ARCHIEVEN LANDAANWINNING

Transcriptie

1 ARCHIEVEN LANDAANWINNING LANDELIJK NOORD HOLLAND FLEVOLAND FRYSLÂN GRONINGEN LANDELIJK NATIONAAL ARCHIEF Inventaris van de archieven van de Ministeries voor Algemeene Oorlogvoering van het Koninkrijk (AOK) en van Algemene Zaken (AZ): Kabinet van de Minister President (KMP), (1924) (1989) (Internationale betrekkingen) Betrekkingen op het gebied van landaanwinning en grondgebruik : Stukken betreffende de oprichting van het Internationaal Instituut voor Inpoldering, Landaanwinning, Cultuurtechniek en Grondgebruik ( ), 1 omslag Inventaris van het archief van de Rijksdienst voor de Uitvoering van Werken (DUW) en Commissies, (1937) (1955) Inventaris van het archief van de Zuiderzeeraad, Diverse documenten over inpolderingsprojecten. Zie m.n. C. Stolk, Slikken of Stikken, werkverschaffing in Groningen Bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) liggen archieven over de joodse werkkampen. Zie toegangsnr. 260 Arbeidsinzet 1

2 Inventaris van het archief van de familie Lely, Enkele voorbeelden: 4.WCA Het archief bevat grotendeels stukken afkomstig van ir. Cornelis Lely ( ): briefwisseling, o.a. aan zijn kinderen; stukken betreffende zijn persoonlijke leven als (familie)foto's, diploma's; stukken betreffende zijn openbaar leven als civiel ingenieur en als minister, als lid van de Eerste en Tweede Kamer en als gouverneur van Suriname; stukken betreffende zijn overlijden en zijn nalatenschap; daarnaast stukken betreffende andere familieleden, waaronder correspondentie, foto's en twee familie memorialen. Inventaris van het Kaarten en Tekeningenarchief van het Ministerie van Waterstaat en voorgangers, (1681) (1982) Nevenactiviteiten 87 88: Stukken betreffende onderzoekingen naar aanleiding van wensen om de Waddenzee in te polderen, : Rapport betreffende landaanwinning op de Friesche Wadden, opgesteld in opdracht van de Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden. Gedrukt, met aantekeningen van Lely, 1887 en z.j., 1 deel - 88: Nadere rapporten van Lely inzake landaanwinning op de Friese wadden. Gedrukt, , 1 omslag 1. Kaarten van de Waterstaat 1.1. Waterstaatswerken Bedijkingen, droogmakerijen, inpolderingen Friesland div. nrs.: Ameland en Friesland, bedijking van de Wadden tussen Ameland en Friesland, ontwerp, 1846 div. nrs.: Ameland, Het Wad, inpoldering tussen het eiland en Friesland, ontwerp, : schaal 1:25000, Ameland, situatie van 1878 en 1879 met ontwerp v verbindingsdam van de Maatschappij tot Landaanwinning, 1879 div. nrs.: Frieslan NEDERLANDS INSTITUUT VOOR OORLOGSDOCUMENTATIE (NIOD) 123 Nationaal Socialistische Beweging (NSB) 176: beschrijving der Mussert Polder (beoogde inpoldering van het Waddengebied tussen Terschelling Ameland en de Friese kust

3 260 Arbeidsinzet Stukken over joodse werkkampen aan het wad GEMEENTEARCHIEF ROTTERDAM Kamer van Koophandel en Fabrieken te Rotterdam 173: periode , deelonderwerp Wadden, indijking der, Familie Ledeboer 301: Bewijzen van aandeel in de Maatschappij tot Landwinning op de Friese Wadden voor Lambertus Vincentius Ledeboer stukken GEMEENTEARCHIEF DEN HAAG Vereeniging tot bevordering van fabrieks en handwerksnijverheid in Nederland Inventaris, inleiding, verantwoording van de inventarisatie: Circulaire aan de K.v.K., hulp vragend voor inlandse industrie (3 ex.) Onderzoek omtrent de droogmaking van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerszee. FLEVOLAND ARCHIEVEN NIEUWE LAND (LELYSTAD) Nieuw Land is museum, archief, provinciaal depot voor bodemvondsten, bibliotheek en educatiecentrum. Het houdt zich bezig met het beheer en toegankelijk maken van collecties die voor Flevoland van grote cultuurhistorische waarde zijn. De collecties tonen de lange geschiedenis van Flevoland: het verleden van de bewoners van het moeraslandschap in de Nieuwe Steentijd, de Middeleeuwse heren van Kuinre, de vissers en eilandbewoners, de polderwerkers en de bewoners van het nieuwe land. De geschiedenis van het Zuiderzeeproject staat centraal, maar ook de Scheepsarcheologie en Swifterbantcultuur zijn belangrijke thema's. Nieuw Land bezit een aantal omvangrijke archieven van overheidsinstellingen die voor het ontstaan van de provincie Flevoland onmisbaar waren: Zuiderzeevereeniging Openbaar lichaam 'Zuidelijke IJsselmeerpolders' (ZIJP) Dienst der Zuiderzeewerken (ZZW) Directie van de Wieringermeer/Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders (RIJP). Rijksdienst ter Uitvoering van de Zuiderzeesteunwet Op kan worden gezocht in de inventarissen van veel van deze archieven. Enkele belangrijke voorbeelden: Zuiderzeevereeniging, : In 1886 opgericht, stelde zich ten doel een onderzoek in te stellen naar de technische uitvoerbaarheid en de economische wenselijkheid van de inpoldering van de Zuiderzee. Dit archief omvat: A. Archief van het Bestuur van de Zuiderzeevereeniging, ; B. Gedeponeerde archieven: 1. Archief van het Comité tot oprichting van de Zuiderzeevereeniging 3

4 (Zuiderzeecomité), ; 2. Archief van het Technisch Bureau, ; 3. Archief van de Zuiderzeevisserijcommissie, 1905; 4. Archief van de Commissie ter bestudering van de voortgang der inpolderingen, 1932; 5. Stukken afkomstig van A. Buma (voorzitter), ; 6.Stukken afkomstig van ir J.M. Telders, ; 7. Stukken afkomstig van mr. G. Vissering, (ca 1899) 1936; C Documentatie: 1. Documentatie van de Zuiderzeevereeniging; 2. Documentatie van mr. G. Vissering.Archief prof. mr. Blom: Stukken die prof.mr D. van Blom ( ) ontving uit hoofde van zijn lidmaatschap van de Zuiderzeeraad ( ) en van de Commissie inzake de bestudeering uitgifte Zuiderzeegronden. Kaarten uit het archief zijn opgenomen in Topografisch Historische Atlas. Dienst der Zuiderzeewerken/directie Zuiderzeewerken, : De dienst werd in 1919 opgericht op basis van de wet van 1918 tot afsluiting en gedeeltelijke inpoldering van de Zuiderzee. Hij was belast met de uitvoering van de opeenvolgende werken. In 1977 werd de naam van de Dienst gewijzigd in Directie Zuiderzeewerken van de Rijkswaterstaat. De Directie Zuiderzeewerken ging in 1989 samen met de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders in de reguliere directie Flevoland van de Rijkswaterstaat. Dit archief omvat: A 76,5 m en supplement, B Plaatsingslijst van het archief van afdeling B (Waterloopkunde), m. C Dossierinventaris van het archief van afdeling C (vanaf 1975 Dienstkring Noordoostpolder), m. D Tekeningenarchief, bladen. Toegang digitaal Tekeningenarchief. E 3685 foto s en ca. 500 foto s betr. de Watersnood 1953, Dienst der Zuiderzeewerken/directie Zuiderzeewerken, afdeling Afsluitdijk, Directie Zuiderzeewerken, Werkarchief Dienst der Zuiderzeewerken, standplaats Enkhuizen, Rijksdienst ter Uitvoering van de Zuiderzeesteunwet, : De Rijksdienst ter Uitvoering van de Zuiderzeewet werd opgericht om maatregelen te nemen ter tegemoetkoming aan de Zuiderzeevissers en andere 2.11 die schade ondervonden van de afsluiting van de Zuiderzee. Het archief van de rijksdienst is in het bezit van het Rijksarchief in Flevoland, terwijl de uitvoeringsdossiers zich bij het Sociaal Historisch Centrum voor Flevoland bevinden (zie Rijksdienst ter 4

5 Uitvoering van de Zuiderzeesteunwet, Uitvoeringsdossiers). In het Nationaal Archief te Den Haag bevindt zich nog het archief van de Generale Commissie. Archief F.L. Joosten: Het archief bevat onder andere krantenartikelen betreffende de afsluiting en drooglegging van de Zuiderzee NOORD HOLLAND NOORD HOLLANDS ARCHIEF 18 Provinciaal Bestuur, Archief van Gedeputeerde Staten Waterstaat Droogmaking. Indijking 4647: Stukken betreffende de plannen tot afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee, het onderzoek naar de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerszee en de verlening van subsidie voor dat onderzoek, alsmede stukken betreffende de afwijzing van een verzoek van het bestuur van Stad en Lande van Gooiland om vergunning tot het droogmaken van een gedeelte van de Zuiderzee nabij de Huizerhaven, , 1 pak 4664: zie daar voor meer 156 Rijkswaterstaat Directie Noord Holland te Haarlem, Bodempeil 4851: Stukken betreffende de advisering van de minister van Waterstaat over de verlening van vergunningen tot het zuigen van schelpen en grind in de Waddenzee en de Zuiderzee, met ter kennisneming ontvangen afschriften van vergunningen, , 1 pak Diverse stukken, o.a Periode Taken Zee en havenwerken Overige werken a. Stukken betreffende werken aan de Hondsbossche zeewering en andere zeedijken. b. Stukken betreffende werken aan de havens te Enkhuizen, Hoorn, Edam, Volendam, 5

