RAPPORT PLUIMVEE/KONIJNEN 2005

Transcriptie

1 Dierengezondheidszorg Vlaanderen vzw advies en ondersteuning voor dierenarts en veehouder RAPPORT MONITORING DIERENGEZONDHEID PLUIMVEE/KONIJNEN OPGESTELD DOOR DE UNIT DIERGENEESKUNDIGE EN EPIDEMIOLOGISCHE ONDERSTEUNING (D.E.O.) Laboratorium Oost - Hagenbroeksesteenweg Lier Laboratorium West - Industrielaan Torhout Laboratorium BSE - Deinse Horsweg Drongen

2 INLEIDING Dierengezondheidszorg Vlaanderen brengt ieder jaar een jaarverslag uit ten behoeve van de leden van de Algemene Vergadering en de Overheid waarvoor zij opdrachten uitvoert. Dit verslag geeft een algemeen overzicht van alle activiteiten van DGZ (Algemene diensten, Laboratoria & Gezondheidsadministratie, Identificatie & Registratie, Diergeneeskundige en Epidemiologische Ondersteuning). Daarnaast wordt door de Unit Diergeneeskundige en Epidemiologische Ondersteuning (D.E.O.) een Rapport Monitoring Dierengezondheid uitgegeven. De Unit D.E.O. bestaat uit een team gespecialiseerde dierenartsen met als bijzonderste opdrachten : verrichten van autopsies, tweedelijnsdiergeneeskunde (consult, bedrijfsbezoeken), begeleiding en opstarting van bestrijdingsprogramma s en voorlichting. Met het publiceren van een jaarlijks Dierengezondheidsmonitoring-rapport, dat wordt opgesplitst per diersoort, wil de Unit D.E.O. de praktijkdierenartsen, de sector, onderzoeksinstellingen en de betrokken overheid nuttige informatie verschaffen over de gezondheidsstatus van de Vlaamse veestapel. De informatie is gebundeld per aandoening. Sommige van deze aandoeningen maken het voorwerp uit van een verplicht of vrijwillig bestrijdingsprogramma. Ook gegevens m.b.t. antibioticum-resistentie worden in dit rapport verwerkt. In bijlage wordt een overzicht van het aantal laboratorium-onderzoeken verricht in weergegeven (alle diersoorten). Dit rapport is een uitgave van Dierengezondheidszorg Vlaanderen Unit Diergeneeskundige en Epidemiologische Ondersteuning. Overname van teksten wordt toegestaan mits bronvermelding /34

3 INHOUD INLEIDING 2 MONITORING DIERENGEZONDHEID PLUIMVEE 4 1. Bestrijdingsprogramma s Officieel georganiseerd bestrijdingsprogramma bij pluimvee Salmonella Pullorum Mycoplasma gallisepticum Monitoring Salmonella Enteritidis en Salmonella Typhimurium Broeierijhygiëne-programma Gezondheidskwalificatie - Certificeringsprogramma s Salmonella-onderzoek : ingangs- en uitgangscontrole Hygiënograms 9 2. Monitoring uit overige laboratoriumonderzoeken Bacteriële aandoeningen Escherichia coli-infecties Staphylococcus aureus Pasteurella sp Autopsies Medewerking aan onderzoeksprojecten Bedrijfsbezoeken 21 MONITORING DIERENGEZONDHEID KONIJNEN Bacteriële aandoeningen Escherichia coli Pasteurella sp Staphylococcus aureus Autopsies 23 BIJLAGE : overzicht laboratoriumonderzoeken /34

4 MONITORING GEZONDHEID PLUIMVEE 1. BESTRIJDINGSPROGRAMMA S 1.1. OFFICIEEL GEORGANISEERD BESTRIJDINGSPROGRAMMA BIJ PLUIMVEE De officieel georganiseerde bestrijding bij fokpluimvee behelst bij kippen de bestrijding van Mycoplasma gallisepticum (de veroorzaker van CRD), Salmonella Pullorum - Gallinarum en de zoönotische types Salmonella Enteritidis en Salmonella Typhimurium. Bij fokkalkoenen behelst het de bestrijding van Mycoplasma gallisepticum en Mycoplasma meleagridis, Salmonella Pullorum Gallinarum en Salmonella Arizona. Salmonella Pullorum Gallinarum wordt ook officieel bestreden bij fokdieren van fazanten, patrijzen, parelhoenders, kwartels en eenden Salmonella Pullorum De onderzoeken voor de officiële bestrijding van Salmonella Pullorum worden uitgevoerd bij het begin van de eileg (voor kippen op de leeftijd van 22 weken). De bloedstalen, doorgaans 60 per toom genomen door DGZ-staalnemers, worden met de snelle plaat-agglutinatietest onderzocht op Salmonella Pullorum. Voor deze officiële bestrijding werden snelle plaat-agglutinatietesten uitgevoerd in. Alle onderzochte tomen fokpluimvee waren vrij van Salmonella Pullorum Gallinarum Mycoplasma gallisepticum Hiervoor worden de tomen met fokpluimvee door DGZ-staalnemers bemonsterd op het opfokbedrijf op 16 weken leeftijd en daarna op de productiebedrijven op de leeftijd van 22 weken, 28 weken, 34 weken en verder om de 12 weken. Per staalname worden 60 bloedstalen per toom genomen. De bloedstalen worden met de snelle plaat-agglutinatietest onderzocht op Mycoplasma gallisepticum. Als serologische bevestigingstest van positieve of verdachte stalen, wordt een ELISAtest gebruikt. In werden in totaal snelle plaat-agglutinatietesten voor Mycoplasma gallisepticum uitgevoerd in het kader van de bestrijding bij fokpluimvee. De bloedstalen waren afkomstig van 203 bedrijven en behelsden 744 verschillende tomen die éénof meermaals bemonsterd werden. Twintig tomen vleeskuikenmoederdieren, afkomstig van 11 verschillende bedrijven, waren positief voor Mycoplasma gallisepticum : 4 op 22 weken, 4 op 28 weken, 1 op 34 weken, 5 op 46 weken, 1 op 70 weken en 5 op 88 weken. Deze bedrijven waren voornamelijk verbonden aan één broeierijintegratie. In grafiek 1 wordt het procentueel aantal Mycoplasma gallisepticum positief bevonden bedrijven en tomen van fokpluimvee weergegeven sedert /34

