Op weg naar het BEN gebouw

Transcriptie

1 Op weg naar het BEN gebouw EPB- eisen en het verplicht minimum aandeel hernieuwbare energie! Arch. Luc Dedeyne, energieconsulent

2 EPB-eisen voor BA vanaf 1/1/2014 EPB- eisen (eisen op het vlak van ENERGIEPRESTATIE en BINNENKLIMAAT) AARD VAN HET WERK soort eis wonen kantoor)en)school andere)specifieke)bestemming industrie nieuwbouw maximaal K40 maximaal K40 maximaal K40 maximaal K40 (gebouw) (gebouw) (gebouw) (gebouw) herbouw en en en en thermische-isolatie maximale U-waarden maximale U-waarden maximale U-waarden maximale U-waarden ontmanteling of minimale R-waarden of minimale R-waarden of minimale R-waarden of minimale R-waarden gedeeltelijke herbouw met een BV groter dan 800 m3 * bouwknopen bouwknopen bouwknopen bouwknopen gedeeltelijke herbouw met minstens één wooneenheid * minimale minimale minimale minimale uitbreiding met een BV groter dan 800 m3 * ventilatievoorzieningen ventilatievoorzieningen ventilatievoorzieningen ventilatievoorzieningen uitbreiding met minstens één wooneenheid * * de EPB- eisen zijn enkel van toepassing binnenklimaat en beperken van risico op het nieuw gebouwde deel op oververhitting (wooneenheid) gedeeltelijke herbouw met een BV kleiner dan of gelijk aan 800 m3 en zonder wooneenheden uitbreiding met een BV kleiner dan of gelijk aan 800 m3 en zonder wooneenheden verbouwing functiewijziging met een BV groter dan 800 m3 Voor bouwprojecten waarvan de aanvraag tot stedebouwkundige vergunning ingediend wordt vanaf 1 januari 2014 energieprestatie BESTEMMING maximaal E60 maximaal E60 (eenheid energieprestatie - - (wooneenheid) van bestemming) hernieuwbareenergie netto4- energiebehoefteverwarming thermische-isolatie binnenklimaat maximaal 70kWh/m2.jaar minimum aandeel - - minimum aandeel maximale U- waarden of minimale R- waarden (voor nieuwe deel) thermische-isolatie energieprestatie binnenklimaat maximale U- waarden of minimale R- waarden (voor verbouwde en nieuwe delen) - minimale ventilatievoorzieningen (bij vervanging van ramen) - thermische-isolatie maximaal K65 (gebouw of deel van gebouw dat functiewijziging ondergaat)* en maximale U-waarden of R- minwaarden (voor nieuwe delen) energieprestatie binnenklimaat - minimale ventilatievoorzieningen (gebouw of deel van gebouw dat funtiewijziging ondergaat) - minimale ventilatievoorzieningen (voor nieuwe delen) - - -

3 U-max waarden BA vanaf 1/1/2014

4 U-max muur 0.24 W/m2K

5 U-max plat dak 0.24 W/m2K

6 U-max hellend dak 0.24 W/m2K

7 U-max vloer op grond 0.24 W/m2K

8 Minimum aandeel hernieuwbare energie Wonen (één van de maatregelen of combinatie van maatregelen voor 10 kwh/m2.jr of E-peil -10%) Kwantitatieve Systeem Kwalitatieve voorwaarde Kwantitatieve voorwaarde 1 of voorwaarde 2 Zonneboiler Helling: tussen 0 en 70 Oriëntatie: oost zuid - west Oppervlakte van de collector is minstens 0,02 m² per m² bruikbare vloeroppervlakte van de woning PV-installatie Helling: tussen 0 en 70 Oriëntatie: oost zuid - west De opbrengst (zoals berekend volgens EPB-berekeningsmethodiek) is minstens 7 kwh (vanaf 2016: minstens 10 kwh) per m² bruikbare vloeroppervlakte van de woning. Biomassa Warmtepomp Rendement, volgens K.B. van 12/10/ % Emissieniveaus (CO en fijn stof) < grenswaarden uit fase III van K.B. van 12/10/2010 Seizoensprestatiefactor (SPF) > 4 (zoals berekend volgens EPBberekeningsmethodiek) Toegepast als hoofdverwarming (dekt minstens 85% van de warmtevraag) Toegepast als hoofdverwarming (dekt minstens 85% van de warmtevraag) Minstens 10 kwh per m² bruikbare vloeroppervlakte van het gebouw Stadsverwarming en - koeling Participatie in project voor productie van hernieuwbare energie, waarvoor de vergunningen verleend werden na 01/01/2014 Minstens 45% uit hernieuwbare energiebronnen Project produceert minstens 7 kwh per m² bruikbare vloeroppervlakte van alle participaties samen - Participatie bedraagt minstens 20 per m² bruikbare vloeroppervlakte van de woning.

