OPTIMUM MASCHINEN - GERMANY

Transcriptie

1 Handleiding v Boorfreesmachine MH 28 V U kunt al onze handleidingen downloaden op

2 MH28V - v Sécurité Inhoud 1 Veiligheid Veiligheidsvoorschriften (Waarschuwingen) Classificatie van de gevaren Andere pictogrammen Toepassingsgebied Redelijk voorzienbare gevaren Om een ongeschikt gebruik te voorkomen Gevaren, die van de machine kunnen ontstaan Kwalificatie van het personeel Doelgroep Positie van de bediener Veiligheidsvoorschriften tijdens de bediening Veiligheidsvoorzieningen Noodstop slagschakelaar Beschermkap Boorafscherming Veiligheidscontroles Lichamelijke beschermingen Veiligheid tijdens het werk De machine uitschakelen en beveiligen Gebruik van een heftuig Aanwijzingsbordjes op de boorfreesmachine Technische gegevens Naamplaat Elektrische aansluiting Boor- freescapaciteit Spilopname Boor- freeskop Kruistafel Afmetingen Werkruimte Toerental Omgevingsvoorwaarden Bedrijfsmiddelen Emissies

3 MH28V - v OPTIMUM 3 Uitpakken en aansluiten Leveringsomvang Transport Opslag Opstellen en monteren Vereisten voor de opstelplaats Hefpunten Montage Eerste ingebruikname Stroomvoeding Reinigen en smeren Warmlopen van de machine Bediening Veiligheid Bediening- en aanduidingselementen Bedieningspaneel De boorfreesmachine inschakelen De boorfreesmachine uitschakelen Een werktuig inzetten Inbouw Uitbouw Gebruik van spantangen Het werkstuk opspannen Verandering van het toerentalbereik Keuze van het toerental Richtwaarden voor snijsnelheden Manuele pinolevoeding met fijnvoeding Digitale weergave boordiepte pinole Technische gegevens Opbouw Storingen Manuele pinolevoeding met de pinolehendel De boor- freeskop zwenken Onderhoud en reparatie Veiligheid Voorbereiding Opnieuw ingebruikname Inspectie en onderhoud Reparatie Instellingshandleiding sturing

4 MH28V - v Sécurité 6 Onderdelen Kruistafel Kolom - 1 van Kolom - 2 van Freeskop - 1 van Freeskop - 2 van Bedieningspaneel en beschermkap Schakelschema Onderdelenlijst Storingen Bijlage Klachten en waarborg Verwijdering van afvalstoffen en recyclage Verwijderen Verwijderen van de verpakking van een nieuw apparaat Verwijderen van het oude apparaat Verwijderen van elektrische en elektronische componenten Verwijderen van koel- en smeermiddelen Behandeling van apparaten en gemeentelijke voorschriften RoHS, 2002/95/EG Opmerkingen over het product EG-Conformiteitsverklaring MH28V

5 MH28V - v OPTIMUM 1 Veiligheid Dit deel van de handleiding Verklaart u de betekenis en toepassing van de in deze handleiding gebruikte waarschuwingen, Legt het toepassingsgebied van de machine vast, Wijst op de gevaren, die kunnen ontstaan voor u en uw naaste omgeving bij het niet naleven van de handleiding, Informeert u, hoe u gevaren kunt vermijden. Lees ook aanvullend bij de handleiding De desbetreffende wetten en voorschriften, De wettelijke bepalingen ter voorkomen van ongevallen, De verbod-, waarschuwing- en gebodsbordjes alsook de waarschuwingen op de machine. Bij de installatie, bediening, onderhoud en reparaties moeten de Europese normen nageleefd worden. Voor de landelijke wetten die nog niet omgezet werden in Europese normen, dienen de specifieke plaatselijke voorschriften toegepast te worden. Indien vereist, moeten de in het land geldende voorschriften inzake installatie en veiligheid getroffen worden, alvorens de machine in gebruik te nemen. BEWAAR DEZE HANDLEIDING IN DE BUURT VAN DE MACHINE. INFORMATIE Als er een probleem bestaat, die u met behulp van die handleiding niet oplossen kunt, neem contact met: Optimum Maschinen Germany GmbH Dr Robert Pflegestrasse 26 D Hallstadt [email protected] 5

6 MH28V - v Sécurité 1.1 Veiligheidsvoorschriften (Waarschuwingen) Classificatie van de gevaren Wij delen de veiligheidsvoorschriften in verschillende gradaties in. De onderstaande tabel geeft u een overzicht van de indeling van symbolen (pictogrammen) en woorden voor de concrete gevaren en de (mogelijke) gevolgen. Pictogrammen Woorden Gevaren / Gevolgen GEVAAR WAARSCHUWING AANDACHT! OPGEPAST! INFORMATIE Onmiddellijk dreigend gevaar, dat tot ernstige letstels of tot de dood kan leiden. Risico : gevaar dat tot ernstige letsels of tot de dood kan leiden. Situatie met een klein gevaar, dat tot letsels bij personen of tot schade aan eigendommen kan leiden. Situatie die tot de beschadiging van de machine en het product en/of zijn omgeving kan leiden. Geen gevaar voor mensen. Toepassingstips en andere belangrijke informatie en aanwijzingen. Geen gevaarlijke of schadelijke gevolgen voor personen of zaken. Het gevaar kan verduidelijkt worden: Algemeen gevaar, waarschuwing voor: letsels aan handen, elektrische spanning, roterende stukken. 6

7 MH28V - v OPTIMUM Andere pictogrammen Waarschuwing voor automatische start start! voor automatische! Inschakelen Inschakelen verboden! Stekker Stekker uittrekken!! Veiligheidsbril Veiligheidsbril dragen!! Gehoorbescherming dragen! Gehoorbescherming dragen! Veiligheidshandschoenen Beschermingshandschoenen dragen! dragen! Bescherm- Beschermkledij dragen! Veiligheidsschoenen Veiligheidsschoenen dragen!! Adres van de Adres aanspreekpartner van de aanspreekpartner Rekening houden Rekening met het houden milieu met! het milieu! 1.2 Toepassingsgebied WAARSCHUWING Bij een ongeschikt gebruik van de machine: Ontstaan gevaren voor het personeel, worden de machine en andere zaken van de bediener in gevaar gebracht, kan de functionaliteit van de machine verminderd worden. De machine werd ontworpen en gebouwd voor boor- en freeswerken in koud metaal of andere niet gezondheidsgevaarlijke en niet-brandbare stoffen. De machine werd ontworpen en gebouwd voor een gebruik in een niet-explosiegevaarlijke omgeving. De machine moet in een droge en beluchtte werkplaats opgesteld worden. Wordt de boor- en freesmachine anders gebruikt dan hierboven beschreven, zonder de schriftelijke toestemming van de firma Optimum Maschinen GmbH, dan wordt de machine niet meer gebruikt waarvoor ze werd ontworpen en valt ze buiten het toepassingsgebied. We kunnen niet aansprakelijk gesteld worden voor problemen die het gevolg zijn van een ongeschikt gebruik van de machine. Wij wijzen er nadrukkelijk op, dat bij elke niet schriftelijk erkende verandering, zij het constructief, technisch of slecht uitgevoerde verandering, wordt de garantie van de firma Optimum Maschinen Germany GmbH opgezegd. Een deel van het toepassingsgebied behelst ook dat u De grenzen van de machine respecteert, De handleiding in acht neemt, De inspectie en onderhoudsrichtlijnen navolgt. Zie Technische gegevens pagina 16 7

8 MH28V - v Sécurité WAARSCHUWING! Zware letsels! Ombouwing en veranderingen aan de bedrijfszekerheid van de machine zijn ten strengste verboden! Ze brengen mensen in gevaar en kunnen ernstige schade toebrengen aan de machine. 1.3 Redelijk voorzienbare gevaren Een andere toepassing dan deze voorzien in Toepassingsgebied is streng verboden. Een andere toepassing moet de toelating van de fabrikant krijgen. De machine mag enkel gebruikt worden voor het bewerken van metallische, koude en niet ontvlambare materialen. Om een ongeschikt gebruik te voorkomen, lees en begrijp deze handleiding voor de eerste ingebruikname. De machine mag enkel door gekwalificeerd personeel bediend worden Om een ongeschikt gebruik te voorkomen Span aangepaste werktuigen op. Pas het toerental en de voedingsnelheid aan het materiaal en aan het werkstuk aan. Span het werkstuk goed op, om trillingen te voorkomen. OPGEPAST! Span steeds het werkstuk op door middel van een machineklem of een andere klemming. Letselsgevaar door wegslingerend werkstuk. Verzeker u steeds ervan dat het werkstuk correct in de spanklem opgespannen is! Het gebruik van koelsmeermiddel verlengt de levensduur van de machine en verbetert de oppervlakkwaliteit. Span het werktuig en het werkstuk op zuivere oppervlakken. Smeer de machine correct in. Stel de speling van de lagers en geleidingen correct in. We bevelen aan: De boren in te zetten door deze precies in het midden van de drie klauwen van de snelspanklauwplaat te plaatsen. De snelspanklauwplaat met de aangepaste spantang of boorhouder te gebruiken om een frees op te spannen. Tijdens boorwerkzaamheden: Pas de snijsnelheid aan de boordiameter aan. De uitgeoefende druk moet net voldoende zijn om de boor niet over te belasten. Een te grote druk kan een vroegtijdige slijtage van de boor veroorzaken, en zelfs zijn breuk. In geval van breuk van de boor, schakel de machine onmiddellijk uit door middel van de noodstop slagschakelaar. Gebruik koelsmeermiddel om harde materialen te bewerken, zoals staal. 8