5 Grafiek 1 : Percentage Mycoplasma gallisepticum-positieve bedrijven en tomen bij reproductiekippen () 5 5,4 4 3,4 3, ,0 2,1 1, 8 1, 3 1, 3 0,8 0,9 2,7 3,2 2,9 0,4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,4 0,8 1, 3 0,9 1, 1 0,8 0,7 0, Jaar % MG positieve tomen % MG positieve bedrijven Monitoring Salmonella Enteritidis en Salmonella Typhimurium Bij elk toombezoek door staalnemers van DGZ (op de leeftijd van 16 weken, 22 weken en verder om de 6 weken) worden mengmeststalen genomen voor bacteriologische Salmonella-isolatie. Bij de opzet van nieuwe moederdieren (ééndagskuikens of opgefokte hennen en hanen) worden ook stalen binnengebracht voor ingangscontrole op Salmonella. De zoönotische Salmonella-stammen Salmonella Enteritidis en Salmonella Typhimurium worden officieel bestreden bij fokpluimvee. Voor deze bestrijding werden in door de staanemers van DGZ mengmeststalen genomen en onderzocht in het laboratorium. De stalen waren afkomstig van 203 bedrijven en behelsden 744 verschillende tomen die één- of meermaals bemonsterd werden. Via deze officiële staalnamen en de ingangscontrole werd bij 4 tomen Salmonella Enteritidis geïsoleerd op 3 vleeskuikenmoederdierbedrijven. Deze isolatie gebeurde 2 maal bij de opzet van de dieren op 18 weken leeftijd, 1x op 22 weken en 1x bij een ruitoom op 70 weken. Bij 2 tomen, op 2 vleeskuikenmoederdierbedrijven, werd Salmonella Typhimurium geïsoleerd : 1 op 22 weken en 1 op 28 weken. In onderstaande tabel 1 en grafieken 2 en 3 wordt het procentueel aantal positieve bedrijven en tomen weergegeven voor Salmonella Enteritidis en Salmonella Typhimurium in. Tabel 1 : Overzicht van Salmonella Enteritidis- en Salmonella Typhimurium-positieve bedrijven en tomen van reproductiepluimvee (kippen) in Vlaanderen (monitoring uitgevoerd door DGZ-Vlaanderen-) bedrijven tomen jaar aantal % S. Ent.-pos % S. Typh.-pos aantal % S. Ent.-pos % S. Typh.-pos ,3 7, ,0 5, ,5 5, ,8 2, ,6 4, ,7 2, ,6 6, ,3 3, ,7 7, ,7 4, ,4 5, ,3 2, ,9 3, ,0 2, ,0 1, ,7 0, ,2 2, ,3 1, /34

6 ,4 3, ,1 1, ,3 1, ,6 0, ,0 1, ,0 0,4 * 203 1,5 1, ,3 * tomen éénmalig positief of opgeruimd na bevestiging Grafiek 2 : Percentage Salmonella Enteritidis-positieve bedrijven en tomen van reproductiekippen () tomen bedrijven ,1 7,5 5,1 6,0 5,2 4,3 3,2 3,0 1,7 2,2 1,8 1,3 5,6 2,9 2,4 3,4 4,3 2,9 2,1 0,9 1,1 1,1 0,7 0,4 0, ,0 Grafiek 3 : Percentage Salmonella Typhimurium-positieve bedrijven en tomen van reproductiekippen () ,1 7,5 5,1 6,0 5,2 4,3 3,2 3,0 1,7 2,2 1,8 1,3 1,0 5,6 2,9 2,4 3,4 4,3 2,9 2,1 0,9 1,1 1,1 0,7 0,4 0, tomen bedrijven Naast Salmonella Enteriditis en Salmonella Typhimurium werden er ook andere serotypen geïsoleerd (cfr. tabel 2). In het vooruitzicht van een ontwerp van Europese Regelgeving, waar de Salmonella-bestrijding bij fokpluimvee uitgebreid zal worden met Salmonella Infantis, Salmonella Virchow en Salmonella Hadar, kan men met deze isolaties reeds rekening houden /34

7 Tabel 2 : Overzicht van de Salmonella-types geïsoleerd in tijdens de monitoring bij reproductiepluimvee uitgevoerd door DGZ-Vlaanderen aantal isolaties op bedrijfsniveau aantal isolaties op toomniveau (aantal tomen =744) (aantal bedrijven =203) Salmonella Enteritidis 3 4 SalmonellaTyphimurium 2 2 Salmonella Infantis 0 0 Salmonella Virchow 2 2 Salmonella Hadar 0 0 Salmonella Agona 4 5 Salmonella Livingstone 2 2 Salmonella Braenderup 1 1 Salmonella Kentucky 1 1 S:03:19:-: BROEIERIJHYGIËNE-PROGRAMMA Per kwartaal worden er hygiënecontroles uitgevoerd in de broeierijen door DGZ-staalnemers. Hiervoor wordt de broeierij onaangekondigd bemonsterd op een dag dat er geen uitkipping plaatsvindt en als de broeierij actief is. In de seizoensbroeierijen wordt er dan ook enkel gedurende een bepaalde periode van het jaar, meestal het voorjaar, bemonsterd. In totaal werden 20 broeierijen ieder kwartaal bemonsterd en werden er in de seizoensbroeierijen 14 staalnames verricht. De staalname behelst een onderzoek op kiemgetal en op schimmelgetal. De score geeft een indicatie van de dagelijkse hygiëne in de broeierij en is, in tegenstelling tot het onderzoek in de stallen, geen controle op reiniging en ontsmetting. Grafiek 4 : Resultaten van kiem- en schimmelgetalscores bij broeierijhygiënecontroles in Aantal staalnames: 94 Aantal staalnames speciale controle: 28 Gemiddelde score Kiemgetal: 1 Gemiddelde score schimmelgetal: 0, Kiemgetal Schimmelgetal ,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1, ,5 2,5-3 >3 Score hygiënogram /34

