Tweede Kamer der Staten-Generaal

Transcriptie

1 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar Rijksbegroting voor het jaar Hoofdstuk X Ministerie van Defensie IMr. 13 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 's-gravenhage, 1 december 1986 Met deze brief kom ik mijn toezegging na u, voorafgaande aan de mondelinge behandeling van de defensiebegroting 1987, te informeren over de resultaten van de toetsing van een aantal nieuwe projecten in het defensieplan. Deze toezegging is vermeld in de inleiding van de memorie van toelichting bij de defensiebegroting In de Defensienota 1984 werd voor 1987 en de daarop volgende jaren een werkelijke jaarlijkse groei van de defensieuitgaven voorzien van 3%. Met dat percentage zou onze defensie zowel kwalitatief als kwantitatief op afzienbare termijn zijn te verbeteren. Sinds 1984 zijn de defensie-uitgaven echter minder gegroeid dan was voorgenomen. Door vertragingen die optraden bij belangrijke materieelprojecten (M-fregatten, pantservoertuigen YPR 765, elektronische oorlogvoering, de verbeterde Stinger en de F-16) kon het aantal operationele eenheden tot dusver nagenoeg worden gehandhaafd. In het regeerakkoord is overeengekomen de jaarlijkse groei van de defensie-uitgaven gedurende de kabinetsperiode te beperken tot 2%. In het regeerakkoord is tevens ingegaan op de systematiek van de meerjarenramingen van de rijksbegroting. Het kabinet zal hierover nog dit jaar besluiten nemen. Ten aanzien van Defensie is besloten dat in de meerjarenramingen voor na 1990 alleen voor planningdoeleinden een reële groei van 2% kan worden gehanteerd. Hiermee kan de kwaliteit van onze defensie in beperkte mate worden verbeterd, zij het dat daarmee meer tijd is gemoeid dan met een hoger groeipercentage het geval zou zijn geweest. Voor kwantitatieve verbeteringen is in deze planperiode geen ruimte. Een groei van 2% is nodig om de nu gepresenteerde plannen te kunnen uitvoeren en om inhoud te kunnen geven aan de trefwoorden uit de Defensienota 1984 die het defensiebeleid onverkort moeten blijven kenmerken: de combinatie van continuïteit en vernieuwing. Continuïteit betekent dat de krijgsmacht met het haar ter beschikking staande personeel en materieel de in bondgenootschappelijk verband opgedragen taken kan blijven vervullen. De vernieuwing moet er borg voor staan dat zulks op verantwoorde wijze kan gebeuren. Een lager groeipercentage Tweede Kamer, vergaderjaar , hoofdstuk X, nr. 13 1

2 van de defensie-uitgaven kan leiden tot hetzij afstoting van taken, hetzij tot vergroting van operationele risico's bij de uitvoering van de nu opgedragen taken. Tijdens de in oktober jl. gehouden bijeenkomst van de regeringsleiders van de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in Reykjavik zijn spectaculaire voorstellen gedaan de nucleaire bewapening te verminderen. Hoewel over die voorstellen geen overeenstemming kon worden bereikt vormen zij wel een belangrijk uitgangspunt bij de onderhandelingen in verschillende wapenbeheersingsfora. Door mogelijke terugdringing van de nucleaire bewapening, hoe verheugend op zichzelf ook, komt de bestaande onevenwichtigheid in de conventionele krachtsverhoudingen tussen de Navo en het Warschaupact in Centraal Europa echter in een schril licht te staan. Dat noopt eens te meer tot extra aandacht voor de conventionele krachtsverhoudingen. Daarbij moeten wij zowel oog hebben voor mogelijkheden voor wapenbeheersing op dat terrein als voor verbetering van onze defensie-inspanning. Zoals weergegeven in het 1 november-besluit van 1985 zal in samenhang met de mogelijke afstoting van de nucleaire taken van de F-16 en de Orion de conventionele luchtverdediging worden verbeterd. Tijdens het overleg in de Kamer over dat 1 november-besluit is u uiteengezet dat met die verbetering tussen de 300 en 400 miljoen gulden zal zijn gemoeid. In het regeerakkoord is vermeld dat in de relevante jaren voor die verbetering extra gelden aan het defensiebudget zullen worden toegevoegd. Over de wijze waarop de luchtverdediging zal worden verbeterd en het tijdstip waarop de benodigde gelden ter beschikking komen, zal in samenhang met de uitvoering van het 1 november besluit nog interdepartementaal overleg worden gevoerd, waarna de zaak in de Ministerraad aan de orde komt. Zodra dat is afgerond, zal ik de Kamer over de resultaten inlichten. In de aan u gerichte brief van de Staatssecretaris van Defensie van 4 november jl. (TK , nr. 11) zijn in hoofdlijnen de beleidsvoornemens vermeld voor vernieuwingen in het personeelsbeleid voor militairen. Deze voornemens moeten nog - zoals in de brief aangegeven - op tal van punten nader worden uitgewerkt, onder meer om de financiële consequenties en het tijdschema voor de uitvoering te kunnen vaststellen. Het defensieplan biedt mogelijkheden om al in 1987 vernieuwingen in het personeelsbeleid uit te voeren. Zodra mogelijk zult u daarover worden ingelicht. Het in het regeerakkoord vermelde externe onderzoek naar de efficiency van de centrale organisatie en de niet operationele staven wordt uitgevoerd. Over de resultaten van die doorlichting hoop ik de Kamer vóór de zomer van 1987 te kunnen inlichten. Onderstaand geef ik u per krijgsmachtdeel een uiteenzetting van de belangrijkste beslissingen ten aanzien van het defensieplan als gevolg van de uitgevoerde toetsing van een aantal nieuwe projecten. Bovendien zijn per krijgsmachtdeel en voor Defensie als geheel aangepaste ramingen voor de periode opgenomen. In die ramingen is een herverdeling van de loon- en prijsbijstellingen 1986 verwerkt. Tevens is rekening gehouden met het ten laste van de afdelingen in de begroting brengen van de reductie burgerpersoneel De wijzigingen die betrekking hebben op de artikelen van de begroting 1987 zullen de Kamer op de gebruikelijke wijze worden voorgelegd. Hiertoe is het vooroverleg met de minister van Financiën aangevangen. Koninklijke marine Onderzeedienst. De onderzeedienst heeft voor het doeltreffend uitvoeren van haar operationele taken zes onderzeeboten nodig. Uit het oogpunt van standaardisatie en effectiviteit wordt gestreefd naar één type schip. Dit betekent dat ik de gedachte aan de bouw van twee kleinere Tweede Kamer, vergaderjaar , hoofdstuk X, nr. 13 2