6 228 Rijkswaterstaat, Directie Noord Holland ( ), 32 m Monnickendam, Muiden en Huizen. c. Stukken betreffende indijkings en droogmakingsplannen en projecten in de Zuiderzee, op Terschelling en Texel 2.3. taken 05. Zee en havenwerken 1. Algemeen: Stukken behorende tot rubriek D "Rijkszee en havenwerken te Petten, Medemblik en Nieuwdiep". Deze rubriek betreft": e. de overdracht van rijkswaterstaatswerken op Urk aan de Dienst der Zuiderzeewerken in verband met de droogmaking van de Noordoostpolder (1936) 354 Rijkswaterstaat, directie Noord Holland, Diverse archieven, b.v Waterstaatswerken Voorgeschiedenis, plannen, voorontwerpen Stukken betreffende de plannen voor de inpoldering van het Balgzand, , 1 pak 364 Lorentz, prof.dr. H.A., te Haarlem ( ), 6 m. 751 inv. nrs., 2210 beschreven archiefstukken o.a.: 304: Aantekening en berekening betreffende de voortplanting van geluidstrillingen langs een snaar, de opwaaiing van golven in een kanaal en het getij in de Zuider en Waddenzee, datering: z.j., 1 schrift 441: Verhandeling betreffende de wisselwerking tussen een geladen cilinder en een lading in een schil met berekening van de elektrische en magnetische energie en het magnetisch moment, z.j., 1 omslag NB: Op achterzijde fragmenten van verhandelingen betreffende de elementaire elektrische lading en betreffende de opstuwing van water door de Waddenzee na de afsluiting van de Zuiderzee; tevens verhandeling van N.N. betreffende de variatierekening 544 Plaatselijke commissie van de Landinrichtingsdienst in de Provincie Noord Holland te Haarlem, Tot cultuurtechnische werken van de commissie werd o.a. de bevordering van de landaanwinning langs de kusten gerekend 553 Provinciale Waterstaat, Advies en toezicht Waterkeringen Droogmakerijen en landaanwinning 417: Correspondentie over het bevorderen van aanslibbing van schorren door het gebruik van moerasplanten in de polder Eendracht, Gemeente Texel, 1927, 6

7 , 1 omslag. NB: Zie ook inventarisnummers 459 en Provinciale Waterstaat, In de inventaris een rubriek: Droogmakerijen en landaanwinning 639 Provinciaal Bestuur, Wegen, Verkeer en Waterstaat 52: Nota over de inpoldering van de Markerwaard, 1971, 1973, 1 omslag en bijbehorende commissies ( ), 20,5 m 53: Vergunning tot concessie voor het waterschap Texel voor het indijken van twee gedeelten van de Waddenzee nabij de hoogwaterkering tussen De Horn en de Oostkaap langs de oostkust van het eiland Texel, 1977, 1 omslag WESTFRIES ARCHIEF (HOORN) Bibliotheek In de bibliotheek diverse historische publicaties over de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee (en de Lauwerszee) 128 F29: De Zuiderzee, de Friesche Wadden en de Lauwerszee, hare bedijking en droogmaking / B.P.G. van Diggelen. Zwolle : Tjeenk Willink, D223: Onderzoek omtrent de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerszee (met 15 platen), C. Lely, Leiden: Brill), E58: Vergelijking van verschillende ontwerpen tot afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee C. Lely, Amsterdam: Zuiderzee Vereeniging (Onderzoek omtrent de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerszee) nota E60: Resultaten der terreinwerkzaamheden verricht in 1889 en 1890 C. Lely, Amsterdam: Zuiderzee Vereeniging (Onderzoek omtrent de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerszee) nota E61: De afsluiting Noord Holland Wieringen Friesland en de droogmakerij van het gedeelte der Zuiderzee binnen die afsluiting C. Lely, Amsterdam: Zuiderzee Vereeniging (Onderzoek omtrent de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerszee) nota s 1, 3 5, E66: Nota betreffende de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerszee C. Lely, Amsterdam: Zuiderzee Vereeniging (Onderzoek omtrent de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerszee) nota 2 163: A311: Ontwerp tot het droogmaken der Zuiderzee en een gedeelte Vriesche Wadden, Jer. Wenmaekers, Brussel: Corné, Familiearchief Verloren 2. Plaatsingslijst van de Collectie Verloren, aanvuling 7

8 2.2. Plaatsingslijst van de collectie verloren Generatie X Joan Philip Verloren van Themaat ( ) Eigendommen en financiën 1201: Aandelen van de Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden, , 1 omslag REGIONAAL ARCHIEF ALKMAAR De provincie Noord Holland heeft een omvangrijke geschiedenis van inpoldering en landaanwinning. In Regionaal Archief Alkmaar liggen diverse gemeentearchieven (b.v. Wieringen, Wieringermeer, Zijpe) en waterschapsarchieven (zie overzicht). In de pilot was geen tijd meer om een inventarisatie te maken van materiaal m.b.t. landaanwinning dat in deze archieven te vinden is. WATERLANDS ARCHIEF (PURMEREND) Het Waterlands Archief heeft nauwelijks materiaal over landaanwinning aan de kust. FRYSLÂN TRESOAR 1 Bestuur van de Saksische hertogen over Friesland 3. Stukken uit het sächsisches hauptstaatsarchiv te dresden 3.3. Geheimes Archiv Frieszländische Sachen (Friese zaken) Generalia Frieszländische Sachen : Akte van hertog George van Saksen dat hij met Thomas Beukelaar en de gebroeders heer Jacob ridder, Floris en Diederik van Wijngaarden is overeengekomen, dat zij tegen betaling van goudgulden de bedijking van 8

9 het Grote Bildt zullen voltooien volgens het opgemaakt ontwerp. De binnen en buitendijks gelegen landen zullen zij gedurende elf jaar een jaar gratis en ieder volgend jaar voor 5 goudgulden per morgen in gebruik hebben, onder reserve der onbruikbare "blicken". Betreffende het visrecht en Thomas Beukelaar, die gedurende die 11 jaar grietman aldaar zal zijn. Gegeven op 22 februari Minuut of afschrift 4 Rentmeestersrekeningen 001: George, hertog van Sassen, namens de Roomsch koning en het Rijk erfgubernator in Frieslanden, landgraaf in Duringen en markgraaf van Meissen, oorkondt, dat hij eet Thomas Boeckel(a)er en de gebroeders heer Jacob ridder, Floris en Dierick van Wyngaerden is overeengekomen, dat dezen tegen betaling van g.gld. de bedijking van de Groote Bilde in Frieslanden in 1505, volgens opgemaakt ontwerp, zullen voltooien, dat zij deze landen binnen en buitendijks gedurende elfjaren (éen jaar gratis en ieder volgend jaar voor 5 g.glds. per morgen) in gebruik zullen hebben onder reserve der onbruikbare "blicken" en van het vischrecht, en dat Thomas Boeckel(a)er gedurende die 11 jaren grietman aldaar zal zijn, 1505 februari 22 (am daege Kathedra Sancti Petri). NB: Afschrift (enigszins door vocht beschadigd) voor in inv. nr. 1a. 5 Gewestelijke bestuursinstellingen van Friesland II. Gedeputeerde Staten van Friesland Inventaris A. Stukken betreffende afzonderlijke onderwerpen I. Openbare werken 3. Openbare werken aan of in zee 3071: Stukken betreffende de aanleg van een dijk om het buitendijks gelegen land in Ferwerderadeel, , 1 omslag 3076: Rapport aan het dijksgerecht van Ferwerderadeel betreffende de toestand van de dijken en het buitendijks gelegen land, opgemaakt op verzoek van de grietman van Barradeel door S. Miedema, 1791, gelijktijdig afschrift, 1 stuk. NB: De reden tot het houden van deze inspectie was de zorgwekkende afkalving van het buitendijkse land. 9

10 9 01 Provinciale Waterstaatsdienst, Toezicht op en (voorbereidingen tot) uitvoering van werken betreffende zee, IJsselmeer, en slaperdijken Zee en IJsselmeerdijken : Stukken betreffende organisatie en taken van waterschap Anjumeren Lioessenserpolder, met tekeningen, , 8 omslagen 1130: Uitvoering van werken/verbeteren van dijken: tienjarenplannen voor landaanwinning, (Zie ook inventarisnummers 1155, 1165, 1166) 1131: Uitvoering van werken/verbeteren van dijken: tienjarenplannen voor landaanwinning, (Zie ook inventarisnummers 1155, 1165, 1166). 1341: indijking en droogmaking van het Lemsterhop, Stukken betreffende bijzondere onderwerpen Taakuitoefening Toezicht op en (voorbereidingen tot) indijkingen, droogmakingen en inpolderingen, nrs : Stukken betreffende een voorstel van A. Buma te Hindeloopen tot vaststelling van een verordening op subsidiëring tot drooglegging en kanalisering van meren en poelen; het verstrekken van inlichtingen aan de minister van Waterstaat over toepassing van de wet houdende bepalingen omtrent het ondernemen van droogmaking en indijkingen; plannen tot landaanwinningswerken, met tekeningen, omslag 1732: Stukken betreffende plannen tot gedeeltelijke bedijking van de Lauwerszee, , 1 omslag 1733: Stukken betreffende plannen tot indijking van de Lauwerszee, , 1 omslag : Nota's en verslagen betreffende de afsluiting en droogmaking van de Lauwerszee, met index, : Stukken betreffende voorbereidingen tot de inpoldering van de 10