8 1.3. GEZONDHEIDSKWALIFICATIE - CERTIFICERINGSPROGRAMMA S Door DGZ-Vlaanderen worden veel onderzoeken en staalnamen uitgevoerd in het kader van kwaliteitsprogramma s. De bijzonderste zijn de Belgische Gezondheidskwalificatie, Belplume en het Nederlandse IKB, maar ook het Franse Chartre Sanitaire, het Duitse KAT, Bio-certificaties en andere privé lastenboeken zoals deze van de grote winkelketens. De voornaamste onderzoeken hiervoor uitgevoerd zijn bacteriologische isolaties voor Salmonella (ingangscontroles, uitgangscontroles einde opfok of voor afvoer naar slachthuis, tussentijdse Salmonella-monitoring, controle op Salmonella van bedrijven na ontsmetting), controle op reiniging en ontsmetting van pluimveestallen d.m.v. hygiënograms, chemische en bacteriologische analyse van drinkwater en reinigingswater, bacteriologische isolaties voor Campylobacter (uitgangscontrole voor afvoer naar slachthuis) Salmonella-onderzoek : ingangs- en uitgangscontrole Hiervoor werden in het totaal stalen onderzocht : vooral overschoentjes, maar ook swabs, mengmeststalen, kuikenpapier. De meeste onderzoeken betrof stalen van vleeskuikens (2.502) en legkippen (449); er werden ook enkele onderzoeken verricht voor uitgangscontrole van kalkoenen en parelhoenders. De resultaten m.b.t. vleeskuikens en legkippen zijn in tabel 3 weergegeven op toomniveau. Tabel 3 : Procentueel aantal Salmonella-positieve tomen van gebruikspluimvee bij ingangs- en uitgangscontrole - Ingangscontrole Uitgangscontrole onderzochte tomen % positieve tomen onderzochte tomen % positieve tomen Vleeskippen ,8 Legkippen 116 0, ,4 De geïsoleerde Salmonella-stammen werden doorgestuurd naar het CODA voor serotypering. In tabel 4 is de procentuele verdeling weergegeven van de geïsoleerde serotypes bij vleeskuikens en bij legkippen. Hieruit blijkt dat Salmonella Enteritidis voornamelijk nog een probleem is in de legsector. Het Europese vijftal (cfr boven bij fokpluimvee : S. Enteritidis, S. Typhimurium, S. Hadar, S. Infantis en S. Virchow) vertegenwoordigt 43% bij de vleeskuiken-isolaten en 82% bij de legkippen-isolaten. De groep andere serotypes bij de vleeskuikens bevatten isolaties van Salmonella Agona, Salmonella Anatum, Salmonella Blockley, Salmonella Cerro, Salmonella Corvallis, Salmonella Cubana, Salmonella Derby, Salmonella Give, Salmonella Havana, Salmonella Indiana (14%), Salmonella Livingstone, Salmonella Mbandaka, Salmonella Paratyphi B var. Java (4%), Salmonella Rissen, Salmonella Schwartzengrund, Salmonella O3,19G;S;T, Salmonella O8,20 en enkele Salmonella niet typeerbaar. Bij de legkippen kwamen hier isolaties voor van Salmonella Braenderup, Salmonella Coeln en Salmonella Paratyphi B var. Java. Tabel 4 : Salmonella-serotypes (%) geïsoleerd bij gebruikspluimvee vleeskippen legkippen S. Enteriditis 2 82 S. Typhimurium / S. Hadar 15 / S. Infantis 8 / S. Virchow 5 / overige /34

9 Hygiënograms In het kader van de gezondheidskwalificatie en de lastenboeken voor IKB en Belplume werden er in totaal hygiënogrammen afgelezen. De procentuele verdeling van de staalnames in grond-, rooster- en batterijstallen bedroeg respectievelijk 77, 13 en 10 %. 2. MONITORING UIT OVERIGE LABORATORIUMONDERZOEKEN 2.1. BACTERIËLE AANDOENINGEN Escherichia coli-infecties In tabellen 5, 6 en 7 wordt de gevoeligheid aan antibiotica van E. coli bij vleeskuikens, leghennen en vogels weergegeven. Tabel 5 : Gevoeligheid van Escherichia coli aan antibiotica bij vleeskuikens in % Gevoelig % Intermediair % Resistent Aantal geteste stammen Ampicilline/Amoxycilline Ceftiofur Enrofloxacine Flumequine Lincospectine Tetracycline Tiamuline Sulfa-Trimethoprim Tylosine Florfenicol Amoxy-Clavulaanzuur Apramycine Colistine Gentamycine Neomycine Spectinomycine Tabel 6 : Gevoeligheid van Escherichia coli aan antibiotica bij leghennen in % Gevoelig % Intermediair % Resistent Aantal geteste stammen Ampicilline/Amoxycilline Ceftiofur Enrofloxacine Flumequine Lincospectine Tetracycline Tiamuline Sulfa-Trimethoprim Tylosine Florfenicol Amoxy-Clavulaanzuur Apramycine Colistine /34

10 Gentamycine Neomycine Spectinomycine Tabel 7 : Gevoeligheid van Escherichia coli aan antibiotica bij vogels in % Gevoelig % Intermediair % Resistent Aantal geteste stammen Ampicilline/Amoxycilline Ceftiofur Enrofloxacine Flumequine Lincospectine Tetracycline Tiamuline Sulfa-Trimethoprim Tylosine Florfenicol Amoxy-Clavulaanzuur Apramycine Colistine Gentamycine Neomycine Spectinomycine Staphylococcus aureus Tabel 8 : Gevoeligheid van Staphylococcus aureus aan antibiotica bij vogels in % Gevoelig % Intermediair % Resistent Aantal geteste stammen Ampicilline/Amoxycilline Erythromycine Lincomycine Neomycine Sulfa-Trimethoprim Tetracycline Oxacilline Pasteurella sp. Tabel 9 : Gevoeligheid van Pasteurella sp. aan antibiotica bij vogels in % Gevoelig % Intermediair % Resistent Aantal geteste stammen Ampicilline/Amoxycilline Ceftiofur Enrofloxacine Flumequine Lincospectine Tetracycline Tiamuline Sulfa-Trimethoprim Tylosine Florfenicol /34

