Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november 2008

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november 2008"

Transcriptie

1 Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk - Politie Ik ben hier uitgenodigd om wat te komen vertellen over de ( morele ) dilemma s in de samenwerking tussen jongerenwerk en politie. Ik wil jullie ook op voorhand al even vertellen dat het de vraag van de organisatoren was om dit toch vooral op de van mij welbekende krachtige manier te doen. Nou wil ik gewoonlijk al wel eens wat stevige statements maken en vlieg ik in de normale omgang met mensen al regelmatig uit de bocht met mijn botte manier van doen, vandaag word ik zelfs al gevraagd om dat nog eens extra stevig aan te zetten. Met deze verontschuldiging en verwijzing naar de vraag c.q. opdracht van de organisatie wil ik mijn handen alvast vooraf preventief- in onschuld wassen. Hieruit blijkt ook dat zelfs ik toch bekend om mijn eigenzinnige manier van opereren, sommigen noemen me een ongeleid projectiel- af en toe voldoe aan de uitdrukking: Geef iemand een opdracht en hij voert hem nog uit ook! Ik had natuurlijk ook kunnen weigeren, maar dan ben je al gauw een lafbek en daar heb ik ook een hekel aan. Dus de vraag van de organisatie heeft me zelfs even voor een heus dilemma geplaatst; als ik het doe bevestig ik het beeld dat er van mij is; een lastpak met een te grote mond ( terwijl ik ook weleens aardig gevonden wil worden) en als ik het niet doe, dan riskeer ik dat ze mij toch maar een slappeling vinden. Ik ben dus knap klemgezet door de organiserende partijen, hulde daarvoor. Maar het zou een moeilijker keus zijn geweest als ik geen gedachten zou hebben bij het onderwerp van vandaag: de soms moeizame samenwerking tussen jongerenwerk en politie. Ik denk daar nogal wat van. Dat komt niet alleen doordat ik al ruim 30 jaar in het jongerenwerk zit en verknocht ben aan deze werksoort, maar ook omdat de ontwikkelingen bij de politie bij mij altijd extra interesse hebben gehad. Dat komt omdat we van mijn moeders kant een politiegeslacht zijn. Mijn grootvader was een echte ouderwetse veldwachter, streng doch rechtvaardig en zelfs één van de grondleggers van de katholieke politiebond St, Michael, één van mijn ooms was politie-agent en later docent op de politieschool en bij ons thuis hebben we altijd enorm veel dienders op visite gehad. Zowel mijn broer als ik hebben nog een tijdje gestoeid met de gedachte zelf politieagent te worden, even later wilde ik trouwens priester worden om daarna de competenties van die twee vakken uiteindelijk maar te koppelen in mijn huidige vak. Mijn broer werd afgekeurd en werd toen maar leraar, ook een beetje een autoritair vak, zullen we maar zeggen. Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

2 In de brochure voor deze ochtend stonden een aantal schoten voor de boeg. 1. De definiëring van de term vertrouwensrelatie; 2. Geheimhouding 3. Professionele attitude 4. Afstemming en veiligheid 5. Jongerenwerker als intermediair Ik heb daar mijn gedachten eens over laten gaan, De definiëring van de term vertrouwensrelatie; Dikke van Dale: betrekking die berust op onderling vertrouwen. Veel jongerenwerkers klagen dat de politie ( maar ook andere netwerkpartners) te weinig of zelfs geen rekening houdt met de vertrouwensrelatie die de jongerenwerker op gebouwd denkt te hebben. Let op het woordje denkt. Laten we eerst de opbouw van de relatie tussen jongerenwerker en jongere eens nader bekijken: De jongerenwerker krijgt de opdracht om contact te leggen met jongeren.: Voor die contactlegging heeft de jongerenwerker een aantal object -studies en denkt daarbij na hoe hij/zij een goed contact kan leggen met de jongeren. Het is dus een werkmatige handeling, waarvan de basis in ieder geval niet berust op onderling vertrouwen, maar op een werkopdracht. Een werkopdracht die de jongerenwerker leuk lijkt, interessant en waarvan hij denkt dat hij hem tot een goed eind kan brengen. De jongerenwerker maakt contact met de jongere: eerste contact connectie aansluiting zoeken opnieuw aansluiting zoeken opnieuw aansluiting zoeken betrekkingen worden geregeld inhoud wordt geregeld Persoonlijke terugkoppeling Persoonlijke terugkoppeling Relatiebeheer Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

