Richtlijn Lichaamstemperatuur bij pasgeborenen

Transcriptie

1 Richtlijn Lichaamstemperatuur bij pasgeborenen Herzien door: Simone Pauëlsen Nicole van de Molengraft Eindhoven, augustus

2 Kraamverzorgenden en verloskundigen hanteren dezelfde werkwijze en begrippen bij het rectaal meten van de lichaamstemperatuur bij een baby. Doel Het tijdig onderkennen van een ondertemperatuur < 36.5 C (hypothermie) of verhoging, koorts > 37,5 C (hyperthermie) bij een pasgeborene. Doelgroep Pasgeborenen, gedurende de kraamzorgperiode. Frequentie De pasgeborene wordt één uur postpartum rectaal getemperatuurd. De pasgeborene wordt t/m dag 6 postpartum 2x per dag, rectaal, getemperatuurd (op eigen indicatie of per order van de verloskundige vaker) Op dag 7 postpartum 1x per dag en vervolgens op indicatie of per order van de verloskundige Na evt. ontslag uit het ziekenhuis bij thuiskomst, bij de eerste mogelijkheid, maar in ieder geval binnen 2 uur of eerder indien nodig. Achtergrond informatie De normale temperatuur van een pasgeborene ligt tussen de 36,5 en 37,5 graden. Post partum, kan een baby gemakkelijk een temperatuursdaling krijgen, omdat het verlies van warmte bij de baby hoger is dan de productie van warmte. Oorzaken hiervan zijn dat: het lichaamsoppervlak relatief groot is ten opzichte van het gewicht er weinig onderhuids vetweefsel is er bij de natte pasgeborene veel warmte wordt verloren er bij een zieke pasgeborene alle energie wordt verbruikt en er geen energie over is voor het maken van warmte. Hypothermie kan veroorzaakt worden door: verschillende soorten warmteverlies : - straling ( koud bedje, koud aankleedkussen) - verdamping (te lang nat en bloot zijn, direct postpartum of na het badje) - stroming (tocht) - geleiding (bedje, kleding) blootstelling aan een te lage omgevingstemperatuur (koude kamer) onvoldoende gekleed zijn voor leeftijd en/of gewicht infectie andere ziekten of afwijkingen N.B.: 1. Altijd nagaan of de juiste methode van temperaturen gehanteerd is en of de thermometer goed functioneert. 2. De gevolgen van hypothermie kunnen ernstig zijn. 2

3 Ter preventie van afkoeling dient vooral het warmteverlies na de geboorte te worden beperkt. De volgende maatregelen zijn daarbij van belang: droog de baby zo snel mogelijk na de geboorte af. mutsje op skin-to-skin contact mét warme doeken. niet te lang wachten met aankleden, gebruik voorverwarmde kleertjes snel starten met (borst)voeding bij één van de ouders, maar niet van hand tot hand het baden uitstellen omgevingstemperatuur aanpassen: C en tocht voorkomen Hyperthermie kan veroorzaakt worden door: blootstelling aan te hoge omgevingstemperatuur (verwarming) teveel kleding, dekens (warmtestuwing) zonnestraling infectie convulsies drugsgebruik van de moeder tijdens de zwangerschap medicatie dorstkoorts (gebrek aan vocht) N.B.: bij een huilende baby kan de temperatuur hoger zijn, dus bij voorkeur in rust temperaturen Observaties bij de pasgeborene die belangrijk zijn bij hypothermie reactie en alertheid: suf, sloom, moeilijk wakker te krijgen, beweeglijkheid slecht drinken, voeding weigeren (drinkt minder dan de helft van normale hoeveelheid) huilen: kreunen, jammeren, hoog huilen ademhaling: versneld, oppervlakkig, huid: kleur grauw, bleek, cyanotisch, rood, bloedinkjes(petechiën) poepen en plassen: te krappe luiers, geconcentreerde urine, diarree slijmvliezen: blauw N.B. Ook zonder temperatuur afwijkingen moet je bij deze observaties de verloskundige bellen. Beleid van de kraamverzorgende: informeert cliënt (uitvoerig en nadrukkelijk) over doel (wat, hoe), werkwijze en frequentie van het temperaturen kraamverzorgende meet rectaal de temperatuur bij pasgeborene of ziet er op toe dat het op de juiste wijze door een ander wordt gedaan rapporteert gevonden waarden in kraamzorgplan rapporteert bij een afwijkende temperatuur < 36.5 C en > 37.5 C direct mondeling aan verloskundige (dus niet alleen het antwoordapparaat inspreken) kan aan de verloskundige observaties van de baby doorgeven. neemt voorlopige acties om de temperatuur te laten stijgen of dalen: 3

4 - muts op / af - 2 kookkruiken in / uit bedje - dekentje extra / minder (bij voorkeur wol) - extra / minder kleding - omgevingstemperatuur verhogen / verlagen voert de adviezen van de verloskundige op gaat onder deze omstandigheden niet weg uit het gezin of zorgt voor vervanging. Beleid van de verloskundige (medisch verantwoordelijk) adviseert kraamverzorgende (en cliënt) over interventies en verwijst zonodig. 4

5 Literatuurlijst Handboek Kraamzorg, ZuidZorg, Eindhoven januari 2006 Heineman, M.J., e.a., Obstetrie en gynaecologie De voortplanting van de mens, Elsevier Gezondheidszorg, Maarssen 6 e druk 2007 Henderson, C., Macdonald, S., Mayes Midwifery A textbook for Midwives, Baillière Tindall 2004 Prins, M., Van Roosmalen, J., Treffers, P., Praktische verloskunde, Bohn, Stafleu van Loghum, Houten 12 e druk 2009 Managing Newborn Problems, Department of Reproductive health and Research, World Health Organization, Geneva 2003 Scholingen voor kraamverzorgenden, Thuiszorg Kempenstreek, Veldhoven 2004 Van den Brande, J., Heymans, H.S.A., Monnens, L.A.H., Kindergeneeskunde, Elsevier gezondheidszorg, Maarssen 2002 Kraamzorg in Nederland: een landelijk onderzoek, eindrapportage literatuur en consensusonderzoek, TNO Preventie en Onderzoek, Leiden 2001 Treffers, P.E., e.a., Obstetrie en gynaecologie De voortplanting van de mens, Wetenschappelijke uitgeverij Bunge, Utrecht 1995 Koppe, J.G., e.a., Neonatologie, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten