Libellen Inventariseren - SBB 2009

Transcriptie

1 Libellen Inventariseren - SBB 2009 Madese NatuurVrienden, Ger Luijten, 2009, Publicatie onder Creative Commons licentie BY-SA Grootvlek viervlek (Libellula quadrimaculata f. Praenubila) in de oostelijke Linies

2 Presentatie overzicht Libellen inventariseren Veldwerk Linies van Den Hout, Binnenpolder van Terheijden Inventarisaties Methodiek, Uitvoering, Beperkingen Gebieden Wat, Waar, Voor wie?, Door wie? Mei-Juni 2009 / Juni-Juli 2009 / Augustus 2009 Resultaten Soortenlijsten

3 Libellen inventariseren Wat?: Inventariseren Libellen en Waterjuffers in x veldwerk: in mei-juni, juni-juli en augustus Waar? Linies van Den Hout Terheijdense Binnenpolder Voor wie? Staatsbosbeheer Theo Bakker, Coördinator Monitoring Door wie? Madese NatuurVrienden N.a.v. MNV/Werkgroep HyBie in 2008 weer amphibieën in 2009 Nu in 2009 ook libellen en waterjuffers

4 Koraaljuffer Vroege waarneming op 2 juni in de Linies (1 week na vroegste)

5 Presentatie overzicht Libellen inventariseren Wat, Waar, Voor wie?, Door wie? Veldwerk Gebieden Linies van Den Hout, Binnenpolder van Terheijden Inventarisaties Methodiek, Uitvoering, Beperkingen Mei-Juni 2009 / Juni-Juli 2009 / Augustus 2009 Resultaten Soortenlijsten

6 Veldwerk (1) - Methodiek (Meetnet Libellen) Routedelen lopen en tellen Langs water tellen: 2 meter oever en 3 meter water Ook tellen langs (bos)paden en op open plekken Inventarisaties (minimaal 3x per jaar in zomermaanden) Medio Mei - Juni: eerste week juni (weersuitloop tot half juni) Juni - Juli: eerste week juli (weersuitloop tot half juli) Juli - Medio Augustus: eind juli (weersuitloop tot half augustus) Planning inventarisaties Tijd: tussen en uur zijn libellen het actiefst Weer: alleen op dagen met goed libellenweer

7 Binnenpolder op 24 mei Grote roodoogjuffers zaten talrijk op riet en gele plomp Larves van de viervlek zaten talrijk op biezen en gele lis

8 Veldwerk (2) - Uitvoering Werkwijze Steekproef van representatieve biotopen (terrein is te groot) Telling: alleen de aantallen op GPS waarnemingslocties Waar mogelijk fotograferen voor determinatie en documentatie! GPS: inventarisatieroutes en waarnemingslocaties vastleggen Toegang: inventarisatieroutes deels op terrein Staatsbosbeheer Openbaar terrein: iedereen kan deelnemen aan inventarisaties op de openbare wandelpaden en wegen in het terrein Gesloten terrein: uitsluitend voor leden MNV/Werkgroep HyBie, omdat alleen zij een betredingsvergunning van SBB hebben!

9 Leuke waarnemingen Linies Groene kikker en zwemmende woelmuis; ook werd een orchidee gevonden en enkele veldjes met wateraardbei.

10 Veldwerk (3) - Beperkingen Uitvoering Beperkt aantal inventarisatiedagen Niet alles te determineren en fotograferen (vliegende libellen) Alleen GPS locaties voor concentraties waterjuffers en voor specifieke soortwaarnemingen (vliegen immers overal) Routes Steekproef van routedelen met kansrijkste libellenbiotopen Reden: terrein is te groot voor 100% dekkende inventarisatie Getelde routedelen ingetekend op topografische kaarten en gemerkt met een asterisk op de slides met routedelen Betredingsvergunning: 1 maart tot 1 november en niet op zonen feestdagen in gesloten terrein

11 Leuke waarnemingen Binnenpolder Voorntjes in de ringsloot bij het brugje van de eendenkooi Bijzonder gekleurde groene kikkers bij het gemaaltje aan de Schimmer Een purperreiger bovenin de bomen van het kooibos Boomvalk jagend op boerenzwaluwen en een jonge slechtvalk

12 Presentatie overzicht Libellen inventariseren Wat, Waar, Voor wie?, Door wie? Veldwerk Methodiek, Uitvoering, Beperkingen Gebieden Inventarisaties Linies van Den Hout, Binnenpolder van Terheijden Mei-Juni 2009 / Juni-Juli 2009 / Augustus 2009 Resultaten Soortenlijsten

