BANDOENG / BANDUNG (stempeltype 1) ( )

Transcriptie

1 BANDOENG / BANDUNG (stempeltype 1) ( ) Locatie: Bandoeng, West-Java Afstempelingen van Bandoeng op de Weense Drukken komen veel voor. Er zijn op dit moment elf verschillende Bandoeng / Bandung stempeltypen bekend welke zijn gebruikt bij het afstempelen van Weense Druk postzegels. Van deze elf stempeltypen zijn er vijf stempels voorzien van de naam: BANDOENG BPKT IV. Ter vergelijking zijn alle vijf de stempeltypen voor de duidelijkheid naast elkaar afgebeeld. Onderstaand wordt hier het BANDOENG BPKT IV stempeltype 1 behandeld, met een 1 in het ondersegment. BPKT = Bijpostkantoor, de IV staat voor het bijpostkantoor Tjitjadas op West Java. Stempeltype 1: Stempeltype 2: BANDOENG BPKT IV BANDOENG BPKT IV Stempeltype 3: Stempeltype 4: Stempeltype 5: BANDOENG BPKT IV BANDOENG BPKT IV BANDOENG BPKT IV

2 Stempeltype 1: De fabricage van dit stempel en de afstempeling van deze poststukken en postzegels heeft destijds plaatsgevonden in New York, in opdracht van de postzegelgroothandel J & H Stolow (New York). Er zijn vele honderden, mogelijk duizenden enveloppen met deze afstempeling type 1 vervaardigd. Dit in de USA gefabriceerde stempeltype 1 is dus nooit gebruikt in Nederlands Indië / Indonesië. In Nederlands Indië / Indonesië is wel een soortgelijk stempel in gebruik geweest. Het vroegst bekende gebruikte Bandoeng BPKT IV langebalkstempel in Nederlands Indië met gearceerde segmenten en met het nummer 1 in het ondersegment is gedateerd: BANDOENG BPKT IV Het laatst bekende stempel van dit type is gedateerd: BANDOENG BPKT IV Nederlands Indische stempel: BANDOENG BPKT IV 1 BANDOENG BPKT IV 1 BANDOENG BPKT IV Vroegst bekende datum Laatst bekende datum Bij het stempeltype 1 is in de datum nooit een punt aanwezig geweest achter de eerste -5, dit in tegenstelling tot het Nederlands Indische stempel. Het stempeltype 1 is, voor zover bekend, uitsluitend gebruikt op poststukken welke voorzien zijn van een gestempelde R-strook (BANDUNG) en, in veel gevallen, van een gestempelde luchtpoststrook (DENGAN POS UDARA / PAR AVION). Uiteraard zijn deze beide aanteken- en luchtpoststrookstempels ook in New York geproduceerd en gebruikt op deze poststukken. Opmerkelijk is dat alle bekende poststukken met afstempeling type 1 voorzien zijn van een aankomststempel. De poststukken zijn verzonden naar de firma J & H Stolow (New York, USA) en Henry Stolow (Berlijn, Britse Zone, West Duitsland). Er zijn twee poststukken bekend, voorzien van afstempeling type 1, welke zijn verstuurd naar andere adressen: Paul Werber (Wenen, Oostenrijk) en Editor Stamp Collecting (Londen, Groot Brittannië). Van het poststuk naar Oostenrijk is slechts een matige kopie aanwezig en geen informatie bekend over de achterzijde van dit poststuk, het is dus niet bekend of dit poststuk is voorzien van een aankomststempel. Waarschijnlijk betreft het hier een vervalst poststuk, maar zonder informatie over de achterzijde is dit helaas nog niet met zekerheid vast te stellen. Het aangetekende poststuk verzonden naar Engeland heeft geen aankomststempels, hier wordt nog nader onderzoek na gedaan. Mogelijk is dit poststuk nooit verzonden naar Engeland. Alle 21 poststukken welke bekend zijn met het stempeltype 1 (met uitzondering van het mogelijk valse poststuk naar Oostenrijk) zijn voorzien van aantekenstempelstroken met de nummers 1 t/m 184. Gesignaleerd zijn de nummers: 1, 10, 25, 33, 46, 48, 62, 69, 70, 73, 77, 90, 92, 95, 107, 111, 121, 143, 156, 158,

