Met onze oplossingen verhogen wij de energie-efficiëntie en bieden blijvende bescherming van de levensruimtes van de toekomst.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Met onze oplossingen verhogen wij de energie-efficiëntie en bieden blijvende bescherming van de levensruimtes van de toekomst."

Transcriptie

1 inhoud editorial 4 van Grindelwald naar suriname Een reis naar de oorsprong van de firma Sauter AG 6 Zoals water en lucht, zon en hemel tot handelsmerk worden SAUTER op weg naar merkpersoonlijkheid 8 Het 10 punten fitnessprogramma voor gebouwen Emissie verlagen, ruimteklimaat verbeteren, energiekosten besparen 10 sauter ey modulo Energiestromen in gebouwen intelligent sturen 13 Voorsprong door kennis Expertsoftware SAUTER CASE Suite 14 Power tower in Linz Een kantoorflat gebruikt de energie van hemel en aarde 18 situaties en kansen bij het gebruik van hernieuwbare energie Facts interviewde gerenommeerde vakmensen 20 eén voor allen De thermische ventielaandrijving die overal past 22 Basel verslaat Kyoto Een winst voor milieu en opdrachtgevers Met onze oplossingen verhogen wij de energie-efficiëntie en bieden blijvende bescherming van de levensruimtes van de toekomst. Bertram Schmitz, CEO van Fr. Sauter AG en de Sauter Groep Beste vrienden van sauter, Deze uitgave is anders dan u gewend bent. Het is een startschot, een bewustwording. Wij willen u graag meenemen naar een plaats waar natuurlijke levensruimte en de levensruimte van de mensen een ware symbiose vormen. Want er kan pas harmonie tussen beide bestaan, wanneer wij behoedzaam omgaan met de natuur, een maximum aan energie-efficiëntie bereiken en zo de broeikasgassen drastisch reduceren. Met ingang van nu is dit de missie voor onze internationale onderneming in meer dan 60 landen. Van de wereldwijde emissie van broeikasgassen wordt ca. 15 % veroorzaakt door ge - bouwen. Voor een merkbare vermindering van deze emissie zijn specialisten nodig, die zich helemaal richten op energie-efficiënte oplossingen in gebouwmanagement. Dat wíj hier absoluut toe in staat zijn, ligt tot op zekere hoogte in onze natuur. De basis van onze competentie in oplossingen ligt in bijna 100 jaar ervaring. SAUTER heeft de volgende specialisten, op vier gebieden: Componenten, systemen, diensten en facility management. Door onze flexibiliteit en strategische oriëntatie zijn wij in staat te specialiseren. Wat daarbij vanzelfsprekend is: Wij houden in gelijke mate rekening met economische en ecologische eisen. Dat stelt de hoogste eisen aan de functionele en technische kwaliteit van onze oplossingen. We dienen rekening te houden met complexe gebruikerseisen. En kosten gedurende de hele levenscyclus moeten tot een minimum worden beperkt. Dit is enkel mogelijk met de modernste techniek. Met de innovatieve modulaire oplossingen van SAUTER EY-modulo gaan we nogmaals bewijzen dat SAUTER daar klaar voor is. Hiermee beogen wij vier doelen: ten eerste energie te besparen, ten tweede kosten te drukken, ten derde het energiegebruik transparant te maken en te visualiseren om de gebruikers een werktuig in de hand te geven waarmee ze het energieverbruik constant kunnen optimaliseren, en ten vierde het gebruik van hernieuwbare energie in het gebouwmanagement van de toekomst te stimuleren. Wij hebben een heldere ondernemingsstrategie en een heldere visie. Wij zetten beide om in een nieuwe merkstrategie. Daarom beleeft u SAUTER in een nieuw jasje. Het nieuwe logo moet onze identiteit weerspiegelen en onze lange traditie verbinden met deze visie. U zult er vertrouwde vormen en kleuren in herkennen. En u zult de nieuwe, natuurlijk frisse uitstraling van het merk SAUTER opmerken. Het is meer dan een gewoon merklogo: Vanaf de eerste aanblik willen wij de waarden overbrengen die SAUTER voor u in petto heeft. De nieuwe positionering van onze onderneming en de ontwikkeling van een innovatief, modulair systeem was enkel mogelijk met veel persoonlijk betrokkenheid en veel extra werk. Daarvoor wil ik alle medewerkers van de Sauter-groep bedanken. Beste lezer, zo enthousiast wij ons op weg hebben begeven, zo vastbesloten zijn we om u met onze doelstelling te inspireren. Voor de levensruimte van de toekomst. Gaat u met ons mee! colofon SAUTER FACTS, het klantenmagazine van Fr. Sauter AG, Im Surinam 55, CH-4016 Basel Tel 0041(61) , fax 0041(61) Internet: Verantwoordelijk voor de inhoud: Rudolf Maier SAUTER Facts verschijnt in het Duits, Engels, Frans, Italiaans, Spaans en Nederlands. Kopiëren toegestaan met bronverwijzing. Bertram Schmitz Verdere exemplaren kunt u bij Fr. Sauter AG verkrijgen. 2 Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 3

2 Historie van Grindelwald naar suriname*... Een reis naar de oorsprong van de huidige internationale oriëntatie van Fr. Sauter AG.... tot wereldmerk. Dr. jur. L.L.M. Merker, president van de raad van bestuur van Fr. Sauter Holding AG en Vice-president van de Raad van Bestuur van Fr. Sauter AG Wij willen de vraag beantwoord zien hoe dat vroeger was. Hoe heeft de oprichter Friedrich Sauter de onderneming internationaal succes gebracht? Hiertoe sprak Facts met Dr. Rudolf Merker, de kleinzoon van de oprichter van de firma. facts: Heer Merker, wat was Friedrich Sauter voor een mens? Merker: Hij was vooral een creatief mens, een natuurlijke uitvinder. Hij heeft in zijn hele leven de producten zelf uitgevonden en ontwikkeld. Bij iedere gelegenheid heeft hij op een of ander stuk papier zijn gedachten vastgelegd. Maar hij was ook een humoristisch en open mens. Merkgeschiedenis is vooral de geschiedenis van mensen die de onderneming richting en daarmee een gezicht hebben gegeven. Hiertoe een citaat van mevrouw Gertrud Höhler*²): we kunnen ons tegenwoordig niet meer achter producten verbergen; het optreden van de onderneming is doorslaggevend voor het succes. Mensen willen meer dan goederen, ze willen de ontmoeting met mensen. Kwaliteit wordt zo de sleutel tot succes in nieuwe zin: Als kwaliteit van mensen niet van producten. facts: Heeft hij daarvoor een technische opleiding gehad? Merker: Grindelwald was aan het einde van de 19 e eeuw een opkomende vakantieplaats met veel buitenlanders, zodat de mensen Engels en Frans moesten leren. Grindelwald kreeg een middelbare school, die mijn grootvader heeft bezocht. Daardoor kon hij aansluitend naar een Technische Hogeschool, waar hij twee keer afstudeerde: als machinetechnicus en als elektrotechnicus. Vlak na de eeuwwisseling was de elektrotechniek immers nog nieuw en een opkomende branche. Vervolgens werkte hij tien jaar bij het vennootschap Brown Boveri & Cie in Baden. Allereerst in het testlaboratorium. Later als opleveringsingenieur leidde hij de montage, de in bedrijfstelling en de oplevering van machines. Zo had hij al heel wat gereisd in de wereld. Niet alleen binnen Europa, maar ook naar klein-azië, * Het huidige adres in Basel Im Surinam is rond het jaar 1800 ontstaan, toen een Zwitsers echtpaar een plantage in Suriname, het toenmalige Nederlands Guyana, had geërfd en zijn grondbezit in Basel de naam Im Surinam gaf. *²) Bedrijfsadviseuse, visionair, professor en gepromoveerde literatuurwetenschapster. Egypte, naar Turkije en naar Noord- en Zuid- Amerika, tot aan Chili toe. facts: En hoe kwam het in 1910 tot de oprichting van de firma Fr. Sauter AG? Merker: Mijn grootvader is begonnen zijn ideeën te verwezenlijken in de kelder van zijn geboortehuis. Daarvoor brak hij zijn veelbelovende carrière bij Brown Boveri af. In zijn geboortehuis is zijn eerste tijdschakelaar ontstaan en van daaruit probeerde hij zijn uitvindingen op de markt te brengen. Grindelwald bleek echter niet de ideale vestigingsplaats te zijn. Er waren geen geschoolde werkkrachten en de transportmogelijkheden waren beperk. En zo kwam Friedrich Sauter dan met zijn startende bedrijf naar Basel. facts: Door welke motivatie of zoals wij dat tegenwoordig zouden zeggen: door welke visie werd de firmaoprichter gedreven? Merker: De tijdschakelaar die hij toen heeft geconstrueerd, verkocht hij niet alleen aan de elektriciteitscentrales in de buurt, maar op een zeer vroeg tijdstip ook al in het buitenland. In Duitsland, Frankrijk, Nederland, enz. Reeds toen onderkende hij het belang van de exportmarkten en werd er niet op Zwitserland geconcentreerd. facts: Welke producten konden toen al worden geëxporteerd? Merker: Een zeer succesvol product bijvoorbeeld dat tot eerste merkproduct werd, ja zelfs tot soort begrip waren elektrische boilers. In Frankrijk sprak men niet van een warmwaterboiler, maar van een Cumulus, de productnaam voor Sauter elektrische boilers. facts: Frankrijk had al in de jaren 20 een eigen productie, in Saint-Louis. Hoe is zo vroeg gekomen tot vestigingen en vertegenwoordigingen in het buitenland? Merker: Wie in Frankrijk wilde verkopen, moest in Frankrijk produceren. Dankzij zijn bezoeken aan het buitenland voor Brown Boveri kon Friedrich Sauter goed communiceren in Frans en Engels. Dat, en zijn humoristische en open natuur, hebben een niet te onderschatten rol voor het succes van de onderneming in de vele exportlanden gespeeld. facts: Afsluitende vraag: Wat is tegenwoordig belangrijk voor de onderneming? Welke extra voordelen ziet u bij Sauter met het oog op de bedrijfsprestatie? Merker: Dat Sauter-producten niet alleen een concreet voordeel voor de klant opleveren, bijvoorbeeld in de vorm van een aangenaam ruimteklimaat, de juiste temperatuur, de juiste vochtigheid, enz., maar dat ze ook veel voor de milieubescherming doen, bijvoorbeeld door energiebesparing. facts: Mijnheer Merker, wij danken u voor het gesprek. Ulrich Graf, president Raad van Bestuur van Fr. Sauter AG en vice-president van Fr. Sauter Holding AG facts: Mijnheer Graf, als president van de Raad van Bestuur van Fr. SAUTER AG bent u medeverantwoordelijk voor de toekomst van de onderneming. Hoe ziet u vanuit uw optiek de nieuwe positionering van de onderneming? Graf: De uitvinding van de tijdschakelaar door Friedrich Sauter, werd al gedaan met de bedoeling de stroomkosten te verlagen. Zo bezien is energie-efficiëntie vanaf de oprichting van de onderneming de hoofdmissie geweest. Natuurlijk heeft SAUTER in de afgelopen jaren zijn hoge technische specialistische kennis nog meer in dienst gesteld van de efficiëntie bij het gebruik van energiebronnen. Nieuwe productontwikkelingen en de nieuwe merkpresentatie brengen dit thans bijzonder duidelijk tot uitdrukking. De ingeslagen weg geniet de volle ondersteuning van de Raad van Bestuur. 4 Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 5