9 MH28V - v OPTIMUM OPGEPAST! Gebruik de snelspanklauwplaat niet als freeswerktuig. Span een frees nooit direct in de snelspanklauwplaat op, maar gebruik de aangepaste boorhouder en spantang. Bij freeswerken: Pas de snijsnelheid aan: Voor materialen met een normale hardheid, bijv. staal: m/min. Voor hardere materialen: m/min. Oefen een druk uit, waarmee de snijsnelheid constant kan blijven, en gebruik een koelsmeermiddel voor hardere metalen. 1.4 Gevaren, die van de machine kunnen ontstaan De boorfreesmachine werd aan een veiligheidscontrole (dreigingsanalyse met risicobeoordeling) onderworpen. De constructie, uitgevoerd en gebaseerd op deze analyse, beantwoordt aan de laatste stand der techniek. Dan nog blijft een restrisico bestaan, daar de boormachine werkt met: Elektrische spanningen en stroom Ronddraaiende onderdelen Hoge toerentallen Het risico voor de gezondheid van personen door deze dreigingen hebben we constructief en door veiligheidstechniek geminimaliseerd. Bij de bediening en onderhoud van de machine door niet voldoende gekwalificeerd personeel kunnen door verkeerdelijk bediening of onzorgvuldig onderhoud gevaren uitgaan van de machine. INFORMATIE Alle personen, die met de montage, het opstarten, de bediening en het onderhoud te doen hebben, moeten de nodige kwalificatie bezitten en de aanwijzingen van de handleiding navolgen. Ontkoppel de machine van de stroomnet vooraleer een reiniging of een onderhoud uit te voeren. WAARSCHUWING De machine mag enkel gebruikt worden wanneer alle veiligheidsvoorzieningen functioneren. Zet de machine onmiddellijk stil indien een van de veiligheidsvoorzieningen ontbreekt of defect is. Alle extra instrumenten moeten met de voorgeschreven veiligheidsvoorzieningen uitgerust worden. U als gebruiker bent daarvoor verantwoordelijk! Zie Veiligheidsvoorzieningen pagina 11 9

10 MH28V - v Sécurité 1.5 Kwalificatie van het personeel Doelgroep Deze handleiding wendt zich tot: De gebruiker De bediener Onderhoudspersoneel Daardoor gelden de waarschuwingen voor zowel gebruiker als onderhoudspersoneel. Leg klaar en duidelijk vast welke de verantwoordelijkheden zijn (bediening, onderhoud en reparaties). Incompetentie is een veiligheidsrisico! Trek de stekker uit het stopcontact en zeker de machine tegen onverwacht starten. De toegelaten personen voor bediening en onderhoud zijn de door de gebruiker of de fabrikant aangewezen en geschoolde vaklui. De ondernemer moet: het personeel scholen het personeel op geregelde tijdstippen (minstens 1 maal/jaar) onderwijzen in: - de veiligheidsvoorschriften van de machines, - de bediening, - de erkende voorschriften van de techniek. kennis van het personeel controleren de scholingen documenteren de deelname aan de scholingen/onderrichtingen door een certificaat bevestigen, controleren of het personeel veilig en gevarenbewust werkt en de handleiding leest en navolgt. De bediener moet: een opleiding gevolgd hebben over de omgang met de machine, de functies en werkwijze van de machine kennen, alvorens de ingebruikname - de handleiding gelezen en begrepen hebben - met alle veiligheidsvoorzieningen en voorschriften vertrouwd zijn. Voor werken aan specifieke delen van de machine gelden de volgende vereisten: Elektrische uitrusting: enkel een elektrotechnicus of onder de toezicht van een elektrotechnicus. Voor het uitvoeren van werken aan elektrische onderdelen moeten volgende maatregelen genomen worden: - de stekker trekken, - de machine zekeren tegen ongewenste opstarten, - controleren dat de machine spanningsloos is. 10

11 MH28V - v OPTIMUM 1.6 Positie van de bediener De positie van de bediener bevindt zich voor de boorfreesmachine. INFORMATIE: Het stopcontact moet gemakkelijk bereikbaar zijn. 1.7 Veiligheidsvoorschriften tijdens de bediening AANDACHT! Risico van inademing van stof en gevaarlijke dampen voor de gezondheid. In functie van de te behandelen materialen en de gebruikte producten, kan hij zich stof en dampen voordoen die de gezondheid benadelen. Zie erop toe dat het gevaarlijke stof en de dampen voor de gezondheid vanaf hun verschijnen worden geabsorbeerd, teruggetrokken uit de zone van werk of gefiltreerd. Gebruik een aangepast afzuigingsysteem. WAARSCHUWING! Risico van brand en explosie door het gebruik van brandbare materialen of koelsmeermiddelen. Voor de behandeling van brandbare materialen (bv. aluminium, magnesium) of brandbare adjuvans (bv. alcohol), moet u aanvullende maatregelen treffen om een gezondheidsgevaar te vermijden. 1.8 Veiligheidsvoorzieningen Bedien de machine enkel met volledig functionerende veiligheidsvoorzieningen. Zet de machine onmiddellijk stil, wanneer een veiligheidsvoorziening hapert of niet meer werkt. U bent daarvoor verantwoordelijk! Na het herstellen van een defect aan de veiligheidsvoorziening mag de machine alleen gestart worden wanneer: De oorzaak van het defect weggenomen is U zich ervan vergewist hebt dat hierdoor geen gevaar ontstaat voor het personeel en de omgeving. WAARSCHUWING Wanneer de veiligheidsvoorziening overbrugd wordt, verwijderd of op eender welke manier buiten functie gesteld wordt, brengt u uzelf en anderen die aan de boormachine werken in groot gevaar. Mogelijke gevolgen zijn: Aanraken van draaiende en rondlopende delen Letsels door rondvliegende werkstukken of werkstukonderdelen Een dodelijke stroomstoot 11

12 MH28V - v Sécurité De boorfreesmachine is van de volgende veiligheidsvoorzieningen voorzien: Een noodstop slagschakelaar, een afdekkap aan de boorfreeskop, een boorafscherming. WAARSCHUWING De veiligheidsvoorzieningen die met de machine meegeleverd worden, dienen om de risico s van wegvliegende werkstukken of de breuk van werktuigen en werkstukken te verminderen, maar niet volledig te vermijden. Werk dus steeds met de grootste voorzichtigheid en houd rekening met de grenswaarden van het opspanproces Noodstop slagschakelaar De noodstop slagschakelaar schakelt de machine uit. Zie De boorfreesmachine inschakelen pagina 26 Noodstop slagschakelaar Afb. 1-1: Noodstop slagschakelaar OPGEPAST! De noodstop slagschakelaat zet de machine onmiddellijk stil. Druk op de noodstop alleen bij gevaar! Wordt de noodstop slagschakelaar om de machine bij normaal gebruik stil te zetten, dan kan het werktuig of het werkstuk beschadigd worden. Draai de noodstop schakelaar naar rechts, om de machine opnieuw te kunnen opstarten Beschermkap De boorfreeskop in van een beschermkap voorzien. Beschermkap WAARSCHUWING Verwijder de beschermkap alleen wanneer de stekker uit het stopcontact getrokken werd. Afb. 1-2: Beschermkap 12

13 MH28V - v OPTIMUM Boorafscherming INFORMATIE Voor de eerste ingebruikname, moet u absoluut de volgende aanwijzingen navolgen! Assemblage van de boorafscherming WAARSCHUWING! Gebruik de boormachines niet zonder de boorafscherming. 1. Duw het aluminium profiel met de boorafscherming (kunststofplaat) in de voorgemonteerde bevestiging aan de boorkop. 2. Maak de instelschroef na het assembleren van het aluminium profiel vast. 3. Maak de binnenzeskantschroef met het veiligheidsschijfje in het aluminium profiel vast. Bevestiging Instelschroef Aluminium profiel met gemonteerd veiligheidsschijfje Binnenzeskantschroef Veiligheidsschijfje Aluminiumprofiel WAARSCHUWING! Verzeker u ervan, dat de binnenzeskantschroef en het veiligheidsschijfje gemonteerd en goed vastgeschroefd zijn. Anders zou het aluminium profiel glijden. 4. Verzeker u ervan, dat de instelschroef na het assembleren en bij gesloten stand van de boorafscherming, naar voren gericht is. Instelschroef Belangrijke aanwijzing: Boorafscherming Stel de hoogte van de boorafscherming voor de aanvang van de arbeidsgang in. Maak daarvoor de vastzetschroef los, breng de afscherming op de gepaste hoogte, en maak de schroef opnieuw vast. De afscherming is voorzien van een microschakelaar, zodat de boorfreesmachine niet kan opstarten indien de afscherming niet gesloten is. INFORMATIE Zolang de boorafscherming niet gesloten is, kan de machine niet opstarten. vast. Boorafscherming Afb. 1-3: Boorafscherming 13