3 Indien iemand bekend is met andere dan voorgenoemde R-nummers op poststukken welke zijn voorzien van afstempeling type 1, zou het zeer op prijs gesteld worden als dit wordt gemeld aan de heer Maarten Hartkamp, De postzegels met type 1 afstempeling: Alle poststukken welke bekend zijn met het stempeltype 1 zijn door de firma Stolow voorzien van Weense Druk postzegels zonder opdruk en bovendien van twee reguliere postzegels voor de verzending (vanuit de USA) naar Duitsland en van drie of vier reguliere postzegels voor de verzending (vanuit de USA) naar de USA. Dit heeft te maken met het feit dat de Weense Drukken in Indonesië niet geldig waren voor het voldoen van luchtpost- en aantekenrecht. Ook de Weense Drukken voorzien van de opdrukken RIS, RIS Merdeka, RIS Djakarta of Republik Indonesia Serikat 27 Des. 49 waren niet geldig voor frankering. Op werden de Weense Druk postzegels door de Indonesische Post ongeldig verklaard. De UPU zegels waren al eerder op ongeldig verklaard. Om de poststukken zo echt mogelijk te doen lijken en ter voorkoming van strafport, werd hier door de firma Stolow rekening mee gehouden! De poststukken zijn voorzien van Weense Druk postzegels van de eerste, oorspronkelijke, druk. De postzegels komen op voor- en achterzijde van de poststukken voor. Voor wat de reguliere postzegels betreft komen de hieronder genoemde postzegels (nummering volgens de Speciale Catalogus 2016 Postzegels van Nederland en overzeese rijksdelen, NVPH) op de poststukken voor welke zijn afgestempeld met het type 1 stempel: NVPH 380A NVPH 382 NVPH 383 NVPH 1 NVPH 13A NVPH 15B NVPH 20A (50 sen) (80 sen) (1 Rp) (15 sen, groot formaat) (25 sen, RIS) (40 sen, RIS) (1 Rp, RIS) NVPH 380A NVPH 382 NVPH 383 NVPH 1 NVPH 13A NVPH 15B NVPH 20A 3

4 Vergissingen van de firma J & H Stolow: Een opmerkelijke vergissing van de firma Stolow is het gebruik van de verkeerde aantekenstempelstrook, bijvoorbeeld in het geval van de R-stempelstrook BANDUNG. No R-189, welke Bandung stempelstrook abusievelijk geplaatst werd op het poststuk met Weense Drukken die waren afgestempeld met het dagtekeningstempel DJAKARTA DJAKARTA , R-stempelstrook: BANDUNG. R No 189. Aankomststempels: NEW YORK, N.Y. REG Y.DIV / NEW YORK, N.Y. RADIO CITY STA. AUG De 1 Rp UPU luchtpostzegel was al op ongeldig verklaard! Een tweede voorbeeld is het abusievelijk afstempelen met de R-stempelstrook BANDUNG. R No 222 van een poststuk welke was voorzien van Weense Drukken die eveneens waren afgestempeld met het dagtekeningstempel DJAKARTA DJAKARTA , R-stempelstrook: BANDUNG. R No 222, luchtpoststempelstrook: DENGAN POS UDARA / PAR AVION. De 50 sen UPU luchtpostzegel was al op ongeldig verklaard! James C. Whitfield King was mede eigenaar van Whitfield King & Co, uitgever van onder andere de Standard Postage Stamp Albums. Graag zouden wij willen weten wie ons informatie kan verstrekken over de achterzijde van dit poststuk! U kunt deze informatie doorgeven via het adres: [email protected] 4

5 De verdachte twee poststukken met afstempeling type 1: BANDOENG BPKT IV Adres: Mr. Paul Werber / Posthorngasse 8 / WIEN III/40, Austria / Europa. Paul Werber was in die tijd de redacteur van de postzegelrubriek in de Oostenrijkse Wiener Zeitung. Op schreef Paul Werber pas een artikel over de Weense Druk in deze rubriek van de Wiener Zeitung. Het feit dat dit het enige bekende poststuk is waarbij het stempeltype 1 gebruikt is ter afstempeling van twee met RIS overdrukte Weense Druk postzegels (welke postzegels niet geldig waren voor frankering), duidt op een zeer waarschijnlijke vervalsing. Het betreft hier overigens geen Amerikaans type luchtpostenveloppe, in tegenstelling tot alle andere poststukken welke zijn afgestempeld met stempeltype 1. Wie informatie over de achterzijde van dit poststuk kan verschaffen zal op handen gedragen worden! 5