3 Im Berliner Hauptbahnhof sorgt SAUTER für Klimakomfort. MerKstrAteGie Zoals water en lucht, zon en hemel tot handelsmerk worden. SAUTER op weg naar merkpersoonlijkheid wanneer wordt de naam van een onderneming tot merk? Als het alleen om een imagowisseling gaat, is het antwoord duidelijk: nooit! Het gaat daarbij altijd om identiteit en oprechtheid, maar ook om een prestatiebelofte, dat op alle niveaus van de onderneming in acht moet worden genomen. deze weg heeft sauter zich ten doel gesteld en wil die bewandelen om het succes van het merk verder uit te bouwen. Dipl.ing. Jean Schwartzentruber Executive vice-president marketing en sales wanneer een merk begint te spreken. Het is bekend dat SAUTER al bijna 100 jaar over gezichten en kleding in blauw geel. met succes in de markt werkzaam is. Dat zodoende oplossingscompetentie is gekoppeld aan een uitstekende energie-efficiëntie, De gehele merkpresentatie is hierop georiënteerd. Het is begonnen met het logo, dat de traditie en het vertrouwen zichtbaar maakt in Wer effiziente Energie intelligent und wirkungsvoll einsetzt, stellt schon heute die Weichen für eine saubere Zukunft. merken klanten en zakelijke partners in de het schrift, en tegelijkertijd de natuurlijke kleu- dagelijkse samenwerking. Het gaat als een ren van het water, de lucht en de zon in het lopend vuurtje rond dat SAUTER zich geheel beeldmerk verenigt. De hoofdkenmerken van wijdt aan het gebruik van hernieuwbare ener- de corporate design, dat opnieuw is gede- gie. Spreekt het merk SAUTER echter dezelfde finieerd, verenigen krachtige merksignalen taal? Op het eerste gezicht en duidelijk in haar uitspraken? Het antwoord is duidelijk: Vanaf nu, ja! Met de bedrijfsstrategische orientatie, met de heldere visie, begint ook hier voor snelle herkenning en vooral voor dwingende communicatie. Zo zult u die altijd weer tegenkomen: de SAUTER-hemel, de SAUTERboog en het bekende SAUTER-tonaliteit, die Für die beste Verkehrsanbindung in Europa sorgt der Berliner Hauptbahnhof. Und neueste Automatisierungstechnologie von SAUTER gleichermaßen für Behaglichkeit und Wohlbefi nden der Weltenbummler. Denn hier waren Menschen von SAUTER tätig, die die individuellen Anforderungen mit maßgeschneiderten Lösungen beantworten. SAUTER hält Produkte, Systeme und Dienstleistungen für ein ganzheitliches energieeffi zientes Gebäudemanagement bereit. Wenn Sie möchten von der ersten Idee bis hin zum täglichen Betrieb Ihrer Gebäude. Systems Components Services Facility Management voor SAUTER een veelbelovende toekomst. vertellen over leven en duurzaamheid. Het gezicht van het merk wordt leven ingeblazen wanneer heeft levensruimte een en wordt zo een echte persoonlijkheid met toekomst? of beter gezegd: waar? karakter. Zo gaat SAUTER vanaf 6 april de Met het succes van de onderneming, lift de aanvang van light + building in Frank furt in vestiging van de naam als toegevoegde een nieuwe stijl van start. Na bijna een jaar waarde mee. Zo heeft de merknaam SAUTER van merkontwikkeling. Maar wat betekent toch de beste voorwaarden. Ons aanbod als een jaar bij het opbouwen van een waarach- specialist is divers. Er staat een idee achter tige merkcommunicatie? dat klanten en medewerkers inspireert. De onderneming heeft substantiële waarde, het Meer dan een belofte. ondernemingssymbool heeft traditie. Als ge- In de komende jaren zullen de naam en de bouwmanagementoplossingen enerzijds inno- bijbehorende waarden consequent samen vatieve techniek voor meer comfort en welzijn worden gecommuniceerd. Zodat het wordt bevatten en gelijktijdig het energie verbruik herkend, zodat klanten en partners de juiste drastisch doen dalen, dan is dat goed voor prestaties met SAUTER associëren. Dat deze alle leefruimten. Voor die van de mensen, een vriendelijk voorkomen hebben, daar- gebouwen en de natuur - die voor volgende voor zorgen medewerkers elke dag weer generaties beschermd moet worden. Deze opnieuw. Alleen zo wordt een bedrijfsnaam prestatiebelofte mondt uit in de boodschap, een echt merk, waaraan mensen waarden die in de toekomst in één adem met de merk- verbinden, maar waarbij ze ook emoties Natuurlijk vloeiende lijnen in de stijl van water, lucht en zon verbinden zich met het traditionele handschrift: Het SAUTER handelsmerk roept zowel vertrouwen als groei op. naam SAUTER genoemd moet gaan worden: Creating sustainable environments. Een bekentenis van de specialist, die vooral onze voorsprong op de voorgrond moet plaatsen met betrekking tot energie-efficiëntie tegenover hen, die total solutions aanbieden. ondervinden en waarmee ze zich kunnen identificeren. Wanneer SAUTER zo zelf tot een levensruimte wordt, dan is het merk project gelukt. Daarop zijn wij voorbereid. SAUTER EY-modulo Katalog Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 7

4 sauter eco 10 ProGrAMMA Voor energie efficiëntie 3 Jörg Sigg, dipl.ing. HTL, Productmanager Het 10-punten fitnessprogramma voor gebouwen. Emissies verlagen, klimaatcomfort verhogen en energiekosten besparen. er zijn vele redenen om de energie efficiëntie van gebouwen te verbeteren. economische zowel als ecologische. Met het modulaire fitnessprogramma sauter eco 10 kunnen zowel de energiekosten met 30 % worden gereduceerd, alsook de behaaglijkheid van de gebruiker worden verbeterd. De huidige stand van de gebouwtechniek laat hoge energie-efficiëntie toe. Echter pas bij gekoppelde gebouw- en ruimteautomatisering kan op een centrale plaats informatie opgevraagd en zichtbaar gemaakt worden, waardoor optimalisering mogelijk wordt. De geregistreerde gegevens laten zien waar energie onderweg blijft steken en waar het verbruik kan worden verbeterd. Het doel van het SAUTER ECO 10 programma voor energie-efficiëntie is, door het geven van de juiste seinen, de bedrijfskosten tijdens de gehele levensduur van een gebouw te drukken en zo de investering te beschermen. wij centraliseren en visualiseren voortdurend de energierelevante 1 informatie met de modernste technologie. Verbruiksgegevens alleen geven slechts het totale energieverbruik van het gebouw weer. Voor opdrachtgevers en exploitanten is het van betekenis hoeveel energie er in verhouding tot de bedrijfsoppervlakte of per tijdseenheid wordt verbruikt. Dit kan ook per gebouwsegment of inrichting worden ge - differentieerd. Gebouwautomatisering van SAUTER is in staat om uit de aanwezige data energiegegevens op te maken en het energieverbruik te visualiseren voor weergave in tijdsgedeeltes of voor de vergelijking met vorige tijdsperiodes. 2 wij onderwerpen uw verbruik aan een kritische vergelijking met relevante interne en externe benchmarks. Tot de opgaven van modern gebouwmanagement behoort ook de lopende optimalisering van de energiekosten. Om de ontwikkeling van het energieverbruik bijvoorbeeld te kunnen vergelijken met voorgaande jaren of de maanden van het voorgaande jaar, geeft de gebouwautomatisering de verbruiksge gevens eerst weer als kengetallen. Maar pas de vergelijking met relevante energie-benchmarks voor de betreffende gebouwsoort, levert de controle of de gebouwtechniek rendabel werkt. wij stellen een op maat gesneden energieconcept op, onder beschouwing van de totale kosten in de gebouwlevenscyclus. De bedrijfskosten van gebouwen zijn in toenemende mate een maatgevend criterium. Vergelij kingsinstrumenten, zoals het energie label, classificeren het gebouw volgens het energieverbruik en beïnvloeden daarmee ook de waarde van het onroerend goed. Welke soorten energieopwekking, -distributie en gebruik rendabel zijn, is al in de vroege ontwerpfase duidelijk. SAUTER ondersteunt bij het ontwerp van de gebouwtechniek de energieadviseurs met zijn jarenlange ervaring. Want over de keuze van de systemen beslist niet alleen de rekenkundige behoefte, maar ook de bouwwijze van het gebouw, het gebruik van het object en de tijdelijke eisen aan de levering van warmte, koude, lucht en licht. 4 wij tonen u de gebruiksmogelijkheden van hernieuwbare energie vanuit ecologisch en economisch gezichtspunt. Met hernieuwbare energie kan een groot deel van de totale energiebehoefte worden gedekt. Daarbij gaat het erom hernieuwbare energie intelligent en efficiënt met de gebouwtechniek te verbinden. Bijvoorbeeld aardwarmte of zonne-energie samen met conventionele verwarmings- en koeltechnieken, of warmtekrachtkoppeling met parallelle stroomopwekking altijd met het doel om de gebruikte primaire energie maximaal te benutten en hernieuwbare energie zo efficiënt mogelijk te gebruiken. 5 wij minimaliseren de emissies drastisch en leveren daarmee een duurzame garantie voor uw bijdrage aan de bescherming van onze leefruimte. Naast de analyse van verbruiksgegevens berekenen de energie-analysetools ook de emissiewaarden van uw gebouw. Zo wordt iet alleen de energiebesparing zichtbaar, maar ook de uitwerking van energieoptimalisatie op de klimaatbescherming. Anderzijds zijn onze producten gefabriceerd volgens de nieuwste inzichten en met milieuvriendelijk materiaal. Zodoende leveren ook onze klanten een wezenlijke bijdrage aan de minimalisering van de CO 2 -uitstoot. 6 wij vertrouwen op onze vernieuwende, eu.bac gecertificeerde, producten en oplossingen. Met de eu.bac (European Building Automation Controls Association) is een programma neergezet, dat als opgave heeft producten op het gebied van de gebouwautomatisering volgens internationale normen te certificeren. Voor de gebruikers in de gebouwtechniek wordt daarmee de keuze van geschikte producten vergemakkelijkt. De SAUTER ecos lokale naregeling bijvoorbeeld, is een product die volgens de eu.bac-norm met de beste resultaten is gecertificeerd. 7 wij koppelen alle technische installaties en vertrouwen op onze open, consequent gehanteerde en flexibele ruimte en gebouwautomatisering. Voor een onbeperkte en installatieoverstijgende informatiestroom voor de energieanalyse vertrouwt SAUTER niet alleen op de wereldstandaard BACnet, maar gaat een stap verder: Met BACnet/IP van het managementniveau tot aan de lokale automatisering gaat SAUTER het begrip consequent gehanteerd opnieuw definiëren. 8 wij brengen de technologie van de gebouwfaçade, de gebouwautomatisering en de installatietechniek in harmonie. Gebouwautomatisering is direct verbonden met het bouwwerk, met zijn gebruikers en zelfs met de omstandigheden die buiten het gebouw heersen: Van adaptieve regelingen en het integreren van randvoorwaarden zoals luchtvochtigheid en -kwaliteit, tot de levering van verwarmings- en koelenergie, die aan de hand van de weersvoorspelling worden gestuurd. De SAUTER CASE Suite bibliotheken houden bijvoorbeeld rekening met het opslagvermogen van bouwelementen in combinatie met bodemopslag voor de koeling bij moderne energiesystemen en betonkernactivering. 9 wij begeleiden uw gebruikers naar energiebewust gedrag. Als het energieverbruik zich niet enkel in cijfers uitdrukt, maar met betrekking tot het gebouw wordt gevisualiseerd met overzichten en grafieken, verandert de waarneming naar een verantwoordelijkheidsbewuste omgang met energie. Daarbij wordt ook het succes van de maatregelen voor de energieoptimalisering zichtbaar. Op de visualisatieinterfaces van de automatiseringssystemen of direct op het pc-beeldscherm van de verantwoordelijke medewerker. Zo kan het bewustzijn voor een verantwoordelijke omgang met de energiebronnen worden gestimuleerd en kan gedrag worden veranderd. 10 wij garanderen een verlaging van uw bedrijfskosten. Vanaf de eerste dag van gebruik heeft u volledige controle over het energieverbruik in uw onroerend goed. Ook staat al bij het afsluiten van de modernisering vast tot op welke hoogte energiekosten en hoeveel CO 2 -emissie wordt bespaard. Uw investering wordt beschermd door een continue energiebewaking en doorlopende optimaliseringmaatregelen. 8 Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 9