14 MH28V - v Sécurité 1.9 Veiligheidscontroles Controleer de machine tenminste eenmaal per werkcyclus. Meld onmiddellijk defecten, gebrekken en veranderingen van het machinegedrag aan de verantwoordelijke. Controleer alle veiligheidsvoorzieningen Voor elke werkcyclus (bij onderbroken werk) Eenmaal per week (bij doorgaand werk) Na elke onderhoud- of herstelwerk. Algemene controle Inrichting Controle OK Afdekkappen Gemonteerd, bevestigd en niet beschadigd Aanduidingsbordjes Geïnstalleerd en leesbaar Datum: Controleur (handtekening): Functiecontrole Inrichting Controle OK Noodstop slagschakelaar Boorafscherming Datum: 1.10 Lichamelijke beschermingen De machine staat stil na het indrukken van deze schakelaar De machine kan alleen opstarten wanneer de boorafscherming gesloten is Controleur (handtekening): Bij sommige werken heeft men individuele bescherming nodig als beveiliging. Bescherm uw gezicht en uw ogen: Draag bij alle werken waarbij uw gezicht en ogen gevaar lopen een helm met gelaatsbescherming. Gebruik beschermhandschoenen, wanneer u scherpe stukken vastneemt. Draag veiligheidsschoenen, wanneer u zware delen afbouwt of transporteert. Draag een gehoorbescherming, wanneer de geluidsdrempel in het atelier overschreden wordt (groter dan 80 db(a). Controleer alvorens te beginnen dat alle voorgeschreven individuele beschermingen aanwezig zijn. 14

15 MH28V - v OPTIMUM AANDACHT! Verontreinigde, onder omstandigeheden gecontamineerde individuele bescherming kunnen ziektes veroorzaken. Reinig ze na elk gebruik en minstens eenmaal per week Veiligheid tijdens het werk WAARSCHUWING! Controleer alvorens de machine te starten, dat geen personen gevaar lopen en geen zaken beschadigd worden. Vermijd elke onveilige handeling: Bij de montage, de bediening, het onderhoud en de reparaties, volg de aanwijzingen van deze handleiding na. Draag een veiligheidsbril. Schakel de machine uit, vooraleer het werkstuk te meten. Werk niet met de machine indien uw concentratievermogen verminderd wordt door geneesmiddelen, alcohol,... Blijf bij de machine totdat deze volledig tot stilstand gekomen is. Gebruik de aanbevolen lichamelijke beschermingen. Draag nauwaansluitende kleren en eventueel een haarnetje. Draag geen veiligheidshandschoenen tijdens het boren of frezen. Trek de stekker uit het stopcontact vooraleer het werkstuk te wisselen. Verwijder eventuele spanen niet met de hand. Gebruik een borstel of een spanenhaak. Verzeker u ervan, dat door uw werk niemand in gevaar wordt gebracht. Span het werkstuk goed op, vooraleer de machine op te starten De machine uitschakelen en beveiligen Trek de stekker uit het stopcontact voor het begin van reiniging- en onderhoudswerkzaamheden Gebruik van een heftuig WAARSCHUWING Zware tot dodelijke letsels kunnen gebeuren door gebruik van beschadigde of niet toereikende heftuigen of hefriemen die scheuren onder de last. Controleer de heftuigen en de riemen op: Toereikende hefkracht Perfecte toestand Volg de regels ter preventie van ongevallen van de beroepsorganisatie verantwoordelijk voor uw maatschappij of andere toezichthoudende autoriteiten. Bevestig de last zorgvuldig. Loop nooit onder zwevende lasten! 15

16 MH28V - v Sécurité 1.14 Aanwijzingsbordjes op de boorfreesmachine Afb. 1-4: MH 28 V 2 Technische gegevens 2.1 Naamplaat Boorfreesmachine MH 28 V Artikelnummer Serienummer Bouwjaar Motorvermogen Stroomtoevoer Max. toerental Gewicht J 20 1,1 kw 230 V ~ 50 Hz /min. 200 kg NL 16

17 MH28V - v OPTIMUM 2.2 Elektrische aansluiting Motor 2.3 Boor- freescapaciteit Boorcapaciteit [mm] ø max V / 50 Hz / 1,1 kw Freescapaciteit met vingerfrees [mm] ø max. 28 Freescapaciteit met meskopfrees [mm] ø max Spilopname Spilopname Boordiepte [mm] Boor- freeskop Zwenkbaar +/- 90 MK3 / M12 Toerentalbereiken 2 Rijweg Z-as [mm] Kruistafel Tafellengte [mm] 730 Tafelbreedte [mm] 210 Rijweg X-as [mm] 440 Rijweg Y-as [mm] 190 Afmeting T-groeven [mm] Afmetingen Hoogte [mm] 1000 Diepte [mm] 630 Breedte [mm] 870 Gewicht [kg] Werkruimte Hoogte [mm] 2000 Diepte [mm] 2200 Breedte [mm] Toerental Laag toerentalbereik [min -1 ] Hoog toerentalbereik [min -1 ] Omgevingsvoorwaarden Temperatuur 5-35 C Luchtvochtigheid % 2.11 Bedrijfsmiddelen Transmissie, blanke stalen onderdelen Mobilgear OGL 007, of Mobilux EP 004, of Mobil XHP Zuurvrije olie, bijvoorbeeld wapenolie, motorolie 17

18 MH28V - v Sécurité 2.12 Emissies De geluidsemissie van de machine bedraagt minder dan 78 db (A). INFORMATIE Deze numerieke waarde werd aan een nieuwe machine in normale werkingsvoorwaarden gemeten. In functie van de leeftijd of van de slijtage van de machine verandert het geluidsgedrag van de machine. De geluidsemissies hangen ook af van technische factoren zoals het toerental, het werkstof en de opspanvoorwaarden. Als meerdere machines in de nabijheid van de machine in werking worden gesteld, kan het lawaai (emissie) de maximumwaarde op de plaats van de bediener overschrijden. Bovendien kunnen de aanvaardbare niveau s van last van land tot land verschillend zijn door de nationale bepalingen. INFORMATIE Voor de aangehaalde numerieke waarde, gaat het om een niveau van uitzending en niet noodzakelijkerwijs van een zeker werk niveau. Hoewel er een verband tussen het niveau van geluidsuitzending en het niveau van geluidsmilieuverontreiniging is, kan de eerste niet op betrouwbare wijze gebruikt worden om vast te stellen als andere maatregelen van voorzorg noodzakelijk of niet zijn. De volgende factoren beïnvloeden de reële graad van geluidsverontreiniging van de bediener: Kenmerken van het werkstuk. Andere geluidsbronnen, bv. het aantal machines Andere processen die in de nabijheid plaatsvinden en duur waarin een bediener aan de geluidshinder wordt voorgelegd Bovendien kunnen de aanvaardbare niveaus van last verschillend per land zijn door de nationale bepalingen. Deze informatie over de geluidsuitzendingen moet de ondernemer van de machine toelaten om tot een betere evaluatie van het gevaar en de risico s over te gaan. AANDACHT! In functie van de te wijten totale last aan de geluidshinder en de grenswaarden moet de bediener van de machine het aangepaste gehoorbescherming dragen. Wij bevelen hun aan gewoonlijk een geluidsbescherming en een oorkap te dragen. 18

19 MH28V - v OPTIMUM 3 Uitpakken en aansluiten INFORMATIE De machine wordt voorgemonteerd geleverd. 3.1 Leveringsomvang Controleer de boormachine na de levering onmiddellijk voor eventuele transportschade, ontbrekende stukken of vastgedraaide transportschroeven. Vergelijk de leveringsomvang met de leveringsnota. 3.2 Transport Zwaartepunt Ophefpunten (Aanduiding van de vastzetpunten voor het hefapparaat) Transportpositie (de pijlen tonen de bovenkant van de machine aan) Het aan te wenden behandelingsmiddel Gewicht WAARSCHUWING! De zwaarste tot dodelijke letsels kunnen voorkomen bij gebruik van niet toereikende hefwerktuigen of versleten riemen die scheuren bij belasting. Controleer of de heftuigen en hefriemen toereikend zijn voor de belasting en niet beschadigd zijn. Lees aandachtig de regels ter preventie van ongevallen van de beroepsorganisatie verantwoordelijk voor uw maatschappij of andere toezichthoudende autoriteiten. Maak zorgvuldig de lading vast. Loop nooit onder de zwevende last! Ernstige en zelfs dodelijke verwondingen kunnen door de val van bepaalde stukken van de hefmachine of van het voertuig veroorzaakt worden. Volg de aanwijzingen op de vervoerkist. 19

20 MH28V - v Sécurité 3.3 Opslag OPGEPAST! Bij een onzorgvuldige stockage kunnen belangrijke onderdelen beschadigd of verstoord worden. Leg de verpakte en de al uitgepakte onderdelen enkel onder de voorgeschreven omgevingsvoorwaarden. Volg de aanwijzingen op de vervoerkist. Breekbare goederen (vereisen voorzorgmaatregelen bij de behandeling) Tegen regen en vochtigheid beschermen Zie «Omgevingsvoorwaarden» pagina 17 Transportpositie (de pijlen tonen de bovenkant van de machine aan) Maximum hoogte opeenstapeling Voorbeeld: niet opstapelbaar - geen kist op de eerste zetten Vraag de Firma Optimum Maschinen GmbH de voorgeschreven omgevingsvoorwaarden indien u de machine en de accessoires langer dan drie maanden of in andere omstandigheden dan de voorgeschrevene moet opslaan. Zie «Omgevingsvoorwaarden», pagina 17 20