9 Zonneboiler

10 PV- installatie

11 Biomassa- installatie

12 Warmtepomp

13 Stadsverwarming Architectenburo Berkein

14 Minimum aandeel hernieuwbare energie Kantoor en School (combinatie van maatregelen voor 10 kwh/m2.jr of E-peil -10%) Systeem Kwalitatieve voorwaarde Kwantitatieve voorwaarde Zonneboiler Helling: tussen 0 en 70 Oriëntatie: oost zuid - west PV-installatie Helling: tussen 0 en 70 Oriëntatie: oost zuid - west Biomassa Warmtepomp Rendement, volgens K.B. van 12/10/ % Emissieniveaus (CO en fijn stof) < grenswaarden uit fase III van K.B. van 12/10/2010 Seizoensprestatiefactor (SPF) > 4 (zoals berekend volgens EPBberekeningsmethodiek) Minstens 10 kwh per m² bruikbare vloeroppervlakte van het gebouw Stadsverwarming en - koeling Minstens 45% uit hernieuwbare energiebronnen Participatie in project voor productie van hernieuwbare energie, waarvoor de vergunningen verleend werden na 01/01/2014 Project produceert minstens 7 kwh per m² bruikbare vloeroppervlakte van alle participaties samen

15 Welke combinatie maatregelen voor aandeel HE

16 Informatie ivm hernieuwbare energie

17 Premies maatregelen voor aandeel HE Premie elektrische warmtepomp!! Formule: 270 euro x ((0,87 x COP) 2,5) x het nominaal elektrisch compressor-vermogen bij verwarmen uitgedrukt in kwatt en vervolgens beperkt tot 1700 euro De premie voor zonneboiler of warmtepomp is voor eindfacturen vanaf 2014 ook van toepassing voor woningen aangesloten op het distributienet uiterlijk op 31/12/2013 (of met bouwaanvraag uiterlijk op 31/12/2013).

18 Beter E-peil ipv minimum aandeel HE umat: l l e C t Me inder m x 5 n 12, rlieze e v e t warm

19 Nieuwe EPB-software (Altran) 5.00

20 Vereenvoudiging aard werkzaamheden

21 Wonen BA>=1/1/2014 : E60, op weg naar BEN

22 BEN- woning (BEN- architect) E30 K40 U-max (tabel) NEB rv <= 70 kwh/m2.a Oververhitting <= 6500 Kh Ventilatie Aandeel HE

23 BEN- woning (BEN- architect) terras eethoek wc technische kast badkamer welness slaapkamer (was)berging inkom keuken 585 zithoek buro 142 slaapkamer wc polyvalente ruimte 512 slaapkamer 3 meters 270 vestiaire NIVO m NIVO 0 0 1m NIVO m VOORONTWERP VOORONTWERP VOORONTWERP VALERIE WILLEMS IR.ARCHITECT BVBA NIEUWBOUW WONING straat VALERIE WILLEMS IR.ARCHITECT EIKENLEI GROBBENDONK [email protected] Bouwheer AANBESTEDING hoogtes

24 BEN- woning (BEN- architect) ACHTERGEVEL 0 1m ZIJGEVEL L 0 1m VOORONTWERP VOORONTWERP VOORGEVEL 0 1m ZIJGEVEL R 0 1m VOORONTWERP VOORONTWERP buro polyvalente ruimte keuken zithoek VALERIE WILLEMS IR.ARCHITECT BVBA VALERIE WILLEMS IR.ARCHITECT EIKENLEI GROBBENDONK [email protected] wellness badkamer slaapkamer 1 SNEDE 0 1m VOORONTWERP NIEUWBOUW WONING Bouwheer straat AANBESTEDING hoogtes

25 Kantoor & School BA >= 1/1/2014 : E60,op weg naar BEN

26 BEN- kantoor of school (BEN- architect) E40 K40 U-max (tabel) Ventilatie Aandeel HE >10 kwh/m2.a

27 BA >= 1/1/2015 : E-peil voor andere functies EPB- eisen (eisen op het vlak van ENERGIEPRESTATIE en BINNENKLIMAAT) AARD VAN HET WERK soort eis wonen kantoor)en)school andere)specifieke)bestemming industrie nieuwbouw maximaal K40 maximaal K40 maximaal K40 maximaal K40 (gebouw) (gebouw) (gebouw) (gebouw) herbouw en en en en thermische-isolatie maximale U-waarden maximale U-waarden maximale U-waarden maximale U-waarden ontmanteling of minimale R-waarden of minimale R-waarden of minimale R-waarden of minimale R-waarden gedeeltelijke herbouw met een BV groter dan 800 m3 * bouwknopen bouwknopen bouwknopen bouwknopen gedeeltelijke herbouw met minstens één wooneenheid * minimale minimale minimale minimale uitbreiding met een BV groter dan 800 m3 * ventilatievoorzieningen ventilatievoorzieningen ventilatievoorzieningen ventilatievoorzieningen uitbreiding met minstens één wooneenheid * * de EPB- eisen zijn enkel van toepassing binnenklimaat en beperken van risico op het nieuw gebouwde deel op oververhitting (wooneenheid) gedeeltelijke herbouw met een BV kleiner dan of gelijk aan 800 m3 en zonder wooneenheden uitbreiding met een BV kleiner dan of gelijk aan 800 m3 en zonder wooneenheden verbouwing functiewijziging met een BV groter dan 800 m3 Voor bouwprojecten waarvan de aanvraag tot stedebouwkundige vergunning ingediend wordt vanaf 1 januari 2014 energieprestatie BESTEMMING maximaal E60 maximaal E60 (eenheid energieprestatie - - (wooneenheid) van bestemming) hernieuwbareenergie netto4- energiebehoefteverwarming thermische-isolatie binnenklimaat maximaal 70kWh/m2.jaar minimum aandeel - - minimum aandeel maximale U- waarden of minimale R- waarden (voor nieuwe deel) thermische-isolatie energieprestatie binnenklimaat maximale U- waarden of minimale R- waarden (voor verbouwde en nieuwe delen) - minimale ventilatievoorzieningen (bij vervanging van ramen) - thermische-isolatie maximaal K65 (gebouw of deel van gebouw dat functiewijziging ondergaat)* en maximale U-waarden of R- minwaarden (voor nieuwe delen) energieprestatie binnenklimaat - minimale ventilatievoorzieningen (gebouw of deel van gebouw dat funtiewijziging ondergaat) - minimale ventilatievoorzieningen (voor nieuwe delen) - - -