5 Producten, nieuwtjes de kwaliteit van een gebouw wordt tegenwoordig beoordeeld aan de hand van het energieverbruik. Het is de opgave van de gebouwtechniek de energie zo efficiënt mogelijk te gebruiken, met behoedzaam gebruik van de aanwezige grondstoffen. Het modulaire automatiseringssysteem sauter ey modulo beschikt over de laatste stand van de techniek in een compacte behuizing. Het draagt er zorg voor dat alle energieverbruikers in gebouwen efficiënt worden gebruikt en dat er ook nog genoeg ruimte overblijft voor eventueel toekomstige wijzigingen. sauter EY-modulo: Energiestromen in gebouwen intelligent sturen. Hoge efficiëntie compact design: Het SAUTER EY-modulo systeem past zich modulair aan het gebruik aan. energiestromen doelgericht en naar behoefte sturen. Leefruimtes met toekomst passen zich aan hun gebruikers en de betreffende ruimtesituatie aan. Daarom moet de gebouwautomatisering met haar complexe installatiesystemen doeltreffend en flexibel worden gestuurd. SAUTER EY-modulo stuurt de energiestromen doelgericht en naar behoefte door de gebouwen. O.a. door uiterst precieze zone- en vermogensregeling of lichtmanagement. Zodat licht, warmte, lucht en airconditioning op de juiste tijd, in de juiste hoeveelheden op de juiste plaats komen. open voor nieuw denken. In nieuwbouw is systeemopenheid vereist; bij renovatie daarentegen de mogelijkheid tot latere integratie en uitbreiding. Daartoe moet de automatiseringstechnologie open en compatibel communiceren met aanwezige componenten van de gebouwautomatisering. De compatibiliteit van bestaande Sauter systemen met SAUTER EY-modulo maakt zelfs in volledig bedrijf renovatie mogelijk, zodat beperkingen en bedrijfsonderbrekingen tot een minimum beperkt blijven. De kwaliteit van de gebouwautomatisering draagt zo wezenlijk bij aan de kwaliteit van het gebouw. 10 Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 11

6 Producten, nieuwtjes Zekerheid voor de toekomst door modulaire systeemintegratie. Ook wanneer de toevoernetwerken steeds meer vertakt raken en er nieuwe opgaven ontstaan, is met SAUTER EY-modulo de gebouwautomatisering voor de toekomst toegerust voor uitbreidingen, wijzigingen en modernisering. Voor een veilige en energieefficiënte voorziening met verwarmings- en koelenergie, licht, elektrische energie en voor opgaven zoals brandbeveiliging of ruimteindelingsmanagement. Te allen tijde maken integreerbare modules een constante ontwikkeling mogelijk van economische totaaloplossingen voor complexe gebouwtechnische installaties. De ruimtebesparende, compacte modules kunnen ook later zonder problemen worden ingebouwd. Hernieuwbare energie wordt deel van het gebouwconcept. In het gebouwontwerp komen op de totaliteit gerichte uitgangspunten, zoals het efficiënte gebruik van gewone energiedragers, samen met de toepassing van hernieuwbare energiebronnen. Tijdens het gebruik kan de rentabiliteit worden verbeterd, doordat in vol bedrijf het energieverbruik wordt geoptimaliseerd. SAUTER gebouwautomatisering maakt consequent algemeen gebouwmanagement mogelijk. Hierbij worden de beschikbare energiebronnen zo benut, dat de gebruikte hoeveelheden energie niet ongebruikt weglekken. Gebouwautomatisering wordt hiermee de sleutel tot economisch en duurzaam bouwen. Dr. Jürg Bichsel, Ontwikkelingsleider en CIT 12 Sauter Facts N 19

7 Voorsprong door kennis. SAUTER CASE Suite software SAUTER CASE Suite Kennis is de meest waardevolle grondstof die we hebben. Juist bij de harde concurrentie van tegenwoordig en met het oog op het feit dat technologie, producten en dienstverlening in de gebouwautomatisering zich razendsnel ontwikkelen, is gedegen kennis een eerste vereiste. Onze internationale oriëntatie heeft voor onze klanten het voordeel dat bij ons ervaring uit een groot aantal meest verschillende toepassingsoplossingen samenkomt. Deze gebundelde kennis zit in de SAUTER CASE Suite software. Ongeacht welke eisen de klanten hebben, zit er in SAUTER CASE Suite altijd een goede oplossing. Brede, gefundeerde kennis, compact uit één hand. De SAUTER CASE Suite ontwerpsoftware is voor het ontwerp van gebouwautomatiseringssystemen een betrouwbare databank. Met overzichtelijke bibliotheken maakt SAUTER CASE Suite snelle en betrouwbare toegang mogelijk tot gegevens en functiemodules voor een efficiënt projectontwerp. Daarmee profiteren SAUTER-klanten van een kennisdatabank, die ook voor complexe projecten de benodigde gegevens oplevert. Kennis van de laatste stand van de techniek. De SAUTER-ingenieurs hebben uit talloze projecten beproefde automatiseringsoplossingen in bibliotheken opgeslagen en samengebracht in SAUTER CASE Suite software voor het ontwerp van gebouwautomatiseringssystemen van de meest uiteenlopende soort en toepassing. Gebruikers krijgen zo altijd efficiënte en uitgebreide oplossingen, ook voor ontwerp- en uitvoeringstrajecten met weinig tijd. Afgestemd op individuele eisen, een internationale database en nationale bijzonderheden. Het CASE Suite Kennis Centrum biedt kennis uit de praktijk voor de gehele technische gebouwuitrusting: verwarming ventilatie en airconditioning koeling elektro lokale automatisering sanitair ontroking en brandbeveiliging... bijvoorbeeld Sauter Facts N 19 13

8 Referentieproject: Power Tower, Linz, Oostenrijk Power Tower in Linz. Een kantoorflat gebruikt de energie van hemel en aarde Het bouwwerk is ontworpen door het architectbureau Weber & Hofer AG in Zürich. Met de Power Tower ontstaat momenteel in Linz het nieuwe hoofdkantoor van Energie AG Oberösterreich. Het is geen gewoon kantoorcomplex, maar reeds vóór voltooiing een maatstaf voor energie-efficiënt bouwen van grote gebouwen. Het 19 verdiepingen tellende gebouw wordt het eerste kantoorgebouw ter wereld dat de energiebehoefte voor verwarming, koeling en luchtverversing bijna geheel met herbruikbare energie dekt. Afscheid van het vuur: Energie uit zon, aarde en water. De nieuwbouw van het energieleveringbedrijf krijgt geen gasaansluiting en geen aansluiting voor stadsverwarming. Daarvoor in de plaats directe verbindingen met de zon en de aarde. De toren, die aan een levendige kruising in de binnenstad van Linz langzamerhand gestalte krijgt, lijkt de zonnebloem te willen evenaren: Naar boven toe rijst het gebouwencomplex 75 meter omhoog, en vangt op 700 m 2 façadeoppervlak de zon op. De zonne-energiecentrale aan de zuidwestelijke zijde van de energietoren wordt, na voltooiing in september 2008, een van de grootste fotovoltage-installaties van Oostenrijk. Naar onderen toe strekken zich 46 aardwarmtesondes als wortelstrengen 150 meter ver in de diepte, om warmte-energie uit het binnenste van de aarde te winnen. In de zomer zorgt de in verhouding koelere temperatuur van de bodem voor een aangenaam klimaat in de ruimtes en kantoren. Actieve bijdrage aan de klimaatbescherming. Een belangrijk onderdeel van het hele energieconcept is een gecombineerde warmtepompinstallatie voor verwarming, koeling en ventilatie. Voor verwarming en koeling gaat het kantoorgebouw door het nieuwe procédé, in vergelijking met de conventionele gebouwtechniek, maar de helft van de energie gebruiken. De Power Tower bespaart rond 300 ton CO 2 per jaar ten opzichte van een vergelijkbaar kantoorgebouw en levert daarmee een actieve bijdrage aan de klimaatbescherming. De benodigde energie voor verlichting, verwarming en koeling wordt geleverd door gebruik te maken van energiebronnen uit zon, aarde, alsmede het grondwater. Tevens wordt uit twee grondwaterbronnen de koelenergie voor het rekencentrum verkregen. In de winter wordt het winnen van de warmte ondersteund door de bronnen. Voorbeeldfunctie voor duurzame omgang met energie. De energietoren maakt geen gebruik van fossiele energiedragers. Met de nieuwbouw van het hoofdkantoor zet Energie AG Oberösterreich de eerste stappen op weg naar onafhankelijke energieverzorging. Het energiebedrijf is zich bewust van haar verantwoordelijkheid wat betreft efficiënte en duurzame omgang met energie. Het 19 verdiepingen tellende kantoorgebouw is niet alleen een imposant nieuw kantoorgebouw, maar tevens een maatstaf voor energieefficiënt bouwen. Zon: Intelligente façade produceert stroom en geeft schaduw. Met het gebruik van zonlicht als onuitputtelijke energiebron, toont het slanke gebouw zijn duurzame energieconcept naar buiten. De fotovoltage-installatie aan de zuidwestzijde van de kantoortoren is zo geconstrueerd dat per jaar kilowattuur zonnestroom wordt geproduceerd. Voor Energie AG betekent de zonne-energiecentrale een mijlpaal in de verwezenlijking van haar filosofie van energie-efficiëntie en duurzaamheid. De multifunctionele gebouwbuitenzijde van glas en sterk warmte-isolerende bouwstoffen, levert een wezenlijk aandeel aan het energieneutrale karakter van het gebouw. Driedubbele beglazing en warmte-isolatie beperken het warmteverlies tot een minimum en zorgen er tegelijk voor dat in de zomer de zonnewarmte in het gebouw tot 90 procent wordt gereduceerd. 14 Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 15