21 MH28V - v OPTIMUM 3.4 Opstellen en monteren Vereisten voor de opstelplaats Bereid de werkplaats voor op basis van de plaatselijke veiligheidsvoorschriften. INFORMATIE Voor een goede functionaliteit, een hoge arbeidsnauwkeurigheid en een lange levensduur van de machine moet de opstelplaats aan bepaalde criteria voldoen. Volgende punten zijn belangrijk: De machine moet in een droge en goed verluchte werkplaats opgesteld worden. Vermijd plaatsen waar andere machines stof of spaanders kunnen veroorzaken. De opstelplaats moet trillingvrij zijn, dus ver van persen, schaafmachines, enz. De bodem moet aangepast zijn voor zware werken. Controleer het draagvermogen en de effenheid ervan. De bodem moet voorbereid worden zodat geen koelsmeermiddel erin kan doordringen. Vooruitstekende delen zoals aanslag, handvat, enz. mogen niemand in gevaar brengen. U moet genoeg ruimte rond de machine voorzien voor de mensen die aan de machine werken en het materieel. Denk aan de toegankelijkheid voor het onderhoudspersoneel. De werkruimte moet goed belicht worden (min. 500 Lux, aan het werktuig gemeten). Als de bellichting niet voldoende is moet een aanvullende lamp toegevoegd worden. INFORMATIE: Het stopcontact moet vrij toegankelijk zijn Hefpunten Pletter- en kipgevaar. Wees uiterst voorzichtig wanneer u de machine opheft, opstelt en monteert. Bevestig de hefmiddelen om de boor- freeskop. Gebruik daarvoor een hefband. Klem alle hendels van de boorfreesmachine vast, vooraleer u deze opheft. Let erop, dat tijdens het opheffen en het transport, geen vooruitstekend onderdeel beschadigd wordt, en geen lakschade ontstaat Montage Controleer met een waterpas of de ondergrond goed horizontaal is. Controleer het draagvermogen van de ondergrond. Het totale gewicht van de machine bedraagt 205 kg. OPGEPAST! Een onvoldoende draagkracht van de ondergrond leid tot meer trillingen tussen de machine en de ondergrond (eigen frequentie van onderdelen). De kritische snelheden worden sneller bereikt, met onaangename trillingen in geval van onvoldoende stijfheid van de installatie. Het gevolg daarvan is een slecht werkresultaat. 21

22 MH28V - v Sécurité Plaats de machine op de voorbereide opstelplaats. Bevestig de machine aan de ondergrond door de 4 boorgaten in het onderstel. Daarvoor bevelen we het gebruik van ankers voor zware lasten aan. 3.5 Eerste ingebruikname OPGEPAST! Voor de eerste ingebruikname, controleer of alle schroeven en andere bevestigingen goed vast zitten. Schroef opnieuw vast indien nodig. WAARSCHUWING! Gevaar in geval van het gebruik van een verkeerde boorhouder of van niet aangepaste snelheden. Gebruik enkel de meegeleverde boorhouders, of optionele boorhouders van OPTIMUM. Gebruik de boorhouders met de voorziene toegelaten snelheden. De boorhouders moeten vervangen worden volgens de aanbevelingen van OPTIMUM of van de klemgereedschapsfabrikant. WAARSCHUWING! Een ingebruikname door niet gekwalificeerd personeel brengt de mensen en de inrichting in gevaar. We zijn niet verantwoordelijk in geval van ongevallen als gevolg van een ongeschikte in gebruikname. Zie «Kwalificatie van het personeel», pagina Stroomvoeding Sluit de elektrische voedingskabel aan. Controleer de zekering van uw elektrische uitrusting in vergelijking met de technische gegevens van de machine Reinigen en smeren Verwijder het voor het transport aangebrachte anti-corrosiemiddel. Wij bevelen hiervoor petroleum aan. Gebruik geen oplosmiddel of ander reinigingsmiddel, die de lak van de machine zou kunnen beschadigen. Let op de aanwijzingen van de fabrikant. Smeer alle blanke onderdelen met zuurvrije olie. Smeer de boorfreesmachine in volgens het smeerschema Zie Inspectie en onderhoud pagina 34 Controleer of alle spillen gemakkelijk bewegen. Alle spilmoeren zijn nastelbaar. Demonteer de spielijsten van de kruistafel en reinig deze van de anti-corrosiemiddel. Zie Spielijsten pagina 35 22

23 MH28V - v OPTIMUM Warmlopen van de machine OPGEPAST! Een hoge draaisnelheid na een koud starten van de machine kan deze beschadigen. Indien de motor koud is, bijvoorbeeld na het transport, laat de machine 30 minuten leeg draaien, met een spilsnelheid van 500 1/min om de motor op te warmen. 23

24 MH28V - v Sécurité 4 Bediening 4.1 Veiligheid Neem de machine enkel onder volgende voorwaarden in gebruik : De machine is in perfecte technische toestand. De machine wordt toepasselijk gebruikt. De handleiding wordt gelezen. Alle veiligheidsvoorzieningen zijn aanwezig en actief. Verwijder of laat alle storingen onmiddellijk verwijderen. Zet de machine bij elke functiestoring onmiddellijk buiten gebruik en beveilig de machine tegen onverwacht en onbevoegd starten. Meldt elke verandering aan de verantwoordelijke. Zie Veiligheid tijdens het werk pagina Bediening- en aanduidingselementen Afdekkap aantrekstang Handwiel hoogteverstelling boorfreeskop Bedieningspaneel Keuzeschakelaar toerentalbereik Digitale weergave fijnverstelling pinole Stervormige handgreep pinole voeding Activering fijnverstelling Fijnverstelling pinole Boorafscherming Onderstel (Optie) Afb. 4-1: MH 28 V 24

25 MH28V - v OPTIMUM Bedieningspaneel Klemschroef pinole Digitale weergave toerental Keuzeschakelaar toerentalbereik Noodstop Potentiometer toerentalinstelling Druktoets AAN Draairichtingschakelaar Machinelampje Druktoets UIT Start/Stop verbinding CNC controller Fijnverstelling pinole Digitale weergave fijnverstelling pinole Afb. 4-2: Bedieningspaneel - Voorkant Sturing 230V Stroomvoeding Hoofdschakelaar Zekeringen Afb. 4-3: Bedieningspaneel - Achterkant 25

26 MH28V - v Sécurité Hoofdschakelaar Schakelt de stroomvoeding in. De hoofdschakelaar bevindt zich aan de achterkant van de bedieningspaneel. Druktoets AAN/UIT Schakelt de machine in of uit. Draairichting Keuze van linksloop, rechtsloop of nulpositie. In linksloop is het toerental ca 35% kleiner dan in rechtsloop. Kies eerst de draairichting, vooraleer u de machine door middel van de druktoets inschakelt. Toerental Potentiometer voor de instelling van het gewenste toerental. Stel het toerental aan de potentiometer. Het toerental en de snijsnelheid hangen van het werkstuk materiaal, de freesdiameter en het soort frees af. De elektronica regelt het toerental met een aanlooptijd langzaam tot de gewenste waarde. Wacht totdat het gewenste toerental bereikt wordt vooraleer u met de voeding voor frezen of boren voortgaat. Toerentalbereik Keuzeschakelaar voor toerentalbereik OPGEPAST Wacht tot de freesmachine volledig tot stilstand is gekomen vooraleer het toerentalbereik te veranderen. Draai de keuzeschakelaar op L voor een toerentalbereik van min -1 Draai de keuzeschakelaar op H voor een toerentalbereik van min De boorfreesmachine inschakelen De hoofdschakelaar inschakelen. Het toerentalbereik kiezen. De draairichting kiezen. De potentiometer op het kleinste toerental zetten. De boorafscherming sluiten. De druktoets AAN indrukken. Het gewenste toerental aan de potentiometer instellen. 26

27 MH28V - v OPTIMUM 4.4 De boorfreesmachine uitschakelen Druk op de toets UIT. Voor een langere stilstand van de machine, zet de draairichtingschakelaar op de nulpositie. 4.5 Een werktuig inzetten Inbouw WAARSCHUWING Bij freeswerken moet de opnameconus altijd met de aantrekstang bevestigd worden. Een kegelverbinding met de inwendige conus van de spil is niet toegelaten. Door de laterale druk wordt de kegelverbinding losgemaakt. Letsels door wegvliegende delen zijn mogelijk. De freeskop is met een aantrekstang M10 uitgerust. Verwijder de afdekkap. Reinig de opname in de freeskop. Reinig de conus van het werktuig. Steek het werktuig in de opname. Afdekkap Afb. 4-4: Boor- freeskop Schroef de aantrekstang in de conus van het werktuig. Trek het werktuig met de aantrekstang aan en houd met een sleutel de spindel tegen aan de tegenhouder. Aantrekstang Tegenhouder Uitbouw Afb. 4-5: Boor- freeskop Houd de spindel met een sleutel aan de tegenhouder aan, en maak de aantrekstang los. Draai de aantrekstang verder, totdat het werktuig uit de kegelopname gedrukt wordt. AANDACHT Bij het inbouw van een koude conus in een warme machine neigt de kegelopname op de morse conus te krimpen. 27

28 4.5.3 Gebruik van spantangen MH28V - v Sécurité Bij het gebruik van spantangen als opname voor frezen is een hogere bewerkingstolerantie mogelijk. De wisseling van de spantang voor een grotere of een kleinere vingerfrees is eenvoudig en snel uitvoerbaar, een uitbouw van het volledige werktuig is niet noodzakelijk. De spantang wordt in de spanring van de spanmoer gedrukt en blijft dan vast. Door het aantrekken van de spanmoer op het werktuig wordt de frees centrisch opgespannen. Let erop, dat voor elke freesdiameter de juiste spantang gebruikt wordt, zodat de frees veilig en vast bevestigd wordt. Indien de motor koud is, bijvoorbeeld na het transport, laat de machine 30 minuten leeg draaien, met een spilsnelheid van 500 1/min om de motor op te warmen. 4.6 Het werkstuk opspannen AANDACHT Letselsgevaar door wegvliegende werkstukken. Het werkstuk moet altijd in de machineklem of een ander opspangereedschap bevestigd worden. 4.7 Verandering van het toerentalbereik AANDACHT Wacht totdat de machine volledig stilstaat alvorens het toerentalbereik te veranderen. Kies het toerentalbereik. H (High) = Snel L (Low) = Langzaam Stel het toerental aan de potentiometer in. Het toerental en de snijsnelheid hangen van het werkstuksmateriaal, van de freesdiameter en van het soort frees af. Keuzeschakelaar toerentalbereik Afb. 4-6: Boor- freeskop 28

