Onbekende Boomaantastingen

Transcriptie

1 Onbekende Boomaantastingen Uitgave ter gelegenheid van het symposium Het effect van elektromagnetische straling op bomen Groene Paviljoen Bomencentrum Nederland te Baarn. Extra bijlage, een impressie van het symposium.

2 Geen biologische oorzaak gevonden voor schade aan bomen. Gemeente Alphen aan den Rijn voelt zich verantwoordelijk voor het in stand houden van een gezonde leefomgeving. Een gezonde groene ruimte en een gezond bomenbestand vormen hierbij een wezenlijk onderdeel. De laatste jaren vertonen vooral loofbomen in vele landen nieuwe, niet eerder beschreven aantastingen. Zo is bij circa 70% van de bomen in een Alphense proefwijk één van de nieuwe boomaantastingen aangetroffen. Bomen lijken ook meer gevoelig voor bestaande (biologische) ziekteverwekkers. De nieuwe aantastingen zijn niet of nauwelijks soortspecifiek en gedurende de afgelopen vier jaar sterk uitgebreid. De Plantenziektekundige Dienst beschrijft in haar survey van 2010 dat circa 25% van bomen in Nederland, totaal ruim 4000 stuks, is aangetast door een niet eerder beschreven boomaantasting. Onder andere Wageningen University en de Plantenziektekundige Dienst hebben veel onderzoek gedaan naar de ontstaanswijze en oorzaak van nieuwe boomaantastingen. Bastknobbels, bastlijnen, bastscheuren, bastbloedingen en bastafsterving (necrose) werden onderzocht. Onderzoek toont aan dat in veel gevallen de buitenste cellagen spontaan afsterven. Maar waardoor? Ondanks tientallen onderzoeken kon geen relatie worden aangetoond met bacteriën, virussen of schimmels. Ook leverde onderzoek naar de eventuele invloed van mycoplasma s en fytoplasma s, bacteriën zonder celwand, niets op. Omdat er steeds nieuwe aantastingen optreden, hun intensiteit toeneemt en het aantal bomen dat aangetast raakt toeneemt, is zorgvuldigheid geboden. Wat exact de lange termijn effecten zijn is nog onvoldoende duidelijk maar de cosmetische aantasting vertaald zich negatief in de economische waarde van de boom. In 2007 is een multidisciplinaire projectgroep Onbekende Boomaantastingen opgericht. Verschillende universiteiten, branchevertegenwoordigers, gemeenten en sympathisanten maken of maakten deel uit van deze projectgroep. Hoogfrequente elektromagnetische velden en luchtverontreinigend ultra fijnstof zijn geselecteerd als mogelijke veroorzakers. Vooral de toename van hoogfrequente elektromagnetische velden en de toename van de hoeveelheid ultra fijnstof in de lucht is aanleiding geweest tot hun selectie. Fundamenteel onderzoek naar de effecten van deze twee relatief nieuwe factoren op bomen is er niet of nauwelijks. Wel bestaan er aanwijzingen uit het verleden die een relatie met de boomgezondheid waarschijnlijk maken. Ook bestaan er aanwijzingen uit het verleden die een relatie met boomgezondheid waarschijnlijk maken. De projectgroep heeft hypothesen en onderzoeksstrategieën opgesteld. Dit om te kunnen toetsen of deze niet-biologische factoren invloed hebben op de