3 Dus hij probeert de jongere te verlokken tot een relatie. In die zin is er geen verschil met een vertegenwoordiger die een klant probeert te scoren. Er is dus nog steeds sprake van een S O relatiedefinitie, geen kwestie van een betrekking die berust op onderling vertrouwen. Pas op het moment dat de andere partij terug gaat communiceren, de informatie over en weer begint te stromen en er bij beide partijen inzicht ontstaat in de ander, lijkt er sprake van een min of meer gelijkwaardige relatie ( S S) ; de relatie tussen jongerenwerker en jongere. De inhoud van die relatie wordt over het algemeen bepaald door de leefwereld van de jongere en als het goed is tenminste- niet door die van de beroepskracht als privé-persoon. Er zit echter een addertje onder het gras. Diezelfde relatie tussen jongerenwerker en jongere is ook weer object van studie door de jongerenwerker eventueel ondersteund door collega s of netwerkpartners. Daar denkt hij na over de volgende input in de relatie. De jongerenwerker is dus als het goed is vormgever en instrument; producent en acteur. Daarnaast verantwoordt hij de processen via registraties, in overleg en rapportages. De jongerenwerker heeft dus geen betrekking die berust op onderling vertrouwen. Hij houdt op zijn hoogst de jongere in de waan. De vertrouwensrelatie is een professioneel handigheidje. Wat heeft hij dan wel? Zoals hierboven aangegeven, is er niet slechts sprake van een eendimensionale S O verhouding van de eerste orde. Een S O van de eerste orde zou je wellicht kunnen vertalen als: S praat, geeft aan, geeft orders en O luistert, knikt en volgt de bevelen op. Tegenwoordig heet dat wel Top- Down relatie, ik noem het weleens een mechanische of koude relatie S drukt op de knop en O begint te werken. Nee, dat is meer de relatievorm die we kennen uit andere sectoren. De jongerenwerker onderwerpt zijn eigen relatie met de jongere aan onderzoek om steeds nieuwe betekenis aan die relatie te geven zodat hij jongeren kan verlokken tot ontwikkeling en ontplooiing. Daarbij weet hij dat jongeren ook weleens een ander begrip hebben van hun verhouding en daar pragmatisch mee om gaan: de keren dat ik belazerd ben door jongeren, hebben me wat dat betreft wijzer gemaakt. Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

4 Een vertrouwensrelatie is dus erg betrekkelijk. Je moet de goede relatie met jongeren dan ook altijd met een dosis gezond wantrouwen bekijken. Je zou dat een goede relatie kunnen noemen in een strategisch pedagogisch proces, maar je blijft afhankelijk van de waardering van de andere partij Dus organisaties die in hun advertenties mensen oproepen die vertrouwensrelaties met jongeren opbouwen hebben het dan ook niet helemaal begrepen. Ze sturen hun mensen op weg met een verkeerde boodschap. Menig beginnend jongerenwerker is daar niet alleen ingetrapt, sommige jongerenwerkers geloven er zelfs in. Die zeggen dan: We moeten eerst een vertrouwensrelatie opbouwen voor we iets met jongeren kunnen doen. Het gevolg is niet zelden dat zo n werker zich dan afhankelijk op gaat stellen van de doelgroep, want je moet jongeren natuurlijk te vriend houden. Ze gaan om met zo n groep als een dienstbare ober: wat hadden jullie gehad willen hebben. Het spel is dan al gauw dat de jongeren nergens zin in hebben en de werker uitgedaagd wordt om met een goed idee te komen. Jij bent toch jongerenwerker die activiteiten voor ons moet verzinnen, stel eens wat voor!. Op het moment dat de jongerenwerker gaat bieden dan gaat het fout. Hoe meer hij verzint, hoe verder de groep achteruit kan gaan en zelf minder tot actie wordt verplicht: Voetballen, mweh, hebben we geen zin in, spelletjes spelen? Mweh. Dus na verloop van tijd komen we uit op karten, six flags en paintball en de jongerenwerker organiseert het helemaal en mag ook opdraaien voor de kosten als de bus op de terugreis gesloopt wordt. Jongerenwerkers zijn soms te goed van vertrouwen Vraag een groep wat ze wil en er komen 5 antwoorden uit: beetje hangen, kletsen, biertje, blowtje en af en toe filmpje. En natuurlijk een eigen honk, iedere groep in Nederland wil een eigen honk. Maar dat is een ander verhaal. In een poging zich in te likken in een groep, gaan jongerenwerkers soms ver. Er zijn jongerenwerkers die sigaretten uitdelen, drank, geld lenen en ik heb er zelfs een gekend die met een groepje op inbrekerspad ging om dezelfde ervaring te krijgen. Dan raak je dus te betrokken in je werk; in het laatste geval, dan ben gewoon van het padje. We waarschuwen dan ook altijd dat de jongerenwerkers afstand moeten houden. Soms vertalen jongerenwerkers dat in koele afstandelijke relatie met jongeren op gebied van activiteiten, soms is die relatie ook mechanisch, er zit weinig interesse en warmte in. Met die afstand wordt natuurlijk vooral ook de afstand bedoeld die we op methodisch gebied moeten hebben met vragen als: zitten we op de juiste koers, moet ik iets Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

