De Van Olphens in Boschoord

Transcriptie

1 De Van Olphens in Boschoord Op een zonnige zondag in juni 2018 verzamelde een aantal nazaten van de Van Olphen familie zich bij Hoeve De Werkhorst om daar de eerste nazatendag met elkaar door te brengen. Na de onthulling dat de Van Olphenfamilie afkomstig is uit Olfen in het Duitse Münsterland vertelde ondergetekende eerst over de afkomst en het verloop van hun leven. Het begin Na vele jaren in Leiden gewoond te hebben vertrok Hendricus van Olphen naar Den Haag om daar in 1694 te huwen. De tak van oudste zoon Gijsbertus bleef in Den Haag achter, maar er vestigden zich ook een aantal in Haarlem en Amsterdam. De tak van tweede zoon bleef ook deels in Den Haag, maar met Hendricus Franciscus kwam er een kleine tak in Boschoord terecht. Die tak vermenigvuldigde zich weer en uiteindelijk kwamen daarvan 48 nazaten met aanhang op 10 juni bij elkaar op Hoeve de Werkhorst. Van de Gijsbertustak waren vijf personen aanwezig, de Henderikustak was met 22 en de Alderttak met 21 personen vertegenwoordigd. Den Haag Voorvader Henricus Franciscus van Olphen 1 huwde in 1817 te Den Haag met Jannette Christina 2 Stokking. Slechts 13 dagen later werd hun oudste zoon Henderikus Johannes geboren. In de Haagse jaren kreeg het echtpaar nog zes kinderen, helaas overleden dochter Helena en zoon Johannes Albertus erg jong. Hendrik was net als zijn vader schoenmaker en diende ook nog een tijdje in het leger van Napoleon. Vanwege te weinig inkomsten besloot Hendrik zijn gezin aan te melden bij de Maatschappij van Weldadigheid (MvW) in de hoop dat het leven daar beter zou zijn. Op 21 augustus 1829 werd Hendrik goedgekeurd voor het van veldarbeid. De reis naar het noorden duurde een aantal dagen, met de trekschuit naar Amsterdam, daar overnachten en wachten tot het beurtschip naar Blokzijl vertrok. Het laatste stuk over Steenwijk naar Boschoord ging te voet of met paard en wagen. Hij arriveerde met het gezin 3 op 4 september in Kolonie VII en betrok hoeve 90. Kolonie VII In de boeken van de Kleine Raad (een vorm van Dagelijks Bestuur, red.) is te vinden dat Jannetje een aantal keren naar Den Haag ging, in 1835 met jongste dochter 5

2 Frederika, om haar moeder te bezoeken. Ook Hendrik ging op verlof, zijn vader en een aantal zussen woonden nog in Den Haag. Voor op verlof gaan moesten de kolonisten in het bezit zijn van nette kleding, genoeg geld om te reizen en het werk op de hoeve moest doorgang De medische goedkeuring van Hendrikus Franciscus van vinden. Olphen: volkomen geschikt voor veldarbeid vindt de Het gezin voldeed aan de Stadt Medicinae Doctor Hoyer. maatstaven van de Maatschappij van Weldadigheid. Slechts een paar keer komen ze voor in de boeken van de Raad van Policie en Tucht in de gewone Kolonie. Vader Hendrik werd opgeroepen als getuige van een mishandeling van wijkmeester van Heest. Zoon Aldert stond in 1837 genoteerd omdat hij gespijbeld had van school met een aantal buurtgenoten en omdat hij in de lamp van school had gewaterd. En zoon Henderikus werd in 1841 voor onbepaalde tijd naar Ommerschans gestuurd vanwege het feit dat hij zonder verlof twee dagen naar Steenwijk is geweest. Slechts eenmaal 4 vraagt Hendrik buitengewone ondersteuning aan omdat zijn vrouw en kind ziek zijn: in mei dat jaar overlijdt zoon Johannes Christiaan. Het gezin bestond eind 1832 uit vader, moeder en Henderikus, Aldert en Christiaan. Na een kleine vier jaar verhuist het gezin naar hoeve 92, waar de laatste telg Johanna Frederika Christina het levenslicht zag. In deze hoeve bleven ze jaren wonen. Zoon Aldert nam de hoeve na overlijden van zijn ouders over. Beide hoeves stonden aan wat nu de Jongkindt Conincklaan is, toen de Hoofdweg geheten; beide zijn afgebroken. Henderikus Johannes Oudste zoon Henderikus Johannes verliet de MvW in Hij werd ontslagen en ging als arbeider in Boijl werken. Nadat zijn vroegere buurmeisje Adolphina Maillij bevallen was van hun dochter Jantje in april 1843 huwden ze in Jarenlang woonden ze in een plaggenhut in het Boijligerveld. 5 Uiteindelijk mocht Henderikus terugkomen in de MvW op 27 juni Ze werden op hoeve 2 in Wilhelminaoord geplaatst. Deze is later omgenummerd naar

3 Na het overlijden van zijn vrouw in 1899 vertrok Henderikus naar Utrecht om bij zijn oudste dochter te wonen, maar al snel verhuisde hij naar een jongere dochter en overleed daar op 90-jarige leeftijd. In totaal worden er 10 kinderen geboren en de twee zoons geven de naam Van Olphen door. Zoon Johannes vertrok na zijn huwelijk naar de Eese om daar als bosarbeider te werken, zijn nazaten bleven voornamelijk in de buurt van Steggerda en Steenwijkerwold. Zoon Jozef vestigde zich na zijn huwelijk met Adriana Maria Bollen in Vledderveen, waar hij werkte als landarbeider. Aldert In 1856 huwde Aldert met de als wees geplaatste Adriana Neelemaat. Als 15-jarige kwam ze als bestedelinge samen met haar jongste zusje naar de MvW. Aldert en Adriana kregen 8 kinderen, helaas overleed Aldert al op 49-jarige leeftijd toen hun jongste zoon Arie nog geen jaar was en dochtertje Frederika werd slechts vier jaar Aldert van Olphen (van beroep kolonist ) kon de kosten van acten, bewijzen en schrifturen voor zijn huwelijk met Adriana Neelemaat niet betalen. De getuigen bij het uitschrijven van dit certificaat waren Klaas Tortel Hartsuiker (kastelein) en Hilbert Klaasjan de Wit (veldwachter). De burgemeester was Stephanus van Royen. 7