29 MH28V - v OPTIMUM 4.8 Keuze van het toerental Een belangrijke factor bij het frezen is de keuze van het juiste toerental. Het toerental bepaalt de snijsnelheid waarmee de freessnijkanten in het werkstuk snijden. Door de keuze van de juiste snijsnelheid wordt de levensduur van het gereedschap verlengd en het werkresultaat geoptimaliseerd. De optimale snijsnelheid hangt van de werkstof en van het werktuigmateriaal af. Met frezen uit hardmetaal of snijkeramiek kan met hogere snijsnelheden gewerkt worden dan met gereedschappen uit hooggelegeerd snelstaal (HSS). De correct snijsnelheid bekomt u door de correcte keuze van het toerental. De juiste snijsnelheid voor uw gereedschap en de te bewerken werkstof bekomt u via de navolgende richtwaarden of een tabellenboek (Bijv. Tabellenboek Metaal, Europa Lehrmittel, ISBN ). Het nodige toerental wordt als volgt berekend: n = V n x d n = Toerental in min -1 (Omwentelingen per minuut) V = Snijsnelheid in m/min (Meter per minuut) d = Werktuigdiameter in m (Meter) Richtwaarden voor snijsnelheden [m/min] met snelstaal en hardmetaal bij tegenloopfrezen. Werktuig Staal Gietijzer Geharde Al legering Vingerfrees [m/min] Achtergedraaide frees [m/min] Meskopfrees met SS[m/min] Meskopfrees met HM [m/min] Daarvan bekomt u de volgende richtwaarden voor toerentallen, afhankelijk van de diameter, het type en het materiaal van de frees. Diameter werktuig [mm] (Cilindervormige frees) Staal m/min Grijze gietijzer m/min Geharde Allegering m/min Vitesse [min -1 ]

30 MH28V - v Sécurité Werktuigdiameter [mm] Vormfrees Staal m/min Grijze gietijzer m/min Geharde Allegering m/min Vitesse [min -1 ] Materiaal Staal, ongelegeerd, tot 600N/mm 2 Boordiameter Koeling 3) n 1) E f 2) 0,04 0,063 0,08 0,10 0,125 0,125 0,16 0,16 0,20 Bouwstaal, gelegeerd, n 1) E/Olie gecoat, tot 900N/mm 2 f 2) 0,032 0,05 0,063 0,08 0,10 0,10 0,125 0,125 0,16 n 1) Olie Bouwstaal, gelegeerd, gecoat, tot 1200N/mm 2 f 2) 0,032 0,04 0,05 0,063 0,08 0,10 0,10 0,125 0,125 Roestvast staal tot n 1) Olie 900 N/mm 2 bijv. X5CrNi1810 f 2) 0,032 0,05 0,063 0,08 0,10 0,10 0,125 0,125 0,16 1) : Toerental [ n ] in Draaiingen/min 2) : Aanzet [ f ] in mm/draaiing 3) : Koelmiddel : E = Emulsie; Olie = Snijolie De hierboven gegevens zijn richtwaarden. In veel gevallen kan een verhoging of een vermindering nuttig zijn. Bij het boren moet er altijd genoeg koel- en smeermiddel zijn. Door roestvaste materialen niet korren (bijv. Roestvrij plaatijzer) wordt het materiaal verstevigd en verslijten de boren sneller. Het werkstuk moet altijd stevig bevestigd worden (bankschroef, lijnknecht, klemhouder). INFORMATIE: Op de snijkant van het werktuig wordt de temperatuur hoger wegens de wrijvingswarmte. Bij het frezen moet het werktuig gekoeld worden. Met een koeling door geschikt koelsmeermiddel optimaliseert u het rendement en verlengt u de levensduur van het werktuig. INFORMATIE: Gebruik als koelmiddel een booremulsie die milieuvriendelijk is en oplosbaar in water. Deze kunt u in de vakhandel bekomen. Let op een milieuvriendelijke verwerking van het gebruikte koelsmeermiddel. Let op de verwerkingsaanwijzingen van de fabrikant. 30

31 MH28V - v OPTIMUM 4.9 Manuele pinolevoeding met fijnvoeding Draai de schroef. De pinolehendel beweegt zich in de richting van de boor-freeskop en activeert de koppeling van de fijnvoeding. Draai aan de fijnvoeding pinole om de pinole te bewegen. Gripschroef Fijnvoeding pinole Afb. 4-7: Fijnvoeding 4.10 Digitale weergave boordiepte pinole Technische gegevens Meetbereik Weergave nauwkeurigheid Stroomvoeding mm 0-999,99 inch 0-39,371 mm 0,01 inch 0,0004 Knoopbatterij CR V 20 x 3,2 mm Opbouw LCD display UIT schakelaar Omschakeling mm/inch Waardeverhoging Waardevermindering AAN schakelaar, nulpositie Batterijvak Afb. 4-8: Digitale weergave ON / O : schakelt het display in en zet de aanduiding van het display op 0. mm/inch: schakelt de meeteenheid van millimeter naar inch en omgekeerd. OFF: schakelt het display uit. : voert een waardeverhoging uit. : voert een waardevermindering uit. füh 31

32 MH28V - v Sécurité INFORMATIE Alvorens een nieuwe batterij in te zetten, wacht ca. 30 seconden. Let erop, dat de contacten schoon zijn en vrij van residuen, die van de oude batterijen komen. Grijp de nieuwe batterij met een kunststof pincet, niet met de hand wegens oxidevorming, en nooit met een metalen pincet, om een kortsluiting te voorkomen. De nieuwe knoopbatterij met het opschrift naar boven inzetten. Het batterijvak moet na het inzetten van de batterij gesloten worden Storingen Storing Oorzaken/Mogelijke gevolgen Oplossing Het display knippert Spanning te laag Batterij vervangen De gegevensaanduiding verandert niet Geen aanduiding van de gegevens Storing in het circuit Batterij uitnemen en na 30 seconden opnieuw inzetten Geen stroomvoeding Batterijspanning lager dan 3 V Contacten aan de batterij reinigen Batterij vervangen 4.11 Manuele pinolevoeding met de pinolehendel AANDACHT! De koppeling van de fijnvoeding moet uitgeschakeld zijn vooraleer u de pinolehendel kunt gebruiken. De bediening van de pinolehendel met de geactiveerde fijnvoeding kan de koppeling beschadigen. Maak de gripschroef los. (Zie hoofdstuk 4.9 pagina 30). De pinolehendel beweegt weg van de boor- freeskop en deactiveert de koppeling van de fijnvoeding De boor- freeskop zwenken De boor- freeskop kan naar links en naar rechts gezwenkt worden. Daarvoor zijn er twee klemschroeven los te draaien. Klemschroeven Afb. 4-9: Klemschroeven OPGEPAST! Indien de klemschroeven volledig losgedraaid worden, kan de boor- freeskop neervallen. Draai de klemschroeven net genoeg los om de boor- freeskop te kunnen zwenken. Na de instelling van de zwenkhoek moeten de klemschroeven opnieuw vastgedraaid worden. 32

33 MH28V - v Onderhoud en reparatie OPTIMUM In dit hoofdstuk vindt u belangrijke informatie betreffende : Inspektie Onderhoud Reparatie De onderstaande diagram duidt aan welke werkzaamheden onder deze begrippen vallen: ONDERHOUD Inspektie Onderhoud Reparatie Meten Zuiveren Verbeteren Controleren Reinigen Omwisselen Bewaren Instellen Smeren aanvullen Vervangen Bijstellen OPGEPAST! Een regelmatig en zorgvuldig onderhoud is een essentiële voorwaarde voor : de bedrijfszekerheid, een storingvrije werking, een lange levensduur van de machine, de kwaliteit van het afgewerkte product. Alle installaties en uitrustingen van andere fabrikanten moeten zich ook in optimale condities bevinden. 5.1 Veiligheid WAARSCHUWING! De gevolgen van slecht onderhoud of slecht uitgevoerde reparaties kunnen de volgende zijn : Zware letsels voor de bediener van de machine, Schade aan de machine. Enkel gekwalificeerd personeel mag de machine onderhouden of reparaties uitvoeren. Draag steeds de voorgeschreven veiligheidsuitrusting. 33

34 MH28V - v Sécurité Voorbereiding WAARSCHUWING! Werk aan de machine enkel wanner de voedingskabel uitgetrokken is. Zie «De machine uitschakelen en beveiligen» pagina 15 Zet een waarschuwingsbordje Opnieuw ingebruikname Alvorens de machine opnieuw in gebruik te nemen, voer een veiligheidscontrole uit. Zie «Veiligheidscontroles» pagina 14 WAARSCHUWING! Overtuig u ervan alvorens de machine te starten dat er geen gevaar voor personen ontstaat, en dat de machine niet beschadigd kan worden. 5.2 Inspectie en onderhoud De aard en graad van de slijtage hangt in hoge mate af van individueel gebruik en omgevingsvoorwaarden af. Alle aangegeven intervallen gelden derhalve enkel voor de meest geschikte voorwaarden. Interval Waar? Wat? Hoe? Begin van het werk, na onderhoud of reparatie Boorfreesmachine Zie Veiligheidscontroles pagina 14 Begin van het werk, na onderhoud of reparatie Zwaluwstaartgeleidingen Oliën Alle geleidingen oliën Wekelijks Kruistafel Oliën Alle blanke stalen delen oliën. Gebruik zuurvrije olie, bijvoorbeeld wapenolie of motorolie 34