9 Referentieproject: Power Tower, Linz, Oostenrijk Günther Minichberger, Projecttechnicus systemen Aarde: Verwarming in de winter, koeling in de zomer. Geothermische energie wordt gezien als onuitputtelijk. Om de warmte-energie voor de verwarming van de kantoortoren te winnen, wordt in tegenstelling tot de solaire techniek de eigen planeet afgetapt. In de technische centrales van de Power Tower onttrekken aan de aarde gekoppelde warmtepompinstallaties geothermische warmte-energie aan de bodem en brengen deze voor het gebruik als verwarming op een hogere temperatuur. De warmtepompsystemen zijn tegelijkertijd in staat om uit het gebouw overtollige energie af te voeren. Warmtepompen werken volgens hetzelfde principe als een koelkast: Als er gekoeld moet worden, werkt het aggregaat eenvoudig omgekeerd. De energie uit de diepte komt op twee manieren bij de warmtepompinstallaties. Verdeeld over twee aardsonde-velden doorkruisen in totaal 46 buisleidingstrengen de bodem, die twee aan twee loodrecht tot 150 meter diepte doordringen. Na een 180 U-bocht aan het onderste uiteinde, stroomt de in de bodem opgewarmde vloeibare warmtedrager door de leidingen terug naar het gebouw. Tezamen bereiken de aardwarmtesondes een totale lengte van meter. Bovendien circuleert er ook aardwarmte door de in totaal 90 fundamentpalen, waarop het 75 meter hoge kantoorgebouw staat. In de betonnen palen zijn buisleidingen opgenomen, die afhankelijk van de verwarmingof koelbehoefte op tien meter diepte warmte aan de bodem onttrekken, of uit het gebouw warmte naar de bodem leiden. Water: Het rekencentrum wordt gekoeld door een constante watertemperatuur. Uit twee bronnen wordt uit het grondwater voor de verwarming in de winter warmteenergie gewonnen. In de zomer dient het bronwater vooral als koelwater voor het rekencentrum en de koeling van de luchtverversing. Als er verwarmingsenergie nodig is, werkt het systeem als warmteterugwinning: In het koelcircuit van het rekencentrum wordt het water verwarmd, zodat de warmte vervolgens weer via de waterpompen verder kan worden gebruikt voor de verwarming van het gebouw. Het energieconcept stelt hoge eisen aan het centrale zenuwstelsel van het gebouw de gebouwautomatisering. De Power Tower stelt met het laagste energieverbruik, gereduceerde koellasten en het gebruik van geothermie en zonne-energie, de laatste stand van de techniek ten toon. Het innovatieve energieconcept stelt echter ook hoge eisen aan de regeltechniek. Wisselende bedrijfsomstandigheden en belasting, naast de gelijktijdigheidfactoren bij de verwarmingsbehoefte voor de verschillende zones in het gebouw en de koelbehoefte ten behoeve van het rekencentrum dit alles vereist een intelligent belastingsmanagement en navenante stuur- en regelprocedures. Verwarming, koeling en ventilatie van de Power Tower worden verzorgd en gestuurd via zeven technische centrales. Radiatoren, koelplafonds en ventilatorconvectoren worden via afzonderlijke ruimtecontrollers van het type SAUTER ecos aangestuurd. Conform ontwerp worden +/ datapunten in de gebouwautomatisering geïntegreerd. Voor de bewaking van ca. 420 brandbeveiligingskleppen in het ventilatiesysteem wordt een apart bussysteem gebouwd. Het beheersysteem, dat ook de bewaking van de brandbeveiligingskleppen grafisch weergeeft, wordt gerealiseerd met de SAUTER gebouwmanagement-software novapro Open. Hierdoor kunnen alle gebruikersprofielen en het gebruikersmanagement worden gecentraliseerd op een centrale databank, zodat de gebruiker een betrouwbaar, optimaal functionerend managementsysteem ter beschikking heeft. SAUTER heeft tevens voor het Power Tower project de opdracht verworven om een energiemonitoringsysteem met aparte displayunits te implementeren. Samenvattend: Het consequente gebruik van hernieuwbare energie is samen met de in de façade geïntegreerde fotovoltage-installatie een voorbeeld voor vernieuwende, energie-efficiënte concepten van moderne industrieobjecten. De Power Tower van Energie AG te Linz zet wereldwijd een nieuwe technologische standaard op het gebied van energie-efficiëntie ten behoeve van grote kantoorgebouwen. Her revolutionaire energieconcept maakt het nieuwe hoofdkantoor van Energie AG Oberösterreich tot het eerste kantoorgebouw met energieneutraal karakter. 16 Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 17

10 Facts interviewde gerenommeerde vakmensen uit verschillende professionele disciplines over het thema: situatie en kansen bij het gebruik van hernieuwbare energie. Prof.dr.ing. M. Sc. Econ. Manfred Hegger Vakgebied ontwerpen en energie-efficiënt bouwen aan de TU Darmstadt, Duitsland facts: Is efficiënt en zinvol gebruik van hernieuwbare energiebronnen in de bouw nu reeds mogelijk? Hegger: Gebouwen onderscheiden zich op een zeer wezenlijk punt van veel andere objecten in onze dagelijkse gebruik. Ze voldoen aan alle voorwaarden voor het gebruik van hernieuwbare energiebronnen. Ze zijn in contact met de aardbodem en kunnen dicht aan de oppervlakte haar gelijkmatige temperatuurniveau of de aardwarmte uit diepere lagen benutten. Ze staan in de open lucht, en kunnen zich drukverschillen en windenergie tot nut maken. Ze zijn blootgesteld aan het daglicht en kunnen op die manier de krachtigste energiebron aftappen die ons ter beschikking staat: de zon. Afhankelijk van de plaats zijn er nog meer energiebronnen beschikbaar: Grondwater en stromend water, biomassa en -gas, om er maar enkele op te noemen. Gebouwen kunnen zich in toenemende mate bevrijden van kosten, onzekerheden en risico s van conventionele energiebronnen. De uitdaging van duurzame ontwikkeling biedt geweldige kansen voor de bouwsector: wetenschappelijke, technische en vormgevende vernieuwing in een al lang niet meer bijzonder innovatieve branche, nieuwe exportkansen en opnieuw een rol als impulsgever voor maatschappelijke ontwikkelingen op lange termijn. Evenzo hoog zijn de verwachtingen aan het creatieve opinieleiderschap van de architecten. Efficiënt gebruik van resources en energie wordt zo een centraal kwaliteitskenmerk in de architectuur. Wij beschikken over geperfectioneerde technologie voor efficiënt gebruik van de bronnen die de aarde ons biedt, zonder haar natuurlijke schoonheid aan te tasten. Bovendien geldt: de middelen van de architectuur zijn tegelijkertijd de instrumenten van materiaal- en energie-efficiënt bouwen: zoals lichtheid en massa, bescherming en transparantie, textuur en kleur, oppervlakteeconomie en ruimtelijke werking. Creatief toegepast in verbinding met nieuwe technologie en herziene doelstellingen, ontstaat er een nieuwe bouwcultuur: duurzaam en efficiënt. Architecten stellen zichzelf bij de bouw meer en meer de globale en maatschappelijke vragen voor de lange termijn, en creëren gebouwde beelden die hier antwoorden op formuleren. Rolf Disch, architectenbureau voor zonnearchitectuur, Freiburg, Duitsland facts: Brengt het gebruik van hernieuwbare energie veranderingen met zich mee voor de architectuur? Welke vormgevende aspecten spelen daarbij een rol? disch: Het gebruik van hernieuwbare energie is bezig het vormgevende uitgangspunt te veranderen. De zonnearchitectuur wordt in de volgende tien tot vijftien jaar de standaard en gaat het stedenbouwkundige ontwerp mede beïnvloeden. Het begint met de oriëntatie van de gebouwen, de aanleg van verkeerswegen, de vraag hoe een nieuw woongebied met energie wordt verzorgd. Wat de vormgeving betreft, mag en moet het gebruik van hernieuwbare energie ook optisch aan het gebouw naar voren komen. facts: Is voor de planning van de gebouwtechniek een holistische zienswijze nodig? disch: De energie-efficiënte bouwwijze van gebouwen werpt ook de vraag op waarmee het gebouw kan worden gekoeld. Hiervoor is een integraal totaalconcept nodig, want voor de koeling moet zo mogelijk geen extra conventionele energie worden gebruikt. Voorbeelden zijn passieve koeling of intelligente façades, die in de zomer de warmte buiten houden, maar in de winter de warmte naar binnen leiden. facts: Welke plaats dicht u het gebruik van hernieuwbare energie toe bij nieuwbouw of bij modernisering? Moschberger: Vanwege de door de Europese Unie voorgeschreven doelstellingen voor de klimaatbescherming en de door de lidstaten aangegane verplichtingen, speelt hernieuwbare energie in de hele bouwsector een steeds grotere rol. Op grond van het grote aantal wooncomplexen die voor 1977 zijn gebouwd, is het gebruik van regeneratieve energiebronnen en de sanering van bestaande gebouwen de grootste uitdaging. Thans wordt de inpassing van installaties die hernieuwbare energie gebruiken, openbaar financieel ondersteund. Gezien de huidige politieke debatten in Frankrijk, zal het echter op middellange termijn pas wettelijk worden verplicht. Christopher Moschberger, leider van de sector energie-efficiëntie en hernieuwbare energie van het Elzassische ondernemingsnetwerk Cluster énergivie, Frankrijk Anderzijds heeft de overheid in het verleden het aspect van energie-efficiëntie verwaarloosd. Dit is inmiddels radicaal veranderd. Energie-efficiëntie en energie zuinige gebouwen staan absoluut in het middelpunt van de belangstelling. Het gebouw van de toekomst produceert meer energie dan het verbruikt. Om dat te bereiken, moeten installaties voor de opwekking van hernieuwbare energie optimaal samenwerken met de maatregelen op het gebied van de energie-efficiëntie, zoals ventilatie en regulering. De gebouwtechniek en een holistische zienswijze bij het ontwerp gaan daarom in de toekomst een beslissende rol spelen. 18 Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 19