3 gezondheid van bomen. Aansluitend zijn verkennende onderzoeken door onder andere Wageningen University uitgevoerd. Als niet biologische invloeden effect hebben op de gezondheid van bomen is een verantwoordelijke houding in relatie tot een gezonde leefomgeving een logisch gevolg. Uw ondersteuning is nodig om voldoende nationale en internationale aandacht te krijgen voor dit onderwerp. Gemeente Alphen aan den Rijn Bastknobbels De laatste vier jaar raken veel bomen in toenemende mate aangetast door bastknobbels, kleine houten knobbels die vooral voorkomen op de boomstam en gesteltakken. De ontstaanswijze van de bastknobbels is tot in detail beschreven, maar de oorzaak is niet aangetoond. Op dit moment is een groot deel van de loofbomenpopulatie aangetast. Opnames van verschillende instanties in Nederland bevestigen dat bij ongeveer % van alle loofbomen bastknobbels voorkomen. Er zijn verschillende typen bastknobbels. Steeds is er sprake van celafsterving en verstoorde groei. Bastlijnen en bastscheuren Bastlijnen en bastscheuren worden op veel bomen aangetroffen. Doordat cellen afsterven in de beschermende buitenste bastlagen wordt de diktegroei belemmerd. Vaak ontstaan diepere scheuren uit aanvankelijk oppervlakkige bastlijnen. In Alphen aan den Rijn is vastgesteld dat ongeveer 30 % van alle onderzochte bomen bastlijnen of bastscheuren heeft. Vaak treden deze aantastingen op in combinatie met bastknobbels of bloedingen. De hier bedoelde bastscheuren zijn van een ander type dan de scheuren die door zonnebrand, vorst of normale dikte groei ontstaan. Bastdegeneratie en bastbloeding Bastdegeneratie ontwikkelt zich de laatste jaren sterk, vooral in de stedelijke omgeving. Buitenste cellagen sterven af waardoor de bescherming tegen invloeden van buitenaf verzwakt. Hierdoor raken onderliggende cellagen aangetast. Uit monitorgegevens van Alphen aan den Rijn blijkt dat ruim 10% van de bomen bastdegeneratie of bastbloeding heeft. Soms kan de boom reageren door de aanmaak van kurk. In andere gevallen leidt deze aantasting tot bastbloedingen. Indien er geen beschermende laag kan worden aangemaakt kunnen algen, schimmels, virussen, bacteriën of andere ziekteverwekkers de boom binnendringen. Het is aannemelijk dat deze aantasting, die in ieder stedelijk gebied wordt aangetroffen zich overal op dezelfde wijze ontwikkeld.