11 Amoxycilline-Clavulaanzuur Apramycine Colistine Gentamycine Neomycine Spectinomycine AUTOPSIES In werden in totaal 895 gevallen voor pluimvee voor autopsie aangeboden. In 797 gevallen betrof het industrieel gehouden pluimvee, hobbykippen, watervogels, fazanten, patrijzen, kwartels, pauwen en kalkoenen. In de maanden oktober,november en december waren er 222 inzendingen voor autopsie onderzoek in het kader van een verhoogde waakzaamheid voor Aviaire influenza. Bij deze dieren werd er een beperkte lijkschouwing uitgevoerd om een infectie met Aviaire influenza uit te sluiten. Een gedetailleerd overzicht van de autopsiebevindingen wordt weergegeven in tabel 10. In 98 gevallen ging het om autopsies van passeriformen (33 inzendingen), psittaciformen (10 inzendingen), duiven (52 inzendingen), struisvogels (2 inzendingen) en één kraanvogel. Tabel 10 : Overzicht van de autopsiebevindingen van pluimvee in GEBRUIKSPLUIMVEE : EIEREN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Enterococcus faecalis Escherichia coli Pseudomonas aeruginosa GEBRUIKSPLUIMVEE : ÉÉNDAGSKUIKENS 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Femurhalsnecrose Enterococcus faecalis Enterococcus faecium Escherichia coli GEBRUIKSPLUIMVEE 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Macroscopische bevindingen Achterblijvers Acute hartsdood Aerosacculitis Arthritis Ascites Beeld van acute hartsdood Borstblaren Bursa Fabricius-ontsteking Bursa Fabricius-regressie Conjunctivitis Cysteuze pancreas /34

12 Dehydratatie Dikke koppen Dooierrestontsteking Enteritis Femurhalsnecrose Fibrineuse polyserositis Fractuur Green muscle Disease Gummipoten Haemopericard Hepatitis Hydropericard Kannibalisme Levernecrose Leverruptuur en verbloeding Necrotiserende enteritis Nefritis Osteomyelitis Pericarditis Peritonitis Pneumonie Proventriculitis Pseudoperosis Sinusitis Skeletzwakte Splenitis Subcutane ontsteking Synovitis Tibiale dyschondroplasie Tenosynovitis Thymusregressie Tracheïtis Uraatstuwing nieren Verbreding groeikraakbeen tibia Verstikking Voetzoolulceraties Parasitaire infestaties Klinische coccidiose: Eimeria acervulina Eimeria maxima Eimeria tenella Flagellaten Heterakis gallinarum Bacteriologische aandoeningen Bordetella avium Enterococcus durans Enterococcus hirae Escherichia coli Mannheimia haemolytica Ornithobacterium rhinotracheale /34

13 Salmonella-isolatie Staphylococcus aureus Staphylococcus hyicus Staphylococcus species Streptococcus species Mycosen Aspergillose Virale aandoeningen Beeld van Chicken Anemia Virus Beeld van Marek Beeld van Malabsorptie Beeld van Nier IB (geen virusisolatie) Beeld van nier IB (virusisolatie negatief) Hoogvirulente gumborovirus-infectie IB-virusisolatie uit longen en trachea Reovirus-isolatie GEBRUIKSPLUIMVEE : LEGKIPPEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Macroscopische bevindingen Aerosacculitis Amyloidosis Anemie Arthritis Batterijmoeheid Buikleg Bursa Fabricius-ontsteking Bursa Fabricius-regressie Cachexie Chronische fibrose van de spieren Darmobstructie Dehydratatie Dikke koppen Dooierrestontsteking Eileiderontsteking Enteritis Etterige epidermitis kop Femurhalsnecrose Fibrineuse polyserositis Fractuur Hepatitis Jicht Kannibalisme Levernecrose Leververvetting Leverruptuur Nierontaarding Ontsteking kinlellen Oophoritis Pericarditis /34

14 Perifolliculitis Peritonitis Pneumonie Sinusitis Splenitis Subcutane ontsteking Thymusregressie Tracheitis Trauma Uraatstuwing nieren Zwakke skeletstevigheid Parasitaire infestaties Ascaridia galli Black Head Bloedluizeninfestatie Capillaria sp Coccidiose Klinische coccidiose: Eimeria brunetii letsels Eimeria maxima Eimeria mivati Eimeria tenella Heterakis gallinarum Raillietina sp Bacteriologische aandoeningen Bordetella avium Clostridium perfringens Enterococcus faecalis Erysipelothrix rhusiopathiae Escherichia coli Mannheimia hemolytica Mycoplasma gallisepticum Pasteurella multocida Salmonella Enteritidis Salmonella Gallinarum Staphylococcus aureus Staphylococcus hyicus Mycosen Aspergillus fumigatus Aspergillus flavus Virale aandoeningen Gumborovirus-infectie Marek Pokken FOKPLUIMVEE : LEGRASMOEDERDIEREN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen /34

15 Macroscopische bevindingen Aerosacculitis Arthritis Dehydratatie Etterige epidermitis Femurkopnecrose Fibrineuse polyserositis Fractuur Hepatitis Pericarditis Perifollculitis Peritonitis Salpingitis Snavelnecrose Splenitis Subcutane ontsteking Tracheitis Trauma Coccidiose Escherichia coli Staphylococcus aureus ILT Marek FOKPLUIMVEE : VLEESRASMOEDERDIEREN : EIEREN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Escherichia coli Gisten FOKPLUIMVEE : VLEESRASMOEDERDIEREN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Macroscopische bevindingen Aerosacculitis Amyloidosis Arthritis Borstblaren Borstspiernecrose Buikleg Bumble foot Bursitis Cachexie Conjunctivitis Cysteuze opzetting eileider Dehydratatie Dikke koppen Dooierrestontsteking Eileiderontsteking Etterige epidermitis Femurhalsnecrose Fibrineuse polyserositis /34

