INHOUD. De 21 kloppen De auteur 17

Transcriptie

1 INHOUD De 21 kloppen 15 1 De auteur Historiek De primitieven Rite De primitieve auteur De Grieken Het Griekse theater Aeschylus ( v. Chr.) Sophocles ( v. Chr.) Euripides ( v. Chr.) Aristophanes ( ? v. Chr.) Menander ( v. Chr.) De Romeinen Algemeen Plautus, Terentius, Seneca De Middeleeuwen De rol van de Kerk Abele spelen en moraliteiten Italie De Renaissance De Contra-reformatie Commedia dell arte Engeland Het bewind van de Tudors William Shakespeare ( ) Frankrijk Begin 17de eeuw Jean Racine ( ) Molière ( ) Duitsland de eeuw de eeuw Opkomst van het naturalisme De vrije theaters Bertolt Brecht Hedendaagse auteurs 43

2 6 Theater 1.2 Drama Bepaling van drama Algemeen Structuur Het bedrijf Het tafereel De scène De repliek Het schrijven van een drama Het idee Dramatische handelingen en acties Conflicten Het conflict Soorten conflicten 50 a. Statisch conflict 50 b. Springend conflict 50 c. Groeiend conflict 51 d. Zich aankondigend conflict Karakters Verschil tussen karakter en personage De onderlinge relaties 52 a. Hoe goed kennen ze elkaar? 53 b. Hun gevoel ten opzichte van elkaar 53 c. Hun onderlinge machtsverhoudingen De agonisten 53 a. De protagonist 53 b. De antagonist 54 c. De mede-actor Het gezichtspunt 55 a. De dame wordt protagonist 56 b. Dader wordt protagonist 56 c. De politie wordt protagonist 56 d. Iemand anders wordt protagonist Plot en stuwingslijn Het begrip plot De Aristotelische plot 58 a. Het exposé 58 b. Het motorisch moment 58 c. Ontwikkeling, crisis, kleine climax 58 d. Crux 59 e. Climax 59 f. De afwikkeling Andersoortige plots 61 a. De plot met afwijkende volgorde 61 b. De plot van het exploderend verleden 61 c. De episch verhalende plot De subplot De spanningsboog Coderen, stapelen, scoren 62

3 Inhoud Decoderen De cruciale scène Tijd en ruimte Stelling van Aristoteles Tijd 65 a. Historische tijd 65 b. Speeltijd 65 c. De gespeelde tijd Ruimte 66 a. De verbeelde ruimte 66 b. De speelruimte Soorten drama Tragedie Komedie Tragikomedie Klucht Blijspel Zwarte komedie Melodrama Opera Operette Musical Cabaret Revue Vaudeville Pantomime Wagenspel Straattheater Eenakter Psychodrama Waar een toneelstuk vinden Zelfimprovisatie Groepscreatie Hoe gaat men te werk? Het omschrijven van het onderwerp Opbouw van het verhaal Kleine groepen Grote groepen Vastleggen van de personages De scenische synopsis Dialogen uitschrijven Improvisatie Tekst schrijven Rolverdeling Tekst repeteren en bijwerken De voorstelling Auteursrechten Algemeen 86

4 8 Theater Auteur en uitgever Auteur en gezelschap Duur van het auteursrecht Gebruik van andere beschermde werken tijdens een opvoering 89 2 De dramaturg Historiek Ontstaan Ontstaan in Duitsland Bijkomende functies Bakermat: Aristoteles ( ) Poètika Aristoteles en de tragedie De uitbeelding van een ernstige handeling in haar totaliteit Met de bedoeling de catharsis van de passies van de toeschouwer te bewerkstelligen Niet zozeer door het verhaal Maar door de wreedheid van de daad En door het mede-lijden (mede-leven), die deze opwekt De 17de-eeuwse classicisten Bertolt Brecht vormt dramaturgencollege Functies van de dramaturg Relatie tussen dramaturg en auteur De auteur is inschakelbaar De auteur is niet bereikbaar Vertalen Adaptatie Dramaturg maakt repertoire-ontwerp Keuze van het toneelstuk Beroepstheater 101 a. Doelstellingen van de theatermakers 102 b. Mogelijkheden 102 c. Verwachtingen van het publiek Amateurtheater Het leescomité Doel De dramaturgische fiche Het dramaturgisch dossier Werkmap voor alle betrokkenen 105 a. Biografische en bibliografische gegevens 105 b. Historische en socio-culturele gegevens 105 c. Verwijzing naar documentatie Informatie naar buiten Affiche Folders Persbericht Programmaboekje 109

5 Inhoud Dramaturg is ook tekstregisseur Dramaturg is ook toevluchtsoord voor het amateurtoneel De regisseur Historiek De Meiningers Invloed van de Meiningers in Europa Konstantin Stanislavski ( ) Functies van de regisseur Algemeen Regisseur/dramaturg Het drama doorgronden Het stuk lezen Onderzoek van de onderlaag Visie en concept Rolverdeling Mogelijkheden Bespreking De ontwerpfase De acteurs De eerste lezing Diepgaand De techniek Repetitieschema De ontwikkelingsfase/repetities De acteurs/beroepstheater De acteurs/amateurstheater Andere aanpak De mise-en-scène Herhaling 129 a. Luisteren 130 b. Kijken 130 c. Doordringen 131 d. Denken en overwegen 131 f. Besluiten Herhaling blok 132 a. Tekstkennis 132 b. Kennismaking 132 c. Samenhang Doorlopen Het groeten 135 a. Het groeten is geen extra bedrijf 136 b. Iedereen heeft meegewerkt De generales De avant-première Een doeltreffend repetitieschema De regie-assistent 139