6 BANDOENG BPKT IV , R-stempelstrook: BANDUNG. R No 158, Luchtpoststempelstrook: DENGAN POS UDARA / PAR AVION. Adres: Editor / Stamp Collector / 27 Maiden Lane / Strand W.C.2, England. (Bedoeld: Stamp Collectors Annual, edited by Tom Morgan). De 50 sen UPU luchtpostzegel was al op ongeldig verklaard! Achterzijde: geen aankomststempels op deze aangetekende brief. Op de achterzijde van dit poststuk zijn spiegelafdrukken zichtbaar van het R-strook- en LPstrookstempel, daar deze poststukken in grote aantallen zijn geproduceerd en direct na het stempelen op elkaar zijn gelegd. 6

7 Tarieven: Er is helaas weinig bekend over de Indonesische posttarieven vanaf tot Op vond bovendien een samenvoeging en reorganisatie van de Republikeinse PTT en de Federale PTT plaats. Het nieuwe postbedrijf kreeg de naam: Djawatan PTT. De firma Stolow heeft nooit de juiste tarieven op de poststukken gehanteerd, daar het de firma meer ging om het aantal en soort postzegels waarmee de poststukken waren voorzien. Vandaar dat alle poststukken overgefrankeerd werden. De frankering werd met luchtpost- en gewone Weense Druk zegels uitgevoerd. Bij het gebruik van het stempeltype 1 werden de poststukken tevens voorzien van reguliere postzegels welke waren uitgegeven onder het Nederlands Bestuur vanaf in Nederlands Indië. De Weense Drukken waren frankeergeldig van tot , echter tegen een gereduceerd tarief. De frankering welke is toegepast bij de poststukken met afstempeling type 1 varieert van Rp 1,80 tot en met Rp 40,00 voor de poststukken gericht aan Stolow in de USA. Er werd bij deze poststukken voor Rp 1,15 aan reguliere postzegels bijgeplakt in verband met het aanteken- en luchtrecht. Voor de poststukken gericht aan Henry Stolow in Duitsland varieren de frankeringen van Rp 3,00 tot en met Rp 6,30, waarbij deze poststukken voor Rp 0,90 aan reguliere postzegels werden voorzien. Het vermoedelijk valse poststuk naar Groot Brittannië werd voorzien van Rp 26,00 aan Weense Drukken + Rp 2,20 aan reguliere postzegels, het eveneens mogelijke valse poststuk naar Oostenrijk werd voorzien van Rp 12,00 aan Weense Drukken en geen reguliere postzegels. Deze laatste brief was niet aangetekend verzonden, maar wel per luchtpost verstuurd. De op de Weense Drukken aangegeven waarden betreffen het URI / ORI geld (Uang Republik Indonesia / Oeang Repoeblik Indonesia = Geld van de Republiek Indonesië) Op 2 november 1949 werd de Indonesische roepia geïntroduceerd als nieuwe nationale valuta, 1 Rupiah was 1 Nederlands Indische gulden Voorbeelden type 1 afstempelingen: BANDOENG BPKT IV , R-stempelstrook: BANDUNG. R No 1, luchtpoststempelstrook: DENGAN POS UDARA / PAR AVION. Adres: Mr. Henry STOLOW / Villa Konstanze / Konstanzerstrasse 30 / Berlin-Wilmersdorf / GERMANY-BRIT. ZONE Conform mededeling is op de achterzijde van dit poststuk het aankomststempel Berlin-Wilmersdorf geconstateerd. 7

8 BANDOENG BPKT IV , R-stempelstrook: BANDUNG. R No 10 Adres: Mr. Henry STOLOW / Villa Konstanze / Konstanzerstrasse 30 / Berlin-Wilmersdorf / GERMANY- BRIT. ZONE Afmetingen enveloppe: h x l = 92 mm x 166 mm Dit adres en het woord REGISTERED zijn middels een stencilmachine aangebracht op dit poststuk, hetgeen aangeeft dat deze poststukken in grote aantallen zijn geproduceerd! Op de achterzijde zijn vaak nog sporen van spiegelafdrukken van het R-stempel, het LP-stempel en het gestencilde adres zichtbaar, de poststukken werden twee keer direct op elkaar gelegd nadat in eerste instantie het adres via de stencilmachine was aangebracht en in tweede instantie het R-strook- en LPstrookstempel. 8

9 Aankomststempel: (1) BERLIN-WILMERSDORF 1 m Merkwaardig is het feit dat dit Duitse stempel alleen met deze datum voorkomt op alle poststukken welke zijn afgestempeld met stempeltype 1 en verzonden aan Henry Stolow in Berlijn! Dit Duitse stempel was in gebruik in de periode tot en met Het laatst bekende gebruik van dit Duitse stempel is: (1) BERLIN-WILMERSDORF 1 m Dit Duitse stempel is niet vals! De eerste (1) in dit stempel staat voor: Berlijn, het is eigenlijk de eerste vorm van de postcode. De tweede 1 staat voor: Zustellpostamt, Uhlandstrasse 95, Berlin De m is een aanwijzing voor het loket in dit postkantoor waar dit poststuk is afgehandeld. Op de achterzijde van dit poststuk zijn diverse sporen van spiegelafdrukken zichtbaar. 9