16 Hemopericard Hepatitis Jicht Kannibalisme Leverdegeneratie Leverruptuur en verbloeding Leververvetting Nefritis Nierzwelling Ontstoken kinlellen Oophoritis Ovariumtumor Pericarditis Perifolliculitis Peritonitis Pneumonie Salpingitis Slechte skeletstevigheid Spierdystrofie Splenitis Subcutane ontsteking Synovitis Trauma Uraatstuwing nieren Verbeningsstoornis Parasitaire infestaties Ascaridia galli Coccidiose Klinische coccidiose: Eimeria acervulina Eimeria necatrix Flagellaten-infectie Heterakis gallinarum Bacteriële aandoeningen Clostridium perfringens Enterococcus hirae Escherichia coli Mannheimia haemolytica Pasteurella multocida Proteus sp Pseudomonas aeruginosa Staphylococcus aureus Staphylococcus hyicus Staphylococcus species Streptococcus faecalis Virale aandoeningen Adenovirose Marek /34

17 WATERVOGELS (EEND, GANS, ZWAAN) 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Macroscopische bevindingen Aerosacculitis Cachexie Dehydratatie Encephalitis Enteritis Grasprop Haemorragische enteritis Hepatitis Levernecrose Leververvetting Niertumor Pericarditis Pleuritis Splenitis Subcutane ontsteking Tracheitis Typhlitis Parasitaire infestaties Amidostomum anseris Ascaridia sp Capillaria sp Coccidiose Flagellaten Heterakis gallinarum Bacteriële aandoeningen Aeromonas hydrophila Candida sp Clostridium enterotoxemie Escherichia coli Listeria monocytogenes Pseudomonas fluorescens Mycosen Aspergillose Virale aandoeningen Eendenpest FAZANT, KWARTEL, PATRIJS, PARELHOEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Macroscopische bevindingen Ascites Dehydratatie Hemopericard Leverhematoom /34

18 Levernecrose Leverruptuur en verbloeding Schotwonde Typhlitis Uraatstuwing nieren Slechte verbening Virale typhlitis Parasitaire infestaties Ascaridia galli Black Head Capillaria sp Coccidiose Ectoparasieten (mijten) Flagellaten Heterakis gallinarum Spoelwormen Syngamus trachea Bacteriële aandoeningen Botulisme Enterococcus sp Erysipelothrix rhusiopathiae Escherichia coli Staphylococcus sp Streptococcus sp Mycosen Aspergillus fumigatus SIERHOENDERS, HOBBYKIPPEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Macroscopische bevindingen Aerosacculitis Arthritis Ascites Buikleg Bursa Fabricius-regressie Cachexie Conjunctivitis Dehydratatie Eileiderontsteking Femurkopnecrose Fibrineuse polyserositis Hepatitis Jicht Kannibalisme Leverhematoom Leververvetting Milttumor Myocarditis Necrotiserende enteritis Nefritis /34

19 Obesitas Ontstekingsgranulomen lever Osteomyelitis schedel Pericarditis Peritonitis Pneumonie Pokken Proventriculitis Splenitis Subcutane ontsteking Tracheïtis Trauma Typhlitis Uraatstuwing nieren Parasitaire infestaties Ascaridia galli Black Head Blinde darm coccidiose Bloedluizeninfestatie Capillaria sp Coccidiose Davainea sp Dunne darm coccidiose Flagellaten Heterakis gallinarum Knemidocoptes pilae Raillietina sp Schurftpoten Syngamus trachea Vederluizen Bacteriële aandoeningen Aviaire Tuberculose Coligranulomatose Enterococcus faecium Escherichia coli Mannheimia haemolytica Mycoplasma gallisepticum Salmonella pullorum Staphylococcus sp Mycosen Aspergillus fumigatus Virale aandoeningen Marek Nier IB KALKOENEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendigen /34

20 Macroscopische bevindingen Aerosacculitis Arthritis Borstblaren Conjunctivitis Dikke koppen Dooierrestontsteking Enteritis Hepatitis Lymofoïede infiltraties in dunne darmen Myositis Necrotiserende enteritis Pericarditis Peritonitis Pneumonie Sinusitis Spierdegeneratie Splenitis Synovitis Uraatstuwing nieren Verbloeding Parasitaire infestaties Black Head Capillaria sp Coccidiose Flagellaten Heterakis gallinarum Bacteriële aandoeningen Chlamydophila psittaci Escherichia coli Enterococcus faecium Ornithobacterium rhinotracheale Staphylococcus aureus Mycosen Aspergillose Virale aandoeningen TRT Inzendingen in kader van screening Aviaire influenza okt/05 nov/05 dec/05 totaal Slachtkuikens Legkippen Vleesrasmoederdieren Hobbykippen Kalkoen Watervogels Duif /34

21 Aerosacculitis kalkoenen Aerosacculitis legkippen 1 1 Aerosacculitis slachtkuikens Aerosacculitis vleesrasmoederdieren 6 6 Ovariumstuwing vleesrasmoederdieren 1 1 Pancreasbloedingen kalkoenen Pancreasbloedingen vleesrasmoederdieren 1 1 Pancreasstuwing slachtkuikens Pancreasstuwing vleesrasmoederdieren Pneumonie kalkoenen 2 2 Pneumonie slachtkuikens Puntbloedingen op buikvet legkippen Puntbloedingen op buikvet vleesrasmoederdieren 1 1 Puntbloedingen op epicard kalkoenen Puntbloedingen op epicard slachtkuikens Puntbloedingen op proventriculus kalkoenen 1 1 Puntbloedingen op proventriculus vleesrasmoederdieren 1 1 Rhinitis en sinusitis kalkoenen Rhinitis en sinusitis slachtkuikens Tracheastuwing legkippen 1 1 Tracheastuwing slachtkuikens 2 2 Tracheitis hobbykippen Tracheitis kalkoenen 1 1 Tracheitis slachtkuikens Tracheitis vleesrasmoederdieren MEDEWERKING AAN ONDERZOEKSPROJECTEN De laatste jaren werd door diverse externe bedrijven (onderzoekscentra, farmaceutische firma s, voederfirma s, faculteiten ) beroep gedaan op de pluimveegezondheidszorg van DGZ om mee te werken aan verscheidene onderzoeksprojecten (vaccinatieproeven, ziektepathologie, managementonderzoek, dierenwelzijn ). In werd in dit verband meegewerkt aan één project bij fokpluimvee, twee projecten bij leghennen (één bio), twee projecten bij vleeskuikens (één bio) en één project bij kalkoenen (alsook één project bij konijnen). Dit bracht werk met zich mee op het vlak van autopsies, bacteriologie, parasitologie, serologie en bedrijfsbezoeken. 5. BEDRIJFSBEZOEKEN Aantal bedrijfsbezoeken staalnemers voor officieel georganiseerd bestrijdingsprogramma fokpluimvee : bedrijfsbezoeken (behelsde hokbemonsteringen) Aantal bedrijfsbezoeken voor hygiënograms in pluimveestallen : Aantal bedrijfsbezoeken voor hygiënograms in broeierijen : 125 Aantal bedrijfsbezoeken door dierenartsen : /34

