Fraude sociale zekerheid

Transcriptie

1 Wat staat er in het wetsvoorstel Aanscherping en handhaving SZW-wetgeving? Kortweg dat fraude in 2013 veel zwaarder bestraft zal gaan worden: Burgers moeten bij fraude met een uitkering alles terugbetalen en krijgen een veel hogere boete dan nu het geval is. Bij recidive is de boete niet alleen hoger, maar wordt de boete ook volledig verrekend met de uitkering; Ondernemers krijgen bij overtreding van de arbeidsregels naast een hogere boete ook te maken met het stilleggen van hun bedrijf. Waarvoor dient dit wetsvoorstel? Hogere straffen moeten mensen en bedrijven er van overtuigen dat eerlijkheid het langst duurt en hen ervan weerhouden om in de verleiding te komen de regels te overtreden. Met deze wijzingen wordt nog duidelijker dat de samenleving fraude niet accepteert en dat fraude niet mag lonen. Het huidige boetesysteem ontmoedigt doelbewuste en calculerende fraudeur onvoldoende. Fraude sociale zekerheid De sociale zekerheid is gebaseerd op solidariteit tussen burgers. We moeten er dan ook op kunnen vertrouwen dat alleen mensen die echt recht hebben op een uitkering, daar gebruik van maken. Alleen dan zal er voldoende draagvlak voor de sociale zekerheid blijven bestaan. Wat is uitkeringsfraude? Een uitkeringsgerechtigde moet veranderingen die van invloed zijn op de uitkering melden bij het uitkeringsorgaan. Als dit niet juist, niet volledig of niet op tijd gebeurt en er te veel uitkering wordt ontvangen, is er sprake van uitkeringsfraude. Veel voorkomende vormen van fraude zijn, het niet melden van betaald werk verandering van de leefsituatie vermogen Hoe hoog is de boete bij uitkeringsfraude? De teveel ontvangen uitkering, hoe hoog dit bedrag ook is, moet helemaal worden terugbetaald. Daarnaast krijgt men een boete die net zo hoog is als het bedrag dat teveel ontvangen is aan uitkering.

2 Boete bij herhaling: Als men voor de 2e keer fraudeert krijgt men een boete van 150% van het gefraudeerde bedrag. Deze boete wordt direct op de uitkering ingehouden. Daarbij wordt geen rekening wordt gehouden met de zogeheten beslagvrije voet (gedurende maximaal 5 jaar). Dit houdt in dat er sprake zal zijn van een nihil-uitkering, oftewel: geen uitkering, tot dat de boete is afbetaald. De beslagvrije voet is het bedrag dat normaal gesproken buiten beslag valt. Ook bij herhaling van fraude met bijstand, zal de boete direct worden ingehouden op de gehele uitkering. Hier wordt de beslagvrije voet gedurende maximaal 3 maanden buiten werking gesteld. In zeer speciale situaties kan de gemeente nog wel rekening houden met de beslagvrije voet, maar dan kan de gemeente ook leenbijstand verlenen, die later terugbetaald moet worden,. Wanneer is er sprake van herhaling? Van herhaling is sprake als men binnen 5 jaar weer fraudeert. Bij zware overtredingen geldt hier de termijn van 10 jaar. Als een overtreding tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf heeft geleid, spreekt men van een zware overtreding. Hoe lang moet er worden terugbetaald? Het teveel ontvangen bedrag moet geheel worden terugbetaald en ook de boete moet volledig worden betaald. De boete van 150% bij herhaling zal direct worden ingehouden op de uitkering. Omdat daarbij gedurende maximaal 5 jaar geen rekening wordt gehouden met de beslagvrije voet, resteert er misschien een uitkering van 0 euro. Als iemand werkt zal de boete via loonbeslag worden geïnd: er blijft dan in ieder geval voor de fraudeur wel de beslagvrije voet als inkomen over zodat werken loont. Als er 10 jaar volledig aan de terugbetalingsverplichting is voldaan, kan de uitkerende instantie besluiten af te zien van verdere incasso. Wie legt de boete bij uitkeringsfraude op? De uitkerende instantie (UWV, SVB, gemeente) is verplicht de boete op te leggen. Om wat voor soort uitkeringen gaat het? Het gaat om alle sociale zekerheidsuitkeringen, zoals de WW, ZW, WIA, WAO, Wajong, ANW, AOW, WWB, IOAZ en IOAW. Zijn boetes het enige middel om uitkeringsfraude tegen te gaan?