11 Producten, nieuwtjes Eén voor allen. De thermische aandrijving die altijd past. Regelprecisie is vooral nodig daar waar het klimaat direct invloed heeft op de omgeving waarin mensen verblijven. Verwarmings- en koelsystemen, zoals vloerverwarming en radiatoren, koelplafonds en klimaatconvectoren, hebben een nauwkeurige regeling nodig. Juist in dit soort systemen treft men de meest verschillende installatiesystemen aan. Met SAUTER AXT2 is er nu een aandrijving voor alle toepassingen, die eenvoudig en snel gemonteerd kan worden. Flexibele aanpassing aan de manier Geruisloos en met een lange van aansturen en betrouwbaar in levensduur. het gebruik. De thermische aandrijving SAUTER AXT2 zorgt De thermische aandrijving kan aan de verschillende fluisterzacht voor een constante ruimtetemperapast. regelingsprincipes worden aangetuur. De gebruiker ervaart van de onzichtbaar Afhankelijk van de vereiste aansturing werkende regeling alleen het aangename kunnen radiatoren en change-over systemen ruimteklimaat. Betrouwbaar gedurende de met een eenvoudige tweepuntsturing, pulspauze gehele levensduur, want de elektrische com- modulatie of een continue sturing door ponenten en het uitzetelement van de ther- middel van modulerende signalen gestuurd mische ventielaandrijving zijn extra beschermd worden. De eenvoudige aanpassing aan de tegen vocht. slag van het ventiel en 125 N stelkracht Fabien Peter leiding zorgen ervoor dat er ook na vele bedrijfsjaren Eenvoudige bediening bij controle en Productmanagement veldapparatuur geen energieverliezen kunnen ontstaan. onderhoud. Productmanager ventielen/aandrijvingen De stelaandrijving SAUTER AXT2 garandeert Voor eenvoudig onderhoud is de actuele stand ook bij toenemende ventielslijtage voldoende van de aandrijving zichtbaar en kan ook afsluiting. gemakkelijk worden geconstateerd door er aan te voelen. De uitvoering met de On/Off In een handomdraai gemonteerd en handinstelling maakt het mogelijk dat een aangesloten. hydraulisch circuit handmatig geopend en De gepatenteerde Low-Force-Locking en de afgesloten kan worden. Hierdoor kan er bijvoorbeeld eenvoudige aansluiting voor de voeding met bij het in bedrijfstellen eenvoudiger de SAUTER-connector, zorgen voor tijdsbesparende worden ontlucht. montage op de verschillende ventielen. Met één handgreep kan de SAUTER AXT2 SAUTER AXT2 is de nieuwe innovatieve ontwikkeling aandrijving ook op moeilijk toegankelijke van de thermische aandrijftechno- plaatsen gemakkelijk gemonteerd worden. De logie voor naregelafsluiters in ruimtetemperatuurregelingen: aandrijving wordt eenvoudig, zonder kracht Energie-efficiënte regeltechniek op het ventiel geschoven en met de bajonetsluiting verenigd met design geeft een rendabel, effischillende vergrendeld. De stekker, die met verciënt en modieus gebruik van verwarmings- en functies en klantspecifieke kabeluitvoeringen koelsystemen in verblijfsruimtes. kan worden geleverd, zorgt voor de eenvoudige elektrische aansluiting. 20 Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 21

12 sauter ter PLAAtse Basel verslaat Kyoto Een winst voor milieu en opdrachtgevers. Wie de toekomst wil creëren, moet bij zichzelf beginnen. in het Kyoto protocol hebben zich intussen 136 landen verplicht in de periode 2008 tot 2012 hun broeikasgasemissies met gemiddeld 5,2 % te reduceren. Veel landen komen ver boven hun verplichting uit. Andere landen, evenals woningbezitters en industriële ondernemingen, blijven onder de overeengekomen maatstaf. sauter toont met het voorbeeld van de eigen nieuwbouw hoe men stap voor stap de emissie voor de helft kan reduceren. 1 Ulrich Debrunner, dipl. mach. ing. HTL/STV Productieleider Wie energie-efficiëntie predikt, moet het ook zelf in praktijk brengen. Deze claim hebben de projectontwerpers van de nieuwbouw van de fabriek van SAUTER voor productie, montage en beheer, voorbeeldig in praktijk gebracht. Het concept toont hoe men niet alleen het energieverbruik drastisch kan verlagen, maar daarbij ook het comfort en de gebruikskwaliteit duidelijk verhoogt. En dat nog wel kostenneutraal! Vooropgesteld dat de productie en logistiek op locatie Basel gehandhaafd dient te worden, ging het erom vier vraagstukken op te lossen: 1 De oude bouwwerken dienen om bouwkundige en arbeidstechnische redenen te worden vervangen. Bijvoorbeeld het draagvermogen van de plafonds, de brandbeveiliging, etc., voldoen niet meer aan de huidige eisen. 2 Vanwege ontbrekende isolatie groeien de exploitatiekosten voortdurend en dienen deze te worden verlaagd. De buitenzijde van het gebouw moest daartoe compleet worden gesaneerd. 3 Volgens de uitstraling en filosofie van de onderneming, dient er een representatief kader voor klanten, leveranciers en medewerkers in het leven te worden geroepen. 4 De verkeers- en goederenstroom en de logistiek, moet optimaal worden aangepast aan de huidige just-in-time processen. Genoeg potentieel voor verandering om uiteindelijk na te gaan denken over nieuwbouw. Binnen slechts 10 jaar de co 2 emissie meer dan de helft reduceren. De eerste opgave op het gebied van klimaatbescherming en energie-efficiëntie heeft SAUTER al vier jaar geleden deels gerealiseerd, toen de verwarmingsinstallatie werd gesaneerd en er werd omgeschakeld op een moderne gasverwarming. Met deze investering kon de CO 2 -waarde reeds 32 % tot 34 % worden verlaagd. Het examenwerkstuk maakt SAUTER nu met de nieuwbouw in Basel: Het resultaat bij voltooiing in 2010 wordt een duidelijke energiebesparing en daarmee wordt de CO 2 -waarde dan nogmaals verlaagd tot ca. 55 % ten opzichte van de uitgangswaarde in het jaar Bouwen in de MinerGie standaard. De MINERGIE -standaard is in Zwitserland een vrijwillige bouwnorm die het rationele energiegebruik en de brede toepassing van hernieuwbare energie mogelijk maakt. Dit bij gelijktijdige verbetering van de levenskwa- liteit, veiligstelling van het concurrentievermogen en verlaging van de milieubelasting. Bij MINERGIE wordt het doel, grenswaarden in energieverbruik, gedefinieerd. De wegen die daartoe leiden zijn vele. Belangrijk is dat het hele gebouw wordt gezien als integraal systeem: de gebouwbuitenzijde met de installatietechniek. Na controle van het ontwerp en berekeningen, werd voor de SAUTER nieuwbouw de MINERGIE -standaard vastgesteld. Als het gebouw is voltooid en we erin zijn getrokken, krijgt SAUTER het begeerde kwaliteitslabel. de voorwaarden: Grondwater-warmtepompinstallatie (gebruik van het grondwater voor de verwarming en koeling van het gebouw). Levering van de verwarmingsenergie, tot een buitentemperatuur van ca. 2 C, voor 100 % door warmtepompen. Zeer goede warmte-isolatie van de ge bouwomhulling. Ventilatie voor systematische luchtverversing (gecontroleerde ventilatie met terugwinning van warmte). de meerkosten voor de MinerGie standaard: Bij de gebouwomhulling ontstaan praktisch geen meerkosten omdat de strenge warmtedissipatie eisen bij nieuwbouw in Basel bijna op het niveau van de MINERGIE - standaard liggen. De gedwongen ventilatie moet sowieso ook zonder MINERGIE -standaard worden gebouwd, omdat daarmee aan de minimale hygiënische eisen wordt voldaan, en ten dele de eventuele warmtebelasting worden afgevoerd. De gekozen manier om met grondwater te koelen is een voordelige methode voor wat betreft de energiekosten. De bouwgrond heeft bovendien het voordeel van een onderaardse grondwatertoevoer. Als er met grondwater wordt gekoeld, is het zinvol om met de warmtepomp ook de verwarmingsenergie op te wekken (gecombineerd gebruik zomer en winter). Warmteterugwinning moet bij ventilatie- en airconditioninginstallaties ook zonder MINERGIE -standaard worden ingebouwd. De MINERGIE -meerkosten voor het grondwatergebruik (broninstallatie, leidingen, warmtepomp, etc.) zouden op gelijke hoogte staan met de conventionele meerkosten voor het gebruik van een koelmachine met absorptiekoeler (de verwarmingsenergie zou bij deze configuratie echter tot 100 % door de bestaande gasverwarming worden geleverd). slotsom: Door een goed geïsoleerde gebouwomhulling en door het gebruik van het grondwater als hernieuwbare energiebron, worden nogmaals energiekosten bespaard en wordt de CO 2 uitstoot wederom met ca. 20 % verlaagd. Geregeld en bestuurd door toepassing van de nieuwste gebouwautomatisering, het SAUTER EY-modulo systeem. Door de hogere oppervlaktetemperaturen en de luchtverversing wordt het ruimteklimaat verbeterd en daarmee het algemene comfort van de gebruiker. Reeds in de planningsfase is er over optimalisatie bij het gebruik van energie tijdens het bedrijf nagedacht. Met het SAUTER ECO 10 energieefficiëntie programma moeten de exploitatie- en bedrijfskosten stap voor stap duurzaam verder worden verlaagd. Zo help het totaalconcept uiteindelijk ook bij het waardebehoud van het gebouw op de lange termijn. 22 Sauter Facts N 19 Sauter Facts N 19 23

o Center SAUTER Vision Center altijd het overzicht bewaren.

o Center SAUTER Vision Center altijd het overzicht bewaren. AUT AU UTE E ER Visio Vision sio io o Center Vision Center altijd het overzicht bewaren. Moderne gebouwautomatisering wordt steeds complexer: met Vision Center is de bewaking van uw installatie echter

Nadere informatie

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt Il sole come partner Concept Ecovision schermature solari Colt Concept Ecovision Verantwoord ondernemen, zorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen en gebruik maken Energie besparen: een visie Energie

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

SAUTER EY-modulo. Compatibiliteit voor een veilige investering.