22 MONITORING GEZONDHEID KONIJNEN 1. BACTERIËLE AANDOENINGEN Bacteriologisch onderzoek, uitgevoerd als opvolging van autopsies, resulteert in de isolatie van een reeks diverse infectieuze kiemen. Een aandeel hiervan is terug te vinden in het verslag van de autopsieresultaten (zie tabel 5). Van een aantal belangrijke kiemen, geïsoleerd uit klinische problemen bij konijnen, zijn hieronder overzichten weergegeven in verband met de gevoeligheidsbepaling (tabel 1 tot en met 3) 1.1. Escherichia coli Tabel 1 : Gevoeligheid van Escherichia coli aan antibiotica bij konijnen in % gevoelig % intermediair % resistent aantal geteste stammen Amoxy-Clavulaanzuur Ampicilline/amoxycilline Apramycine Ceftiofur Colistine Enrofloxacine Flumequine Gentamicine Neomycine Spectinomycine Sulfa-Trimethoprim Tetracycline In tabel 2 wordt een overzicht overzicht gegeven gegeven van isolatiefrequentie van de verschillende biotypes van E.coli bij konijnen. Isolatie van deze kiemen gebeurde uit het caecum in het kader van een autopsie die werd uitgevoerd om de oorzaak van ziekte of sterfte te verklaren. Tabel 2 : Procentuele isolatiefrequentie van E.coli-biotypes uit het caecum bij konijnen in E.coli biotype E.coli biotype E.coli biotype E.coli biotype 1+ 9 E.coli biotype 3-8 E.coli biotype 7+ 7 E.coli biotype E.coli biotype 2-4 E.coli biotype E.coli biotype E.coli biotype 15-2 E.coli biotype 1-2 E.coli biotype 20-2 E.coli biotype 7-2 E.coli biotype E.coli biotype 6-1 E.coli niet-typeerbaar /34

23 1.2. Pasteurella sp. Tabel 3 : Gevoeligheid van Pasteurella sp. aan antibiotica bij konijnen in % gevoelig % intermediair % resistent aantal geteste stammen Ampicilline/amoxycilline Ceftiofur Enrofloxacine Florfenicol Flumequine Lincospectine Sulfa-Trimethoprim Tetracycline Tiamuline Tylosine Staphylococcus aureus Tabel 4 : Gevoeligheid van Staphylococcus aureus aan antibiotica bij konijnen in % gevoelig % intermediair % resistent aantal geteste stammen Ampicilline/amoxycilline Erythromycine Lincomycine Neomycine Oxacilline Sulfa-Trimethoprim Tetracycline AUTOPSIES In werden in totaal 155 gevallen van konijnen voor autopsie aangeboden. In 89 gevallen betrof het industrieel gehouden konijnen, in 66 gevallen ging om hobbykonijnen. Een gedetailleerd overzicht van de autopsiebevindingen van deze dieren wordt weergegeven in tabel 5. Tabel 5 : Overzicht van de autopsiebevindingen van konijnen in NESTJONGEN: INDUSTRIËLE KONIJNENHOUDERIJ 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Afwijkende caecuminhoud Afwijkende dunnedarminhoud Pneumonie Coccidiose Flagellaten Clostridium enterotoxemie Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype /34

24 Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Klebsiella sp Pasteurella multocida NESTJONGEN: HOBBYKONIJNEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Afwijkende caecuminhoud Afwijkende dunnedarminhoud Afwijkende caecuminhoud Hepatitis Coccidiose Bordetella Bronchiseptica Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Klebsiella sp GESPEENDE JONGEN : INDUSTRIËLE KONIJNENHOUDERIJ 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Abcessen Afwijkende caecuminhoud Afwijkende dunnedarminhoud Nefrocalcinose Ontstoken caecumwand Pericarditis Perihepatitis Peritonitis Pneumonie Hepatitis Interstitiële nefritis Coccidiose Flagellaten Galgangencoccidiose Wormen Bordetella bronchiseptica Clostridium-enterotoxemie Escherichia coli biotype Escherichia colibiotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia colibiotype Klebsiella sp Pasteurella multocida Pseudomonas aeruginosa /34

25 Salmonella Enteritidis Staphylococcus aureus RHD GESPEENDE JONGEN: HOBBYKONIJNEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Afwijkende caecuminhoud Afwijkende dunnedarminhoud Conjuncitivitis Ontstoken caecumwand Peritonitis Pneumonie Verslikkingspneumonie Coccidiose Galgangencoccidiose Clostridium spiriforme-enterotoxemie Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Pasteurella multocida Pseudomonas aeruginosa Staphyloccocus aureus VLEESKONIJNEN: INDUSTRIËLE KONIJNENHOUDERIJ 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Afwijkende caecuminhoud Afwijkende dunnedarminhoud Hepatitis Hittestress Pneumonie Subcutane abcessen Coccidiose Flagellaten Galgangencoccidiose Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia colibiotype Escherichia coli niet typeerbaar Klebsiella sp Pasteurella multocida Pasteurella sp Staphylococcus aureus /34