4 Mijn voorvader Arie met zijn broer Cornelis (Kees). Ondanks dat Arie de jongste van het gezin was, stak hij met kop en schouders boven al zijn broers uit. Foto ca oud. Weduwe Adriana verhuisde in 1878 naar hoeve 90, de eerste hoeve van de familie. Later dat jaar hertrouwde ze met Jacob Frederik Nijbakker, hij was op dat moment arbeider in Boijl, waar hij terecht gekomen was na als 7-jarige in Veenhuizen geplaatst te zijn. Van de zeven volwassen geworden kinderen bleven er twee in de buurt. Willem vestigde zich eerst in Vledderveen, woonde later weer in Boschoord om uiteindelijk net over de grens van Friesland bij dochter Roep Heskamp-van Olphen 7 in te gaan wonen. Hij is daar ook overleden. Arie bleef zijn hele leven binnen de MvW wonen, eerst in Boschoord in de hoeve van schoonouders Nolet aan de Jongkindt Conincklaan, via Schoollaan 6 rond 1935 naar Rustoord I in Wilhelminaoord, waar hij in 1944 overleed. Arie huwde in 1894 met buurmeisje Cato Nolet. Ze kregen samen acht kinderen waarvan twee op jonge leeftijd overleden. Cato was 45 jaar lang lerares nuttige handwerken aan Rijksschool III. Ze gaf les aan haar eigen dochters maar ook aan kleindochters van zonen Jan en Willem. Zoon Willem (ook bekend als Rooie Willem, de jachtopziener in Oldeberkoop) was de laatste van Olphen die in Boschoord woonde. Hij verliet Boschoord op 3 november Christiaan Christiaan huwde op oudere leeftijd Catharina Johanna Niewold. Samen kwamen ze tweemaal voor in de rolboeken van de rechtbank in Leeuwarden wegens bedelarij. De

5 eerste keer werden ze na 12 dagen hechtenis een jaar naar Veenhuizen gezonden. Slechts na twee maanden vrijheid werden ze vervolgens weer opgepakt en nu, na 12 dagen hechtenis, voor drie jaar naar Veenhuizen gestuurd. Catharina werd overgeplaatst naar Oegstgeest omdat de vrouwenafdeling van Veenhuizen werd gesloten. Het huwelijk van Christiaan en Catharina is kinderloos gebleven. Hij overlijdt op 92- jarige leeftijd in Groningen, Johanna Frederika Christina Als laatste kind werd Frederika na het overlijden van haar moeder bij broer Aldert ingedeeld. Zij deserteerde in december 1856 nadat ze zwanger geraakt was van buurjongen Hector Maillij, een broer van haar schoonzus Adolphina. Frederika en Thor zetten hun huwelijkse leven voort in Vledderveen aan de Boergrup, dichtbij Boschoord. Hun zoon Johan zette de boerderij voort, Frederika zal daar in 1924 overlijden op 90-jarige leeftijd. 108 jaar Boschoord Ruim honderd jaar bleef de familie Van Olphen in Boschoord wonen. Het gezin dat 1829 arriveerde met 7 personen, groeide door de huwelijken en vele geboortes in Boschoord en omgeving uit tot een stevige stamboom. Via de zonen van Henderikus en Aldert werd de naam van Olphen diverse malen doorgegeven en werd in de buurt een bekende achternaam. De laatste Van Olphen die Boschoord verliet op 3 november 1938, na 108 jaar, was Willem van Olphen. Voor vele familieleden bleef Boschoord trekken en er zijn door de jaren heen vele nostalgische tochtjes richting Boschoord gemaakt. 9 Willem van Olphen met dochtertje Fientje in Fientje overleed in 1935, haar schoolgenootjes namen ieder een dubbeltje mee om een grafsteen voor haar te betalen. Het graf is te vinden op de begraafplaats aan de Oranjelaan. Willem was de laatste van Olphen die Boschoord verliet.

6 De speurtocht naar meer nazaten en informatie gaat door. Aan het boek en website wordt naarstig gewerkt en voor 2019, op zondag 23 juni, staat de volgende Van- Olphennazatendag gepland. Gerda van Olphen 1 Roepnaam Hendrik. 2 Roepnaam Jannetje. 3 Het gezin bestond uit vader Hendrik (38), moeder Jannetje (36), Henderikus Johannes (12), Johannes Christiaan (7), Aldert (6), Christiaan (4) en Helena Jeanetta (1,5) maart 1831, de onder-directeur voorziet hier meteen in. Op 20 maart was Jannetje bevallen van zoontje Gerardus, die slechts 16 maanden oud werd. 5 In huis zonder nummer staat er in de overlijdensakte van dochtertje Jantje. 6 Westvierdeparten 31, Steggerda. 7 Aan de Oostvierdeparten. Van de Henderikus Johannes tak: het gezin Albertus van Olphen voor het huis aan de Leemweg in Steggerda, v.l.n.r. Rinske, Albertus, Janke, Grietje Punter en Roelof, ca