Het gemeenteloket voor vreemd geld

Transcriptie

1 Ruudje Cleophas Remco Zwetheul Het gemeenteloket voor vreemd geld (leningverstrekking en garantieverlening)

2 Agenda Inleiding Juridische kaders (Ruudje Cleophas) Beleid en kredietrisicomanagement (Remco Zwetheul) 2

3 Even voorstellen Rotterdam Aantal inwoners: Begrotingstotaal: 3,6 mld Balanstotaal: 4,3 mld Verstrekte geldleningen: 924 mln Verleende garanties: 322 mln Achtervang WSW: 7,7 mld Achtervang WEW: 4,7 mld 3

4 Wet financiering decentrale overheden Artikel 2 Openbare lichamen kunnen uitsluitend ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak leningen aangaan, middelen uitzetten of garanties verlenen. Voor het overige houden zij hun liquide middelen in s Rijks schatkist aan. 4

5 Publieke taak Noodzakelijk overheidsingrijpen om het publiek belang te realiseren Bepaald door de gemeenteraad Uitvoering: Zelf doen Regulering Uitbesteding Inkooprelatie Subsidierelatie Deelneming Leningverstrekking Garantieverlening 5

6 Verankering in regelgeving 4:21 lid 1 Awb: Onder subsidie wordt verstaan: Een aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten Memorie van Toelichting Awb: Het verlenen van een aanspraak op financiële middelen omvat niet alleen de subsidieverlening a fonds perdu maar ook het verschaffen van kredieten [.] Een andere voor de praktijk belangrijke vorm van subsidieverlening is de overheidsgarantie 4:23 Awb: Een bestuursorgaan verstrekt slechts subsidie op grond van een wettelijk voorschrift dat regelt voor welke activiteiten subsidie kan worden verstrekt 6

7 Indien geen verankering in regelgeving Uitgaven niet als rechtmatig gedaan op rekening bestuursorgaan evt repareren: wettelijke grondslag met terugwerkende kracht. Echter, subsidieontvanger mag niet met terugwerkende kracht in nadeliger positie gebracht worden 7

8 Borgtocht versus garantie Borgtocht: wettelijk geregeld, afhankelijk, subrogatie en gemaximeerd Garantie: niet wettelijk geregeld, vormvrij, geen automatische subrogatie 8

9 Subsidieontvanger bij borgtocht MvT: Er ontstaat dan een subsidieverhouding tussen het bestuursorgaan en de bank. Uitgangspunt gemeente Rotterdam, geadviseerd door Prof Willemien Den Ouden: Geldnemer is subsidieontvanger want: 1) het financiële voordeel komt toe aan de geldnemer 2) gemeente is geïnteresseerd in activiteiten van de geldnemer niet in activiteiten van de bank 9

10 De klem van de bank bij garantstelling Positie gemeente sterker bij lening dan bij garantstelling: - bij lening stelt gemeente de voorwaarden - bij garantstelling is de bank meestal sterk aan zet - als de borgtochtakte eenmaal getekend is en de lening is verstrekt dan zit de gemeente in de klem van de bank 10

11 Subsidiebeschikking en uitvoeringsovereenkomst 4:36 Awb: Ter uitvoering van de beschikking tot subsidieverlening kan een overeenkomst worden gesloten. Gemeente Rotterdam werkt met: - Modelovereenkomsten voor leningverstrekking en garantieverlening en - Algemene voorwaarden voor leningverstrekking en garantieverlening 11

12 Subsidiebeschikking en uitvoeringsovereenkomst Kruisverwijzingen in Rotterdamse documentatie: Bestuursrechtelijk: Civielrechtelijk: - Verordening - Modelovereenkomst - Uitvoeringsregeling - Algemene voorwaarden - Subsidiebesluit Voordelen: - toepasselijkheid Awb & Burgerlijk Wetboek - bevoegdheid administratieve & civiele rechter Het gemeenteloket voor vreemd geld

13 Let op voldoende weigeringsgronden Geen subsidieplafond want geen vastomlijnd budget - garantstellingen geen cash out - gemeente trekt voor leningen zelf leningen aan - omvang garantstellingen en leningen vooraf niet voorspelbaar Naast weigeringsgronden Awb ook weigeringsgronden in gemeentelijke verordening ter voorkoming gehoudenheid tot verstrekken van leningen en garanties (gelijkheidsbeginsel) 13

14 Bevoegheidsverdeling binnen gemeente 171 lid 1 Gemeentewet: De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente in en buiten rechte. 160 lid 1 onder e Gemeentewet: Het college is in ieder geval bevoegd tot privaatrechtelijke rechtshandelingen van de gemeente te besluiten. 169 lid 4 Gemeentewet: op verzoek en bij mogelijk ingrijpende gevolgen: wensen en bedenkingenprocedure bij de raad 14