35 MH28V - v OPTIMUM Interval Waar? Wat? Hoe? Naar behoefte Spindelmoeren Afstellen Een te grote speling in de spindel van de kruistafel kan door het afstellen van de spindelmoeren verminderd worden. Zie de spindelmoeren in positie 66 en 71. De spindelmoeren worden afgesteld door de draadflanken van de spindelmoeren door een afstelschroef te verminderen. Door deze afstelling blijven de verplaatsingen langs de as gemakkelijk en soepel, anders wordt de slijtage aanzienlijk verhoogd door de wrijving tussen de spindelmoeren en de spindel. Afstelschroef spielijst X-as Afstelschroef spielijst Y-as Naar behoefte Spielijsten Afstellen X- en Y-assen Afb. 5-2: Kruistafel Draai de afstelschroef van de desbetreffende spielijst in wijzerszin. De spielijst wordt verder ingeschoven en vermindert de speling in de geleidingsbaan. Controleer uw instelling. De geleidingsbaan moet nog lichtjes beweeglijk zijn, maar een stabiele geleiding geven. Afstelschroef spielijst Z-as Naar behoefte Spielijsten Afstellen Z-as Afb. 5-3: Freeskop Ga op dezelfde manier te werk als voor het afstellen van de X- en Y-assen. 35

36 MH28V - v Sécurité Interval Waar? Wat? Hoe? Lamphouder Halopin Naar behoefte Machineverlichting De halogeenlamp vervangen Lampdeksel Afb. 5-4: De lamp vervangen Kantel de freeskop wat naar rechts. Daardoor laat zich het lampdeksel lichtjes uithalen om de lamp te vervangen. Steek een kleine schroevendraaier in de spleet tussen het deksel en de lamphouder. Door de schroevendraaier lichtjes te draaien kan het deksel uitgehaald worden. Trek de halogeenlamp met een doek uit en vervang deze. Type: Halogeen halopin, Osram 12V - 10W, lampvoet G4. Halfjaarlijks Spindel en spindelmoer Z-as Smeren De smeersluiting openen. De boor- freeskop in de passende hoogte zetten. Spindelmoer en spindel smeren of oliën. Smeersluiting Afb. 5-5: Achterzijde kolom 36

37 MH28V - v OPTIMUM Interval Waar? Wat? Hoe? Draai de boor- freeskop zoals onder De boorfreeskop zwenken, pagina 32 beschreven om 90 naar rechts. Controleer of de klemschroeven vastgedraaid zijn, en dat de boor- freeskop niet neervallen kan. Demonteer de afdekplaat aan de achterzijde. Smeer de tanwielen in. Zie Bedrijfsmiddelen pagina 17 Halfjaarlijks Tandwielen boor- freeskop Insmeren Afdekplaat Afb. 5-6: Achterzijde INFORMATIE De spindellager wordt voortdurend ingesmeerd. Opnieuw smeren in niet noodzakelijk. 5.3 Reparatie Contacteer voor alle reparaties uw verdeler, of de klantendienst van de Firma Optimum Maschinen Germany GmbH of stuur ons de machine terug. Als uw eigen personeel de herstellingen uitvoert moeten de richtlijnen van de handleiding nagevolgd worden. De Firma Optimum Maschinen Germany GmbH neemt geen verantwoordelijkheid voor schade en bedrijfstoringen als gevolg van het niet navolgen van de richtlijnen van de handleiding. Gebruik voor herstellingen enkel compleet en geschikt gereedschap, enkel originele onderdelen of door de Firma Optimum Maschinen Germany GmbH aanbevolen onderdelen. 37

38 MH28V - v Sécurité 5.4 Instellingshandleiding sturing In geval van nood na de vervanging van de sturing en van de motor vindt u hieronder hoe de bedrijfsparameters in te stellen. Vmax Potentiometer voor de instelling van het maximale mogelijke toerental van de motor. Het toerental van 3000 min -1 mag niet overschreden worden, anders worden de spindellager en het werktuig beschadigd. Vmin Potentiometer voor de instelling van het minimale mogelijke toerental van de motor. Een toerental van 50 min -1 wordt aanbevolen. Met een verlaagd toerental vermindert u ook het draaimoment (kracht van de motor) en de koeling! Torque Potentiometer voor de instelling van het draaimoment bij de bijstelling van de motor. Afhankelijk van de toepassing wordt een bijstelling ingesteld. Indien weinig bijstelling vereist wordt, draai de potentiometer een tot twee omwentelingen in de richting minus. Voor een grotere bijstelling, draai de potentiometer in de richting plus. Weinig bijstelling is zeer behulpzaam bij draadsnijden. Slope Potentiometer voor de instelling van de versnellingstijd van de motor vanaf het opstarten. Voor een zachtere versnelling, draai de potentiometer in de richting plus. Voor een sterkere versnelling, draai de potentiometer in de richting minus. CL Potentiometer voor de instelling van de stoombegrenzing als overbelastingsbescherming voor de motor. De stroombegrenzing wordt in het fabriek ingesteld en mag in geen enkel geval veranderd worden. Algemeen De sturing is met hoge gelijkspanningsstromen geladen. Verzeker u ervan, dat de behuizing alleen geopend wordt wanneer de sturing uitgeschakeld is. Bovendien moeten de instellingen met een gesloten behuizing uitgevoerd worden. De spindeltrimmers van de potentiometers zijn van 12 stappen voorzien. Dat betekent, dat om de minimale of de maximale waarde te bereiken, de trimmer moet 12 keer gedraaid worden. Dankzij dit grote aantal stappen kunt u zeer gevoelige instellingen uitvoeren. CL Slope Torque Vmin Vmax Vmin Vmax Afb. 5-7: Sturing

39 MH28V - v OPTIMUM 6 Onderdelen 6.1 Kruistafel F F Afb. 6-1: Kruistafel 39

40 MH28V - v Sécurité 6.2 Kolom - 1 van 2 Afb. 6-2: Kolom - 1 van 2 40

41 MH28V - v Kolom - 2 van 2 OPTIMUM Afb. 6-3: Kolom - 2 van 2 41

42 MH28V - v Sécurité 6.4 Freeskop - 1 van 2 Afb. 6-4: Freeskop - 1 van 2 42

43 MH28V - v OPTIMUM 6.5 Freeskop - 2 van 2 Afb. 6-5: Freeskop - 2 van 2 43

44 MH28V - v Sécurité 6.6 Bedieningspaneel en beschermkap Afb. 6-6: Bedieningspaneel en beschermkap 44

45 MH28V - v OPTIMUM 6.7 Schakelschema Afb. 6-7: Schakelschema 45

46 MH28V - v Sécurité 6.8 Onderdelenlijst Pos. Bezeichnung Designation Menge Qty. Artikelnummer Item no. 1 Drehlagerbock Fräskopf Connect board Gewindestift Socket head set screw 2 4 Federring Spring washer 6 5 Innensechskantschraube Hexagon head cap screw 2 6 Sechskantschraube Hexagon head screw 1 7 Federring Spring washer 5 8 Unterlegscheibe Washer Schraube Screw Unterlegscheibe Washer Federring Spring washer 1 12 Sechskantmutter Hexagon nut 1 13 Führungsstück Connect collar Messingstift Brass pin Klemmhebel Adjust locating handle Schraube Keilleiste Gib screw Keilleiste Z-Achse Taper gib z axis Winkelskala Angle plate Innensechskantschraube Hexagon head cap screw Faltenbalg Bellows Mutter Hexagon nut 2 22 Halterung Faltenbalg Bellows bracket Gummi - Späneabdeckung Rubber splash guard Leiste Plate Nutmutter Groove nut Axiallager Axially grooved ball bearing Kegelzahnrad Taper gear Paßfeder Key Spindel Z-Achse Lift lead screw Spindelmutter Z-Achse Lift lead screw nut Scheibe Washer 8 32 Abdeckkappe Nut collar Innensechskantschraube Hexagon head cap screw 4 34 Abdeckplatte Säule Column cover Lagerabdeckung Bearing cover Skalenring Z-Achse Lift dial z axis Federstück Spring piece Handrad Z Achse Handwheel z axis Sechskantmutter Hexagon nut 4 41 Griff komplett Handle complete Griffhülse Handle sleeve Schraube Screw Rillenkugellager einreihig Grooved ball bearing single-row R 43 Welle Handrad Z Achse Lift shaft z axis Paßfeder Key Lagerbock Lift bearing base Buchse Collar Kegelzahnrad Taper gear Säule Column Skala Z-Achse Lift plate Zylinderstift Cylindrical pin 4 51 Innensechskantschraube Hexagon head cap screw Lagerbock Kreuztisch links X-Achse Table dial support x axis left Frästisch Cross table Frästisch Cross table Eiinschraubverschraubung Screwing in screw connection hose Schlauchanschluss connector Lagerbock Kreuztisch rechts X-Achse Table dial support x axis Griff komplett Handle complete Griffhülse Handle sleeve Schraube Screw Handrad Kreuztisch Handwheel cross table Skalenring Dial Axiallager Axially grooved ball bearing Innensechskantschraube Hexagon head cap screw 2 62 Hülse Endlagenanschlag X-Achse Stopper x axis