11 Lauwerszee, met tekeningen, : "Waarom werd de Lauwerszee niet ingelijfd?", Bijdrage tot de geschiedenis van de waterstaat van Friesland door K. Pringle, zonder jaar, concept, 1 stuk 1740: Stukken betreffende het plan tot landaanwinning en bedijking van een gedeelte van het Wad, door het maken van een verbindingsdam tussen Ameland en de Friese kust, , met retroakta, 1860, 1865, 1 omslag 1741: Stukken betreffende plannen tot landaanwinning en bedijking van het Amelander Wad, , 1 omslag 1742: Stukken betreffende plannen tot landaanwinning en bedijking voor de zeedijken van de waterschappen de Bildtpollen, de Oude Bildtpollen, Noorderleegs buitenveld en de Ferwerderadeelbuitenpolder, , 1 omslag 1743: Stukken betreffende plannen tot inpoldering van de Griegronden en de Bosplaat op Terschelling, met tekening, , 1 omslag 1744: Stukken betreffende een plan tot inpoldering van een gedeelte van de Waddenzee tussen Zwarte Haan en Holwerd, met tekening, : Stukken betreffende bedijking op Vlieland, met tekening, 1962, 1 omslag 1746: Rapport inzake landaanwinning in de Wadden d.m.v. het aanleggen van dammen, schrijver onbekend, met tekeningen, zonder jaar, (ca. 1934), 1 omslag 1747: Stukken betreffende een plan tot droogmaking van de Zuiderzee, 1877, 1 omslag 1748: Stukken betreffende plannen tot droogmaking van een gedeelte der Zuiderzee tussen Hindeloopen, Workum en Makkum en kanalisering op grote schaal, i.v.m. droogmaking van enkele meren en plassen, 1878, 1879, 1 omslag 1749: Stukken betreffende een onderzoek naar het meest wenselijk peil van de 11

12 Zuiderzee na de afsluiting i.v.m. afstroming, scheepvaart en zoetwatervoorziening, , 1 omslag 1750: Stukken betreffende de uit de Zuiderzee vereniging afkomstige kommissie tot bestudering van het wenselijk peil van het Ijsselmeer, met tekening, 1933, 1934, 1 omslag 1751: Stukken betreffende de afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee, met tekeningen, , 1 omslag 1752: Stukken betreffende een plan tot aanleg van de Afsluitdijk van Wieringen naar Piaam, opgemaakt door het aannemersbedrijf Broersma te Lemmer, 1919, 1 omslag 1753: Stukken betreffende de Kommissie Provinciale Bijdragen Zuiderzee werken, , 1 omslag 1754: Stukken betreffende de inpoldering van de Noord Oostpolder, de afwatering van gronden tussen Kuinre en Schoterzijl op Frieslands boezem en verdere gevolgen voor Friesland, met tekeningen, , 1 omslag 1755: Stukken betreffende plannen tot bedijking van de buiten de IJsselmeerdijken gelegen Makkumer en Workumerwaard, met tekeningen, , 1 omslag 11 Provinciaal Bestuur van Friesland Gedeputeerde Staten, , Waterstaat en verkeer Zeedijken van Ferwerderadeel: 3396: Stukken betreffende het goedkeuren van een besluit van de volmachten tot regeling van de grens van het werkgebied van de "Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden" van jhr. P.J.W. Teding van Berkhout, 1870, 1 omslag : Stukken betreffende de overweging en uitvoering van plannen tot landaanwinning in de Lauwerszee en/of Waddenzee en het aanleggen van dijken van Ameland en/of Schiermonnikoog naar het vasteland van Friesland en/of Groningen, 12

13 Met retroacta pakken (Zie ook kaartenverzameling nrs. 966, 968, 969, , 989, 1181, , 1187, 1193, 4601, Zie ook inv. nr. 9862) 3502: Stukken betreffende diverse plannen tot landaanwinning in de Zuiderzee, , 1 omslag (Zie ook kaartenverzameling nrs. 962, 965) 11 Provinciaal Bestuur van Friesland Gedeputeerde Staten, : Waterstaat en verkeer 5560: Stukken betreffende de subsidiëring van de werkzaamheden van de Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden en betreffende het intrekken van de aan de Maatschappij verleende concessie, , 1 omslag (Zie ook kaartenverzameling nr. 990) Provinciale en Gedeputeerde Staten van Friesland, Gedeputeerde Staten van Friesland, Stukken betreffende afzonderlijke onderwerpen Taakuitvoering Waterstaat ( 1.79) Landaanwinning, droogmaking, indijking en inpoldering 2041: Stukken betreffende de grensscheiding tussen de eigendommen van de Staat en die van de aanliggende zeewerende waterschappen wegens de landaanwinning op de Wadden, ; met retroactum, 1908; met kaart (zie 2041): Stukken betreffende de grensscheiding tussen de eigendommen van de Staat en die van de aanliggende zeewerende waterschappen wegens de landaanwinning op de Wadden, ; met retroactum, 1908; met kaart 2555: Stukken betreffende de afsluiting van de Zuiderzee; de inpoldering en bedijking van het IJsselmeer (m.n. de Noordoostpolder); de instelling en opheffing van de Friese Commissie voor de Noordoostpolder, , 1 pak Zie ook de inventarisnummers 2581, 2582, : Stukken betreffende de toepassing van de Wet droogmakingen en 13

14 indijkingen, 1924, 1 omslag 2557: Stukken betreffende de indijking van de Nittershoekpolder in de Lauwerszee, , 1 omslag.: Stukken betreffende de grensscheiding tussen de eigendommen van de Staat en die van de aanliggende zeewerende waterschappen wegens de landaanwinning op de Wadden, ; met retroactum, 1908; met kaart Zie inventarisnummer : Memorie van K. Vogel, opzichter van enkele zeewerende waterschappen, over landaanwinning en bedijkingen van Noord Friesland, 1928, 1 katern 2559: Stukken betreffende het geven van adviezen aan de minister van Waterstaat over het verlenen van een concessie aan de Ontginningsmaatschappij "De Drie Provinciën" tot droogmaking van gronden in het waterschap Het Buitenveld, 1928, 1929, 1 omslag 2560: Stukken betreffende de bedijking van gronden in de Waddenzee en de plannen tot de aanleg van verbindingsdammen naar Ameland, Terschelling en Texel, , 1 omslag 2561: Stukken betreffende de toepassing van de Wet van 14 juli 1904 (Staatsblad no.147) houdende bepalingen omtrent het ondernemen van droogmakerijen en indijkingen, met een opgaaf van gebieden in Friesland waar sprake kan zijn van indijkingen of bekadingen, 1939; met retroactum, 1925, 1 omslag 2562: Stukken betreffende de instelling, samenstelling, werkzaamheden en opheffing van de Commissie Landaanwinning Friesland, , 1 omslag. N.B. Zie ook inventarisnummer : Stukken betreffende het vervaardigen van een film over de landaanwinning in Friesland, getiteld "Van Waddenzand tot vruchtbaar land", , 1 omslag Stukken betreffende de afsluiting van de Lauwerszee, in numerieke volgorde geordend, 14

15 , [1971]: 2568: Statuten van de Stichting Landaanwinningsbelangen Noord Friesland, met stukken betreffende die statuten, 1954, 1 omslag 2569: Verslag, ingekomen van de Hoofdingenieur Directeur van de Provinciale Waterstaatsdienst, over de stand van landaanwinningswerken langs de Friese waddenkust, 1954; met tekening, 1 omslag 2570: Raadsbesluiten inzake de toetreding tot de Stichting Landaanwinningsbelangen Noord Friesland, met stukken betreffende de goedkeuring ervan, , [1967], 1 omslag 2571: Notulen van de vergadering met het Nederlands Economisch Instituut en de Rijksdienst landaanwinningswerken in Friesland en Groningen over het instellen van een onderzoek naar met name de economische kant van de landaanwinnig, 1958, mei 2, minuut, 1 stuk 2572: tukken betreffende de afwijzing van het plan van de Ontginningsmaatschappij "De Drie Provinciën" tot inpoldering van het Tjeukemeer, 1958, 1959, 1 omslag 2573: Stukken betreffende de indijking van gronden aan het IJsselmeer langs de Friese kust, , 1 omslag Volksontwikkeling en -opvoeding en religie 3656: Stukken betreffende het verlenen van medewerking aan de tentoonstelling "Komende Kansen" over de landaanwinning in Friesland en de inpoldering van de Lauwerszee, die van 25 juni t/m 5 juli 1958 te Kollum is gehouden, ; met tekeningen, 1 pak Commissies, gedeponeerde archieven en de griffier 3781: Stukken betreffende de Commissie Landaanwinning Friesland, ; 15

16 met kaarten, 1 omslag (Zie ook inventarisnummer 2562) Commissaris der koningin in Friesland 3.. Inventaris van het archief van de Commissaris der Koningin in Friesland, Waterstaat Provinciale Planologische Dienst in Friesland II.B.4. Waterstaat 883: Stukken betreffende landaanwinning te Schiermonnikoog, 1941, 1 omslag : Stukken betreffende bedijking, inpoldering en ontwikkeling van de Waddenzee en het IJsselmeer, (Zie het archief van de Commissaris der Koningin vanaf 1962) 260: Stukken betreffende droogmaking, indijking, inpoldering en ontpoldering, , 1 omslag Staatscommissie belast met het instellen van een Diverse relevante stukken onderzoek naar de mogelijkheden tot indijking van de Lauwerzee met het oog op verbetering van de afstroming van het boezemwater in Friesland en Groningen Ontvangers der Domeinen 1.2. Archief van het kantoor Dokkum, Stukken betreffende bijzondere onderwerpen Stukken betreffende vergunningen Wateren Waddenzee 206: Stukken betreffende het in gebruik nemen van een gedeelte wad ten noorden van de zeedijk van de Oost Holwerder en de Ternaardpolder, 1933, 1 omslag 208: Stukken betreffende inpolderingen aan de Friese Waddenkust en de Lauwerszeekust, , 1 omslag 45 Rijksarchief in Friesland 318 Stukken betreffende het geven van advies aan Gedeputeerde Staten van 16