28 BA >= 1/1/2015 : E-peil voor andere functies E eis, fct 1/1/2015 1/1/2016 1/1/2018 1/1/2020 1/1/2021 logeerfunctie kantoor onderwijs gezondheidszorg met verblijf gezondheidszorg zonder verblijf bijeenkomst keuken handel sport lage temperatuur sport normale temperatuur sport hoge temperatuur technische ruimten gemeenschappelijke andere onbekend

29 Systeem-eisen bij BA vanaf 1/1/2015 Van toepassing op alle bestaande gebouwen met : Aanvraag vergunning vanaf 1/1/2015 Vervangen, vernieuwen of toevoegen van technische installaties Niet voor nieuwbouw (Geen verplichting om niet voorziene werken uit te voeren)

30 Systeem-eisen energieprestatie ventilatie Indien systeem D dan voorzien van warmteterugwinapparaat! ηhr,vent = ηtest * xfat, AHU * fat, duct * finsul, duct * fae freg,vent ηhr,vent >= 75%! - ηtest = testrendement van de warmteterugwinning bepaald volgens bijlage G van het wijzigingsbesluit van 20 mei 2011; - fat, AHU = correctiefactor voor de luchtdichtheid van het toestel; - fat, duct = correctiefactor voor de luchtdichtheid van de kanalen; - finsul, duct = correctiefactor voor de isolatie van de kanalen; - fae = correctiefactor voor de aerolische inregeling; - freg,vent = correctiefactor voor de snelheidsregeling van de ventilatoren.

31 Systeem-eisen energieprestatie ventilatie

32 Systeem-eisen ketel op gasvormige brandstof minimale installatierendement ηinst >= 84% tov Hs! ηinst = fncv/gcv [η30% + 0,003(θ30% - θave,boiler)] floc freg, burn finsulation freg fhyd ηinst >= 0,84! floc = correctieterm voor de plaats van het toestel; freg,burn = correctieterm voor de regeling die de ketel warm houdt tussen twee branderbeurten; finsulation = correctieterm voor de leidingisolatie; freg = correctieterm voor de regeling van normaal regime; fhyd = correctieterm voor het hydraulisch inregelrapport voor warmteproductie-installaties groter is dan 400 kw. Rendement bij Rendement bij Naam van het product Fabrikant Product ID Soort toestel Energie 100% bij 80/60 30% deellast Ketelinlaattemp Model (KW) PCI PCS (G20) PCI PCS (G20) bij 30% deellast ecotec plus VC 126/5-5 Vaillant 12 condenserende gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VC 206/5-5 Vaillant 20 condenserende gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VC 306/5-5 Vaillant 30 condenserende gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VC 376/5-5 Vaillant 37 condenserende gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VCW 296/5-5 Vaillant 25cv/29 condenserende gas ,3 30 C wandketel combi ecotec plus VCW 346/5-5 Vaillant 30cv/34 condenserende gas ,3 30 C wandketel combi ecotec plus VCW 376/5-5 Vaillant 35cv/38 condenserende gas ,3 30 C wandketel combi ecotec pro VCW 226/5-3 Vaillant 19cv/23 condenserende gas ,3 30 C wandketel combi ecotec pro VCW 286/5-3 Vaillant 24cv/28 condenserende gas ,3 30 C wandketel combi ecotec plus VC 806/5-5 Vaillant 80 condenserende gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VC 1006/5-5 Vaillant 100 condenserende gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VC 1206/5-5 Vaillant 120 condenserende gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecomax VHR-C Vaillant 18cv/22 condenserend gas 107,7 97,0 30 C wandketel combi ecomax VHR-C Vaillant 24cv/28 condenserend gas 108,3 97,5 30 C wandketel combi ecomax VHR-S 24 Vaillant 24 condenserend gas 108,3 97,5 30 C wandketel alleen cv ecomax exclusiv VHR-C 35 Vaillant 35 condenserend gas ,3 30 C wandketel combi ecomax exclusiv VHR-S 35 Vaillant 35 condenserend gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecomax exclusiv VHR-S 45 Vaillant 45 condenserend gas 108,25 97,5 30 C wandketel alleen cv ecomax exclusiv VHR-S 65 Vaillant 65 condenserend gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec pro VCW 226/3-3 Vaillant 22 condenserend gas ,3 30 C wandketel combi ecotec pro VCW 286/3-3 Vaillant 24cv/28 condenserend gas 107,2 96,5 30 C wandketel combi ecotec plus VCW 296/3-5 Vaillant 24cv/29 condenserend gas 107,2 96,5 30 C wandketel combi ecotec plus VCW 346/3-5 Vaillant 30cv/34 condenserend gas 107,2 96,5 30 C wandketel combi ecotec plus VCW 376/3-5 Vaillant 37 condenserend gas 107,2 96,5 30 C wandketel combi ecotec pro VC 136/3-3 Vaillant 13 condenserend gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec pro VC 256/3-3 Vaillant 25 condenserend gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VC 306/3-5 Vaillant 30 condenserend gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VC 376/3-5 Vaillant 37 condenserend gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VC 466/3-5 Vaillant 46 condenserend gas ,4 30 C wandketel alleen cv ecotec plus VC 656/3-5 Vaillant 65 condenserend gas ,3 30 C wandketel alleen cv ecocraft exclusiv VKK 806/3-E Vaillant 80 condenserend gas ,3 30 C vloerketel alleen cv ecocraft exclusiv VKK 1206/3-E Vaillant 120 condenserend gas ,3 30 C vloerketel alleen cv ecocraft exclusiv VKK 1606/3-E Vaillant 160 condenserend gas ,3 30 C vloerketel alleen cv

33 Systeem-eisen warmtepomp minimale seizoensprestatiefactor SPF van de warmtepomp afhankelijk van het type Soort%warmtepomp Minimale%SPF bodem/water 3.3 water/water 3.9 lucht/water 2.8 lucht/lucht 2.9

34 Ingrijpende energetische renovatie Van toepassing op verbouwing met:! 1. Stedebouwkundige vergunning/melding 2. Vanaf 1/1/ Ingrijpend energetisch : grotendeels behoud van draagstructuur nieuwe technische installaties Isolatie van minstens 75% van bestaande schilderen aansluitend aan de buitenomgeving daken 4. Inclusief gedeeltelijke herbouw of uitbreiding met volume kleiner dan 800m3! Dan eisen:! 1. U-max/R-min 2. U-max voor nageïsoleerde spouwmuur 3. Minimale ventilatie voorzieningen 4. Maximaal E- peil (E90 W/K/S, E130 andere functies)

35 Ingrijpende energetische renovatie E eis, fct 1/1/2015 1/1/2016 logeerfunctie kantoor onderwijs gezondheidszorg met verblijf gezondheidszorg zonder verblijf bijeenkomst keuken handel sport lage temperatuur sport normale temperatuur sport hoge temperatuur technische ruimten gemeenschappelijke andere onbekend

36 Wijzigingen in de rekenmethode vanaf 1/1/2014 Voor woningen impact op : 1. interne warmtewinsten voor volume EPW <= 192 m3 2. zonnewinsten (gebruiksfactoren zonnewering, 3. ventilatieverliezen (openen van ramen) 4. hygiënische ventilatie reductiefactor vraagsturing vermenigvuldigingsfactor m voorkoeling aarde/water warmtewisselaar aarde/lucht warmtewisselaar verdampingskoeling 5. Oververhittingsindicator

37 Oververhitting met BA < 1/1/2014

38 Oververhitting met BA >= 1/1/2014

39 Oververhitting met BA >= 1/1/2014

40 Oververhitting oplossen met GEOTHERMIE Legende: 1. verdamper 2. condensor 3. compressor 4. elektronisch expansieventiel 5. bronpomp 6. cv-pomp 7. driewegmengklep 8. warmtewisselaar passieve koeling 9. debietsensor

41 Oververhitting oplossen met GEOTHERMIE Verwarming met WP B/W 6 bar, 1 C 21 bar, 72 C 0 C 35 C -3 C 30 C 6 bar, -3,5 C 21 bar, 32 C

42 Oververhitting oplossen met GEOTHERMIE Passieve koeling met WP B/W 15 C 10 C 10 C 19 C 23 C 13 C

43 Totale actuele kost

44 Totale actuele kost TAK is som van : bouwkost (initiële investering) over een periode van 30 jaar uitgave aan energieverbruik uitgave aan vervangingskosten uitgave aan onderhoudskosten inkomsten aan premies, belastingvermindering, GSC residuwaarde na 30 jaar (restwaarde)

