF met draadjes genomen en die maakte sluiting tegen de doorverbinding van de 24 volt die daar vlakbij ligt. Dus de 24 volt kwam op de 12 volt lijn. Dat had slecht af kunnen lopen maar gelukkig gebruik ik een beschermde voeding zoals eerder beschreven en die liet direct merken dat er iets fout was. Stom natuurlijk, ik had eerst mijn eigen tekst moeten lezen en met een Ohmmeter moeten kijken of er geen sluiting in de voedingslijnen zat! Ook meten tussen de 24 en de 12 volt lijn! Toen dat opgelost was werkte hij helemaal. Alleen was de regelspanning van de VCO wat aan de lage kant, ca, 2 tot 4 volt, zie INFO 5. Maar hij lockte prima op de digipuls. Te lage spanning betekent iets te weinig zelfinductie, ik had 25 windingen op het spoeltje gelegd. Om dat gemakkelijk aan te passen heb ik een extra 10pF aan de onderkant over C4, 220pF gezet. Nu ging de regelspanning van ca. 4 tot 6 volt en hij is met de trimmer op elke waarde tussen 2 en 11 volt perfect in te stellen. ALGEMENE VFO INFO De VFO kan in principe een bereik van 200 KHz afstemmen. Dat laten de MF filters van 10,7 MHz ook toe. Dat is interessant voor toepassingen op UHF en VHF waar het SSB bandje zo'n 200 KHz groot is. Daarvoor moet de VCO dus over een bereik van 200 KHz afstembaar zijn en dat gaat prima met bovengenoemde componentwaarden. In mijn VCO gaat de regelspanning voor een bereik van 200 KHz van ca. 3 tot 10 volt. DE SCHAKELINGEN VAN HET RECHTER DEEL IN HET SCHEMA VAN DE VFO. Het rechter deel van het VFO schema werkt bij mij nu ook. Om die schakelingen te begrijpen moet je allereerst weten wat het doel er van is en waarom ze zo gemaakt zijn. Het doel was om met één afstemknop toch meerdere mogelijkheden te hebben en dat is elektronisch gerealiseerd met de schakelingen rechts op het schema. Maar realiseer je goed dat alles "normaal" werkt als alle schakelaartje naar links staan en dat is de stand waarmee je moet beginnen.

7 Het systeem met de fijnregeling maakt het mogelijk om nauwkeurig af te stemmen waarbij je de keuze hebt met de linkse schakelaar om het automatisch aan en uit te laten schakelen. Bij "Memo ON" blijft de fijnregeling constant werken over een bereik van ca. 30 KHz. Hierboven had ik al aangegeven, dat C34 vergroot moet worden tot 680nF. Die condensator bepaalt bij automatisch de tijd tussen loslaten van de knop en het overschakelen in de fijnregelstand. Met 100nF is die te kort, met 680nF duurt dat ca. 1,5 seconde. Een nadeel is wel dat je bij terugschakelen naar normaal, een frequentiesprong krijgt. Dat komt omdat de frequentie dan teruggaat naar die welke hoort bij de stand van de potmeter, want de potmeter is uiteindelijk het primaire frequentiegeheugen. En als je in de fijnregelstand snel van onder naar boven in het 100KHz bandje draait duurt het een paar seconden voordat de Memocondensator opgeladen is. Dan moet je dus heel even wachten voordat de frequentie gestabiliseerd is òf je zet de fijnregeling uit. Het systeem met het memo en split is bedacht om in geval van bijv. QRM een schone frequentie op te kunnen zoeken. Je slaat dan de huidige frequentie op in het memo, je zet memo aan. Dan kun je er na het zoeken met de schakelaars split en F2 naar terug om te zeggen waar je naar toegaat. De nieuwe frequentie wordt door de potmeter onthouden en door split uit te zetten en F1 aan, zit je op de nieuwe frequentie. Bovendien is deze mogelijkheid bruikbaar om in "Split-Frequency" een DX station te werken. Het is dus niet bedoeld om langdurig een frequentie in een geheugen op te slaan, daar is meer techniek voor nodig. Het is ook geen RIT regeling omdat bij vaak omschakelen de frequentie een beetje verandert. Maar een RIT is een onding omdat er dan altijd een verschil is tussen de ontvangen zendfrequenties. Als je voor het eerst gaat luisteren zet dan alle schakelaars naar links dan heb je de gewone afstemming. Ga de andere systemen pas uitproberen als je de gewone afstemming goed kent.