10 BANDOENG BPKT IV , R-stempelstrook: BANDUNG. R No 25 Adres: Mr. Henry STOLOW / Villa Konstanze / Konstanzerstrasse 30 / Berlin-Wilmersdorf / GERMANY- BRIT. ZONE Afmetingen enveloppe: h x l = 92 mm x 166 mm Dit adres en het woord REGISTERED zijn middels een stencilmachine aangebracht op dit poststuk, hetgeen aangeeft dat deze poststukken in grote aantallen zijn geproduceerd! Op de achterzijde zijn vaak nog sporen van spiegelafdrukken van het R-stempel, het LP-stempel en het gestencilde adres zichtbaar, de poststukken werden twee keer direct op elkaar gelegd nadat in eerste instantie het adres via de stencilmachine was aangebracht en in tweede instantie het R-strook- en LPstrookstempel. 10

11 Aankomststempel: (1) BERLIN-WILMERSDORF 1 m Merkwaardig is het feit dat dit Duitse stempel alleen met deze datum voorkomt op alle poststukken welke zijn afgestempeld met stempeltype 1 en verzonden aan Henry Stolow in Berlijn! Dit Duitse stempel was in gebruik in de periode tot en met Het laatst bekende gebruik van dit Duitse stempel is: (1) BERLIN-WILMERSDORF 1 m Dit Duitse stempel is niet vals! De eerste (1) in dit stempel staat voor: Berlijn, het is eigenlijk de eerste vorm van de postcode. De tweede 1 staat voor: Zustellpostamt, Uhlandstrasse 95, Berlin De m is een aanwijzing voor het loket in dit postkantoor waar dit poststuk is afgehandeld. Op de achterzijde van dit poststuk zijn diverse sporen van spiegelafdrukken zichtbaar. 11

12 Afstempeling type 1: BANDOENG BPKT IV R-stempel: BANDUNG. R No 33, luchtpoststempelstrook: DENGAN POS UDARA / PAR AVION. Afmetingen enveloppe: h x l = 92 mm x 166 mm Aankomststempel: NEW YORK, N.Y. REG Y.DIV / NEW YORK, N.Y. RADIO CITY STA. JUN Ook bij deze poststukken zijn op de achterzijde sporen van spiegelafdrukken zichtbaar. 12

13 Afstempeling type 1: BANDOENG BPKT IV R-stempel: BANDUNG. R No 143 luchtpoststempelstrook: DENGAN POS UDARA / PAR AVION. De 10 sen UPU postzegel was al op ongeldig verklaard. Op deze enveloppe is het adres van de firma Stolow voorgedrukt, evenals het woord: Registered. Afmetingen enveloppe: h x l = 92 mm x 166 mm Aankomststempel: NEW YORK, N.Y. REG Y. DIV / NEW YORK, N.Y. RADIO CITY STA. JUN Ook bij deze poststukken zijn op de achterzijde sporen van spiegelafdrukken zichtbaar. 13

14 Weense Drukken welke voorkomen met de afstempeling stempeltype 1: Op dit moment zijn 53 Weense Druk postzegels met deze afstempeling type 1 bekend: sen ½ sen sen sen sen sen sen Rp sen Luchtpost sen Luchtpost Rp Luchtpost Rp Luchtpost sen sen sen sen Rp sen Luchtpost sen Luchtpost Rp Luchtpost ½ Rp Luchtpost ½ Rp Luchtpost sen ½ sen sen sen sen sen sen sen sen Rp Rp ½ Rp Rp 10-24s 25 Rp ½ Rp Luchtpost Rp Luchtpost Rp Luchtpost Rp Luchtpost sen sen sen Luchtpost sen Luchtpost Rp Luchtpost ½ Rp Luchtpost ½ Rp Luchtpost 14

15 ½ Rp Luchtpost overdrukt in rood met RIS 69-04l 2 ½ Rp Luchtpost overdrukt in zwart met RIS 79-01() 10 sen 79-02() 20 sen 80-01() 50 sen Luchtpost 80-02() 1 Rp Luchtpost Zie ook BANDOENG Stempeltype 2, 3, 4 en 5 15