45 Impact isolatie <> primair energieverbruik dikte&isolatie winst besparing meerkost&isolatie 8310&cm 1015&kWh/jaar 3.44 &+6 /m &cm 1124&kWh/jaar 3.81 &+22 /m &cm 1032&kWh/jaar 3.5 &+59 /m2 isoleren/met/10/cm/isolatie 92.69% gewonnen/van/wat/men/kan/winnen/met/isoleren isoleren/met/15/cm/isolatie 96.50% gewonnen/van/wat/men/kan/winnen/met/isoleren

46 Kostenoptimaal & kostenefficiënt

47 Kostenoptimaal & kostenefficiënt

48 BEN- calculator

49 Kosten optimale niveau in het echt

50 Kosten optimale niveau in het echt

51 Kosten optimale niveau in het echt

52 TAK / E-peil Combinatie TAK Initiële investering E- peil 1 K- peil 21 NEB rv (kwh/m2.a) NEB cool (kwh/m2.a) NEB totaal (kwh/m2.a) Energiekost ( /a) Primair EV (MJ) Premie ORV en netbeheerder VT01 C vraaggestuurd Condenserende ketel RV01 op aardgas : - WP L/W : Elektrische SW01 weerstand ZB01 Geen ZB PV op dak en tegen PV01 wand Combinatie TAK Initiële investering E- peil 34 K- peil 21 NEB rv (kwh/m2.a) NEB cool (kwh/m2.a) NEB totaal (kwh/m2.a) Energiekost ( /a) 539 Primair EV (MJ) Premie ORV en netbeheerder VT01 C vraaggestuurd RV01 WP Lucht/Water : Elektrische weerstand SW01 WP L/W : Elektrische weerstand ZB01 Vlakke plaat kollektoren PV01 Geen PV

53 Initiële investering / E-peil Combinatie TAK Initiële investering E- peil 1 K- peil 21 NEB rv (kwh/m2.a) NEB cool (kwh/m2.a) NEB totaal (kwh/m2.a) Energiekost ( /a) Primair EV (MJ) Premie ORV en netbeheerder VT01 C vraaggestuurd Condenserende ketel RV01 op aardgas : - WP L/W : Elektrische SW01 weerstand ZB01 Geen ZB PV op dak en tegen PV01 wand Combinatie TAK Initiële investering E- peil - 19 K- peil 25 NEB rv (kwh/m2.a) NEB cool (kwh/m2.a) 0.59 NEB totaal (kwh/m2.a) Energiekost ( /a) Primair EV (MJ) Premie ORV en netbeheerder Systeem D vraaggestuurd, MET VT01 voorkoeling RV01 WP Lucht/Water : Elektrische weerstand SW01 WP L/W : Elektrische weerstand ZB01 Vlakke plaat kollektoren PV01 PV op dak en tegen wand

54 TAK / energiefactuur Combinatie TAK Initiële investering E- peil 1 K- peil 21 NEB rv (kwh/m2.a) NEB cool (kwh/m2.a) NEB totaal (kwh/m2.a) Energiekost ( /a) Primair EV (MJ) Premie ORV en netbeheerder VT01 C vraaggestuurd Condenserende ketel RV01 op aardgas : - WP L/W : Elektrische SW01 weerstand ZB01 Geen ZB PV op dak en tegen PV01 wand

55 Initiële investering / energiefactuur Combinatie TAK Initiële investering E- peil 1 K- peil 21 NEB rv (kwh/m2.a) NEB cool (kwh/m2.a) NEB totaal (kwh/m2.a) Energiekost ( /a) Primair EV (MJ) Premie ORV en netbeheerder VT01 C vraaggestuurd Condenserende ketel RV01 op aardgas : - WP L/W : Elektrische SW01 weerstand ZB01 Geen ZB PV op dak en tegen PV01 wand

56 Kostenoptimale niveau s in het echt

57 Kostenoptimale niveau s in het echt

58 Kostenoptimale niveau s in het echt

59 Kostenoptimale niveau s in het echt

60 TAK : E-peil kostenoptimaal kostenoptimaal,e52,(21609) TAK, 140,560 Initiële,investering, 276,419 EApeil 52 KApeil 39 NEB,rv,(kWh/m2.a) NEB,cool,(kWh/m2.a) NEB,totaal,(kWh/m2.a) Energiekost,( /a) 508 Primair,EV,(MJ) 74,945 Premie,ORV,en,netbeheerder, 0 VT01 RV01 SW01 ZB01 PV01 C,vraaggestuurd Condenserende,ketel,op, aardgas,:,a Condens.,ketel,op,aardgas, met,boiler,:,a Vlakke,plaat,kollektoren PV,op,plat,dak