3 onderzeeboten voorlopig heb afgewezen en meer geld heb gereserveerd voor de vervanging van de onderzeeboten van de Zwaardvis-klasse dan was voorzien bij het opstellen van de defensiebegroting Het alsnog benodigde bedrag wordt gevonden door de verwerving van eenheden voor mijnenbestrijdingsoperaties in dieper water uit te stellen. Groep escorteschepen. De M fregatten worden uitgerust met het «Tactical towed array system» (Tactas). Met de aanschaf van dat systeem was in de financiële plannen al rekening gehouden. De voorzieningen voor dit systeem kunnen nog tijdens de bouw van de schepen worden aangebracht. Munitie. Een groter accent is gelegd op het opbouwen van de voorraden zogenoemde kapitale munitie. De voorraden torpedo's en geleide wapens zullen in de eerste helft van de planperiode sneller worden opgebouwd dan was voorzien in de Defensienota De financiële ruimte hiervoor is gevonden na prioriteitsherziening van een aantal kleinere projecten. Ramingen uitgaven Koninklijke marine in de periode (In miljoenen guldens! Materiele exploitatie Investeringskosten Koninklijke landmacht Manoeuvre. Voor het uitvoeren van basisonderhoud en verdere verbetering van de Leopard-1 tank - die ook leiden tot verlenging van de levensduur is f 755 miljoen gereserveerd (zie de brief van de Staatssecretaris van Defensie van 5 november jl.). De Kamer zal begin 1987 worden geïnformeerd over de resultaten van het onderzoek naar de problemen met de Leopard-1 tank. Het programma voor de verlenging van de levensduur van het pantservoertuig M113 zal nu beginnen in de eerste helft van de planperiode. Een deel van deze voertuigen zal mogelijk moeten worden vervangen. Vuursteun. Het meervoudige raketwerpersysteem MLRS zal zo mogelijk nog in 1986 worden besteld. Gekoppeld aan de verwerving van de MLRS, is de aanschaf van een deel van de doelopsporingsmiddelen voor de middelbare afstand versneld. De invoering van een geautomatiseerd systeem voor de verwerking van vuursteuninformatie zal beginnen in De verbeteringsprogramma's voor de gemechaniseerde vuurmonden M109 en M110 worden één a twee jaar later uitgevoerd. Vanaf het midden van de jaren negentig zal doelzoekende artilleriemunitie worden aangeschaft. Tweede Kamer, vergaderjaar , hoofdstuk X, nr. 13 3