17 Friesland en Rijkswaterstaat over de bepaling van de grens tussen Friesland en Groningen in de Waddenzee en in de Lauwerszee en over het geven van namen aan objecten in de droog te leggen Lauwerszee, , 1 omslag 49 Rijkswaterstaat in Friesland, (1840) (1957) Naast de omvangrijke overdracht van haven en sluiswerken werden in december 1819 ook de zeeweringen ten noorden en zuiden van Harlingen aan de Provincie in beheer en bekostiging overgedragen. * Sinds 1811 waren deze werken van rijkswege niet meer onderhouden. Daarom waren van belangrijke herstelwerkzaamheden aan deze dijkwerken noodzakelijk. Op Terschelling werden van regelmatig de dijkwerken hersteld en verhoogd en in 1818 werd een binnendijk aangelegd. De werken van Terschelling kwamen met die van Vlieland in 1822 aan Noord Holland. Op Ameland werd in 1846 een stroomleidende dam aangelegd tegen de afkalving van het eiland door de stromingen in de geul de Balg. De Stormvloed van 3, 4 en 5 februari 1825 heeft in Friesland grote schade aangericht. De waterhoogten waren volgens de hoofdingenieur nog hoger dan die bij de vloeden van 1775 en In een "summier" rapport van 7 maart 1825, bedoeld voor de naar aanleiding van de ramp aangestelde Commissaris Speciaal des Konings, stelde de hoofdingenieur vast, dat de dijken van het Rode Klif tot het Nieuwe Bildt aanzienlijke schade hadden opgelopen en op zes plaatsen waren bezweken; daardoor was de provincie voor een flink deel onder water gezet. De belangrijkste twee doorbraken waren die in de buiten en slaperdijk van het Workumer Nieuwland, waar kolken van 13 à 14 m. diepte ontstonden. Snel legde men ringkistdammen aan de westkant van de doorgebroken gedeelten. Ameland verloor een deel van de noordwester duinen. Binnenlands ontstonden beschadigingen aan wegen, polderkades, vaarten (o.a. verzanding), watermolens, bruggen, etc. De schade was vooral groot in Hemelumer Oldephaert en N oordwolde, Wymbritzeradeel, Workumer Nieuwland en de Vijfdeelen Binnen en Buitendijks Archief van het arrondissement Friesland (vanaf 1918 Leeuwarden), (1956): 17

18 550: 15 Friese wadden en Zuidzee, : Stukken betreffende plannen tot indijking van de Friese wadden onder Ameland, Rijkswaterstaat Archief van het arrondissement Leeuwarden(1944 ) ( 1968) 2.1. Stukken betreffende bijzondere onderwerpen Taakuitvoering Landaanwinning en inpoldering, o.a. 18: Nota van rijks en provinciale waterstaatsdiensten in Groningen en Friesland betreffende het plan tot indijking van de Lauwerszee, afschrift met bijlagen, 1952 Stukken betreffende de samenstelling van de ontwerpnota "Aspecten van de dam(men) naar Ameland" en de interimrapporten "Aspecten van indijking van het Amelander Wad als variant voor dijksverhoging", , o.a. 141: : Archief van de Directie Landaanwinning (vanaf 1971 bij Directie Friesland), Dienst Lauwerszeewerken (1954) Stukken betreffende bijzondere onderwerpen Taakuitvoering Algemeen, nrs Voorbereiding, nrs , o.a : Nota betreffende onderzoek over de indijking van de Lauwerszee, 1955, 1 omslag 487: Stukken betreffende overzichten van natuurverschijnselen ten behoeve van het ontwerpen van plannen tot indijking in de Lauwerszee, met bijlagen, [1962], 1 pak Afsluiting, nrs Algemeen Sluizen 18

19 Inrichting, Algemeen Havens Polders Algemeen Marnewaard, o.a : Verslag van de bespreking met de vertegenwoordigers van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders en Oevereigenaren over verkaveling van particuliere gronden langs de Groninger oever van de Lauwerszee, 1969, 1 stuk Ezumakeeg Kollumerwaard Overdracht, nrs Gedeponeerde stukken uit het archief van Directie Landaanwinning, Dienst Landaanwinningswerken in Friesland ( ): Rijkswaterstaat in Friesland, Directie Friesland, ?? Waddenzeecommissie ( ) ressorterend onder voorzitterschap Rijkswaterstaat 95 Noorderleegs Buitenveld N.V. = De Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden, : Tekeningen van de landaanwinningswerken bij de Friese Wadden en in de Lauwerszee, , 3 stukken Diverse interessante archieven Diverse stukken I. Het archief van de eigenaren van de Noorderleegpolder, , en van het Noorderleegs Buitenveld, , later de NV Het Noorderleegs Buitenveld, A. Stukken van algemene aard, nrs. 1 5 B. Stukken betreffende bijzondere onderwerpen 1. Stukken betreffende oprichting en reglementering van de NV. en de omzetting van de NV. in een BV, nrs Stukken betreffende commissarissen, bestuurder en personeel, nrs

20 3. Stukken betreffende aandeelhouders en aandelen, nrs Stukken betreffende het reservefonds, nr Stukken betreffende belastingen en waterschapslasten, nrs Stukken betreffende de financiële administratie, nrs Stukken betreffende het archief, nr Stukken betreffende aan en verkoop van landen, nrs Stukken betreffende eigendomsrechten op landen en de zeedijk en het recht van weg, nrs Stukken betreffende waterstaatswerken, a. Stukken betreffende landaanwinning, nrs , o.a. - 71: Brief ingekomen van H.H. Buisman te Leeuwarden waarin deze bericht dat de spartinaplant een doeltreffend middel is om de aanslibbing te bevorderen, 1938, 1 stuk - 73: Stukken inzake de door de Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden verrichte landaanwinningswerken, , 1904 en ongedateerd, 1 omslag 74: Stukken betreffende het uitbrengen van een gunstig advies door Gedeputeerde Staten van Friesland aan de minister van Waterstaat om aan L.A. Sanders te Amsterdam een concessie te verlenen om een gedeelte van de Friese Wadden in te dijken, , 1 omslag b. Stukken betreffende dijkaanleg en afwatering, nrs , o.a. 82: Stukken inzake een niet uitgevoerd plan tot indijking van het Noorderleegs Buitenveld, de Keegen onder Marrum en Nijkerk en een gedeelte van deboerenpollen onder Ferwerd, en ongedateerd, 1 omslag 95: Kaart van het Noorderleegs Buitenveld met daarop aangegeven de aan te leggen waterafvoerwegen, (19de eeuw), 1 stuk c. Stukken betreffende het onderhoud, nrs d. Stukken betreffende de aanleg van wegen en het onderhoud daarvan, nrs Stukken betreffende de exploitatie van binnen en buitendijkse landen a. Stukken betreffende scharverhuur en het houden van schapen door de eigenaren van het Noorderleegs Buitenveld, de NV. en de polhoeder, nrs b. Stukken betreffende de drinkwatervoorziening ten behoeve van het vee, nrs c. Stukken betreffende de verkoop van grasgewas en vee, nr

21 d. Stukken betreffende het verpachten van binnen en buitendijkse landen, nrs II. De archieven van de polhoeders A.B. Bokma en A.C. Slim als zaakwaarnemer van een in de Noorderleegpolder gelegen boerderij van de familie van Sloterdijck te Huizum, a. Het archief van polhoeder A.B. Bokma als zaakwaarnemer van een in de Noorderleegpolder gelegen boerderij van de familie van Sloterdijck te Huizum, , nrs b. Het archief van polhoeder A.C. Slim als zaakwaarnemer van een in de NoorderIeegpolder gelegen boerderij van de familie van Sloterdijck te Huizum, , nrs III. Stukken waarvan het verband met een der archieven niet gebleken is, nr. 146 Bij het archief van het Noorderleegs Buitenveld bewaarde niet archivalia, nrs , o.a : Kranteknipsels betreffende de landaanwinning aan de Fries Groningse Waddenkust en in de Lauwerszee, , 1 omslag - 150: Afschriften van krant en tijdschriftenartikelen betreffende de inpoldering van de Lauwerszee, de landaanwinningswerken, het aanleggen van zeewaardige dijken, de afwatering en waterschapslasten, 1959, 1960, 1962 en ongedateerd, 1 omslag 119 B Ritske Boelema Gasthuis (R.B.G.) te Leeuwarden 165: Akte van grensregeling tussen de Maatschappij tot landaanwinning op de Friesche Wadden te Holwerd en de eigenaars van de keeglanden onder Ferwerderadeel, waaronder het Gasthuis, 1871, Inv , 1 doos (doos M) Tjallinga Weeshuis 2. Stukken betreffende bijzondere onderwerpen 2.5. Onroerende goederen Overige stukken 73: Bestek en voorwaarden voor het graven van een drinkput en het leggen van een dijk in het buitendijks land onder Westernijkerk, 1885, 1 stuk 147 Plattelandsjongerenorganisatie De Jongerein 2.3. Archief van de Provinciale Agrarische Commissie van de Jongerein en de Katholieke 21

22 Plattelands Jongeren Friesland Stukken betreffende bijzondere onderwerpen: 344: Stukken betreffende de bemoeienis van de commissie met de gedeeltelijke inpoldering van de Waddenzee, 1976, 1 omslag (Zie ook inv. nr. 141) Ontwikkelingsschap De Kleibouwstreek 122: Stukken betreffende de indijking van een stuk van de Waddenzee ten noorden van de gemeente Ferwerderadeel, ; met retroakta, 1958, 1959, 1 omslag Vereniging van landeigenaars en landgebruikers in Het Bildt/De Bildtse Vereeniging Archief van de commissie voor werkverschaffing ( ), o.a. 31: Lijsten van werkgevers, wier werklieden in aanmerking komen voor de werkverschaffing [1892]; met exemplaar van een gedrukte circulaire aan de werkgevers, houdende voorwaarden voor de werkverschaffing, 1 omslag 32: Staten van werkgevers en hun arbeiders en de aan laatstgenoemden uitgekeerde lonen 1893 februari maart en 1893 november 1894 maart, 1 omslag 33: Rekeningen, 1890/ /93, 1 omslag 34: Bijlagen bij de rekening van 1892/93, , 1 pak Politieke Partij Radicalen (PPR), Gewest Friesland 3. Ii. stukken betreffende bijzondere onderwerpen 3.6. Politieke werkzaamheden op specifieke terreinen Milieu en defensie 38: Stukken betreffende het geven van reacties op de plannen voor de structuur van het Waddengebied in het algemeen en voor het inpolderen van buitendijks gebied aan de Friese Noordkust in het bijzonder, , 1 omslag 222 Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee (Waddenvereniging Archief van Zie: S. de Haan, Inventaris van het archief van de Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee, Tresoar, Stukken betreffende bijzondere onderwerpen Algemeen Stukken betreffende de werkzaamheden van de interdepartementale Waddenzeecommissie, , 2 omslagen Beheer en bescherming van het Waddengebied Waterstaat Inpoldering en landaanwinning In Nederland: 822: Stukken betreffende het plan Olsmeijer tot indijking van de Dollard,