3 Nee, er worden niet alleen hogere boetes opgelegd om onrechtmatig gebruik van de sociale zekerheid tegen te gaan. Naast dit wetsvoorstel zijn er meerdere zaken in gang gezet, zoals Het uitwisselen van gegevens tussen organisaties (UWV, belastingdienst, kadaster, gemeenten DUO etc.) via bestandskoppelingen. Het aanscherpen van de mogelijkheden rondom huisbezoeken Een scherper arbeids- en re-integratieverplichtingenbeleid. Een voorbeeld: Een werkloze ontvangt euro per maand WW en heeft voor de 2e keer gefraudeerd (hij werkt 10 maanden zwart). De onterechte uitkering is dus 10 keer per maand. Nu moet die uitkering worden terugbetaald (= euro) en er is een bestuurlijke boete van 150% (van euro = ) euro. Er moet dan dus euro worden betaald. Als deze persoon blijft werken wordt dit bedrag via het gebruikelijke loonbeslag teruggevorderd waarbij de beslagvrije voet intact blijft. Als deze persoon niet werkt zal de boete van euro gedurende 15 maanden worden verrekend met de WW. De uitkering is dan 0 euro. Daarna zal de teveel betaalde uitkering gewoon, dat wil zeggen met inachtneming van de beslagvrije voet, worden verrekend. Hoe komt iedereen dit allemaal te weten? De nieuwe sancties moeten voorkomen dat burgers frauderen met hun uitkering. UWV, SVB en gemeenten zullen hun bestaande cliënten schriftelijk op de hoogte brengen. Nieuwe cliënten zullen bij aanvang van hun uitkering op de hoogte worden gebracht. Ook op de internetsite van de campagne voorkom problemen, weet hoe het zit staat uitgebreide informatie. Hoe wordt de fraude met de kinderopvangtoeslag aangepakt? Ook fraude van de kinderopvangtoeslag wordt aangepakt. Er zal meer aan de voorkant worden gecontroleerd. Er zal meer gebruik worden gemaakt van koppeling van gegevens. Om oneigenlijk gebruik tegen te gaan is per 1 januari 2012 het aantal uren recht op toeslag gekoppeld aan het aantal gewerkte uren van de minst werkende partner. Daarnaast is het aanvragen met terugwerkende kracht nog slechts zeer beperkt toegestaan. De sancties worden (naast het terugvorderen van het fraudebedrag) verzwaard. Als het om grote bedragen gaat volgt strafrechtelijke afdoening. Bij de eerste overtreding krijgt men een boete van 100% van het teveel ontvangen bedrag. Bij herhaling binnen 5 jaar volgt een boete van 150%.

4 Fraude arbeidsregelingen Arbeidswetgeving is er om werknemers te beschermen tegen o.a. slechte arbeidsomstandigheden, onderbetaling, illegaliteit en verdringing op de arbeidsmarkt. Het kabinet wil het niet naleven terugdringen en daarbij bijdragen aan eerlijke concurrentie tussen werkgevers. Werknemers moeten bovendien kunnen rekenen op een veilige werkomgeving en behoorlijke arbeidsverhoudingen. Er zal sprake zijn van een zero-tolerance-beleid ten aanzien van werkgevers die herhaaldelijk de arbeidswetten overtreden. Wat betekent het zwaarder straffen voor bedrijven? Hogere boetes en strafverzwaring bij herhaling Ruimer begrip herhaling Mogelijkheid om bij 2e of 3e overtreding werk preventief stil te leggen Meer bestuursrechtelijke afdoening Aan wat voor soort overtredingen moet ik denken? Het gaat om overtredingen van arbeidsregelingen, zoals de WAV, de WML, de arbeidsomstandighedenwet, Arbeidstijdenwet en Waadi. Hoe hoog zijn de boetes? De boetenormbedragen worden per arbeidswet in beleidsregels vastgelegd. Naast dat de boetes aanzienlijk zullen stijgen, zal een zware verhoging van de boete volgen bij een 2e en 3e overtreding. Bij een 2e overtreding wordt de boete 100% verhoogd (en bij ernstige overtreding 200%) en bij een 3e overtreding met 200%. Is er geen strafrechtelijke vervolging meer? De strafoplegging door de rechter heeft in het verleden niet altijd geleid tot een strengere sanctie dan de boete. Daarom zal nu in meer situaties eerst de veel hogere boete worden opgelegd. Strafrechtelijke handhaving blijft wel een optie en wordt in ieder geval gehandhaafd voor situaties waarbij zich dodelijke arbeidsongevallen voordoen.

5 Hoe ziet het sanctiesysteem er op hoofdlijnen uit? 1e overtreding Overtreding Boete Ernstige overtreding Boete Waarschuwing preventieve stillegging 2e overtreding Overtreding Verdubbeling boete Waarschuwing preventieve stillegging Ernstige overtreding Verdrievoudiging boete De preventieve stillegging kan worden toegepast (plus nieuwe waarschuwing voor een volgende overtreding) 3e overtreding Overtreding Verdrievoudiging boete De preventieve stillegging kan worden toegepast Ernstige overtreding Verdrievoudiging boete De preventieve stillegging kan worden toegepast Wanneer is er sprake van herhaling? Wanneer een nieuwe overtreding volgt op een eerdere overtreding binnen 5 jaar, spreekt men van herhaling: het hoeft daarbij niet meer om exact eenzelfde overtreding te gaan. Bij ernstige overtredingen gaat het om een termijn van 10 jaar. Wanneer is er sprake van ernstige overtreding? In een Algemene maatregel van Bestuur zal nader worden uitgewerkt wanneer er sprake is van ernstige overtreding. Wat is preventief stilleggen? Preventief stilleggen van werkzaamheden is om herhaling van de overtreding te voorkomen. Dit is duidelijk anders dan het gewoon stilleggen als er ernstig gevaar dreigt voor personen. Deze stillegging wordt namelijk opgeheven op het moment dat het gevaar geweken is. Het preventief stilleggen kan voor de duur van maximaal 3 maanden. In de Algemene maatregelen van Bestuur van de afzonderlijke wetten zullen criteria worden opgesteld voor deze zware straf. Zijn boetes en stilleggen de enige middelen om naleving te bevorderen? Nee er zijn onder andere nog de volgende wetsvoorstellen in voorbereiding:

6 Wijziging Waadi (ter zelfregulering door de uitzendbranche wordt de branche geïnformeerd over ondernemingen waar overtredingen zijn begaan) Herziening Wav (meer mogelijkheden voor UWV om tewerkstellingsvergunningen te weigeren ) Wijziging Wav (onder meer ketenaansprakelijkheid voor loonvorderingen) Wie legt de boetes op? De toezichthouder (meestal Inspectie SZW) legt de boete op. Hoe komt iedereen dit allemaal te weten? Er zal voor de communicatie samenwerking met de werkgeversorganisaties worden gezocht. Rond de inwerkingtreding van de wet volgt ook op andere wijze communicatie

7