SAUTER EY-modulo. Compatibiliteit voor een veilige investering. SAUTER EY-modulo Compatibiliteit voor een veilige investering. Comfort voor groeiende eisen modulair, efficiënt, compatibel. Het nieuwe SAUTER EY-modulo 2. SAUTER EY-modulo 2 de nieuwe generatie intelligente

Nadere informatie

Automatisering die ons verbindt. Inspired by flexibility

Automatisering die ons verbindt. Inspired by flexibility Automatisering die ons verbindt Inspired by flexibility 2 AUTOMATISERING OPENHEID 3 Wat onze klanten waarderen: onze openheid en flexibiliteit Dat maakt de samenwerking met ons zo gemakkelijk Er zijn vele

Nadere informatie

STEK. airconditioning. airconditioning. warmtepompen. vullen met koudemiddel

STEK. airconditioning. airconditioning. warmtepompen. vullen met koudemiddel Als specialist werken wij samen met u als Installateur. Een logische combinatie. warmtepompen computerruimtekoeling Koeltechnisch handelen Vacumeren Luchtbehandeling DRUKPBEPROEVING vullen met koudemiddel

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Meer efficiency, meer comfort, minder kosten: de revolutionaire draadloze ruimtetemperatuurregeling met het Dynamisch Energie Management (DEM)

Meer efficiency, meer comfort, minder kosten: de revolutionaire draadloze ruimtetemperatuurregeling met het Dynamisch Energie Management (DEM) VERWARMEN/KOELEN D R A A D LOZ E R U I M T E- T E M P E R AT U U R R E G E L I N G MET DEM Meer efficiency, meer comfort, minder kosten: de revolutionaire draadloze ruimtetemperatuurregeling met het Dynamisch

Nadere informatie

Natuurlijk en slim verwarmen

Natuurlijk en slim verwarmen LIVING Environment Systems Natuurlijk en slim verwarmen met de modernste lucht/water-warmtepomptechnologie ZUINIG, MILIEUVRIENDELIJK EN TOEKOMSTGERICHT 3 Ecodan Next Generation Ecodan 100% ontworpen door

Nadere informatie

SAUTER EY-modulo. Techniek in haar meest natuurlijke vorm: modulair, groeiend, energie-efficiënt.

SAUTER EY-modulo. Techniek in haar meest natuurlijke vorm: modulair, groeiend, energie-efficiënt. SAUTER EY-modulo Techniek in haar meest natuurlijke vorm: modulair, groeiend, energie-efficiënt. SAUTER systemen en veldappartuur zijn toonaangevend voor de hoge standaard van de modernste technologie

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen"

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: Zonwering al in bouwontwerp meenemen ~omazo..... j\ Hoofdbedrijfs(hap l'v Ambachte'ß -c TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen" AUTOMATISCHE ZONWERING BESPAART ENERGIE EN VERBETERT BINNENKLIMAAT Automatische zonwering kan op kantoor en

Nadere informatie

Een warm onthaal begint bij Albrand

Een warm onthaal begint bij Albrand Een warm onthaal begint bij Albrand Een warm onthaal begint bij Albrand De zekerheid van 30 jaar vakmanschap 02 De 10 zekerheden die we installateurs en eindgebruikers bieden, zorgen ervoor dat we al meer

Nadere informatie

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Als een ideale werking en een goed design elkaar innovatief aanvullen, hebben wij alles goed gedaan. Esthetische eisen vertalen in een goed design is één ding

Nadere informatie

Persbericht. Bouwen aan de toekomst met PAVA- TEX DIFFUTHERM. Woon- en handelshuis Kalkbreite, Zürich

Persbericht. Bouwen aan de toekomst met PAVA- TEX DIFFUTHERM. Woon- en handelshuis Kalkbreite, Zürich Persbericht Fribourg, september 2013 Woon- en handelshuis Kalkbreite, Zürich Bouwen aan de toekomst met PAVA- TEX DIFFUTHERM Hybride-bouwwijze volgens de Minergie-P-ECO-standaard Voor energie-efficiëntie,

Nadere informatie

N 1. solution. climate BUILDINGS. for sustainable - 1 NL1

N 1. solution. climate BUILDINGS. for sustainable - 1 NL1 N 1 climate solution for sustainable BUILDINGS NL1-1 Een SAPP ceiling is zowel ecologisch als architecturaal het aangewezen klimaatsysteem voor zeer uiteenlopende projecen. Smart Acoustic Passive Power

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Meer comfort en minder energieverbruik?

Meer comfort en minder energieverbruik? Meer comfort en minder energieverbruik? Het kan, met intelligente sturing van zonwering, HVAC en verlichting Answers for infrastructure Geïntegreerd management van verlichting, binnenklimaat én zonwering

Nadere informatie

Geïntegreerde klimaatsystemen voor gebouwen

Geïntegreerde klimaatsystemen voor gebouwen Geïntegreerde klimaatsystemen voor gebouwen Uw huis is uw thuis. U komt er tot rust, besteedt er tijd met vrienden en familie. De ruimte waar u verblijft, moet daarom comfortabel en behaaglijk zijn als

Nadere informatie

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP De duurzame energiebron is onuitputtelijk, maar heeft een te laag temperatuurniveau om de CV rechtstreeks op aan te kunnen sluiten. De temperatuur zal dus eerst verhoogd moeten worden, waardoor wij onze

Nadere informatie

Het optimale klimaat voor uw gasten... KOUDETECHNIEK. koudetechniek procestechniek cellenbouw airconditioning service en beheer

Het optimale klimaat voor uw gasten... KOUDETECHNIEK. koudetechniek procestechniek cellenbouw airconditioning service en beheer Het optimale klimaat voor uw gasten... KOUDETECHNIEK koudetechniek procestechniek cellenbouw airconditioning service en beheer Het optimale klimaat voor uw gasten? Onze zorg! Voor de beheersing van het

Nadere informatie

geotherm hybride systeem

geotherm hybride systeem geotherm hybride systeem Duurzaam comfort door slimme samenwerking 01-08 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Volop comfort Verwarmen, koelen én heerlijk warm water Met het geotherm hybride systeem

Nadere informatie

geotherm hybride systeem Duurzaam genieten van maximaal comfort

geotherm hybride systeem Duurzaam genieten van maximaal comfort geotherm hybride systeem Duurzaam genieten van maximaal comfort geldig vanaf 01.09.2012 Volop comfort Verwarmen, koelen én heerlijk warm kraanwater s Winters lekker behaaglijk, in de zomer heerlijk koel

Nadere informatie

Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + =

Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + = Duurzaam woon- en werkcomfort door gebruik van natuurlijke energiebronnen! + = Krachten gebundeld... Pionier op het gebied van bodemenergie! Energiezuinige verwarmings- en koelingsproducten Geotherm Energy

Nadere informatie

Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN

Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN Persmap Januari 2014 ARIANEXT, EEN COMPLEET GAMMA WARMTEPOMPEN VOOR ENERGIEZUINIGE WONINGEN Chaffoteaux vergroot zijn gamma multi-energiesystemen voor de verwarming

Nadere informatie

Energie voor het leven

Energie voor het leven Energie voor het leven De warmtepomp van IDM verwarmt en koelt voor nu en in de toekomst Warmtepomp van Aarde... betekent voor ons allemaal zekerheid, warmte en thuis Horizontale bodemwisselaar Op een

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen met gas

Duurzaam verwarmen en koelen met gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen met gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

Duurzaam, mvo, energiezuinig & klimaatneutraal

Duurzaam, mvo, energiezuinig & klimaatneutraal Duurzaam, mvo, energiezuinig & klimaatneutraal Huidge situatie aarde Het klimaat verandert, de aarde warmt op Huidge situatie energie Energievoorraad stagneert Huidge situatie bevolking De arbeidsmarkt

Nadere informatie

Warmtepompen. Winst voor u, en voor onze aarde. Energiebesparende oplossingen voor bij u thuis

Warmtepompen. Winst voor u, en voor onze aarde. Energiebesparende oplossingen voor bij u thuis Warm water duur zame Ener gie VERWARMING Warmtepompen. Winst voor u, en voor onze aarde Energiebesparende oplossingen voor bij u thuis STIEBEL ELTRON - Systemen voor een laag energieverbruik In de nabije

Nadere informatie

Al 90 jaar uw bouwpartner... Duurzaam bouwen volgens de passiefbouwwijze. www.linden.be www.pamaflex.eu

Al 90 jaar uw bouwpartner... Duurzaam bouwen volgens de passiefbouwwijze. www.linden.be www.pamaflex.eu Al 90 jaar uw bouwpartner... Duurzaam bouwen volgens de passiefbouwwijze www.linden.be www.pamaflex.eu Warmte-/energiebalans bij conventionele bouwwijze 1. Verliezen door muren en vensters 2. Verliezen

Nadere informatie

Natuurlijk en slim verwarmen

Natuurlijk en slim verwarmen Lu LU C H T / WAT E R Natuurlijk en slim verwarmen met de modernste warmtepomptechnologie van Verisol 3 Ga voor optimaal comfort zonder co2 uitstoot en een minimum aan verbruik Ecodan Next Generation Boiler

Nadere informatie

WARMTEPOMPEN. WINST VOOR U, EN VOOR ONZE AARDE

WARMTEPOMPEN. WINST VOOR U, EN VOOR ONZE AARDE WARM WATER DUURZAME ENERGIE VERWARMING WARMTEPOMPEN. WINST VOOR U, EN VOOR ONZE AARDE ENERGIEBESPARENDE OPLOSSINGEN VOOR BIJ U THUIS STIEBEL ELTRON - SYSTEMEN VOOR EEN LAAG ENERGIEVERBRUIK In de nabije

Nadere informatie

dietrisol EEN RENDERENDE INVESTERING VOOR EEN DUURZAAM COMFORT 100% Gratis energie 100% Hernieuwbare energie 100% Gegarandeerd comfort

dietrisol EEN RENDERENDE INVESTERING VOOR EEN DUURZAAM COMFORT 100% Gratis energie 100% Hernieuwbare energie 100% Gegarandeerd comfort dietrisol Z o n n e s y s t e m e n 100% Gratis energie 100% Hernieuwbare energie 100% Gegarandeerd comfort EEN RENDERENDE INESTERING OOR EEN DUURZAAM COMFORT Duurzaam mfort Zonneenergie GRATIS, ONUITPUTTELIJK,

Nadere informatie

Alezio. >> Een winnende investering >> Tot 70% energiebesparing >> Behoud van het milieu. Warmte in al zijn éénvoud, warmte uit de lucht!