5 veranderen aan mijn input, raak ik niet te vast in die relaties. Afstand en betrokkenheid is dus een niveaudiscussie: 1 ste of 2 de niveau! Dat wil overigens niet zeggen dat je niet in de problemen kunt komen, soms is de betrokkenheid zo hoog dat je als jongerenwerker moeilijk kunt ontsnappen en geen echt gezonde professionele relatie meer hebt. Zo heb ik zelf wat professionele jeugdzondes begaan waar ik nu nog mee zit. Ik heb nog klanten ( zo noemden we dat vroeger) van ruim 30 jaar geleden. Ik kom nu nog regelmatig bij die mensen over de vloer om formulieren in te vullen, ze te helpen bij voorkomende vragen en ze in bescherming te nemen e.d. Ik heb daar wel prachtige excuses voor ( ik blijf zo ook bij op het gebied van uitkeringen en regelingen, ik hoor veel inside information over bepaalde geledingen uit de schemerwereld e.d.), maar eigenlijk kan ik gewoon niet weigeren als ze in de problemen zitten. Gelukkig zijn het er niet veel. Hoewel er dus geen echte vertrouwensrelatie is, wil dat natuurlijk niet zeggen dat je jongeren gelijk moet verraden als ze eens over de schreef gaan. Want dat is ook geen goed voorbeeld. Waar zit nou dat probleem in die samenwerking tussen jongerenwerk en politie? De uitgangspunten van politie en jongerenwerk zijn nogal verschillend. Als we de mogelijkheden bekijken om jongeren bij te sturen kunnen we een aantal middelen inzetten die als volgt zijn te karakteriseren: preventief, we proberen te voorkomen dat jongeren zichzelf en anderen schade berokkenen en een leven lang last veroorzaken bij derden of zichzelf curatief; we proberen jongeren te helpen als het even wat minder gaat correctief; we corrigeren jongeren met lichte drang om hun ongewenste gedrag aan te passen repressief; we onderdrukken de foute ontwikkeling van jongeren met dwang bijvoorbeeld via het strafrechtsysteem. We zouden kunnen zeggen dat het jongerenwerk toch vooral op de eerste 2 onderdelen haar werk moet uitvoeren. Ze heeft geen echte machtsmiddelen ( behalve uitsluiting van de activiteit) om jongeren te dwingen, terwijl de politie er toch vooral is om mensen te corrigeren en eventueel te bestraffen als ze over de schreef gaan. In ontwikkelingstermen zou je kunnen zeggen dat jongerenwerkers met de ontwikkeling van jongeren oplopen en in de goede gevallen die ontwikkelingen verlokken tot de juiste keuze, terwijl de politie gewoon zit te wachten tot jongeren uit de bocht vliegen: De samenleving is in het algemeen niet geïnteresseerd in de ontwikkeling van de ander, Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

6 behalve als we er zelf last van ondervinden en de politie is een instrument van de samenleving om de orde te handhaven. Daarnaast zit er het verschil in relationele vormgeving. De jongerenwerker ziet zichzelf als onderdeel soms aanjager van het proces dat de jongere doormaakt, terwijl de politie de jongere ziet in relatie tot het koude feit en in die termen een object ziet. Bij wijkagenten, agenten die vanuit hun taakopdracht meer relationeel moeten denken, is dat iets anders. De meeste wijkagenten bewegen zich ook op de eerste twee onderdelen ( preventief en curatief). Zij weten dan ook als geen ander dat repressie alleen niet werkt. In de praktijk blijkt dat je met sommige wijkagenten en netwerken goede afspraken kunt maken. Zo hebben we eens een totale aanpak afgesproken met een netwerk ten aanzien van een erg grote overlastsituatie. In overleg met een woningbouwcorporatie, Justitie in de buurt, politie, gemeente, welzijnswerk en jongerenwerk werd onder andere afgesproken dat de politie over zou gaan op een zero-tolerence beleid: - papiertje op de grond bekeuring - spugen bekeuring - grote bek Daarmee werd de groep onder druk gezet, een deel van de groep zou vluchten ( die hoeven niet dagelijks thuis te komen met een bekeuring) en zouden afgevangen worden door het jongerenwerk. Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