47 MH28V - v OPTIMUM Pos. Bezeichnung Designation Menge Qty. Artikelnummer Item no. 63 Rechteckmutter (Nutenstein) Wedgy nut Skala X-Achse MH 28 V Table plate x axismh 28 V Spindel X-Achse MH 28 V Table lead screw x axis MH 28 V Spindelmutter X-Achse Table lead screw nut x axis Innensechskantschraube Hexagon head cap screw 4 68 Kreuztischführung Saddle Anschlag Endlage X-Achse Limit plate x axis Keilleiste Y-Achse Taper gib y axis Spindelmutter Y-Achse Lead screw nut y axis Keilleiste X-Achse Taper gib x axis Innensechskantschraube Hexagon head cap screw 2 74 Lagerbock Saddle dial support Spindel Y-Achse Lead screw y axis Maschinenfuss Base Innensechskantschraube Hexagon head cap screw 4 78 Klemmhebel Clamping lever Distanzring für Spindel Z-Achse Spacer ring for spindle z axis Hülse für Z-Achse Case for z axis Scheibe Washer 6 81 Scheibe Washer 2 83 Innensechskantschraube Hexagon head cap screw 6 90 Maschinenleuchte komplett Machine lightning complete Gehäuse Maschinenleuchte Housing machine lightning Schutzglas Protection glas Deckel Maschinenleuchte Cover machine lightning H 1.5 Halogen-Stiftsockellampe Halogen lamp 12V, 10 W, Sockel G4 12V, 10 W, Sockel G H15 91 Scheibe 6 98 Senkschraube mit Kreuzschlitz Countersunk screw Gegenhalter Anzugsstange Holder screw rod Anzugsstange Screw rod Klemmschraube Pinole Clamping screw collar Verschlußstück Endplate Schutzeinrichtung komplett Protection device complete Gehäuse Housing Aluminium Profilaufnahme Aluminium profile admission Klemmschraube Clamping scew Aluminiumprofil Aluminium profile Schutz Protection Schraube Screw Stahlkugel Steel ball Federblech Spring plate Schraube Screw Mikroschalter Spindelschutz Micro switch spindle protection Deckel Cover Innensechskant-Gewindestift mit Hexagon head cap thread pin screw Spitze with point Zeiger Winkelskala Scale-pin Anschlagstück Stopper Innensechskant-Gewindestift mit Hexagon head cap thread pin screw flachem Ende with flat end Sechskantmutter Hexagon nut Flachkopfschraube mit Kreuzschlitz Cheese head screw Gehäuse Steuerung Housing control boards Panel Gehäuse Panel housing Blende Cover Blende Cover Innensechskantschraube Innensechskantschraube Label lösen / spannen Label loose / tighten Label Feinvorschub Label Micro feed Morsekonus MK2 - B16 Morse taper MK2 - B Halterung Panel Mounting plate panel Halterung Panel Mounting plate panel Innensechskant-Gewindestift mit Innensechskant-Gewindestift with cup Ringschneide point Haltearm Panel Holding arm panel Innensechskantschraube Hexagon head cap screw Positionsscheibe Position washer

48 MH28V - v Sécurité Pos. Bezeichnung Designation Menge Qty. Artikelnummer Item no. 202 Buchse Spring sleeve Druckfeder Spring Sicherungsring Retainer ring Rillenkugellager Grooved ball bearing R 206 Zahnradkombination Gear combination Rillenkugellager Grooved ball bearing R 208 Sicherungsring Retainer ring Zahnrad schrägverzahnt Gear diagonally-toothed Sicherungsring Retainer ring Rillenkugellager Grooved ball bearing R 212 Zahnradkombination Gear combination Zwischenwelle Intermediate shaft Paßfeder Key Paßfeder Key Schaltgabel Fork Arm Schaltgabel Fork arm Abdeckkappe Anzugsstange Cover Motorhaube Motor cover Innensechskantschraube Hexagon head cap screw Scheibe Washer Innensechskantschraube Hexagon head cap screw Federring Spring washer Fräskopf Gehäusedeckel Fixed cover Sicherungsring Retainer ring Zahnrad schrägverzahnt Gear diagonally-toothed Innensechskantschraube Hexagon head cap screw Digitalanzeige Digital slide guage Schutzabdeckung Prodective cover Linealbefestigung Digitalanzeige Base for ruler digital display Klemm- und Führungsstift Clamping and guide pin Gehäuse Fräskopf Housing milling head Abdeckung Cover Senkschraube mit Kreuzschlitz Countersunk screw Drehknopf Feinzustellung Micro feed knob Innensechskant-Gewindestift mit Hexagon head cap thread pin screw Spitze with point Federstück Spring piece Skalenring Feinzustellung Micro feed dial Schneckenwelle Worm shaft Spindel Spindle Spindelmutter Nut Kegelrollenlager einreihig Taper roller bearing single-row Pinole Collar O-Ring O-ring Klemmmutter Clamp nut Zylinderstift Cylindrical pin Gewindestift geschlitzt mit langem Zapfen Thread pin slit with long tap Zylinderstift Cylindrical pin Griffhebel komplett Handle complete Gewindestange Threaded rod Griff Handle Griffschraube Locking knob Nabe Sterngriff Pinolenvorschub Feed handle disc Skalenring Sterngriff Feed dial Feder Compression spring Innensechskantschraube Hexagon head cap screw Abdeckscheibe Cover Klemmring Adjust collar Kupplung mit Verzahnung Clutch with gear Passfeder Key Verzahnte Welle Toothed shaft Gewindestift geschlitzt mit langem Zapfen Thread pin slit with long tap Indikator Plate Innensechskant-Gewindestift mit Hexagon head cap thread pin screw flachem Ende with flat end Feder Compression Spring

49 MH28V - v OPTIMUM Pos. Bezeichnung Designation Menge Qty. Artikelnummer Item no. 270 Stahlkugel Steel ball WahldrehschalterGetriebe Locating knob Innensechskant-Gewindestift mit Hexagon head cap thread pin screw Spitze with point Drehzahllabel Shifting plate Aufnahmescheibe Locating base Schaltwelle Shifting shaft Innensechskantschraube Hexagon head cap srew Winkel Messfuehler Angle sensor Innensechskantschraube Hexagon head cap screw Drehzahlsensor Sensor, number of revolutions Optionaler Unterbau Optional sub structure Optionale Wanne Unterbau Optional pan sub structure Scheibe Washer Sechskantschraube Hexagon head screw Zugentlastung Ansclusskabel Strain relief connection cable Schmierverschluß Lubrication catch Lagerbock Kreuztisch links X-Achse Table dial support x axis left Rillenkugellager, einreihig Grooved ball bearing, single-row R 288 Sicherungsring Snap ring Distanzhülse Distance case Distanzhülse Distance case Lagerbock Kreuztisch rechts X-Achse Table dial support x axis Schrägkugellager, zweireihig Skew-angle roller bearing, double-row Abdeckplatte Säule Column cover Schrägkugellager, zweireihig Skew-angle roller bearing, double-row Lagerbock Saddle dial support Sensorring Sensor ring Distanzhülse Distance case Start- Stop Verbindung für CNC Conrolleroller Start- Stop connection for CNC cont Drehknopf Knob Kunststoffplatte Plastic plate S1.1 Hauptschalter Main switch S1.1 S1.2 NOT-AUS-Schlagschalter Emergency push button S1.2 S1.3 Ein - Aus Drucktaster On- Off push button S1.3 S1.4 Ein - Aus Schalter Halogenlampe On- Off switch halogen lamp S14 S1.5 Drehrichtungsschalter ZH-A Change over switch ZH-A S1.6 Mikroschalter Spindelschutz Micro switch spindle protection R1.5 Potentiometer 4,7 K Potentiometer 4,7 K T1.4 Transformator 230V / 12V Transformer 230V / 12V T1.4 P1.3 Digitale Drehzahlanzeige Digital speed indicator P1.3 Q 1.6 Steuerkarte Control board Q1.7 Relaiskarte Relay board Q1.7 T1.4 Transformator 230V / 12V, alter Typ Transformer 230V / 12V, old type H 1.5 Halogen-Stiftsockellampe Halogen lamp 12V, 10 W, Sockel G4 12V, 10 W, Sockel G H15 M Motor Motor M - 1 Motorkohle / carbon brush motor Carbon brush motor X1 Schutzkontaktstecker Cable F1/ F1.2 Sicherung Fuse F1 LF1 Netzfilter Line filter LF1 LF2 Netzfilter Line filter LF2 49