13 Gebieden (1) - Linies (Google) = Libellen hotspot

14 Gebieden (2) - Linies (SBB)

15 Gebieden (3) - Linies (Routes) Routedelen Linies van Den Hout (inclusief grachten) 1)* Aanvoerweg Ingang Linie Oost (Afrit Made) - Aanvoerpad Schans 1 2)* Aanvoerweg Bolwerk Eind van Den Hout - Buitengracht Oost/West Aanvoerweg Voorveld - Bolwerk Eind van Den Hout (Liniestraat) 3)* Linie tussen Aanvoerpad Oostelijke Schans 1 en Aanvoerpad Schans 2 4)* Aanvoerpad Schans 2: Middelste/Hoge Schans - Wandelpad Liniestraat met Buitengracht 5)* Aanvoerpad Schans 2 - Parkeerplaats 6)* Linie tussen Aanvoerpad Schans 2 en Schans 3: Westelijke Schans 7)* Wandelpad Schans 3 - Rode Weel - Bos naar Viaduct Houteindsestraat/Stuivezandsestr.) 8)* Wandelpad Schans 3 - Gemeente Grenspaal - Schans 3 - Houteindsestraat 9) Linie met 2 Kanonhellingen van Houteindsestraat - Aanvoerpad van Schimmer naar Linie 10) Linie van Aanvoerpad met Kanonhelling (paalkampeerplaats) naar Witte Weg met Eindbosje (locatie oud kampement Staatse troepen?) 11) Bos hoek Witte Weg en Schimmer 12) Aanvoerpad Schimmer - Bolwerk Binnenpolder van Terheijden 13) Bolwerk Binnenpolder van Terheijden * = Geïnventariseerd routedeel

16 Blauwe waterjuffers - Tekening S2 Watersnuffel (paddenstoeltje) Variabele waterjuffer (Y-vorm) Nergens talrijk Talrijk in de Binnenpolder

17 Azuurwaterjuffer - paringswiel Met zwarte U-vorm op S2; talrijk in de Linies

18 Gebieden (4) - Binnenpolder (Google)

19 Gebieden (5) - Binnenpolder (SBB)

20 Gebieden (6) - Binnenpolder (Routes) Routedelen Binnenpolder van Terheijden 1)* 8 percelen vanaf Schimmer (vanaf Witte weg) - Ad Kloplaantje (toegangspad Eendenkooi) 2)* 2 percelen vanaf Ad Kloplaantje - Dwarssloot West en Toegangsbrug Eendenkooi 3) 3 percelen + 3 hoekpercelen akkerland - Schimmelseweg (NIET het Hoekperceel akkerland Ruitervaartseweg langs Wagenbergse Baan) 4) 10 percelen + 3 hoekpercelen Zuidelijk van Eendenkooi tussen Schimmer en Schimmelseweg 5) 3 (?) + 3 percelen tot Dwarssloot West (Zuidelijk van Ruitervaartseweg = Rvw) 6) 6 percelen tot Dwarssloot West (Noordelijk Rvw tot nieuwe waterloop met pad langs A59) 7)* 6 percelen tot Oostzijde Eendenkooi (Zuidelijk Rvw) 8) 6 percelen tot Oostzijde Eendenkooi (Noordelijk Rvw) 9)* 5 percelen en 2 halve dwarspercelen vanaf Oostzijde Eendenkooi (Zuidelijk Rvw) 10)* 1 klein perceel met poelen en 1 groot perceel vanaf Oostzijde Eendenkooi (Noordelijk Rvw) 11) Nieuw perceel Noordelijk langs A59 met nieuwe waterloop met schoningspad langs A59 12)* Nieuwe Waterplas Oostelijk van de Eendenkooi 13)* Zegge-pad: nieuw laarzenpad van het Viaduct Scheerbiesstraat naar Schimmer * = Geïnventariseerd routedeel