7 In diverse samenwerkingsverbanden heb ik echter meegemaakt dat er goede afspraken lagen tussen gemeente, jongerenwerk en politie t.a.v. een aanpak voor verschillende groepen. Er was goede samenwerking om de groepen in beeld te houden en als er iets gaande was, werd in goed overleg een aanpak bedacht en uitgevoerd. Dan gebeurde het nog regelmatig dat een agent met een andere opdracht van de snelweg afkwam, in de groep/locatie dook. Daar bekeuringen uitdeelde en weer weg was en daarmee dwars door de afspraken heen fietste. Dat geeft natuurlijk een enorme druk in de relaties: Wijkagent jongeren Wijkagent jongerenwerker en zelfs Jongerenwerker jongeren. Ik heb ook wel meegemaakt dat de agent waar afspraken mee gemaakt waren, van hogerhand in de organisatie gedwongen werd om die vrij te geven, waarna een andere afdeling de gemaakte afspraken aan zijn laars lapte. Ik heb zelfs meegemaakt dat een agent die zelf afspraken had gemaakt verplicht werd om een razzia mee uit te voeren op dezelfde groep. Conclusie: met DE politie kun je geen afspraken maken. Je kunt wel afspraken maken met individuele agenten, maar ook dat is soms een heikele zaak, want dat ligt aan zijn positie in het korps. Zelf heb ik jaren geleden een behoorlijk vruchtbare samenwerking gehad met jeugd en zeden rechercheurs. In het begin was het wel even aftasten om de grenzen te bepalen, maar de stelling van deze mensen was; we kijken wat we uit kunnen wisselen, als dat onmogelijk is dan wordt dat gerespecteerd. Dat was destijds een wederzijds proces van informatie uitwisseling. Ik heb nooit de indruk gehad dat ik eenzijdig gebruikt werd om informatie te geven. Zelfs bij zwaardere zaken werd de informatie van het jongerenwerk nooit zodanig gebruikt dat het herleidbaar was. Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

8 Dan werd er eerst doorgerechercheerd werd om voldoende bewijs te vinden zonder dat het terug kon verwijzen naar het jongerenwerk. Daar was sprake van een goede vertrouwensrelatie gebaseerd op ervaring. Het was daarbij helemaal niet nodig om me te beroepen op een geheimhoudingsplicht of iets dergelijks, als die er al zou zijn geweest. We hadden normaal gesproken wekelijks contact waarbij informatie bijna vrijelijk over en weer ging. Waarschijnlijk wist hij dat ook intern goed af te dekken, dus werd onze informatie wel gedeeld, maar werd er zorgvuldig mee omgegaan. In die zin zou je kunnen zeggen dat het geen rekening houden met de zogenaamde vertrouwensrelatie van jongerenwerker en jongeren door de politie veel zegt over de wantrouwenrelatie onderling. Een aantal jaren geleden hebben we in de regio Zuid Holland Zuid de samenwerking tussen beleidsambtenaren jeugd, politie en jongerenwerk vormgegeven. Daar werden al een aantal knelpunten vooraf gesignaleerd: 1. ambtenaren en politie hebben een heel apparaat achter zich staan, met veel technische mogelijkheden en ondersteuning, Soms zelfs een kantoor 2. jongerenwerkers in die regio acteren vrij vaak solistisch in een paar uren contract 3. jongerenwerkers zijn vaak beperkt in tijd omdat ze moeten voldoen aan allerlei subsidie-eisen 4. het vak jongerenwerk is de laatste decennia qua vooropleiding en begeleiding behoorlijk gedevalueerd, waardoor veel beginners met een gebrekkige ervaring en deskundigheid de antwoorden in de praktijk schuldig moeten blijven. Toen ik in het jongerenwerk begon had ik al een behoorlijke achtergrond: vormingswerk, vrijwilligerswerk, HBO en toch kreeg ik gedurende lange tijd wekelijks werkbegeleiding van een m.w. en een o.w. er In het samenwerkingsverband tussen gemeente/politie en jongerenwerk zei ik destijds al dat we er voor zouden moeten zorgen dat jeugd- en jongerenwerkers sterker zouden moeten zijn in de uitoefening van hun vak, meer trots en eigenwaarde zouden moeten ontwikkelen, maar dat vooral af moeten dwingen door inzicht te hebben in de processen die jongeren doorlopen, duidelijk kunnen maken dat het vaak beter is om via ontwikkeling in te zetten op jongeren. Veel van die onervaren jongerenwerkers vallen ten prooi aan zich in de praktijk verwarrende uitgangspunten. Als we eens een deel van het competentieprofiel uitlichten: Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