50 MH28V - v Sécurité 7 Storingen Storingen Mogelijke oorzaken Oplossingen De boorfreesmachine schakelt niet in Boor verbrandt De opnamekegel kan niet vastgemaakt worden De opnamekegel laat zich niet uitdrukken Motor draait niet Knetteren van de spindel op ruwe oppervlakken Fijnvoeding werkt niet Volgorde van de inschakeling niet nagevolgd Verkeerde snelheid Spanen komen niet uit het boorgat. Versleten boor Werk zonder koeling Vuil, vet of olie in de conische binnenkant van de pinole of aan de opnamekegel De optionele MK3 kegelopname op de morse conus gekrompen Motor verkeerd aangesloten Defecte elektrische of elektronische uitrusting Bewerking frezen met de voeding mee niet mogelijk bij de huidige werkomstandigheden Klemhendel van de bewegingsassen niet aangetrokken Losse spantang, losse boorkop, aantrekstang los Werktuig is stomp Werkstuk niet bevestigd Radiale speling te groot Spindel gaat op en neer Fijnvoeding niet correct geactiveerd Koppeling van de fijnvoeding grijpt niet, vervuild, vettig, versleten of defect Zie De boorfreesmachine inschakelen pagina 26 Laat de machine door een vakman controleren Ander toerental kiezen, voortgang te groot Boor sneller terugtrekken bij het boren Boor slijpen of nieuwe boor gebruiken Gebruik koelmiddel Reinig de oppervlakken zorgvuldig Houdt de oppervlakken vetvrij De machine twee minuten op het hoogste toerental laten warmlopen, en dan de uitbouw opnieuw proberen Laten controleren door gekwalificeerd personeel Bewerking frezen tegen de voeding in uitvoeren Klemhendel aantrekken Controleren, aantrekken Werktuig vast opspannen Werkstuk goed bevestigen Radiale speling bijstellen of lager omwisselen Radiale speling bijstellen of lager omwisselen Manuele pinolevoeding met de pinolehendel pagina 32 Reinigen, vervangen 50

51 MH28V - v OPTIMUM 8 Bijlage 8.1 Klachten en waarborg Naast de juridische klachten van de klant tegen de verkoper geeft OPTIMUM GmbH, Robert- Pflegerstraβe 26, D Hallstadt, geen andere garantie dan deze in dit document genoemde of van een contractuele reglementering. 1. De bezwaar- of waarborgprocedure gebeurt naar keuze van OPTIMUM GmbH of rechtstreeks met OPTIMUM GmbH of met een van zijn verdelers. Gebrekkige producten of onderdelen worden hersteld of geruild. De geruilde producten of onderdelen worden weer ons eigendom. 2. Voor iedere klacht moet u een aankoopbewijs verschaffen. Dit moet met de computer gemaakt zijn en erop moeten zich de aankoopdatum, het soort machine et eventueel het serienummer bevinden. Zonder aankoopbewijs kan geen enkel herstelwerk gebeuren. 3. De klachten worden niet aanvaard in volgende gevallen : - Misbruik van het product, bijvoorbeeld overbelasting van een apparaat - Eigen fout wegens misbruik of het niet naleven van de handleiding - Nalatigheid of misbruik van een ongeschikt materieel - Niet toegelaten wijzigingen of herstellingen - Onvoldoende inrichting of beveiliging van de machine - Het niet naleven van de inrichting- en gebruiksvoorwaarden - Atmosferische elektrische schok, overspanning, bliksem of chemische invloed 4. De klachten worden niet aanvaard en de waarborg werkt ook niet in volgende gevallen: - Normale versleten onderdelen zoals riemen, kogellagers, lampen, filters, verbindingsstukken, enz. - Niet-reproduceerbare softwarefouten. 5. Herstelwerken die door OPTIMUM GmbH of een van zijn medewerkers gevoerd worden onder een aanvullende garantie betekenen geen erkenning van een fabricagefout. Die herstelwerken stoppen en/of onderbreken de waarborgperiode niet. 6. De bevoegde rechtbank voor handelsbediendes is Bamberg. 7. Als een van de hierboven bepalingen was ondoeltreffend en/of voldoende of gedeeltelijk waardeloos zou de wil van de borg gelden en het blijft beperkt tot de in dit document beschreven klachten en waarborg. 51

52 8.2 Verwijdering van afvalstoffen en recyclage MH28V - v Sécurité Ontdoet U van uw apparaat op een milieuvriendelijke wijze, gooi geen afval in de vrije natuur. Volg zorgvuldig de in uw gemeente geldende milieuvoorschiften voor het weggooien van verpakkingen en oude apparaten Verwijderen OPGEPAST! Versleten apparaten moeten dadelijk en op een passende wijze verwijderd worden om toekomstig misbruik en gevaar voor het milieu of voor mensen te vermijden. Schakel de machine uit. Trek de elektriciteitskabel uit. Neem alle milieugevaarlijke stoffen van het apparaat af. Als het geval zich voordoet, neem de batterijen af. Demonteer het apparaat in handelbare en verwerkbare delen. Breng de delen van het apparaat en de milieugevaarlijke stoffen naar het afvalverwerkingsbedrijf Verwijderen van de verpakking van een nieuw apparaat Alle verpakkingsmaterialen en accessoires zijn recycleerbaar en moeten daarvoor teruggebracht worden. Het verpakkingshout kan teruggebracht worden voor verwijdering of recyclage. Kartonnen delen kunnen gegeven worden aan de oud papierverzameling. De bladen en accessoires zijn van polyethyleen (PE) of polystyreen (PS). Die materialen kunnen weer in gebruik genomen worden na verwerking, als u deze naar een bevoegd afvalverwerkingsbedrijf brengt. Sorteer de verpakkingen voor ze terug te brengen zodat ze gerecycleerd worden Verwijderen van het oude apparaat INFORMATIE Zorg ervoor dat alle delen van de machine verwijderd worden op voorziene en aanvaarde wijze. Denk eraan dat elektrische apparaten herbruikbare en milieugevaarlijke materialen bevatten. Draag bij aan recyclage en milieubescherming door sorteren en verwijderen op geschikte wijze Verwijderen van elektrische en elektronische componenten Zorg ervoor dat de wettelijke voorschriften gevold worden voor het verwijderen van elektrische componenten. Het apparaat bevat elektrische en elektronische componenten en mag niet als huisafval weggegooid worden. Volgens het Europese voorschrift 2002/96/EG over oude elektrische en elektronische apparaten en zijn vertaling in de Belgische wetgeving moeten de elektronische werktuigen en elektrische machines gesorteerd, verzameld en teruggebracht worden voor een milieuvriendelijke recyclage. Als machinegebruiker moet u de nodige informaties verzamelen over het verzamel- en verwijderingsbedrijven in uw streek. Zorg voor het geschikte verwijderen van batterijen. Gooi de versleten batterijen in de verzameldozen in de winkels of bij de afvalverwijderingsbedrijven van uw gemeente. 52

53 MH28V - v OPTIMUM Verwijderen van koel- en smeermiddelen OPGEPAST! Zorg voor een milieuvriendelijk verwijderen van versleten smeer- en koelmiddel. Volg de voorschriften van de afvalverwijderingsbedrijven van uw gemeente. INFORMATIE Koeling- en smerige emulsies mogen niet gemengd worden, omdat enkel niet gemengde smerige emulsies kunnen gerecycleerd worden zonder voorbehandeling Behandeling van apparaten en gemeentelijke voorschriften Behandeling van versleten elektrische en elektronische apparaten (geldig in de landen van de Europese Gemeenschap en andere Europese landen die over een selectieve afvalverzamelingsysteem beschikken. Dit symbool op het product en zijn verpakking duidt aan dat dit product niet zoals een huisafval mag behandeld worden. Het moet dus teruggebracht worden naar een geschikt bedrijf voor het verwijderen van elektrische en elektronische apparaten. Zodoende helpt u de nadelen voor het milieu en de gezondheid te voorkomen. De recyclage van materialen helpt de natuurlijke rijkdommen te bewaren. Voor verdere informatie over de recyclage van dit product, contacteer uw gemeente, het recyclagepark of de verkoper van het product. 8.3 RoHS, 2002/95/EG Dit symbool op het product of zijn verpakking duidt aan dat het product in overeenstemming is met de Europese aanwijzing 2002/95/EG. 53

54 MH28V - v Sécurité 8.4 Opmerkingen over het product Na het verkoop zijn we verplicht onze producten na te kijken. Gelieve ons alle opmerkingen en suggesties aan te melden over onze machines, bijzonder uw ervaring met de machine, die andere gebruikers interesseert, de mogelijke storingen, mogelijke veranderingen van regelingen Optimum Maschinen Germany GmbH Dr.-Robert-Pfleger-Str. 26 D Hallstadt Telefax +49 (0) [email protected] 54

55 MH28V - v OPTIMUM 8.5 EG-Conformiteitsverklaring MH28V De producent/ de verdeler: Optimum Maschinen Germany GmbH Dr Robert Pflege Stasse, 26 D Hallstadt Verklaart hierbij dat het volgende product: Naam van het product: Machinetype: Serienummer: Bouwjaar: Boorfreesmachine MH28V 20 overeenstemt met de richtlijnen van het voorschrift Machines (2006/42/EG). De machine overeenstemt ook met de richtlijnen van het voorschrift Elektrische materiaal (2006/ 95/EG) en Elektromagnetische Compatibiliteit (2004/108/EG). Volgende geharmoniseerde normen werden toegepast: DIN EN : 2003/ A1: 2009 DIN EN 12100:2: 2003/ A1: 2009 DIN EN Machineveiligheid Termen, algemene voorstellingsbeginselen, Deel 1 : Basisterminologie, methodiek. Machineveiligheid - Termen, algemene voorstellingsbeginselen, Deel 2 : Technische principes en specificaties. Machineveiligheid Elektrische uitrusting van machines, Deel 1 : Algemene verzoeken. Volgende technische normen werden toegepast: DIN EN 13128: 2001 Veiligheid van werktuigmachines, frees- en boorfreesmachines. Verantwoordelijke voor documentatie: Kilian Stürmer. Telefoon: +49 (0) Adres: Dr.-Robert-Pfleger-Str. 26 D Hallstadt 01/03/2012 Kilian Stürmer (Directie) 55