Alezio. >> Een winnende investering >> Tot 70% energiebesparing >> Behoud van het milieu. Warmte in al zijn éénvoud, warmte uit de lucht! ZONNESYSTEMEN HOUT WARMTEPOMPEN CONDENSATIE OLIE/GAS Alezio WARMTEPOMPEN LUCHT/WATER EASYLIFE Warmte in al zijn éénvoud, warmte uit de lucht! >> Een winnende investering >> Tot 70% energiebesparing >>

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

OXYGEN. Brochure 2012-2013.NL

OXYGEN. Brochure 2012-2013.NL OXYGEN Brochure 0-03.NL DE ADEMENDE RADIATOR: Intelligent en hygiënisch ventileren Jaga Oxygen is geen traditionele ventilatie, maar een intelligent gestuurd en energiebesparend luchtverversingssysteem.

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

wat dient u te weten voor 26/09/2015?

wat dient u te weten voor 26/09/2015? ErP Verordening - Ecodesign en energielabels ErP Verordening, Ecodesign en energielabels: wat dient u te weten voor 26/09/2015? Bereid u perfect voor op de ErP verordening inzake Ecodesign en energielabels,

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

Een nieuw tijdperk van intelligente warmtepompen: flexotherm & flexocompact Green iq

Een nieuw tijdperk van intelligente warmtepompen: flexotherm & flexocompact Green iq Warmtepompen Een nieuw tijdperk van intelligente warmtepompen: flexotherm & flexocompact Green iq Het goede gevoel de juiste keuze te maken. Duurzaam genieten van extra comfort. Elke tijdperk kent zijn

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

One for LIGHT. One for ENERGY. One for THE PLANET THERMOBEL TRI PASSIVE GLASS FOR ACTIVE LIVING GLASS UNLIMITED

One for LIGHT. One for ENERGY. One for THE PLANET THERMOBEL TRI PASSIVE GLASS FOR ACTIVE LIVING GLASS UNLIMITED One for LIGHT One for ENERGY One for THE PLANET THERMOBEL TRI PASSIVE GLASS FOR ACTIVE LIVING GLASS UNLIMITED Hoe ziet het huis van de toekomst 1. HOGE LICHTTRANSMISSIE 2. OPTIMAAL GEBRUIK VAN DE ZONNE-ENERGIE

Nadere informatie

GT 120 GIETIJZEREN GAS / STOOKOLIEKETEL, VLOERMODEL

GT 120 GIETIJZEREN GAS / STOOKOLIEKETEL, VLOERMODEL ZONNE-ENERGIE HOUT WARMTEPOMPEN GAS/STOOKOLIE CONDENSATIE GIETIJZEREN GAS / STOOKOLIEKETEL, VLOERMODEL ADVANCE Grenzeloos comfort >> >> >> Geluidsarme werking en Lange levensduur Oplossingen en Comfort

Nadere informatie

moduweb Vision Alle stations op een rij: visualiseren, analyseren, bedienen.

moduweb Vision Alle stations op een rij: visualiseren, analyseren, bedienen. moduweb Vision Alle stations op een rij: visualiseren, analyseren, bedienen. 2 Ik wil overzicht hebben. moduweb Vision biedt volledige toegang tot de installatie Eenvoudig en overzichtelijk Eenvoudig vanaf

Nadere informatie

De beste investering op het gebied van condensatie. >> Gegarandeerd hoog rendement >> Warm water in overvloed >> Eenvoudig in te bouwen

De beste investering op het gebied van condensatie. >> Gegarandeerd hoog rendement >> Warm water in overvloed >> Eenvoudig in te bouwen C o n d e n s a t i e G a s w a n d k e t e l Vivadens EASYLIFE De beste investering op het gebied van condensatie >> Gegarandeerd hoog rendement >> Warm water in overvloed >> Eenvoudig in te bouwen DE

Nadere informatie

Warmtepompen. Standaard en TOP-klasse

Warmtepompen. Standaard en TOP-klasse Warmtepompen Standaard en TOP-klasse Geveke is met ruim 40 jaar ervaring specialist in het adviseren, leveren, samenbouwen en in werking stellen van producten en systemen voor uw gebouw en productieproces.

Nadere informatie

RAFFINESSE TECHNOLOGIE ONTMOET KWALITEIT. De ideale glasgevel

RAFFINESSE TECHNOLOGIE ONTMOET KWALITEIT. De ideale glasgevel Het isolatieglas met jaloezieën TECHNOLOGIE ONTMOET KWALITEIT sunblind visor privacy protection De ideale glasgevel In moderne gevels, met name bij structurele beglazing, is goed zonwerend glas een must.

Nadere informatie

Toch is het niet terecht alleen

Toch is het niet terecht alleen Tekst: ing. Henry Ossevoort Energiebesparing en energie-efficiëntie Energy Efficiency - deze woorden hoor je overal in de gebouwde omgeving. Meestal, ik zeg meestal, wordt dit vertaald naar installaties

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

De combinatie van een gezond binnenklimaat, energie besparen en duurzame schoonheid in één kozijn

De combinatie van een gezond binnenklimaat, energie besparen en duurzame schoonheid in één kozijn De combinatie van een gezond binnenklimaat, energie besparen en duurzame schoonheid in één kozijn De pluspunten van het MOVAIR+ VISION kozijn Verbetering energielabel U-waarde 0,80 W/m²K 0.15 - -0.24 EPC

Nadere informatie

De nieuwe manier van energiebeheer in gebouwen en wooncomplexen

De nieuwe manier van energiebeheer in gebouwen en wooncomplexen close to you CITY Een schat aan informatie voor gebouwbeheerders, investeerders, architecten, planners en installateurs. Bezoek de City en doe uw voordeel met de geboden oplossingen: De combinatie van

Nadere informatie

Lucht om te leren. TROX SCHOOLAIR Energiebesparende ventilatie-oplossingen voor scholen

Lucht om te leren. TROX SCHOOLAIR Energiebesparende ventilatie-oplossingen voor scholen Lucht om te leren TROX SCHOOLAIR Energiebesparende ventilatie-oplossingen voor scholen The art of handling air Goede lucht is een stuk levenskwaliteit. Of het nu in de natuur of in een gesloten ruimte

Nadere informatie

BETER ZIEN. LED-VERLICHTING IN DE INDUSTRIEHAL.

BETER ZIEN. LED-VERLICHTING IN DE INDUSTRIEHAL. BETER ZIEN. LED-VERLICHTING IN DE INDUSTRIEHAL. TAUREO EEN OVERSTAP DIE DE MOEITE WAARD IS. Als u het verlichtingssysteem in uw productiehallen, logistieke centra of magazijnen wilt vervangen, is het LEDlichtlijnsysteem

Nadere informatie

Energie en comfort in duurzame gebouwen

Energie en comfort in duurzame gebouwen Energie en comfort in duurzame gebouwen Aluminium Experience Day 30 augustus 2011 Dr.ir.arch. Griet Verbeeck (PHL & K.U.Leuven) DUURZAME GEBOUWEN KLIMAATSVERANDERING UITPUTTING NATUURLIJKE RIJKDOMMEN DUURZAAMHEID

Nadere informatie

Wij hebben het antwoord voor de woningtechniek van de toekomst.

Wij hebben het antwoord voor de woningtechniek van de toekomst. Maak uw woning toekomstklaar en efficiënt. Minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen? Met hernieuwbare energieën uw kosten verlagen? Met een intelligente regeling efficiëntie koppelen aan comfort?

Nadere informatie

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond.

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Verbeter uw comfort met de ideale zonwerende en isolerend glasfolie. Verbeter de isolatie tot 41% (K-waarde), bespaar energie, hou overdreven warmte buiten

Nadere informatie

Configureerbare industriële PC's met Core-i7-processor Maximale performance bij gering energieverbruik

Configureerbare industriële PC's met Core-i7-processor Maximale performance bij gering energieverbruik Configureerbare industriële PC's met Core-i7-processor Maximale performance bij gering energieverbruik Door Harm Geurink, Productmanager Control & Industry Solutions bij Phoenix Contact, Nederland hgeurink@phoenixcontact.nl

Nadere informatie

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS:

7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: TANGRAMHUIS 7 STAPPEN VOOR ENERGIEBESPARING IN EEN TANGRAMHUIS: 1 - ZON - Maak gebruik van de zon, de enige kostenloze energieleverancier! Onze woningen worden naar de zon georiënteerd, dat wil zeggen

Nadere informatie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie 1 Bosch Solar zonne-energie 2 Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag uit. Huishoudelijke apparaten,

Nadere informatie

NIEUW. Henrad Softline m eco4 EUROPA S MEEST EFFICIËNTE RADIATOR. epc. reductie + 20 % besparing. Softline M Eco4. nederland

NIEUW. Henrad Softline m eco4 EUROPA S MEEST EFFICIËNTE RADIATOR. epc. reductie + 20 % besparing. Softline M Eco4. nederland NIEUW Henrad Softline m eco4 EUROPA S MEEST EFFICIËNTE RADIATOR epc reductie + 20 % besparing Softline M Eco4 nederland MEETBAAR BETER Warmteafgifte-rendement de ultieme epc-verlagende radiator er Kan

Nadere informatie

Schwank infraroodverwarming Principe en werking

Schwank infraroodverwarming Principe en werking Schwank infraroodverwarming Principe en werking De zon: de natuurlijkste verwarming ter wereld Behagelijkheid door infrarood-warmte Het principe van onze verwarmingen hebben we van de natuur afgekeken.

Nadere informatie

D. Deijs. Gebouwautomatisering voor u!

D. Deijs. Gebouwautomatisering voor u! D. Deijs Gebouwautomatisering voor u! Agenda Introductie Regel Partners Case Hogeschool Rotterdam Applicatie software op één locatie Beheer van Software Afstandbeheer GBS optimaliseren & duurzaam automatiseren

Nadere informatie

CIAT installeert zijn HEE-technologie in Bluebox gebouw in Genève

CIAT installeert zijn HEE-technologie in Bluebox gebouw in Genève CIAT installeert zijn HEE-technologie in Bluebox gebouw in Genève De installatie van 230 COADIS 2 HEE (hoge energie-efficiëntie) cassettetype comfort-units hebben er aanzienlijk aan bijgedragen dat Bluebox

Nadere informatie

aardwarmte grondboringen berlinerwanden bronbemalingen brandweerputten retourbemalingen beregeningsputten deepwellbemalingen

aardwarmte grondboringen berlinerwanden bronbemalingen brandweerputten retourbemalingen beregeningsputten deepwellbemalingen aardwarmte grondboringen berlinerwanden bronbemalingen brandweerputten retourbemalingen beregeningsputten deepwellbemalingen aardwarmtebrabant.com bergmansbronbemaling.nl De beginjaren: boorstelling met

Nadere informatie

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning De laatste jaren is er qua energiebehoefte veel veranderd in de woningbouw. Voorheen waren de behoefte en kosten m.b.t. verwarming in nieuwbouw woningen

Nadere informatie

H e t W A d u s E P C p a k k e t

H e t W A d u s E P C p a k k e t Uw partner in duurzame energie H e t W A d u s E P C p a k k e t De ultieme oplossing voor uw woning v1.0 april 2009 Voorwoord WAdus BV is een jong en dynamisch bedrijf. Het bedrijf is opgericht in 2008

Nadere informatie

Zehnder WHR 918 De compacte ventilatie unit. Verwarming Koeling Ventilatie Filtering

Zehnder WHR 918 De compacte ventilatie unit. Verwarming Koeling Ventilatie Filtering Zehnder WHR 918 De compacte ventilatie unit Verwarming Koeling Ventilatie Filtering Minimale inbouwruimte garandeert maximaal frisse lucht Iedereen stelt prijs op een gezond en comfortabel binnenklimaat.