61 TAK : E-peil kostenefficiënt Combinatie TAK Initiële1investering E?peil 37 K?peil 37 NEB1rv1(kWh/m2.a) NEB1cool1(kWh/m2.a) NEB1totaal1(kWh/m2.a) Energiekost1( /a) 366 Primair1EV1(MJ) Premie1ORV1en1netbeheerder Systeem1D1nt1 vraaggestuurd,1geen1 VT01 voorkoeling RV01 WP1Bodem/water1:1 Elektrische1weerstand Combinatie TAK-E70-(44660) TAK Initiële-investering EBpeil 70 KBpeil 37 NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) Primair-EV-(MJ) Premie-ORV-en-netbeheerder- 0 VT01 RV01 SW01 ZB01 PV01 C-vraaggestuurd Geen Geen-PV SW01 ZB01 PV01 Condens.1ketel1op1 aardgas1met1boiler1:1? Vlakke1plaat1 kollektoren PV1op1plat1dak Combinatie TAK-bij-E37-(36609) TAK Initiële-investering ECpeil 37 KCpeil 37 NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) 294 Primair-EV-(MJ) RV01 SW01 ZB01 PV01 Condenserende-ketelop-aardgas-:-B Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-B Premie-ORV-en-netbeheerder Systeem-D-ntvraaggestuurd,-geenvoorkoeling VT01 WP-Bodem/water-:- Elektrische-weerstand Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-C Vlakke-plaatkollektoren PV-op-plat-dak

62 Initiële investering : E-peil kostenoptimaal,e52,(21609) TAK, 140,560 Initiële,investering, 276,419 EApeil 52 KApeil 39 NEB,rv,(kWh/m2.a) NEB,cool,(kWh/m2.a) NEB,totaal,(kWh/m2.a) Energiekost,( /a) 508 Primair,EV,(MJ) 74,945 Premie,ORV,en,netbeheerder, 0 VT01 RV01 SW01 ZB01 PV01 C,vraaggestuurd Condenserende,ketel,op, aardgas,:,a Condens.,ketel,op,aardgas, met,boiler,:,a Vlakke,plaat,kollektoren PV,op,plat,dak Combinatie TAK-bij-E39-(-21649) TAK Initiële-investering EApeil 39 KApeil 39 NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) 302 Primair-EV-(MJ) Premie-ORV-en-netbeheerder VT01 RV01 SW01 ZB01 PV01 C-vraaggestuurd WP-Bodem/water-:- Elektrische-weerstand Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-A Vlakke-plaatkollektoren PV-op-plat-dak

63 NEB rv (kwh/m².a) : E-peil kostenoptimaal,e52,(21609) TAK, 140,560 Initiële,investering, 276,419 EApeil 52 KApeil 39 NEB,rv,(kWh/m2.a) NEB,cool,(kWh/m2.a) NEB,totaal,(kWh/m2.a) Energiekost,( /a) 508 Primair,EV,(MJ) 74,945 Premie,ORV,en,netbeheerder, 0 VT01 RV01 SW01 ZB01 PV01 C,vraaggestuurd Condenserende,ketel,op, aardgas,:,a Condens.,ketel,op,aardgas, met,boiler,:,a Vlakke,plaat,kollektoren PV,op,plat,dak

64 TAK : energieverbruik kostenoptimaal Combinatie TAK-bij-E39-(-21649) TAK Initiële-investering EApeil 39 KApeil 39 NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) 302 Primair-EV-(MJ) Premie-ORV-en-netbeheerder VT01 RV01 SW01 ZB01 PV01 C-vraaggestuurd WP-Bodem/water-:- Elektrische-weerstand Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-A Vlakke-plaatkollektoren PV-op-plat-dak

65 Initiële investering : energieverbruik kostenoptimaal,e52,(21609) TAK, 140,560 Initiële,investering, 276,419 EApeil 52 KApeil 39 NEB,rv,(kWh/m2.a) NEB,cool,(kWh/m2.a) NEB,totaal,(kWh/m2.a) Energiekost,( /a) 508 Primair,EV,(MJ) 74,945 Premie,ORV,en,netbeheerder, 0 VT01 RV01 SW01 ZB01 PV01 C,vraaggestuurd Condenserende,ketel,op, aardgas,:,a Condens.,ketel,op,aardgas, met,boiler,:,a Vlakke,plaat,kollektoren PV,op,plat,dak Combinatie TAK-bij-E39-(-21649) TAK Initiële-investering EApeil 39 KApeil 39 NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) 302 Primair-EV-(MJ) Premie-ORV-en-netbeheerder VT01 RV01 SW01 ZB01 PV01 C-vraaggestuurd WP-Bodem/water-:- Elektrische-weerstand Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-A Vlakke-plaatkollektoren PV-op-plat-dak

66 EPB2013 -> EPB2014 (max E60+HE) Combinatie TAK-E70-(44660) TAK Initiële-investering EBpeil 70 KBpeil 37 NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) Primair-EV-(MJ) Premie-ORV-en-netbeheerder- 0 VT01 RV01 SW01 ZB01 PV01 C-vraaggestuurd Condenserende-ketelop-aardgas-:-B Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-B Geen Geen-PV

67 EPB2013 -> EPB2014 (max E60+HE) Combinatie Combinatie TAK-E70-(44660) TAK- TAK Initiële-investering- Initiële+investering EBpeil E>peil KBpeil K>peil NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB+rv+(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB+cool+(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) NEB+totaal+(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) Energiekost+( /a) Primair-EV-(MJ) Primair+EV+(MJ) Premie-ORV-en-netbeheerder- Premie+ORV+en+netbeheerder+ 0 0 VT01 VT01 C-vraaggestuurd C+vraaggestuurd RV01 RV01 Condenserende-ketelop-aardgas-:-B Condenserende+ketel+ op+aardgas+:+> SW01 ZB01 PV01 SW01 ZB01 PV01 Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-B Geen Geen-PV Condens.+ketel+op+ aardgas+met+boiler+:+> Vlakke+plaat+ kollektoren Geen+PV