23 1972, 1 omslag Stukken betreffende de bemoeienis van de vereniging met plannen tot inpoldering van het Balgzand, en 20ste eeuw, 4 omslagen Klooster St. Odulfus te Stavoren 5: Brief van J. van Tongeren, klerk van (de raadsheer in het Hof van Friesland Antonis) del Vaille, aan Johannes Doetichem, kelner van het klooster (cellarius), waarin hij deze aanmaant belasting te betalen voor buitendijks land te Nes (Westdongeradeel), 1576, 1 stuk, geen regest. NB: Aanwinst Klooster Jerusalem of Gerkesklooster bij Augustinusga 2. Archief van het klooster tot de opheffing (1580) 2.3. Eigendommen en financiën Eigendommen Verkrijging 28: Akte van transport waarbij Tyart Heddinghe en het klooster landen binnenen buitendijks ruilen, 1483, 1 charter. NB: reg. nr : Akte van transport waarbij Elke Taddema en het klooster landen binnen en buitendijks ruilen, 1483, 1 charter. NB: reg. nr Liauckemastate te Sexbierum 2. Huisarchief Liauckama 2.6. Stukken betreffende het beheer van onroerende goederen Onderscheiden goederen en belangen onder Sexbierum c.a: 608: Schetskaart van de Ried (tussen Wijnaldum en Pietersbierum/Sexbierum met de afbedijkte percelen daarvan en hun bemalingen, Z.j. (17e eeuw) behorende bij de stukken van het proces over het recht van Liauckama op de Ried aangetast door de vergunningen van partij Camstra tot inpoldering, de vergunningen tot indijking waren door Camstra gegeven zie kaartenverzameling nr. 831, 1 blad 619: stuk inzake het proces over de indijking van landen aan de Ried, 1618, 1 stuk behorende bij de stukken van het proces over het recht van Liauckama op de Ried aangetast door de vergunningen van partij Camstra tot inpoldering, Familiearchief Van Burmania Van Eysinga 3. Stukken uit het archief der staten 77: Verklaring van de Vijf deelen Buitendijks, dat zij, onverkort hun recht tegen Oostergo, de dijken zullen versterken na de toezegging door Oostergo van 2 stuivers per gulden van land, buiten poorten liggende, 1529, authentiek afschrift uit die tijd, 1 stuk 23

24 325 Familie Van Harinxma thoe Slooten 1.2. Famillearchlef Van Harinxma thoe Slooten Openbaar bestuur, openbare werken, instellingen van algemeen nut Openbare werken, bedijkingen, ontginningen: 403: Stukken betreffende de indijking van het Workumer Nieuwland, Met retroacta, (Octrooi verleend aan Pieter van Harinxma c.s.), 1 dossier 326 Familie thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg Inventaris van de Koopbrieven van Georg Wolfgang I zu Schwartzenberg Inventaris Van De Koopbrieven, Huurcontracten E.D. Van Wilco Van Holdingha Ii Thoe Schwartzenberg Inv. Nrs : Koopbrief van binnen en buitendijks land te Paesens, met stem, bezwaard met dijkonderhoud. Via niaarneming door Wilco van Hold. II thoe Schw. verkregen van Tiberius Pipinus ab Emingha te Gouturn. Geproclameerd in Oostdongeradeel, met zegel, 1710, 1 stuk 327 Familie Van Sminia 2.1. Archieven geordend per familie Dummyrubriek Familie Van Donia (zie tabel N a) Bonne van Donia 1484: Brief van Johannes Rudolphi aan Bonne van Donia aangaande de toestand van de Noorderzeedijken van de Vijdeelen buitendijks, met bijbehorende meetstaat, 1663, 2 stukken Dummyrubriek Familie Van Aebinga (zie tabel O a) Schelte van Aebinga Koopbrief van een perceel buitendijks hooiland groot 6 pondematen te Nijkerk (Ferwerderadeel) verkocht door Barthold van Douma c.s. aan Schelte van Aebinga c.u. Met bijbehorende stukken, 1611, 3 stukken 333 Familie Van Haren Stukken van leden van de familie Van Haren Adam Ernst van Haren ( ) en Amalia Henriëtte Wilhelmina barones du Tour ( ) Raad ter admiraliteit te Harlingen: 79: Stukken inzake de financiering van de indijking van de Bildtpollen, 1711, 1715 WETTERSKIP FRYSLÂN (IN DEPOT BIJ TRESOAR) 24

25 372 Voorganger s wetterskip Fryslân 02. Contributie Zeedijken Contributie Oostdongeradeel, , financiën e.a. 04.Anjumer en Lioessenserpolder, , waterstaat Begrotingen van inkomsten en uitgaven met betrekking tot de landaanwinningswerken, ,2 omslagen en 8 katernen: (omslag) (omslag) Rekeningen van ontvangsten en uitgaven met betrekking tot de landaanwinningswerken, , 9 katernen Landaanwinning 435: Bestekken en processen verbaal van aanbesteding door het dijksbestuur van het uitbaggeren van slijksloten en "vurgen", 1887, stukken 436: Kaarten van de buitendijkse gronden en landaanwinningen van het waterschap, 1915, 1917, [ca. 1917], [ca. 1930], [ca. 1945]. 8 bladen N.B. De kaart van [ca. 1945] is onvolledig. 439: Kaarten van de buitendijkse gronden en landaanwinningen van het waterschap en die van de Contributie Zeedijken Oostdongeradeel, opgemaakt in verband met gezamelijk te verrichten landaanwinningswerken, 1944, 1945, [ca. 1950] en portefeuille en 4 bladen 444: Stukken betreffende de uitvoering van landaanwinningswerken in het kader van het zogenaamde "tienjarenplan voor de landaanwinning", omslag 445: Stukken betreffende landaanwinning, ingekomen van de "Stichting landaanwinningsbelangen Noord Nederland", gevestigd te Metslawier, 1954, 1957,

26 1 omslag 05. Contributie Zeedijken van Westdongeradeel, ca , grenzen, opheffing, wapen en bezit 05. Contributie Zeedijken van Westdongeradeel, ca , waterstaat Limietscheiding 213: Stukken betreffende het aangaan door het waterschap met de "Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden" te Holwerd van een grensregeling tussen de bestaande voorgronden van het waterschap en de door de genoemde maatschappij in te polderen gronden van de Wadden, 1869, 1871, 1 omslag 902: Akte van aanbesteding door het dijksbestuur van het herstellen van 18 rijshoofden ten westen van Wierum, 1818, 1 stuk N.B. Zie ook de inv.nrs en : Kaart door de N.V. Grontmij van landaanwinningen ter hoogte van Kromme Horn bij Wierum, [eerste helft 20e eeuw], 1 blad 910: Kaart van de landaanwinningen van het waterschap, [eerste helft 20e eeuw], 1 blad 912: Stukken betreffende de uitvoering door het waterschap van landaanwinningswerken (10 jarenplan), , 1 omslag 913: Akten waarbij Rijkswaterstaat in de directie Groningen en Friesland aan het waterschap vergunningen verleent tot het uitvoeren van werken ter bevordering van de landaanwinning op het Wad langs de noordelijke oever van de gemeente Westdongeradeel, 1952, 1962, 2 stukken 914: Akten, waarbij de Staat der Nederlanden aan het waterschap privaatrechtelijke vergunning verleent tot het aanleggen van landaanwinningswerken op de aan de Staat toebehorende oppervlakte Waddenzee, gelegen ten noorden van de gemeente Westdongeradeel tussen het Schoor en Moddergat, 1952, 1954, 1955, 3 stukken 915: Staat van per jaar uit te voeren onderdelen van het 10 jarenplan voor de landaanwinning, met begroting van kosten, 1952, 1 blad 916: Jaarverslagen betreffende de landaanwinningswerken van het waterschap, , 1 omslag 917: Kaarten van de landaanwinningen van het waterschap, , 1960, 9 bladen 919: Kaart van de begreppeling van de landaanwinningen van het waterschap, 1957, 10 bladen 26

27 920: Kaart van de in 1957 te realiseren begreppeling van de landaanwinningen bij het Schoor, 1957, 1 blad 921: Kaarten betreffende de in het kader van de jaarplannen 1958, 1960 en 1962 uit te voeren landaanwinningswerken, , 3 bladen 922: Kaarten en grafiektekeningen betreffende landaanwinningswerken, behorende bij of opgemaakt ten behoeve van jaaroverzichten, , 6 bladen 923: Hoogtekaarten van de landaanwinningen van het waterschap, 1958, 1959, [ca. 1960] en z.d, 6 bladen 924: Kaart door Provinciale Waterstaat van in te gebieden in het noordoostelijk gedeelte van het Friese Waddengebied in het kader van het 10 jarenplan van de landaanwinning, 1960, 1 blad 925: Kaart van de in het kader van het 5 jarenplan voor de landaanwinning aan te leggen rijsdammen, 1961, 1 blad 926: Kaart van de landaanwinningen van het waterschap, met opgave van de "afslibbaarheid" in percentages, [tweede helft 20e eeuw], 1 blad 06. Ternaarderpolder, ca , waterstaat 343: Stukken betreffende de bemoeienis van het waterschap met het project van jhr. P.J.W. Teding van Berkhout en later van de Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden, tot inpoldering van het tussen Ameland en het vasteland gelegen deel van de Waddenzee, 1860, 1861, 1864, , 1872, 1885, 1 omslag 07. Oost Holwerderpolder, , waterstaat 339: Stukken betreffende de bemoeienis van het waterschap met het project van jhr. P.J.W. Teding van Berkhout en later van de Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden, tot inpoldering van het tussen Ameland en het vasteland gelegen deel van de Waddenzee, 1860, 1861, 1864, 1868, , , 1880, 1 omslag 08. Eastergoa's Sédiken, , betrekkingen tot andere lichamen 20: Stukken betreffende de verlening door gedeputeerde staten aan het waterschap van provinciale bijdragen ten behoeve van de landaanwinningswerken, , 1 omslag 369: Stukken betreffende geldleningen aangegaan door het waterschap ten behoeve van de landaanwinningswerken, , 1 omslag 27