26 RHD VLEESKONIJNEN: HOBBYKONIJNEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Afwijkende caecuminhoud Afwijkende dunnedarminhoud Conjuncitivitis Hepatitis Invaginatie Pneumonie Coccidiose Galgangencoccidiose Oorschurft Passalurus ambiguus Trichostrongylus retortaeformis Bordetella Bronchiseptica Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Pasteurella multocida Pasteurella sp Staphyloccocus aureus Beeld van encephalotozoon cunniculi RHD Myxomatose VOEDSTERS: INDUSTRIËLE KONIJNENHOUDERIJ 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Abcessen Afwijkende caecuminhoud Afwijkende dunnedarminhoud Hepatitis Mastitis Nefritis Pericarditis Pleuritis Pneumonie Pyometra Subcutane abcessen Coccidiose Passalurus ambigius Clostridium enterotoxemie Escherichia colibiotype Escherichia coli biotype /34

27 Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Escherichia coli biotype Klebsiella sp Listeria monocytogenes Pasteurella multocida Salmonella enteritidis Staphylococcus aureus Staphylococcus aureus hoogvirulente stam RHD VOEDSTERS: HOBBYKONIJNEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Mastitis Pneumonie Coccidiose Staphyloccocus aureus RHD VOLWASSEN KONIJN: HOBBYKONIJNEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Coccidiose RHD RAMMELAAR : INDUSTRIËLE KONIJNENHOUDERIJ 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Afwijkende caecuminhoud Escherichia coli biotype HAZEN 1ste KW 2de KW 3de KW 4de KW totaal Aantal inzendingen Leverstuwing Pneumonie Coccidiose Mannheimia hemolytica Pasteurella pneumotropica /34

28 BIJLAGE : OVERZICHT LABORATORIUM-ONDERZOEKEN In de mate van het mogelijke worden hieronder de gegevens van vergeleken met deze van. Hieruit blijkt dat soms belangrijke verschuivingen in het aantal analyses plaatsgrepen. In het algemeen zijn deze toe te schrijven aan de evoluties van bestrijdingsprogramma s (afbouw van bestaande of starten van nieuwe programma s), wijzigingen in de toegepaste analysemethode. Het materiaal voor onderzoek bereikt het labo via verschillende kanalen : - afgifte door dierenarts aan een loket (Torhout, Drongen, Lier, Diest, Gorsem) - ophalen labostalen via de koerierdienst (abonnementen : 209; afroepen : 1.595) - aparte ophaling kadavers in de provincies Oost- en West-Vlaanderen (119 ophalingen van één of meer kadavers) - eigen staalnemers (hoofdzakelijk pluimveebedrijven en IKM : 4.007) 1. SEROLOGIE Antistoffen worden opgespoord in serum, pleuraal vocht en melk. Rundvee en kleine herkauwers Antistoffen Matrix Methode Aantal stalen Aantal stalen Brucellose serum Agglutinatie (MAT) ELISA melk Ringtest Leucose serum ELISA (per 10) ELISA (individueel) melk ELISA Paratuberculose serum ELISA melk ELISA 0 33 IBR-gE serum ELISA melk ELISA IBR-gB seum ELISA BVD serum ELISA BHV-4 serum ELISA Fasciola serum ELISA Neospora serum ELISA PI3 serum ELISA Adeno serum ELISA RSV serum ELISA Mycoplasma bovis serum ELISA Zwoegerziekte/CAE serum ELISA Varkens Antistoffen Matrix Methode Aantal stalen Aantal stalen Brucellose serum Agglutinatie (RB) Aujeszky-gE serum ELISA Salmonella serum ELISA M. hyopneumoniae serum ELISA Influenza H1N1 serum HI Influenza H1N2 serum HI Influenza H3N2 serum HI Parvovirus serum HI PRRS serum ELISA Lawsonia serum IFT ELISA 426 A. pleuropneumoniae serum ELISA /34

29 Pluimvee en vogels Antistoffen Matrix Methode Aantal stalen Aantal stalen Adenovirose serum AGP Av. encephalomyelitis serum ELISA Aviaire Influenza serum ELISA AGP CAV 1/10 serum ELSA CAV 1/100 serum ELISA EDS serum HI Gumboro serum AGP ELISA IB serum AGP ELISA IB 4/91 serum HI IB D1466 serum HI IB D274 serum HI IB M41 serum HI ILT serum ELISA Marek A serum AGP Marek BC serum AGP M. gallisepticum serum Agglutinatie ELISA M.meleagridis serum Agglutinatie M. synoviae serum Agglutinatie NCD serum HI ORT serum ELISA Paramyxo serum HI Paratyfus serum Agglutinatie Reovirose serum AGP ELISA Salm. Pullorum serum Agglutinatie Salm. Enteritidis LPS serum ELISA Salm. Enteritidis flagellair serum ELISA TRT serum ELISA BACTERIOLOGIE Bij bacteriologisch onderzoek wordt naast de cultuur en identificatie van de kiemen van belangrijke pathogene agentia meestal een antibiogram aangelegd en worden eventueel verdere typeringen uitgevoerd. Afhankelijk van de soort stalen, diersoort en/of aangevraagde onderzoeken worden per staal verschillende soorten culturen aangelegd. Het aantal hieronder vermelde aangevraagde onderzoeken stemt niet altijd volledig overeen met het werkelijk aantal uitgevoerde onderzoeken. Deze laatste liggen meestal hoger gezien bij de bacteriologisch onderzoeken die aansluiten op een autopsie meestal meerdere organen onderworpen worden aan dergelijk onderzoek /34