15 Staatssteunregelgeving Er is sprake van staatssteun als: 1. publiek geld wordt aangewend 2. er een selectief voordeel is 3. vervalsing van mededinging optreedt 4. de handel tussen EU-lidstaten potentieel wordt beïnvloed Diensten van Algemeen Economisch Belang (DAEB) Van melding vrijgestelde staatssteun: onder deminimis ( p 3 jr, DAEB p 3 jr) Uitgangspunt gemeente Rotterdam: marktconformiteit 15

16 Wet Markt en Overheid 1. Integrale kostprijsberekening bij economische activiteiten MvT: Als uitgangspunt voor de hoogte van de financieringskosten geldt wat in het normale handelsverkeer gebruikelijk is!!! 2. Verbod bevoordeling overheidsbedrijven Handreiking Wet M&O van Ministerie EL&I: door te berekenen kosten bestaan uit de uitvoeringskosten en de kosten van het kapitaalbeslag, waarbij ook rekening moet worden gehouden met de kredietstatus van de afnemer als factor in de integrale kosten. Uitzondering: Algemeen belangvaststelling 16

17 Rotterdamse uitgangspunten Hoofdregel: Nee, tenzij. In bijzondere situaties: Ja, mits. Voorbeelden: Funderingsleningen Startersleningen Particuliere woningverbetering Meestal ten behoeve van natuurlijke personen Altijd een specifieke verordening met voorwaarden 17

18 Nee, tenzij 1. Alleen voor publieke taak Territoriumbeginsel Subsidiariteitsbeginsel 2. Gemeente is lender of last resort Overleggen van afwijzingen 2 banken 3. Alleen voor investeringen 4. Doel moet worden bereikt en geen onoverkomenlijke risico s voor gemeente opleveren 5. Alleen aan integere partijen 18

19 Verdere Rotterdamse uitgangspunten 1. Verstrekking in principe marktconform 2. Toch bevoordeling, dan transparant en dekking uit begroting 3. Zoveel mogelijk zekerheden gevraagd 4. College kan nadere regels en verplichtingen stellen ter bescherming positie gemeente 5. Wensen en bedenkingen raad bij cumulatieve steun > Actief kredietrisicomanagement 19

20 Kredietrisicomanagement Gemeente moet risico als bank gaan benaderen Afweging publieke belangen en bescherming financiële belangen Zakelijke focus en continuïteit geldnemer Aansluiting bij internationale regelgeving voor bancaire sector (Basel-systematiek) en staatssteunregels EU Solvabiliteitsbeslag - kredietrisicoreserve Hanteren marktconforme rente of garantiepremie Periodieke kredietrevisie 20

21 Solvabiliteitsbeslag Basel-systematiek Bank moet bij verstrekken lening reserve aanhouden Voorheen vast percentage 8% Nu variabel percentage - hoe hoger risico, hoe hoger reserve Systematiek toepasbaar op gemeente Kredietrisicoreserve (ingesteld bij begroting 2012) - onderdeel weerstandscapaciteit Nieuwe lening/garantie - geld opzij zetten in kredietrisicoreserve Dekking uit begroting (geen gratis geld) en/of uit afsluitprovisie 21

22 Bepaling kredietrisico Kredietrisicomodel Toegepast als cumulatieve financieringssteun < 10 mln Extern advies als second opinion bij cumulatieve financieringssteun > 10 mln Uitkomst: kredietwaardigheid geldnemer (rating) Rating geldnemer + gestelde zekerheden + looptijd: Marktconforme renteopslag of garantiepremie Benodigde solvabiliteitsbeslag 22

23 Marktconform tarief Marktconform tarief Rente - opslag Garantiepremie Rente gemeentelijke lening Rente bancaire lening Gemeentelijke lening (opgenomen geld) Leningverstrekking Garantieverlening 23

24 Rentesubsidie Is lagere rente of premie dan marktconform nog mogelijk? Ja, mits passend binnen staatssteunregelgeving dekking voor verschil wordt gevonden binnen begroting in kader van transparante besluitvorming bij subsidiebeschikking zowel marktconforme tarief als verstrekte rentesubsidie worden vermeld 24

25 Kredietrisicoreserve Dekking verliezen uit hoofde van wanbetaling Voeding: Eenmalige dekking binnen begroting bij afsluiten Renteopslagen leningen en garantiepremies garanties Bij rekening confronteren berekend solvabiliteitsbeslag met kredietrisicoreserve 25

26 Periodieke kredietrevisie Rating Vergelijkbare externe rating (indicatief) 1 A+ of hoger Toezichtregiem 2 A 3 A- beperkt 4 BBB+ 5 BBB 6 BBB- 7 BB+ 8 BB regulier 9 BB- 10 B+ 11 B versterkt 12 B- 13 CCC of lager 26

27 Vragen? Het gemeenteloket voor vreemd geld