28 364: Stukken betreffende het aangaan door het waterschap van rekeningcourantovereenkomsten ten behoeve van de landaanwinningswerken van het waterschap, 1964, , 1 omslag 460: Stukken betreffende de financiële verantwoording van de ontvangsten en uitgaven ten behoeve van de landaanwinningswerken, , 1 omslag 461: Stukken betreffende de uitvoering door het waterschap van werken ter bevordering van de landaanwinning op het wad langs de noordelijke oever van de gemeente Westdongeradeel, en 1977, 1 omslag 463: Situatie tekening van landaanwinningswerken ten oosten van de veerdam te Holwerd, 1966, 1 blad 464: Situatie tekening van de landaanwinningenswerken, 1967, 1 blad 09. West Holwerderpolder, , waterstaat 269: Akte, waarbij het dijksbestuur zijn ingenomenheid betuigt met de concessieaanvraag van Lambertus Johannes Huber te Leeuwarden tot landaanwinning ten noorden van de polder, Afschrift, 1 stuk 270: Vergunning door het dijksbestuur aan Lambertus Johannes Huber te Leeuwarden tot vrije toegang van vee tot en over de dijk, in verband met zijn voorgenomen landaanwinning, [1904]. Concept, 1 stuk 10. Zeedijken van Ferwerderadeel, ca , waterstaat Landaanwinning (Zie ook de inv.nrs. 76, 287 en 288) 289: Stukken betreffende een geschil tussen het waterschap enerzijds en de wed. A. Coenders en W.L. van Vierssen anderzijds betreffende de aanleg door het waterschap van een kadijk voor de buitendijkse kegen en het laten afvlakken van de keegoevers, alles tot behoud van de buitendijkse gronden en ter beveiliging van de zeedijk, 1732, 1733, 1737, 1 pak (In slechte staat). 293: Kaarten, gebasseerd op kadastrale gegevens, van de buiten de zeedijk gelegen landaanwinningen, 1835, [eerste helft 19e eeuw], 9 bladen (N.B. 1. De volgorde van blad 1-8 is van west naar oost; 2. De bladen 1-8 met kadastrale perceelnummers en namen van landeigenaren). 294: Kaartboekje van de buiten de zeedijk gelegen landaanwinningen, met vermelding van eigenaren, [tweede kwart 19e eeuw], 1 deel 296: Stukken betreffende de bemoeienis van het waterschap met het project van jhr. P.J.W. Teding van Berkhout en later van de Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden, tot inpoldering van het tussen Ameland en het vasteland gelegen deel van de Waddenzee, 1864, 1867, 1869, 1870, 1871, 1875, 1890, 1 omslag 298: Akte waarbij de eigenaren van de buitendijkse gronden gelegen tussen het Noorderleeg en de Armdijk het waterschap machtigen om hen te 28

29 02. Wetterskip Fryslân vertegenwoordigen jegens de N.V. Maatschappij tot Landaanwinning op de Friesche Wadden, 1899, 1 stuk 12. Het Nieuw Bildt 13. Bildtpollen, , waterstaat 189: Stukken betreffende een overeenkomst tussen het waterschap en de Staat der Nederlanden betreffende landaanwinningswerken door de Dienst Landaanwinningswerken in Friesland van Rijkswaterstaat op walgronden van het waterschap, , 1 omslag 14. Waterschap De Noorderleegpolder 01. Waterschap Fryslân, (1979) , betrekkingen tot andere lichamen 33: Stukken betreffende het vaststellen en afkopen van de provinciale bijdrage ten behoeve van landaanwinningswerken, , 1 omslag FRIES FILMARCHIEF Opdrachtgever: Provincie Friesland en Rijkswaterstaat Regisseur: Han de Vries Van waddenzand tot vruchtbaar land Ontginning van het waddengebied 34 min. zwart wit GEMEENTE FRANEKERADEEL GEMEENTE HET BILDT 01. Overheidsar chieven Gemeentebestuur, (1832) (1996). Waterstaat en landaanwinning 1992 Stukken betreffende de deelname in de Stichting Landaanwinningsgebieden Noord Friesland te Metslawier, met een inventaris van het archief van de stichting, , door R. Holwerda en J. Schaafstra, omslag Stukken betreffende de deelname in het garantiefonds van de tentoonstelling Komende Kansen over landaanwinning, omslag Stukken betreffende het bepalen van een standpunt ten aanzien van het niet 29

30 03. Verzamelin gen Gemeentebestuur, (1832) (1996). Arbeid en werkgelegenheid doorgegane Tweedammenplan, behelzende de inpoldering van de Waddenzee tussen Ameland en de vaste wal, met kaart, omslag Notulen van vergaderingen ingekomen van de Stichting Dammen Ame-land. Met het rapport Dammen naar Ame-land (1966) en bijbehorende kaart door Provinciale Waterstaat, omslag Stukken betreffende het bepalen van een standpunt ten aanzien van het eindrapport van de Waddenzeecommissie, alsmede het instellen van een voorlopige Raad voor het Waddengebied, 1974, omslag Stukken betreffende het sluiten van overeenkomsten met het waterschap De Bildtpollen en de Nederlandse staat voor buitendijkse landaanwinning door de gemeente in het kader van de werkverschaffing, omslag Stukken betreffende het houden van toezicht op de uitvoering van landaanwinning op De Bildtpollen, met tekeningen, omslag. 04. Collectie Hartman Sannes Knipsel 294 Landaanwinning in werkverschaffing; Leeuwarder Nieuwsblad, 14 november Knipsel 296 Landaanwinning als werkverschaffing (het werk aan de Bildtsche kust); Leeuwarder Courant, maandag 14 mei Knipsels 359a-359c Langs Frieslands Waddenkust: Het Noorderleeg (1), Bij Paesens en Moddergat (2) en De Bildt-aanwas (3); Leeuwarder Koerier, april en mei Collectie huisbibliotheek ( ) 006 FM0128 Rapport van de Waddenzeecommissie; FM0147 Noord Friesland buitendijks; Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee, FM0148 Wadinpoldering tussen Zwarte Haan en Ternaarderpolder werkgelegenheidseffecten van blijvende aard; Stichting Federatie van Noordelijke Economische Instituten, Collectie huisbibliotheek ( ) 021 FM0300 Noord Friesland Buitendijks Rapport van de waddenzeecommissie, mei 1974; Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee, FK0337 De Wadden Polders Eene studie (plus Naschrift); A. Draisma De Vries, Elders berustende archieven: 03. Bildts dokumintasysintrum te St. Annaparochie De collectie is toegankelijk via database, waarin met verschillende zoekcriteria kan worden gezocht Het documentatiecentrum heeft sinds de oprichting veel boeken en brochures opgenomen, maar ook dorpsfilms, documentaires op video, cassettebanden, diaseries, foto s, kaarten, tekeningen en krantenknipsels. Het is materiaal met een actuele waarde. 30

31 GEMEENTE FERWERDERADEEL 01 Overheidsar chieven Gemeentebestuur, Waterstaat 639. Stukken betreffende de landaanwinning in het algemeen. (wadden) ( omslag Correspondentie met de "Commissie Landaanwinning Friesland".(wadden) omslag 641. Stukken betreffende de inpoldering van het Noorderleegsterbuitenveld de zgn. boerenpollen en de Ferwerderbuitendijkspolder met aanliggende kwelders.(wadden) omslag Stukken betreffende de aanleg en het onderhoud van de zomerdijk buitendijks ten noorden van Ferwerd.(gemeenschappelijke polderdijk) (wadden) omslag Notulen raad 26 febr betreffende werkzaamheden Buitendijks en kranten artikelen betreffende landaanwinning aan de Waddenkust omslag Correspondentie met de "Commissie Landaanwinning Friesland".(wadden) omslag Gemeentebestuur, Economische aangelegenheden 707. Stukken betreffende de landaanwinning ter bestrijding van de werkloosheid omslag 04. Landaanwinningsbedrijf, Diverse stukken Gemeentebestuur, Overstroming. Landaanwinning en verlies 413. Bedijkingsplan Noord West Friesland (Buitendijksveld/Waddenzee), 1983, 1 omslag 417. Regionaal Comité Tracé D (dijkverhoging tussen Zwarte Haan en de Ternaarderpolder).(wadden), 1975, 1 omslag 418. Comité "Us fryske lân moat binnen de dyk" (verhoging zeedijk tussen Zwarte Haan en de Ternaarderpolder) (wadden), 1979, 1 omslag 448. Stukken betreffende bedijkingsplan Waddengebied. (P.S.P.plan Piet Scheve Plaat Plan), omslag 450. Buitendijksveld (wadden), , 1 omslag 451. Landaanwinning. (wadden), , 1 omslag 452. Stichting Landaanwinningsbelangen Noord Friesland/Stichting "Wad en Land" (wadden), omslag Bedijkingsplan Noord West Friesland (Buitendijksveld/Waddenzee), , 7 omslagen 31