Nadere informatie

K I N J O Y K I N R O O I. 14 februari 2013

K I N J O Y K I N R O O I. 14 februari 2013 K I N J O Y K I N R O O I 14 februari 2013 I N D E X 1. LOCATIE 1.1 ligging projectgebied 1.2 locatie 1.3 bestaande situatie 1.5 ligging waterwoningen 2. EILAND 2.1 eiland 3. WATERWONING 3.1 situatie

Nadere informatie

100% frisse lucht wordt van buiten door een hoogwaardige luchtfi lter zonder pollen gefi lterd en gekoeld of verwarmd de ruimten binnengebracht.

100% frisse lucht wordt van buiten door een hoogwaardige luchtfi lter zonder pollen gefi lterd en gekoeld of verwarmd de ruimten binnengebracht. VOORDELEN FRISSE LUCHT 100% frisse lucht wordt van buiten door een hoogwaardige luchtfi lter zonder pollen gefi lterd en gekoeld of verwarmd de ruimten binnengebracht. KLIMANAUTEN koelen de lucht door

Nadere informatie

Verwarming - ecologie

Verwarming - ecologie InterSOLUTION Beste mevrouw, Beste meneer, InterSOLUTION Van Marcke maakt van deze gelegenheid gebruik u via dit persdossier haar selectie producten voor te stellen voor de beurs InterSOLUTION. U vindt

Nadere informatie

Projectplan Frisse scholen

Projectplan Frisse scholen Schoonderbeek Klimaat Techniek Projectplan Frisse scholen Schoonderbeek Klimaat Techniek Installatietechniek met een groen randje Het groene randje is de franje voorbij Steeds meer opdrachtgevers willen

Nadere informatie

De initiële investering en installatie van onze infrarood panelen zijn laag in vergelijking met conventionele verwarmingssystemen.

De initiële investering en installatie van onze infrarood panelen zijn laag in vergelijking met conventionele verwarmingssystemen. Here comes the Over Onze Producten Onze infrarood panelen behoren kwalitatief tot de absolute wereldtop en geven duurzame energie een extra dimensie. De filosofie achter deze energiebesparende producten

Nadere informatie

OPENenergy. Energiekosten zichtbaar maken- en verlagen.

OPENenergy. Energiekosten zichtbaar maken- en verlagen. OPENenergy Energiekosten zichtbaar maken- en verlagen. OPENenergy. De software met vooruitziende blik. Realiseer mogelijke besparingen. Energiebeleid, concurrentiedruk en stijgende kosten voor grondstoffen

Nadere informatie

IntelVent Ventilation Control

IntelVent Ventilation Control Vierhouterweg 54 Rabobank. 8075 BJ Elspeet Nr. 1230.75.475 Tel : 0577 49 27 62 K.v.k. De Veluwe en Twente Fax : 0577 49 27 63 Nr. 32072151 IntelVent Ventilation Control De vraaggestuurde dampkap by 1 Een

Nadere informatie

Een binnenklimaat dat werkt Productieve werkomgeving met energiebesparende ventilatie

Een binnenklimaat dat werkt Productieve werkomgeving met energiebesparende ventilatie Een binnenklimaat dat werkt Productieve werkomgeving met energiebesparende ventilatie werken De ClimaRad Comfort Solution meet en regelt het binnenklimaat per ruimte, zonder dat uw medewerkers hier iets

Nadere informatie

Met systeemoplossingen energie besparen! Hierbij uw persoonlijke tegoedbonnen ter waarde van EUR 2.625,-

Met systeemoplossingen energie besparen! Hierbij uw persoonlijke tegoedbonnen ter waarde van EUR 2.625,- Met systeemoplossingen energie besparen! Hierbij uw persoonlijke tegoedbonnen ter waarde van EUR 2.625,- Energie-efficientie voor alle energiedragers Het complete programma met perfect op elkaar afgestemde

Nadere informatie

ROTEX hybride gaswarmtepomp Een sterk duo.

ROTEX hybride gaswarmtepomp Een sterk duo. ROTEX hybride gaswarmtepomp Een sterk duo. De nieuwe ROTEX HPU hybrid hybride gaswarmtepomp selecteert altijd automatisch de meest voordelige verwarmingsmodus. "Lange tijd waren we ervan overtuigd dat

Nadere informatie

Advies en projectrealisatie in energiebesparing en verduurzaming

Advies en projectrealisatie in energiebesparing en verduurzaming ! Advies en projectrealisatie in energiebesparing en verduurzaming Elemental Generation is Partner in de verduurzaming van bestaande bouw en in de realisatie van energie-neutrale nieuwbouw Expert in de

Nadere informatie

RAPIDO ECONFLOOR. Econfloor de innovatieve verwarmingscentrale met beide benen op de grond.

RAPIDO ECONFLOOR. Econfloor de innovatieve verwarmingscentrale met beide benen op de grond. RAPIDO Econfloor de innovatieve verwarmingscentrale met beide benen op de grond. Slimme warmte voor een gunstige prijs. Rapido ontwikkelt al meer dan een eeuw innovatieve verwarmingsapparatuur. Onze volledige

Nadere informatie

10-02- 14. Theben. Inhoud van de presentatie. > Introductie Theben > Trends > Woningbouw > Utiliteit > KNX. De brug tussen E & W Theben Nederland

10-02- 14. Theben. Inhoud van de presentatie. > Introductie Theben > Trends > Woningbouw > Utiliteit > KNX. De brug tussen E & W Theben Nederland Inhoud van de presentatie De brug tussen E & W Theben Nederland De te plaatsen afbeelding op de achtergrond zetten. Een wit afbeeldingsframe dekt dan de afbeelding als een raamkozijn af. De eis die wij

Nadere informatie

Energiesystemen Lucht/water warmtepomp ThermoAura NIEUW. Energie-efficiëntie en een stille werking - een onklopbare combinatie.

Energiesystemen Lucht/water warmtepomp ThermoAura NIEUW. Energie-efficiëntie en een stille werking - een onklopbare combinatie. Energiesystemen Lucht/water warmtepomp ThermoAura NIEUW Energie-efficiëntie en een stille werking - een onklopbare combinatie Leven vol energie Lucht/water warmtepomp ThermoAura Energie-efficiëntie en

Nadere informatie

DUBO. Energiebesparing in het kantoorpand van HVL Dordrecht

DUBO. Energiebesparing in het kantoorpand van HVL Dordrecht 1 Energiebesparing in het kantoorpand van HVL Dordrecht 2 Voor het energiegebruik zijn de belangrijke punten: - Beperk energieverliezen - Voorkom onnodig energiegebruik - Gebruik zoveel mogelijk oneindige

Nadere informatie

Koelen zonder airco? Cool!

Koelen zonder airco? Cool! Koelen zonder airco? Cool! Luk Vandaele en Luc François, WTCB Iedereen snakt wel naar de zon en s zomers verdragen we wel wat hogere temperaturen, maar dan toch liever niet binnenskamers. In werkomstandigheden,

Nadere informatie

Ruimteautomatisering voor laboratoria. Veiligheid en een goed klimaat voor life sciences en de zorgsector.

Ruimteautomatisering voor laboratoria. Veiligheid en een goed klimaat voor life sciences en de zorgsector. Ruimteautomatisering voor laboratoria Veiligheid en een goed klimaat voor life sciences en de zorgsector. Het automatiseringssysteem van SAUTER biedt u een totale oplossing voor optimale veiligheid, comfort

Nadere informatie

Remeha Neptuna. Comfort het hele jaar door 4/6/8/11/16/22/27. the comfort innovators

Remeha Neptuna. Comfort het hele jaar door 4/6/8/11/16/22/27. the comfort innovators Neptuna 4/6/8/11/16/22/27 Comfort het hele jaar door the comfort innovators Comfort het hele jaar door Neptuna Een natuurlijke energiebron zoals lucht, water of zonlicht levert besparing op. Kies je voor

Nadere informatie

Omdat techniek een ander klimaat nodig heeft dan de mens. EC Tower - effectieve klimaatregeling voor de technische ruimte met een hoge warmtelast

Omdat techniek een ander klimaat nodig heeft dan de mens. EC Tower - effectieve klimaatregeling voor de technische ruimte met een hoge warmtelast Omdat techniek een ander klimaat nodig heeft dan de mens EC Tower - effectieve klimaatregeling voor de technische ruimte met een hoge warmtelast Het juiste koelsysteem voor uw technische ruimte In technische

Nadere informatie

Luchtbehandeling 39SQ

Luchtbehandeling 39SQ Luchtbehandeling 39SQ dco E F F I C I E N C Y P L U G & P L A Y L U C H T B E H A N D E L I N G S U N I T FRISSE LUCHT ESSENTIEEL VOOR EEN PRETTIG COMFORT Mensen kunnen enkele weken zonder eten, enkele

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert de zon meer dan vijftig

Nadere informatie

AARDWARMTE Natuurwarmte uit de aarde techniek voor wooncomfor. Verwarmen en koelen met zonne-energie, die in de aarde zit: Onafhankelijkheid van brandstoffen, milieuvriendelijk, lage verbruikskosten. De

Nadere informatie

Energie-efficiency. ...in hotels 10 I 2008. Hotelgasten houden van comfort.

Energie-efficiency. ...in hotels 10 I 2008. Hotelgasten houden van comfort. Energie-efficiency Hannes Lütz Productmanager CentraLine c/o Honeywell GmbH 0 I 2008 Hotelgasten houden van comfort. Ten slotte betalen ze voor hun kamer. Daarvoor verwachten ze heet water, een goed verlichte

Nadere informatie

www.earthandeternity.nl

www.earthandeternity.nl www.earthandeternity.nl EARTH AND ETERNITY BETAALBAAR, DUURZAAM EN COMFORTABEL WONEN WIE IS E&E? Earth and Eternity B.V. realiseert betaalbare, energieneutrale woningen. Onder moderne architectuur ontworpen.

Nadere informatie