68 EPB2013 -> EPB2014 (max E60+HE) Combinatie Combinatie TAK-E70-(44660) Combinatie TAK-E60-(21619) TAK- TAK+ TAK Initiële-investering- Initiële+investering+ Initiële-investering EBpeil E?peil EApeil KBpeil K?peil KApeil NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB+rv+(kWh/m2.a) NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB+cool+(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) NEB+totaal+(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) Energiekost+( /a) Energiekost-( /a) Primair-EV-(MJ) Primair+EV+(MJ) Primair-EV-(MJ) Premie-ORV-en-netbeheerder- Premie+ORV+en+netbeheerder+ Premie-ORV-en-netbeheerder VT01 VT01 C-vraaggestuurd VT01 C+vraaggestuurd C-vraaggestuurd RV01 RV01 Condenserende-ketelop-aardgas-:-B RV01 Condenserende+ketel+ op+aardgas+:+? Condenserende-ketelop-aardgas-:-A SW01 SW01 Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-B SW01 Condens.+ketel+op+ aardgas+met+boiler+:+? Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-A ZB01 PV01 ZB01 PV01 Geen ZB01 Geen-PVPV01 Geen PV+op+plat+dak Geen PV-op-plat-dak

69 EPB2013 -> EPB2014 (max E60+HE) Combinatie Combinatie TAK-E70-(44660) Combinatie E50 kostenoptim TAK- TAK0 TAK Initiële-investering- Initiële0investering0 Initiële-investering EBpeil E>peil EApeil KBpeil K>peil KApeil NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB0rv0(kWh/m2.a) NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB0cool0(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) NEB0totaal0(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) Energiekost0( /a) Energiekost-( /a) Primair-EV-(MJ) Primair0EV0(MJ) Primair-EV-(MJ) Premie-ORV-en-netbeheerder- Premie0ORV0en0netbeheerder0 Premie-ORV-en-netbeheerder VT01 VT01 C-vraaggestuurd VT01 C0vraaggestuurd C-vraaggestuurd RV01 RV01 Condenserende-ketelop-aardgas-:-B RV01 Condenserende0ketel0 op0aardgas0:0> Condenserende-ketelop-aardgas-:-A SW01 ZB01 PV01 SW01 ZB01 PV01 Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-B SW01 Geen ZB01 Geen-PVPV01 Condens.0ketel0op0 aardgas0met0boiler0:0> Vlakke0plaat0 kollektoren PV0op0plat0dak Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-A Vlakke-plaatkollektoren PV-op-plat-dak

70 EPB2013 -> EPB2014 (max E60+HE) Combinatie Combinatie TAK-E70-(44660) Combinatie ,176 TAK- TAK+ TAK, ,298 Initiële-investering- Initiële+investering+ Initiële,investering, ,413 EBpeil KBpeil NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB+rv+(kWh/m2.a) NEB,rv,(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB+cool+(kWh/m2.a) NEB,cool,(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) NEB+totaal+(kWh/m2.a) NEB,totaal,(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) Energiekost+( /a) Energiekost,( /a) ,064 Primair-EV-(MJ) Primair+EV+(MJ) Primair,EV,(MJ) ,167 Premie-ORV-en-netbeheerder- Premie+ORV+en+netbeheerder+ Premie,ORV,en,netbeheerder, VT01 VT01 C-vraaggestuurd VT01 C+vraaggestuurd C,vraaggestuurd RV01 RV01 Condenserende-ketelop-aardgas-:-B RV01 WP+Bodem/water+:+ Elektrische+weerstand WP,Bodem/water,:, Elektrische,weerstand SW01 SW01 Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-B SW01 WP+B/W+:+Elektrische+ weerstand WP,B/W,:,Elektrische, weerstand ZB01 PV01 ZB01 PV01 Geen ZB01 Geen-PVPV01 Geen Geen+PV Geen Geen,PV

71 EPB2013 -> EPB2014 (max E60+HE) Combinatie Combinatie TAK-E70-(44660) Combinatie ,187 TAK- TAK+ TAK, ,204 Initiële-investering- Initiële+investering+ Initiële,investering, ,719 EBpeil E?peil E?peil KBpeil K?peil K?peil NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB+rv+(kWh/m2.a) NEB,rv,(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB+cool+(kWh/m2.a) NEB,cool,(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) NEB+totaal+(kWh/m2.a) NEB,totaal,(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) Energiekost+( /a) Energiekost,( /a) Primair-EV-(MJ) Primair+EV+(MJ) Primair,EV,(MJ) ,950 Premie-ORV-en-netbeheerder- Premie+ORV+en+netbeheerder+ Premie,ORV,en,netbeheerder, VT01 VT01 C-vraaggestuurd VT01 C+vraaggestuurd C,vraaggestuurd RV01 RV01 Condenserende-ketelop-aardgas-:-B RV01 Pelletketel+:+ Pelletketel,:, SW01 ZB01 PV01 SW01 ZB01 PV01 Condens.-ketel-opaardgas-met-boiler-:-B SW01 Geen ZB01 Geen-PVPV01 Pelletketel+:+? Geen Geen+PV Pelletketel,:,? Vlakke,plaat, kollektoren PV,op,plat,dak