32 695. Stukken betreffende vaste verbinding Ameland vaste wal (twee dammen plan)(wadden) ("Stichting Dammen Ameland"), , 1 omslag GEMEENTE KOLLUMERLAND 01 Overheidsar chieven Gemeentebestuur, , arbeid : Objecten voor aanvullende werkgelegenheid, , 14 omslagen, waaronder: Landaanwinningswerken, , 1 omslag Gemeentebestuur, , waterstaat : Stukken betreffende de Stichting Landaanwinningsbelangen Noord-Oost Friesland, , 1 omslag : Statuten en liquidatie van de Noordfriese Stichting Wad en Land, , (= Doorstart van de Stichting Landaanwinningsaangelegenheden Noord-Oost Friesland), 1 omslag STREEKARCHIVARIAAT NOORDOOST FRIESLAND GEMEENTE DONGERADEEL GRONINGEN GRONINGER ARCHIEVEN Bibliotheek RAG (F) 1451: De betekenis van de inpoldering van de Lauwerszee voor de daaraan grenzende Groninger oevereigenaren/ F. Kruiger Ambtenaren van de Waterstaat ( ) Kaart van een gedeelte van de Fries Groningse kust met de daarvoor gelegen eilanden, aanwijzende een project E. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer te Wehe tot indijking van de Lauwerszee en een gedeelte van de Waddenzee door het leggen van dijken van Paesens over Schiermonnikoog, Bosch en Rottum naar Oudeschip, z.j. ca. 1846??? Rijkswaterstaat: Diverse stukken 32

33 District Groningen ( ) District/Directie Groningen ((1841) ) Directie Landaanwinning, Dienst Landaanwinningswerken in Groningen ( ) Directie Groningen en Friesland ( ) Directie Groningen ( ) 80 Rijkswaterstaat, Directie Landaanwinning, Dienst Landaanwinningswerken in Groningen ( (1953)) 2.1. Archief van de afdeling landaanwinning van de directie der registratie en domeinen te Leeuwarden Landaanwinning, Friesland en Groningen gezamenlijk betreffende, nrs. 1 16, o.a. - 12: Stukken betreffende het onderzoek naar de invloed van het rapen van mosselzaad op de landaanwinningswerken, , 1 omslag - 15: Verslagen van bijeenkomsten van geologen in Duitsland over hetwaddengebied, , 3 stukken Landaanwinning in Friesland, nrs Algemeen, o.a. 17: Stukken betreffende het onderzoek naar de mogelijkheden tot indijking van de Friese Wadden, , , 1 omslag 19: Stukken betreffende het ministerieel overleg betreffende de steun aan landaanwinningswerken van derden en afwijzing van de algehele inpoldering van de Friese Wadden, , 1 omslag Het Bildt Ferwerderadeel Westdongeradeel Lauwerszee 33

34 Terschellingerwad, o.a. 56: Stukken betreffende de rapportage over het eiland Griend, , 1 omslag Landaanwinning in Groningen, nrs Algemeen Organisatie Personeel, o.a. 82: Stukken betreffende de tewerkstelling van personeel van de Opbouwdienst bij de landaanwinningswerken op de Groninger wadden en de wadden onder Schiermonnikoog, 1940, 1 omslag Taakuitvoering, o.a : Delimitatiecontracten met afzonderlijke oevereigenaren, , 2 pakken - 113: Overzichtskaarten van landaanwinningswerken aan de Groningse kust, , 1 omslag - 114: Nota van de Ontvanger der Registratie en Domeinen te Winsum over de handelwijze ten aanzien van oevereigenaren die een delimitatiecontract weigeren te tekenen, 1938, 1 stuk - 116: Stukken betreffende de collectieve afsluiting van een delimitatiecontract met oevereigenaren in de Juliana polder, 1939, 1 omslag 2.2. Archief van de dienst landaanwinningswerken in Groningen Algemeen, nrs Organisatie, nrs Personeel, nrs Taakuitvoering, nrs , o.a. 188: Stukken betreffende de vaststelling van de kwaliteit van het zeewater en de toestand van de afscheidingen van stro en rijshout op de Wadden, 1950, 2 stukken 196: Overzichtskaart van de landaanwinningswerken op de OostelijkeWadden, met geleidebrief, 1952, 2 stukken Documentatie, nr

35 - 198: Kranteberichten over de landaanwinning in Friesland en Groningen, , 1 omslag 289 Hervormde gemeente Pietrburen en Wierhuizen, (1670) Inventaris Archief van college van kerkvoogden Stukken betreffende bijzondere onderwerpen Beheer van bezittingen Landerijen en opstallen het Wad, o.a. 123: Akten van dading tussen de Staat der Nederlanden enerzijds en de hervormde gemeente als eigenaar en Tonnis Meijer als meier anderzijds inzake de eigendom van aanwassen van het wad, 1935, en z.j., 5 katernen 311 Hervormde gemeente Uithuizen, Diverse stukken over bezit van kwelders en aanwas bij Uithuizermeeden vanaf de 18 e eeuw 401 Maatschappij tot exploitatie van het onverdeelde Munnikeveen, (1585) Het eiland Munnikeveen lag in het westen van de Dollard, ten noorden van Oostwold. Heden ten dage laat de plaats van het eiland zich nog bij bodemkundig onderzoek vaststellen aan de venige ondergrond beneden de 60 cm dikke kleilaag. 405 Groninger Maatschappij van Landbouw (1) ( (1984)) Archief van de commissie voor de landaanwinning 5.198: stukken betreffende landaanwinning, : idem, : idem, en : Stukken betreffende een studiedag over de "Afsluiting van de Waddenzee ", Familie Lewe, Stukken die met zekerheid of vrij grote waarschijnlijkheid tot de archieven van leden van de familie Lewe en aanverwante geslachten kunnen worden gebracht Familie Lewe Tak Lewe van Nijenstein Jean François Lewe van Nijenstein ( ) en Charlotte Gerardina Servatius ( ) Persoonlijk Boedels en nalatenschappen - 388: Stukken betreffende de plannen tot indijking van de kweldergronden ten noorden van Uithuizen en Uithuizermeeden, de zogenaamde Emmapolder,

36 1942, 1 pak. NB: Hierbij een aantal tekeningen en kaarten. De Lewe van Nijensteins waren hierbij als oevereigenaren betrokken. Zie ook noot bij inv. nr Familie Louwes, e.a., : De Zuiderzee, de Friesche Wadden en de Lauwerszee: hare bedijking en droogmaking, B.P.G. van Diggelen, Zwolle, 1849 (311 pp, bevat 2 kaarten) 552 Familie Van Swinderen en De Marees van Swinderen, : Akte van Overdracht i.v.m. verkoop van borg Rensema, met schuur, te Uithuizermeeden,.., benevens 80 grazen buitendijks land grenzende ten noorden aan de wadden, ten oosten.., 1695, 1 charter 613 G.E. Schuiringa, Excursiegids voor Groningen en Friesland van de Nederlandse Vereniging voor landaanwinning op 28, 29 en 30 juni '51, 1 katern 665 Verzameling J.S. van Weerden, : Twintig eeuwen landaanwinning, 1 deel, 1 omslag 722 Termunterzijlvest, Diverse stukken m.b.t. landaanwinning. Het Termunterzijlvest bestond aanvankelijk uit de kerspelen Noord en Zuidbroek, Meeden, Westerlee, Eexta, Scheemda, Midwolda, Oostwold, Woldendorp en Groot en Klein Termunten. In de loop der tijd heeft het zich uitgebreid door inpoldering en het aansluiten van nieuwe gebieden, tot het zich nagenoeg uitstrekte over het hele Oldambt. Nadat de Dollard in de 14e eeuw door de zee werd overstroomd, heeft men door inpoldering stukje bij beetje land herveroverd. Aan de westkant van de Dollard vond de eerste landaanwinning plaats in het jaar 1597, toen de Scheemder en Eexter hamrikken werden ingepolderd 742 Provinciale waterstaat Groningen, (1850) Diverse stukken bij de Dienst Wegen en Bruggen en Landaanwinning 1099 Inventaris van het archief van Gedeputeerde Staten van Groningen ( (1987)) 7826: rapport van een Statencommissie over de indijking en drooglegging van de Lauwerszee en een gedeelte van de Wadden, Provinciale Waterstaat van Groningen 2.14 Taakuitvoering Landaanwinning 1347 Opzichter Stadspolder en kwelderlanden (later Gemeentelijk Landbouwbedrijf) bij de Dollard, Landaanwinning/verbetering, nrs M.n. veel stukken over de Dollard NB: De stadsbezittingen bij de Lauwerszee ontstonden in de 19e eeuw door 36