6 10 Theater a. Noteren 139 b. Praktische zaken De techniek Eerste toeschouwer Elementen waarover de regisseur beschikt De acteurs Historiek De Grieken Molière Commedia dell arte De periode Molière De verfransing van het theater Stanislavski Corporeel theater Het scheppend gegeven Individueel Lezen Het uitdiepen Research Samenspel Het spel Discipline De repetities Tekstkennis Taal Technieken Observatie Stem Algemeen Ademhaling, stemgeluid en articulatie 158 a. Ademhaling 158 b. Stemgeluid 159 c. Articulatie 162 d. Tips om de verstaanbaarheid te bevorderen Het lichaam Algemeen Soorten bewegingen 164 a. Beweging als reactie op iets dat buiten ons gebeurt 164 b. Beweging als reactie op een innerlijk gebeuren Ontspanning en spanning Lopen, zitten, staan, vallen Opleidingen Theaterscholen Hoger Onderwijs Kunsthumaniora 168

7 Inhoud Academies Cursussen De techniek Historiek Theatervormen Théâtre-en-rond Grieks arenatheater Het Romeins theater De Middeleeuwen Elisabethaans theater Théâtre à l italienne Het theater rondom Het totaal theater Scenografie Het decor Van dispositief tot decor De ontwerpfase Hoofdelementen van het podium Proscenium of voortoneel Toneelopening 183 a. Breedte 183 b. Hoogte Achter de prosceniumwand Zijtoneel Bespreking met de regisseur De ontwikkelingsfase Het grondplan De decorbouw De rekwisieten Ontwerpfase Algemeen Soorten rekwisieten Rekwisieten die een wezenlijk onderdeel vormen van het decor Rekwisieten voor de aankleding van het decor Persoonlijke rekwisieten Hulprekwisieten bij het spel Speciale effecten Wapens Drinken en eten 192 a. Drank 192 b. Eten Ontwikkelingsfase Documentatie Rekwisieten overzicht 193

8 12 Theater 5.5 De kostumering De ontwerpfase Algemeen De ontwikkelingsfase Algemeen Historische kostuums Amateurtoneel Tijdig informatie van regisseur Wie heeft wat? Tijdig inzamelen Tijdens de opvoeringen Na de opvoering De grime De ontwerpfase Primaire en secundaire vormgeving Ontwikkelingsfase Waarom grime Alle zichtbare lichaamsdelen Grime accentueert karaktertrekken Grime om leeftijdsverschil te overbruggen Grime voor het bekomen van effecten Wegwerken van schadelijke effecten van het licht Extra hulpstukken De belichting De ontwerpfase Historiek Functies van het licht in het theater Verlichten Belichten 207 a. Licht brengt reliëf 207 b. Licht accentueert 207 c. Licht als ondersteuning voor effecten Basiselementen van theaterbelichting De intensiteit van het licht De kleuren Vorm van het licht De richting en de invalshoek van het licht Beweging van het licht Effect van de lichtrichtingen 213 a. Voorlicht 213 b. Toplicht 213 c. Voetlicht 213 d. Zijlicht 214 e. Tegenlicht 214 f. Lichtbronnen achter het decor 214 g. Extra lichtbronnen Ontwikkelingsfase Het lichtplan 215

9 Inhoud Het draaiboek De lichtbronnen 218 a. De strijklichten 218 b. De stralers 218 c. De Fresnel-spots 218 d. Pipo s Het aanbrengen van de lichtbronnen Lichtbronnen verzamelen Het ophangen Het richten Lichtstanden worden geprogrammeerd Doorloop Geluid en muziek De opname Specifieke geluiden Het draaiboek Het versterken van het geluid De luidsprekers Het versterken van het geluid 224 a. Acteurs spreken of zingen te stil 225 b. De zaal is met een gewone stem moeilijk te bespelen 225 c. De zaal heeft een slechte akoestiek 225 d. Het geluidsniveau dat door het publiek wordt veroorzaakt is hoog 226 e. Artistieke redenen vragen om versterking van het geluid De microfoons De richtingskarakteristieken van een microfoon 227 a. De omni-directionele microfoon 227 b. De acht-karakteristiek 227 c. De cardioide of semi-omnidirectionele microfoon 228 d. De uni-directionele microfoon 228 e. De zendmicrofoon Tips voor handmicrofoongebruik Tips voor bekabeling Connectoren en aansluitnormen De voorstelling Peter Brook en RRA Répétition Représentation Assistance De onderdelen van de voorstelling Publiek Acteurs De techniek De machinist De rekwisiteur 238

10 14 Theater Kleding en grime Kleedster Schminkster/kapster De elektricien De toneelmeester Taak Communicatie 242