21 Bruine glazenmaker - mannetje Zonnend aan maisblad langs het Zeggepad; Pioniersoort petgaten

22 Gebieden (7) - Binnenpolder (SBB) Natuurherstel SBB en Waterschap Brabantse Delta Informatie website Waterschap: Project 7996 Binnenpolder Terheijden Situatie De Binnenpolder van Terheijden (gelegen tussen Terheijden en de A59) was tot halverwege de twintigste eeuw één van de rijkste plantkundige gebieden van Nederland. Jarenlange grondwaterwinning en landbouw zorgden ervoor dat dit gebied is verdroogd. Bijzondere planten zoals de groenknolorchis, de spaanse ruiter en de moeraswolfsklauw zijn daardoor verdwenen. Gehoopt wordt ook op terugkeer van bijvoorbeeld orchideeën, rietorgis, galigaan en het blauwe knoopje. Het waterschap neemt, samen met Staatsbosbeheer, momenteel maatregelen om het gebied weer in oorspronkelijke staat terug te brengen. Waterdoelen * De Binnenpolder Terheijden herstellen als Natte Natuurparel Aanpak Waterschap In 2002 is een ecohydrologische studie uitgevoerd, waarbij antiverdrogingsmaatregelen zijn geformuleerd. Het waterschap voert momenteel de volgende maatregelen uit in de Binnenpolder van Terheijden: * het dempen en sluiten van enkele sloten; * het plaatsen van stuwen in de zuidelijke en noordelijke randsloot; * het aanpassen van de twee bestaande stuwen. Aanpak Staatsbosbeheer Daarnaast verwijdert Staatsbosbeheer de voedselrijke bovenlaag, zodat de specifieke plantensoorten die een vochtige en voedselarme bodem nodig hebben weer gaan leven in de Binnenpolder van Terheijden. Realisatie De werkzaamheden zijn gerealiseerd tussen 9 juli en 30 november Opleveringsfeest: 6 december 2007 Weblinks: en (klik op het maatregelenkaartje voor vergroting) en

23 Gebieden (8) - Binnenpolder (SBB) Kaart natuurherstel SBB en Waterschap Brabantse Delta = Libellen hotspot Weblink: (klik op het maatregelenkaartje voor vergroting)

24 Langs de Schimmer Gewone oeverlibel; pioniersoort in de pas afgegraven weilandjes langs de Schimmer Lantaarntje; enkele tientallen in de rietslootjes langs de Schimmer

25 Langs de Schimmer Zonneminnaars: distelvlinder (zeer talrijk), graspieper en roodborsttapuit

26 Presentatie overzicht Libellen inventariseren Veldwerk Wat, Waar, Voor wie?, Door wie? Methodiek, Uitvoering, Beperkingen Gebieden Linies van Den Hout, Binnenpolder van Terheijden Inventarisaties Mei-Juni 2009 / Juni-Juli 2009 / Augustus 2009 Resultaten Soortenlijsten

27 Inventarisaties Inventarisatiedagen: 6 dagen (3x Linies en 3x Binnenpolder) Mei-Juni 2009: Linies ( juni), Binnenpolder (24 mei, 3 juni) Juni-Juli 2009: Linies (26 juli) Augustus 2009: Binnenpolder (18 augustus) Bijzonderheden: 20 juni: inventarisatie Linies gestopt wegens onweersbui 26 juli: inventarisatie Binnenpolder gestopt wegens harde wind

28 Vliegende libellen Paardenbijter (boven) en Grote keizerlibel (beneden)

29 Presentatie overzicht Libellen inventariseren Veldwerk Methodiek, Uitvoering, Beperkingen Gebieden Wat, Waar, Voor wie?, Door wie? Linies van Den Hout, Binnenpolder van Terheijden Inventarisaties Mei-Juni 2009 / Juni-Juli 2009 / Augustus 2009 Resultaten Soortenlijsten

30 Resultaten - Libellen Soorten Linies Binnenpolder Viervlek Grote keizerlibel Blauwe glazenmaker Bruine glazenmaker Bloedrode heidelibel Zwarte heidelibel Steenrode heidelibel Paardenbijter Gewone oeverlibel Totaal: 9 soorten 6 soorten 9 soorten

31 Grootvlek viervlek - forma Praenubila Zwarte vlekken onder zowel de pterostigma als de vleugelknopen!

32 Steenrode heidelibel - vrouwtje Afstaande legschede, geelzwarte poten, bruine bovenkant ogen

33 Steenrode heidelibel - paringswiel Tandemvliegend eitjes afzetten op oever in Binnenpolder (20 paar!)

34 Bloedrode heidelibel - mannetje De geheel zwarte poten zijn kenmerkend; talrijk in Binnenpolder

35 Bloedrode heidelibel - vrouwtje Heel jong vrouwtje; talrijk op heideveldjes bij hoogste schans Linies

36 Resultaten - Waterjuffers Soorten Azuurwaterjuffer Linies Binnenpolder Variabele waterjuffer Watersnuffel Lantaarntje Grote roodoogjuffer Vuurjuffer Koraaljuffer Houtpantserjuffer Gewone pantserjuffer Totaal: 9 soorten 7 soorten 6 soorten Totaal: 18 soorten 13 soorten 15 soorten (Linies + Binnenp.)

37 Gewone pantserjuffer - vrouwtje Geen spoor op zijkant borststuk

38 Houtpantserjuffer - mannetje Spoor op zijkant borststuk

39 Colofon Presentatie: Datum: d.d Auteur: Ger Luijten Foto's: Ger Luijten Auteursrecht Publicatie onder Creative Commons licentie BY-SA Licentie: Download weblink

40 !!! Einde!!! Bruine glazenmaker - eierleggend in rottende oevervegetatie (Linies)