4 Gevechtssteun. De bouwmachines zullen nu worden vervangen in de tweede helft van de planperiode, dan wordt ook het materieel voor grondverzet uitgebreid. Het tijdstip van vervanging van de hijskranen blijft gehandhaafd. Logistiek. Een bestelling in 1988 zal voorzien in de resterende behoefte aan vrachtauto's 40 KN en 100 KN. De takelauto's zullen nu in 1988 worden aangeschaft. Ook de invoering van nieuwe gevechtsuitrusting voor de individuele militair is vertraagd. De nieuwe gevechtskleding zal nu eerst in de tweede helft van de planperiode ter beschikking komen. Met de invoering van handbescherming, slaapzakken en gevechtslaarzen zal zo mogelijk eerder worden begonnen. In de planperiode is geen ruimte voor de aanschaf van transporthelicopters. Elektronische oorlogvoering (EOV). De verwerving van EOV-middelen voor het Eerste Legerkorps verloopt langzamer dan is vermeld in de memorie van toelichting Apparatuur voor de zogenoemde basiscapaciteit zal in 1987 worden besteld. Ramingen uitgaven Koninklijke landmacht (In miljoenen guldens) Exploita tiekosten Materiele exploitatie Inves teringsk os ten Toelichting In het budget is rekening gehouden met een tijdelijke budgetverschuiving 1986/1987 tussen land- en luchtmacht van f115 miljoen. De wijzigingen in de ramingen voor materiële exploitatie en investeringen groot materieel zijn vooral het gevolg van reserveringen ten behoeve van het verbeteringsprogramma voor de Leopard-1. Koninklijke luchtmacht Jachtvliegtuigen. Mede op grond van het toenemende offensieve vermogen van de vliegtuigen en conventionele tactische ballistische raketten van het Warschau Pact moet in toenemende mate de nadruk worden gelegd op de vermindering van de kwetsbaarheid. In dat verband is het van belang vliegtuigen over zoveel mogelijk vliegvelden te verdelen. In de Defensienota 1984 is aangegeven dat besparingen worden bereikt door de operationele slagkracht van 162 F-16 jachtvliegtuigen te verdelen over acht in plaats van de bestaande negen squadrons. In dat verband zijn de staven van de logistieke ondersteuning van de vliegbasis Gilze-Rijen en Eindhoven samengevoegd. Daarmee zijn de beoogde besparingen Tweede Kamer, vergaderjaar , hoofdstuk X, nr. 13 4

5 vrijwel volledig verwezenlijkt. Daarom heb ik besloten de negen squadrons te handhaven, mede omdat de aanvankelijk voorgenomen overgang naar acht squadrons niet alleen pas op langere termijn maar ook tot slechts geringe besparingen zou hebben geleid. Geleide wapens. Mede als gevolg van gewijzigde Navo-plannen met betrekking tot de geïntegreerde luchtverdediging wordt binnen Defensie een studie uitgevoerd over grond-lucht geleide wapens. Die studie wijst in de richting van een andere samenstelling van grond-lucht geleide wapens in Nederland ten behoeve van de luchtverdediging van zee- en luchthavens of andere vitale objecten. Zoals al in de memorie van toelichting bij de defensiebegroting voor het dienstjaar 1987 op bladzijde 37 in de tweede alinea is gesteld, zal de luchtverdediging van Noord- Nederland met jachtvliegtuigen worden uitgevoerd in plaats van met uit de Bondsrepubliek Duitsland terugkerende Hawk-squadrons. Het is waarschijnlijk dat op grond van de resultaten van de studie de plannen, zoals weergegeven in de Defensienota 1984, moeten worden aangepast. Daarover kan ik nu nog geen uitsluitsel geven. Zodra mogelijk zal ik de Kamer informeren. Ramingen uitgaven Koninklijke luchtmacht in de periode (In miljoenen guldens) Materiële exploitatie Totale exploitatie kosten In ves teringsk os ten In de raming is de tijdelijke budgetverschuiving 1986/1987 tussen land- en luchtmacht ad f 115 miljoen verwerkt. Centrale organisatie en Koninklijke marechaussee De bijstellingen in het defensieplan hebben geen inhoudelijke gevolgen voor de centrale organisatie en de Koninklijke marechaussee. Tweede Kamer, vergaderjaar , hoofdstuk X, nr. 13 5

6 Raming uitgaven centrale organisatie in de periode (In miljoenen guldensl Pensioenen en wachtgelden Materiële exploitatie Investeringskosten Hiervan: homogene uitgavengroep centrale organisatie homogene uitgavengroep pensioenen en wachtgelden Ramingen uitgaven Koninklijke marechaussee in de periode (In miljoenen guldens) Materiële exploitatie In ves teringsk os ten Raming Defensie-uitgaven in de periode Het totaal overzicht van de hiervoor vermelde ramingen per deel budget is als volgt (in miljoenen guldens): Tweede Kamer, vergaderjaar , hoofdstuk X, nr. 13 6