8 FREQUENTIE AFREGELING. Wanneer alle oscillatoren werken moet je de frequenties van de draaggolf oscillator en VFO in de juiste volgorde afregelen. (Daarbij is de exacte frequentie van de 10 MHz oscillator nog niet van belang. Die kan je later op frequentie zetten als de ontvanger werkt want dan heb je een ijksignaal op 10 MHz.) 1. Regel eerst de 455 KHz draaggolf frequenties af. (Electron, sept. 2002, blz. 370). 2. Schakel op LSB en regel de VFO met P1 en P3 af op 0, 50 en 100 KHz m.b.v. de omroepstations op 7 MHz (7,1 tot 7,3 MHz, in de avonduren). De omroepstations zitten exact op veelvouden van 5 KHz. Als je "Zero-Beat" afstemt op de draaggolf heb je de juiste frequentie. Soms zitten twee stations op dezelfde frequentie en is het moeilijk om het exacte nulpunt vast te stellen. Zoek dan een ander station want in de drie 100 KHz banden zitten er genoeg (Mocht het zo zijn dat de afregeling met P1 wat moeilijk in te stellen is, dan kun je een weerstand van 33K parallel aan P1 zetten. Die kun je gemakkelijk aan de onderkant van de print tussen de aansluitingen van P1 monteren. Datzelfde geldt ook voor P3, daaraan heb ik een extra weerstand van 2K2 parallel gezet). 3. Schakel nu op USB en zet die goed met P2. Dat doe je door op een willekeurig AM station P2 op zero-beat te draaien. Informatie over R35 staat bij montageaanwijzingen. Als de frequenties na de afregeling nog niet exact kloppen, herhaal dan de afregeling nog een keer in dezelfde volgorde. Als je de XOR schakeling gemonteerd hebt en die werkt goed heb je op de banden onder 10 MHz LSB en daarboven USB. Als je het schakelaartje SSB op "Reverse" zet keert dat om. Mocht dat omgekeerd zijn lees dan hierboven bij de "De eerste werkende ontvanger". Zie ook INFO 5 onder "De automatische zijband omschakeling". HET PLAKKEN VAN DE STICKER OP DE VOORKANT. Als dat echt niet lukt of je ziet het niet zitten, neem dan over drie weken telefonisch contact met me op.

9 EEN "FLUITJE" OP 7080 KHz. Als je zonder antenne afstemt op 7080 KHz hoor je een "fluitje". Met de antenne er aan is het heel zwak maar het blijft hoorbaar. Het was me ontschoten omdat ik het zelf opgelost heb maar ik werd er op attent gemaakt door één van de bouwers. Het is niet gemakkelijk geheel weg te krijgen. Het ontstaat door harmonischen van de frequentie die uit de deler van de banden VCO naar de synthesizer gaat. 4 X 1770 = 7080 KHz maar óók door 6 X 1770 = KHz. Je kunt het verzwakken met zuigkringen. Maar je kunt het ook "tegenfazeren" zoals ik zelf gedaan heb. Als je het absoluut kwijt wilt moet je de MF veranderen van 10,7 naar 10,8 MHz en dan de bandensynthesizer één 100 KHz stap hoger zetten. Dat kan gemakkelijk omdat de VFO over 200 KHz is te verstemmen. Ik kom hier later op terug. DE BANDENSYNTHESIZER. Een aantal mensen heeft die probleemloos werkend maar PA3GSB had er toch een probleem mee. Daarom heeft hij een aantal tabellen opgesteld en een blokschema getekend. We zullen dat na mijn vakantie op de website zetten. Ook is er de waarheidstabel die we gebruikten om de matrix te maken en die zullen we ook publiceren. Als je meer wilt weten zijn er publicaties over in eerdere nummers van Electron. Ook is er informatie over de synthesizers van de omzetters en die krijg je als je die info bij Freek opvraagt. Maar uniek in deze synthesizer zijn de 4053's. Die dienen om het MHz bereik om te schakelen als je de 100 KHz stappen schakelt van 200 naar 300 KHz. Dat komt omdat de eerste MF geen heel getal in MHz is maar 10,7 MHz. En door het omkeren van de eerste mengtrap gaat 700 KHz naar 300 KHz. (700 KHz KHz = 1000 KHz). Als er meer belangstelling voor is kom ik hier later nog op terug en zal dan meer uitleg geven. DE SSB PRINT. ER ZIJN TWEE SOORTEN RESONATOREN. Ik wist dat niet en werd daarop attent gemaakt door meerdere mensen. Ze heten allebei CSB455E maar op de ene staat rechtsonder een T en op de andere een soort tekentje dat lijkt op een procentteken. Het kan zijn dat daardoor geringe frequentieverschillen optreden maar bij het systeem met de twee resonatoren zijn die zeker met de trimmers op te vangen.

10 VOORZICHTIG BIJ DE MONTAGE VAN DE BF981. Er zijn er een paar kapot gegaan en we weten niet hoe dat komt. Bij Sjoerd, PA0SKF, kwam daardoor de AGC spanning niet op de goede waarde. Laat het weten als je die pech ook hebt. Het RX-CW filter en de TX-CW oscillator. Het frequentiebereik van beide is gebaseerd op LSB. Ze stemmen beide niet af over het hele MF bereik van 453,5 tot 456,5 KHz. Het ontbreekt me nu aan tijd maar in een volgende INFO kom ik daar op terug. DE EINDTRAP. Binnenkort komt daarover een mailing want we moeten heel definitief weten hoeveel mensen er een willen kopen. Dat houdt verband met de aankoop van de power-fets waarvoor we dan een paar bronnen moeten aanboren. Bij het afleveren van de eindtrap ga ik wèl iets anders te werk. We gaan eerst een paar volledig werkende modellen maken zodat alle "kinderziekten" er uit zijn. Daarna wachten we met versturen tot alle componenten binnen zijn zodat we een compleet pakket kunnen samenstellen en niets meer na hoeven te sturen. Dat alles zal bij elkaar wel een aantal maanden duren gezien de ervaring met de transceiver. Dus hoe eerder we beginnen hoe beter en Piet is al bezig met de printen. Succes met de bouw en 73 van Jan, Piet en Freek.