72 EPB2013 -> EPB2014 (max E60+HE) Combinatie TAK-E70-(44660) TAK-E60-(21619) TAK-E54-(17289) kostenoptimaal-e52- (21609) TAK Initiële-investering EEpeil KEpeil NEB-rv-(kWh/m2.a) NEB-cool-(kWh/m2.a) NEB-totaal-(kWh/m2.a) Energiekost-( /a) Primair-EV-(MJ) Premie-ORV-en-netbeheerder VT01 C-vraaggestuurd C-vraaggestuurd C-vraaggestuurd C-vraaggestuurd C-vraaggestuurd C-vraaggestuurd C-vraaggestuurd Condenserende-ketel-opaardgas-:-aardgas-:-aardgas-:-ketel-op-aardgas-:-aardgas-:-E Condenserende-ketel-op- Condenserende-ketel-op- Condenserende- Condenserende-ketel-op- WP-Bodem/water-:- RV01 Elektrische-weerstand Pelletketel-:- Condens.-ketel-op-aardgasmet-boiler-:-boiler-:-aardgas-met-boiler-:-aardgas-met-boiler-:-met-boiler-:-weerstand Condens.-ketel-op-aardgas-met- Condens.-ketel-op- Condens.-ketel-op- Condens.-ketel-op-aardgas- WP-B/W-:-Elektrische- SW01 Pelletketel-:-E Vlakke-plaatkollektoren Vlakke-plaat- ZB01 Geen Vlakke-plaat-kollektoren Geen Vlakke-plaat-kollektoren Geen kollektoren PV01 Geen-PV Geen-PV PV-op-plat-dak PV-op-plat-dak PV-op-plat-dak Geen-PV PV-op-plat-dak Eenvoudige-terugverdientijd-(a) E Verschil-initiële-investering E E

73 EPB2013 -> EPB2014 (max E60+HE) naam omschrijving U. Muur Nummer waarde W/m².K MU01 5 EPB2014 Spouwmuur.PUR Venster Nummer RA01 2 EPB2006 Met.HR.1.0 RA02 3 EPB2010 Voorbeeld RA03 3 EPB2010 Voorbeeld RA04 3 EPB2010 Voorbeeld RA05 3 EPB2010 Voorbeeld RA06 2 EPB2006 Met.HR.1.0 RA07 3 EPB2010 Voorbeeld zonnewerings8. naam omschrijving U..venster U..profiel U. glas. g. glas opp. glas g. glas+c bediening.zonnewering systeem W/m².K W/m².K W/m².K 8 m² Alle.andere.gevallen Geen.zonnewering Alle.andere.gevallen Geen.zonnewering Alle.andere.gevallen Geen.zonnewering Alle.andere.gevallen Geen.zonnewering Alle.andere.gevallen Geen.zonnewering Alle.andere.gevallen Geen.zonnewering Alle.andere.gevallen Geen.zonnewering Vloer/Plafond Nummer naam omschrijving U" (eq)waarde W/m².K VP01 3 EPB2010 XPS"2*8cm 0.14 VP02 3 EPB2010 XPS"2*8cm 0.14 Dak Nummer naam omschrijving U" waarde W/m².K DA01 4 EPB2012 Recticel"2"x"7"cm 0.18 DA02 4 EPB2012 Recticel"2"x"7"cm 0.18

74 Klaar voor nieuwe EPB- eisen! EPB eis 2014 (E60 +HE) niet noodzakelijk duurder dan E70 Sub- eisen EPB (oververhitting, K-peil, NEB rv) kunnen bouwen nodeloos duurder maken zonder dat dit beter is voor energieprestatie of energiefactuur van bouwheer Eis 2014 (E60+HE) is ondergeschikt aan kosten optimale energieprestatie niveau als initiële investering betaalbaar is Eerder kostprijs van maatregelen dan EPB-eisen zijn bepalend voor keuze van kosten optimale maatregelen Grote variatie aan initiële investering en TAK voor eenzelfde energieprestatie (kennis en kunde van EP-verslaggever) Ideaal om kostenoptimaal en kosten-efficiënt per gebouw te bepalen Enkel optimaliteit door globale evaluatie : tegelijk bouw en techniek te evalueren (dus geen afzonderlijke optimalisatie van NEB rv want kostenverhogend) Kostenptimale U-waarden beter dan U-max 2014 BEN- calculator voor ontwerpers en uitvoerders Speeltijd voor EPB is gedaan op 31/12/2013.! Arch. Luc Dedeyne, energieconsulent