7 Pensioenen en wachtgelden Materiele exploitatie Investeringskosten Vergelijking met de Defensienota 1984 Met de memorie van toelichting bij de begroting voor Defensie voor het dienstjaar 1987 (TK X nr. 2) en deze brief meen ik de Staten- Generaal duidelijk inzicht te hebben verschaft in de plannen voor de jaren Tenslotte geef ik u volledigheidshalve een samenvatting van de voornaamste wijzigingen in de plannen ten opzichte van de Defensienota Koninklijke marine Groep escorteschepen. Van de 22 fregatten krijgen er vier een reserve-status. Slechts één geleide-wapenfregat krijgt een volledig «capability upkeep programme» (CUP), voor het andere wordt een beperkt programma uitgevoerd. Beide verbeteringen worden twee jaar later uitgevoerd. Dat laatste geldt ook voor de CUP van de fregatten van de Kortenaerklasse. Twee van deze schepen krijgen geen CUP en zullen niet worden uitgerust met de Goalkeeper. Naar verwachting wordt het eerste M-fregat twee jaar later aan de Koninklijke marine overgedragen. Het bestand van 22 fregatten wordt niet in 1990 maar pas in 1995 bereikt. Onderzeeboten. Tot en met 1991 wordt over vijf in plaats van zes onderzeeboten beschikt. Al vóór de brand op de Walrus had het project een vertraging van twee jaar. Nu moet met een nog grotere vertraging rekening worden gehouden. Marineluchtvaartdienst. Van de aanschaf van een veertiende en vijftiende Orion is afgezien. Acht «maritime warfare helicopters» worden acht jaar later aangeschaft. De levensduur van de Lynx helicopter moet daarom worden verlengd. Mijnendienst. Van de 15 mijnenjagers zullen er 10 operationeel zijn. De mijnenvegers van de Dokkum-klasse worden drie jaar langer aangehouden. De 11 mijnenvegers van die klasse zullen worden vervangen door 10 nieuwe mijnenvegers. Tweede Kamer, vergaderjaar , hoofdstuk X, nr 13 7

8 Amfibisch liftschip. In de tweede helft van de planperiode wordt een amfibisch liftschip verworven. Het derde bevoorradingsschip zal niet worden aangeschaft. Koninklijke landmacht Manoeuvre. De produktie en daarmee de invoering van de YPR-765 is met anderhalf jaar vertraagd. Warmtebeeldapparatuur voor dat wapensysteem is twee jaar later aangeschaft. Voor deze apparatuur ten behoeve van de Leopard-I tank is de vertraging nu drie jaar. De aanwezige mitrailleurs en handvuurwapens worden vijf tot acht jaar later vervangen. Vuursteun. Het geautomatiseerd vuursteuninformatiesysteem wordt twee jaar later ingevoerd. De verwerving van het MLRS is drie jaar vervroegd. De geplande voorraadniveaus artilleriemunitie worden gemiddeld twee jaar eerder bereikt. Gevechtssteun. Verschietbare mijnen en gebiedsmijnsystemen worden één tot vier jaar later verworven. Commandovoering, verbindingen en gevechtsleiding. Met uitzondering van doelopsporingsmiddelen voor de middelbare afstand is de verwerving van doelopsporingsmiddelen met één tot drie jaar vertraagd. NBC. Nieuwe NBC-kleding wordt drie jaar later aangeschaft. Een nieuw gasmasker zal één jaar later worden ingevoerd. Luchtverdediging. In de eerste helft van de planperiode wordt de PRTL verbeterd. Verbeterde Stingers worden twee jaar later aangeschaft. Vervanging van de kanoncomponent voor de luchtverdediging is in verband daarmee vervroegd. Koninklijke luchtmacht Jachtvliegtuigen. De vredesverliezen van de F-16 jachtvliegtuigen zijn hoger dan geraamd. Vooruitlopend op de resultaten van een studie naar mogelijke oplossingen voor dat probleem zijn in de plannen gelden gereserveerd. Door die vredesverliezen en noodzakelijk gebleken modificatieprogramma's is de beschikbaarheid van de F-16 lager dan voorzien. In verband daarmee worden de NF-5 jachtvliegtuigen ongeveer drie jaar later vervangen. De aanschaf van wapenrekken en de modernisering van het wapenpakket voor de F-16 zijn als gevolg van problemen bij de ontwikkeling en produktie met drie jaar vertraagd. Met ingang van 1987 zal een deel van de laagvliegoefeningen in Canada worden gehouden. Luchtverkeersbeveiliging. De ontwikkeling van het «Navo air command and control system» (ACCS) is vier jaar vertraagd. Omdat het bestaande luchtverkeersbeveiligingssysteem dringend moet worden vervangen is besloten tot de aanschaf van een nieuw Pharos luchtverkeersbeveiligingssysteem. De Minister van Defensie, W. F. van Eekelen Tweede Kamer, vergaderjaar , hoofdstuk X, nr. 13 8