30 Cultuur en differentiatie Rundvee en kleine herkauwers 0nderzoek Aantal Aantal Aërobe kiemen Anaërobe kiemen uierpathogenen Brucella Paratuberculose Salmonella Gisten/schimmel Mycoplasma Listeria Yersinia Campylobacter Haemophilus Varkens Onderzoek Aantal Aantal Aërobe kiemen Anaërobe kiemen Salmonella Brachyspira Gisten/schimmels 5 16 Brucella 2 1 Mycoplasma Tuberculose 27 3 Yersinia Campylobacter 3 2 Listeria Pluimvee en vogels Aangevraagd onderzoek Aantal Aantal Aërobe kiemen Anaërobe cultuur Salmonella Campylobacter Rodacplaatjes (kiem- of schimmelgetal) Konijnen Aangevraagd Aantal Aantal onderzoek Aërobe kiemen Anaërobe kiemen Salmonella Paarden Aangevraagd Aantal Aantal onderzoek Aërobe kiemen Anaërobe kiemen 2 4 Salmonella 3 0 Tayorella Overige zoogdieren Aangevraagd Aantal Aantal onderzoek Aërobe kiemen Anaërobe kiemen 44 2 Salmonella Gisten/schimmels Campylobacter 5 0 Mycoplasma Antibiograms Onderstaande tabel geeft een overzicht van de bijzonderste kiemsoorten waarvoor een antibiogram werd aangelegd. Eén isolaat wordt afhangende van het soort antibiogrammen altijd t.o.v. meerdere antibiotica uitgetest. kiemsoort Aantal Aantal Aantal Aantal kiemsoort Escherichia coli Staphylococcus aureus Haemol. E. coli Streptococci aesculine Salmonella sp Strept. dysgalactiae Enterococcus faecium 39 4 Streptococcus uberis Streptococcus suis Streptococcus agalactiae 28 6 Pasteurella multocida Arcanob. pyogenes A. pleuropneumoniae Staphylococcus hyicus Mannheimia haemolytica Bordetella bronchiseptica /34

31 Typeringen Van volgende kiemsoorten werden typeringen uitgevoerd : Kiemen Aantal typeringen Aantal typeringen Salmonella B/D groep A. pleuropneumoniae E. coli Streptococcus suis PARASITOLOGIE Rundvee en kleine herkauwers Parasiet Methode Aantal stalen Aantal stalen endoparasieten Flottatie Baerman EPG/OPG ectoparasieten Varkens Parasiet Methode Aantal stalen Aantal stalen endoparasieten Flottatie Baerman 6 0 EPG/OPG ectoparasieten Pluimvee en vogels Parasiet Methode Aantal stalen Aantal stalen endoparasieten Flottatie EPG/OPG Konijnen Paarden aantal stalen Aantal stalen Parasiet Methode endoparasieten Flottatie Parasiet Methode aantal stalen Aantal stalen endoparasieten Flottatie Baerman 2 1 EPG/OPG 3 4 ectoparasieten /34

32 Overige zoogdieren Parasiet Methode Aantal stalen Aantal stalen endoparasieten Flottatie EPG/OPG 6 4 ectoparasieten ANTIGEENDETECTIE De hieronder vermelde aantallen stalen omvatten niet de antigeendetecties die werden uitgevoerd in het verlengde van een autopsie. De werkelijke aantallen kunnen dus in sommige gevallen hoger liggen. Rundvee en kleine herkauwers antigeen matrix methode aantal stalen aantal stalen Brucella nageb./foeti ZN-kleuring Rota/corona/crypto/E. coli K99 mest ELISA BVD volbloed ELISA (individueel) PCR (individueel) PCR (per 30) serum ELISA PCR 6 0 tankmelk PCR organen ELISA PCR Paratuberculose mest ZN-kleuring PCR Tuberculose organen ZN-kleuring 30 5 Cryptosporidiose mest carbolfuchsine-kleuring Varkens Antigeen Matrix Methode Aantal Aantal stalen stalen Brucella nageboorte ZN-kleuring 2 2 Aujeszky organen IFT Influenza (H1N1/H1N2/H3N2) organen IFT Mycoplasma hyopneumoniae longen IFT Rota mest ELISA Rota/TGE darmen IFT Brachyspira mest carbolfuchsine-kleuring mest (pools) PCR Pasteurella multocida 826 neusswabculturen ELISA 948 (DN-toxine) Lawsonia darmen immunohistochemie 5 71 Tuberculose organen ZN-kleuring Cryptosporidiën mest carbolfuchsine-kleuring Pluimvee Antigeen Matrix Methode Aantal Aantal stalen stalen Mycoplasma gallisepticum trachea-swabs PCR /34

33 5. KLINISCHE SCHEIKUNDE Rundvee en kleine herkauwers Onderzoek Aantal stalen Aantal stalen totaal eiwit electroforese enzym./chem. testen mineralen haematologie PAG pepsinogeen Varkens Onderzoek Aantal stalen Aantal stalen totaal eiwit electroforese enzym./chem. testen mineralen haematologie Pluimvee en vogels Onderzoek Aantal stalen Aantal stalen totaal eiwit electroforese 37 0 enzym./chem. testen mineralen haematologie Konijnen Onderzoek Aantal stalen Aantal stalen totaal eiwit electroforese enzym./chem. testen mineralen Paarden Onderzoek Aantal Aantal stalen stalen totaal eiwit electroforese enzym./chem. testen mineralen Overige zoogdieren 0nderzoek Aantal stalen Aantal stalen totaal eiwit 5 2 electroforese 5 5 enzym./chem. testen mineralen WATERONDERZOEK onderzoek parameter aantal onderzoeken Aantal onderzoeken bacteriologie coliformen tellingen E. coli fecale Streptococci sulfietred. Clostridia aëroob aëroob chemie anionen kationen zout H 2 S ph hardheid /34

34 7. ONDERZOEK DIERVOEDERS EN GRONDSTOFFEN Type onderzoek Parameter Aantal onderz. Aantal onderz. bact. : cultuur aërobe kiemen 1 7 anaërobe kiemen 30 5 Salmonella gisten/schimmels Bact. : tellingen enterococci 37 C ph LIJKSCHOUWINGEN EN HISTOLOGIE Diersoort Aantal dossiers Aantal dossiers rundvee/kleine herkauwers varkens pluimvee/vogels konijnen paarden overige zoogdieren Aansluitend op lijkschouwingen werden voor dossiers histologische onderzoeken uitgevoerd tegenover 734 in. Een histologisch onderzoek bestaat uit meerdere coupes meestal op diverse organen Het aantal dieren waarop een lijkschouwing en eventueel histologie werd uitgevoerd is in de meeste gevallen hoger dan het aantal dossiers. Voor sommige diersoorten bestaat een inzending immers uit meerdere dieren. 9. TSE-ONDERZOEKEN DGZ is belast met de TSE/BSE-onderzoeken op de runderen en schapen die via Rendac worden afgevoerd. De bemonstering gebeurt door het FAVV. Aantal stalen Aantal stalen Rundvee Schapen /34