4 Bastknobbels Boomsoort: Es Vindplaats: Manchester, Engeland

5 Bastknobbels Boomsoort: Linde Vindplaats: Den Haag

6 Bastknobbels Boomsoort: Hulst Vindplaats: Rotterdam

7 Bastknobbels Boomsoort: Esdoorn Vindplaats: Kwekerij in Nederland

8 Bastknobbels Boomsoort: Valse Christusdoorn Vindplaats: Rotterdam

9 Bastknobbels Boomsoort: Hemelboom Vindplaats: Waddinxveen

10 Bastknobbels Boomsoort: Vleugelnoot Vindplaats: Utrecht

11 Bastknobbels Boomsoort: Olijfboom Vindplaats: Tuincentrum

12 Bastknobbels Boomsoort: Els Vindplaats: Engeland

13 Bastknobbels Boomsoort: Appelboom Vindplaats: Asperen

14 Bastknobbels Boomsoort: Tulpenboom Vindplaats: Dieren

15 Bastknobbels Boomsoort: Lijsterbes Vindplaats: Zweden

16 Bastlijnen Boomsoort: Tamme Kastanje Vindplaats: Alphen aan den Rijn

17 Bastlijnen Boomsoort: Kersenboom Vindplaats: Den Haag

18 Bastlijnen Boomsoort: Esdoorn Vindplaats: Gulpen

19 Bastlijnen Boomsoort: Sierpeer Vindplaats: Alphen aan den Rijn

20 Bastlijnen Boomsoort: Kersenboom Vindplaats: Den Haag

21 Bastlijnen Boomsoort: Linde Vindplaats: Alphen aan den Rijn

22 Bastlijnen Boomsoort: Els Vindplaats: Den Haag

23 Bastlijnen Boomsoort: Plataan Vindplaats: Alphen aan den Rijn

24 Bastlijnen Boomsoort: Lijsterbes Vindplaats: Lopik

25 Bastlijnen Boomsoort: Haagbeuk Vindplaats: Alphen aan den Rijn

26 Bastlijnen Boomsoort: Berk Vindplaats: Alphen aan den Rijn

27 Bastlijnen Boomsoort: Mantsjoerijse Kers Vindplaats: Alphen aan den Rijn

28 Bastscheuren Boomsoort: Plataan Vindplaats: Alphen aan den Rijn

29 Bastscheuren Boomsoort: Tamme Kastanje Vindplaats: Kwekerij Nederland

30 Bastscheuren Boomsoort: Iep Vindplaats: Alphen aan den Rijn

31 Bastscheuren Boomsoort: Linde Vindplaats: Alphen aan den Rijn

32 Bastscheuren Boomsoort: Esdoorn Vindplaats: Alphen aan den Rijn

33 Bastscheuren Boomsoort: Es Vindplaats: Alphen aan den Rijn

34 Bastscheuren Boomsoort: Es Vindplaats: Wouw

35 Bastscheuren Boomsoort: Katsuraboom Vindplaats: Alphen aan den Rijn

36 Bastscheuren Boomsoort: Esdoorn Vindplaats: Alphen aan den Rijn

37 Bastscheuren Boomsoort: Haagbeuk Vindplaats: Alphen aan den Rijn

38 Bastscheuren Boomsoort: Eik Vindplaats: Alphen aan den Rijn

39 Bastscheuren Boomsoort: Beuk Vindplaats: Leersum

40 Bastdegeneratie Boomsoort: Es Vindplaats: Houten

41 Bastdegeneratie Boomsoort: Eik Vindplaats: Alphen aan den Rijn

42 Bastdegeneratie Boomsoort: Lijsterbes Vindplaats: Alphen aan den Rijn

43 Bastdegeneratie Boomsoort: Iep Vindplaats: Alphen aan den Rijn

44 Bastdegeneratie Boomsoort: Meidoorn Vindplaats: Alphen aan den Rijn

45 Bastdegeneratie Boomsoort: Sneeuwklokjesboom Vindplaats: Alphen aan den Rijn

46 Bastdegeneratie Boomsoort: Linde Vindplaats: Bleiswijk

47 Bastdegeneratie Boomsoort: Smalbladige Es Vindplaats: Alphen aan den Rijn

48 Bastdegeneratie Boomsoort: Es Vindplaats: Alphen aan den Rijn

49 Bastdegeneratie Boomsoort: Lijsterbes Vindplaats: Den Haag

51 Bastdegeneratie Boomsoort: Watercypres Vindplaats: Ter Aar

53 Bastbloedingen Boomsoort: Valse Christusdoorn Vindplaats: Alphen aan den Rijn

54 Bastbloedingen Boomsoort: Berk Vindplaats: Alphen aan den Rijn

55 Bastbloedingen Boomsoort: Els Vindplaats: Alphen aan den Rijn

56 Bastbloedingen Boomsoort: Iep Vindplaats: Alphen aan den Rijn

57 Bastbloedingen Boomsoort: Linde Vindplaats: Athene, Griekenland

58 Dit 1e Symposium heeft als belangrijkste doelstellingen om aandacht te vragen voor dit belangrijke onderwerp, kennis te delen met betrokkenen en te pleiten voor verder onderzoek op grote schaal. De organisatie is in handen van Bomencentrum Nederland in samenwerking met de gemeente Alphen aan den Rijn. Het symposium biedt u wetenschappelijk onderbouwde informatie. Toonaangevende nationale en internationale sprekers geven presentaties over hun ervaringen met en onderzoeken naar de effecten van elektromagnetische velden en luchtverontreiniging op bomen. Op een heldere wijze wordt de nieuwe kennis vertaald naar de praktijk. Complexe vraagstukken worden in begrijpelijke taal toegelicht. In deze bijlage vind u enkele impressies van besproken onderwerpen tijdens het symposium.

59 Presentatie Niek van t Wout

60

61 Bron: Gemeente Alphen aan den Rijn

62

63

64 Zowel de blauwe als de rode lijn bovenaan in de figuur geven het verloop van de temperatuur weer gedurende enkele dagen. De rode lijnen onderin de figuur geven het dynamische verloop van het biopotentiaal van de onbelaste boom weer. De boom werd niet beïnvloed door een kunstmatig EM veld. De getemperde blauwe lijnen zijn afkomstig van een boom die wel werd blootgesteld aan een EM veld.

65 Presentatie Harm Horlings

66 Presentatie André van Lammeren Proefopstelling effecten EM straling

67

68 Presentatie Rein Roos

69

70 Presentatie Lies Steel

71 Presentatie Volker Schorpp Budapest, Hungary, spatially inhomogeneous tree damage Budapest, Hungary, Exposed lime tree HF-transmitter roof ridge diffracting the radiation Shielded lime tree V. Schorpp P ) )) ULS-SCHLAG e.v. Karlsruhe

72 Presentatie A. Goldsworthy

73

74 Onderzoek naar abiotische factoren als bezinning voor natuur en milieu na de overvloed aan technologische ontwikkeling

75