37 1776 Provinciaal Bestuur van Groningen (1824 ) ( ) ( 1987) 1841 Plaatsingslijst van dossiers afkomstig uit het secretarie archief van de gemeente Groningen over de periode , met de codes Catalogus van de publikaties van het Instituut voor Bodemvruchtbaarheid te Haren inpolderingen vanuit het zogenaamd 'Eiland', gelegen in de uitmonding van het Reitdiep in de Lauwerszee. Het Eiland was al in het bezit van de stad. Op deze wijze ontstond de Ruigezandsterpolder ter grootte van ruim 400 ha. In deze polder bevonden zich 8 boerderijen die verpacht waren. De stad exploiteerde daar dus geen eigen landbouwbedrijf zoals bij Ter Apel en bij de Dollard. De pachten leverden echter maar een laag rendement op. De gemeenteraad van Groningen besloot dan ook in 1985 de 8 boerenplaatsen te verkopen aan de toenmalige pachters. 1 Verzorgingstaken. belangenbehartiging Overstroming. Landaanwinning. Droogmaking. Indijking. Inpoldering. Ontpoldering, nrs diverse stukken over landaanwinningswerken in de Dollard, bedijken kweldergronden achter Uithuizen en Uithuizermeeden, afsluiting Lauwerszee, o.a : Afsluiting Lauwerszee; Bestemming gronden; Algemeen, , 1 map. NB: " Vestiging militair oefenterrein Bespreking met voorzitter vaste commissie rijksdienst nationale plan Bespreking met vaste commissie rijksdienst nationale plan Vragen statenleden S.J.Redmeijer en A.van Bolhuis inz. bestemming voor militair oefenterrein Opschorting betaling eerste termijn provinciale bijdrage in de kosten Lauwerszee afsluiting Aankoop en verkrijging gronden; delimitatiecontract Bemiddeling bij grondaankoop van oevereigenaren Discussie in prov.staten 1963, 1964 en 1965 Werkgroep streek en/of bestemmingsplannen Brief contact cie. voor natuur en landschapsbescherming betr. bouw electrische centrale Rapport Rijksplanologische Dienst over de inrichting van de Lauwerszee Circulaire van de Werkgroep Milieu hygiëne betr. bestemming ged. der Waddenzee tot militair oefenterrein" Dossierinventaris III: 560: Plaatsing van werklozen bij de landaanwinningswerken op de Groninger Wadden A.J. de Groot, Verslag van de excursie naar objecten op het gebied van kustverdediging, landaanwinning en waterbeheersing aan de westkust van Sleeswijk Holstein in West Duitsland van 30 mei 3 juni Rijkswaterstaat in Groningen Diverse stukken, b.v. betreffende gemeentelijke indeling in Lauwerszee en Waddengebied (1956), voorbereiding provinciegrens Groningen Friesland in Lauwerszee en Waddengebied (1963) 85: Stukken betreffende advies aan de directeur generaal over de ontwerp 37

38 2004 Rijkswerkinrichting "Carel Coenraadpolder" Te Finsterwolde grensregeling langs de Friese Wadden met de N.V. Noorderleegs Buitenveld, , 1 omslag 382: Stukken betreffende instelling van een zelfstandige afdeling Studiedienst voor de oostelijke Wadden en de Eems, de wijze van samenwerken met de Studiedienst Hoorn, alsmede de vaststelling van de grens tussen beide ambtsgebieden, , 1 omslag 858: op de Friese Wadden en in de Lauwerszee, In de Carel Coenraadpolder, gelegen in de gemeente Finsterwolde is van een Rijkswerkinrichting gevestigd geweest. Deze was bestemd voor gedetineerden. De werkzaamheden bestonden voornamelijk uit landaanwinning en bodemcultivering. In 1950 had het gesticht een gemiddelde bezetting van 110 gedetineerden Stichting Noord Groningen, De oprichters stond voor ogen, de ontsluiting en de ontwikkeling van de regio te stimuleren en de economische en sociale belangen te bevorderen, door landaanwinning, verbetering van de waterstaat, aanleg van wegen en toename van recreatiemogelijkheden. Sinds 1970 profileerde de stichting zich meer en meer als een welzijnsinstelling en houdt zich bezig met bestuurskundig onderzoek, met samenhangend welzijnsbeleid, met woningverbetering en dorpsvernieuwing, met kindercentra en educatieve voorzieningen, met jeugd en jongerenwerk, maar ook met fietspaden en de Waddenzee Plakkaten en ordonnanties GAG, : Herhaling van de opdracht aan landeigenaren om ten behoeve van landaanwinning de (buitendijkse) aanwas in de Dollard door sloten te begrenzen, : Herhaalde opdracht aan landeigenaren en pachters om ten behoeve van de landaanwinning sloten te graven in de slijkgronden van de Dollard, Provinciale Planologische Dienst van Groningen, Diverse stukken, o.a : Stukken betreffende landaanwinning, , 1 omslag 2210 Rijkswaterstaat in Groningen, Dienstkringen Diverse stukken m.b.t. Landaanwinning en inpoldering, b.v Archief van de dienstkring Baflo (1951 ) ( 1982) Taakuitvoering Algemeen 98: Stukken betreffende, door het Gerechtshof in Leeuwarden, in hoger beroep 38

39 behandelde zaak m.b.t. de onteigening in 1942 door de Staat van de kwelders en zeedijken in de gemeente Uithuizermeeden, , 1 omslag GEMEENTE DE MARNE Gemeentebestuur Kloosterburen (Openbaar bestuur) 584: Stukken betreffende de aansluiting van Schiermonnikoog bij de provincie Groningen en landaanwinning in de Waddenzee, 1934 Gemeentebestuur Eenrum (Openbaar bestuur) Stukken betreffende afzonderlijke onderwerpen Waterstaat 436: Stukken betreffende de indijking van kwelderland, 1853 GEMEENTE LOPPERSUM Gemeentebestuur van Middelstum Geldmiddelen en belastingen (Openbaar bestuur) 883: Stukken betreffende de indijking van kwelderlanden achter Uithuizen opgemaakt in verband met de heffing van grondbelasting, 1827 GEMEENTE WINSUM Gemeentebestuur Baflo (Openbaar Ommelanderzeedijk bestuur)?: Stukken m.b.t. het indijken van twee gedeelten kwelders buiten de zeedijk langs de noordkust van Groningen GEMEENTE EEMSMOND Gemeentebestuur Warffum (Openbaar bestuur) Stukken betreffende het aanwinnen van land op de Wadden in het kader van de werkverschaffing Gemeentebestuur van Termunten : Stukken betreffende de ontwikkeling van plannen voor de inpoldering van een gedeelte van de Dollard en het graven van het Dollardkanaal ten behoeve van de afwatering van Oost Groningen en bevordering van het scheepvaartverkeer, GEMEENTE ZUIDHORN 39

40 Gemeentebestuur Oldehove : Stukken betreffende de inpoldering van de Lauwerszee, WATERSCHAP HUNZE EN AA S Waterschap Reiderwolderpolder : Stukken betreffende de bedijking van de Reiderwolderpolder en de oprichting van een waterschap, Waterschap Reiderland, Hoofdbestuur (Openbaar bestuur) 184: Stukken betreffende het inpolderen van kweldergronden in de Dollard (Carel Coenraadpolder), het maken van de zeesluis met sluiswachterswoning c.a, 1923, , 1 omslag Waterschap Hoorn Zuidkant : Stukken betreffende het aanleggen van een dijk hoger dan 0.75 meter + N.A.P. en de inpoldering van een gedeelte van de Hoornder mede, 1939, 1940, 1 omslag Waterschap Westerwolde Diverse stukken m.b.t. (plannen voor) inpoldering Carel Coenraadpolder, deel van de Dollard (Dollardcommissie, Dollardplan), o.a.: 1731: Stukken betreffende de voorgenomen verkleining van de boezem van het waterschap in verband met de inpoldering van het zuidelijke gedeelte van de Hoornder Mede door het waterschap Hoorn Zuidkand, , : Stukken betreffende de invloed van de inpoldering van de Carel Coenraadpolder op de geul van de Buiten Aa, 1916, : Stukken betreffende de inpoldering van de Carel Coenraadpolder en de daarmee samenhangende verlegging van de afwateringsgeul van het waterschap Reiderland, 1923, 1924, 1934, 1 omslag 2013: Stukken betreffende de gedeeltelijke inpoldering van de Dollard en de verplaatsing van de lozing van het overtollige water, 1962, 1 omslag 2014: Stukken betreffende het rapport inzake de gedeeltelijke inpoldering van de Dollard (Rapport Dollard commissie), : Nota betreffende de hoofdpunten van het rapport van de commissie landaanwinning in de Dollard, 1965, 1 stuk 2016: Stukken betreffende de financiering van de gedeeltelijke inpoldering van de Dollard c.a (Dollardplan), 1966, 1967, 1 omslag 40

41 2338: Plan van studenten van de Landbouwhogeschool te Wageningen G.J. Koopman, W.H. de Lange, H. Ehrhadt en N.A. Ozinga tot gedeeltelijke inpoldering van de Dollard, 1951 Waterschap Carel Coenraadpolder : Stukken betreffende de inpoldering van kweldergronden, , 12 omslagen WATERSCHAP NOORDERZIJLVEST Waterschap Hunsingo : Akte van transport door de Nederduitsch Hervormde Gemeente te Vierhuizen en mej. H.W.S. Mansholt aan het waterschap Hunsingo van gedeelten dijk en kwelder met aanwas en slikken ten behoeve van de bedijking van de Kerkvoogdijpolder, 1926 Rechter Reitdiepsdijk en zeedijken: bedijking van de Kerkvoogdijpolder en landaanwinningswerken in de Lauwerszee : Stukken betreffende Rechter Reitdiepsdijk en zeedijken: bedijking van de Kerkvoogdijpolder en landaanwinningswerken in de Lauwerszee 938: Stukken betreffende de uitvoering door het waterschap van landaanwinningswerken in de Lauwerszee ten westen van de Kerkvoogdijpolder, , 1 pak 1039: Financieel overzicht van de werken (graven van tochten en maren alsmede landaanwinning in de Lauwerszee) uitgevoerd met rijkssubsidie van 1932 tot 1935, 1935, 1 stuk Waterschap Noorderzijlvest, Stukken betreffende de zorg voor de waterstaat 39: Onderhandse akte van overeenkomst tussen belanghebbende eigenerfden en meiers betreffende de indijking van de Heckumer uiterdijken of wijken 1639; en stukken betreffende de verdeling van het onderhoud van de nieuwe dijk, , Groninger Waterschapsbond (Verzamelingen en collecties) 151: Stukken betreffende het verweer van de Bond samen met waterschappen en regionale organisaties tegen ten 1e het rapport "De Dollard bedreigd" van een werkgroep van de Landelijke Vereniging tot behoud van de Waddenzee in verband met de plannen tot gedeeltelijke inpoldering van de Dollard in samenhang met de verbetering van de afwatering van het zuidoosten van de provincie, en ten 2e het koninklijk besluit van 3 september 1974 nr. 1 houdende weigering van het verlenen van een concessie tot indijking van de Dollard,

42 1974. Hierbij: "De Dollard bedreigd, Harlingen 1972, & Dollardwerken. Nota van de Groninger Waterschapsbond, maart 1973., , 1972, maart