9 Straalt een zekere autoriteitsrol en wijsheid uit, zodat de regisseursrol wordt geaccepteerd. Wat is dan de doelgroep voor de jongerenwerker? de jongeren de gemeente de politie Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

10 de eigen instelling de buurtbewoner die altijd klaagt? De professionele houding wordt bij de jongerenwerker dan ook continue onder druk gezet; wat is professioneel? Aansluiten bij jongeren om ze d.m.v. verlokking en activiteiten in een goede richting leiden of Verslagen maken voor je organisatie en dat wat mooier maken dan het werkelijk is beantwoorden aan de druk van de waan van de dag van gemeente en politie, steeds achter groepen jongeren aan te hollen en er voor zorgen dat diezelfde jongeren verraden worden en repressief worden aangepakt, waarna de kansen voor de toekomst verkeken zijn? Terwijl je weet dat het niet werkt? Corine de Ruiter, hoogleraar forensische psychologie in Maastricht liet daarover op 27 september 2007 in de Volkskrant optekenen dat repressie als strategie om criminaliteit te beheersen in strijd is met diverse wetenschappelijke onderzoeken: Repressie werkt niet. De mensen die er dagelijks mee te maken hebben, weten dat ook, maar de beleidsmakers en politici schijnen de stemmen uit de onderbuik van de samenleving belangrijker te vinden dan de stemmen uit de wetenschap en de professionele praktijk van de straat zoals jongerenwerk en politie; er is een toenemende tendens om jongeren in hun normale ontwikkeling klem te zetten. Het lijkt er zelfs af en toe op dat jongeren tot vijanden van de staat gemaakt worden. De laatste tijd struikelen de dames en heren politici weer over elkaar heen als het gaat over allerlei verboden aan de jeugd. Waarschijnlijk beseffen ze niet dat ze daarmee het beeld versterken dat onze jeugd niet deugt en dat we verplicht zijn om corrigerend en repressief op te treden. De boodschap die daarmee versterkt wordt is: we houden niet van onze jeugd. Maar eigenlijk is het gewoon paniek en blijkt dat ze ( de dames en heren) niet weten van de jeugd of beter nog niet willen weten. Op 3 november zat Ahmed Aboutaleb oud wethouder van Amsterdam, staatssecretaris en vanaf 1 januari Burgemeester van Rotterdam- aan tafel bij Matthijs van Nieuwkerk in de wereld draait door. Gevraagd naar de problemen bij Marokkaanse jongeren zei hij dat de zoektocht naar een Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

11 oplossing nog zeker 5 jaar zal duren. Dezelfde Ahmed Aboutaleb wordt alom geprezen om zijn harde hand, maar hij weet dus dat dat ook niet de oplossing is. Dat geldt overigens niet speciaal en alleen voor Marokkaanse jongeren. En daarmee worden de dilemma s in de aanpak van de problemen met jongeren ineens papieren dilemma s. Dilemma s in de praktijk die vooral voort zijn gekomen uit gebrek aan beleid en gerichte inzet van middelen en uitlopen in de goedkoopste aanpak. Dat het niet werkt, nemen we op de koop toe. Ik heb gelukkig de tijd nog meegemaakt dat de samenwerking tussen politie en jongerenwerk echte samenwerking kon zijn. Dat was overigens wel in de tijd dat jongerenwerk werd gesubsidieerd uit de centrale overheid ( tot eind jaren 80). Ik ben blij dat Rotterdam uit eigen beweging enorm veel extra fte inzet voor jongerenwerk, maar laat het dan toch vooral jongerenwerk zijn dat inzet op preventie en betrokkenheid. Een paar jaar geleden had ik een gesprek met één van de ambtenaren uit de groepsaanpak. Daar kregen we het over het percentage risicojongeren. In allerlei onderzoeken wordt steeds de 15% aangehaald ( afkomstig uit een onderzoek midden jaren 90), basisschooldirecteuren constateerden een paar jaar geleden al 20% kinderen met psychosociale tot zwaar psychiatrische problemen. De ambtenaar van groepsaanpak liet daarop weten: in Rotterdam praten we al over 30% risico tot zware problematiek Dat zijn de ouders van morgen ( sommigen effectief). We hebben nu nog een keuze. Natuurlijk moet je de groepen in kaart krijgen en houden, maar denk in je aanpak ook eens aan de waarde die het jeugd- en jongerenwerk kan hebben. Pas als er onderlinge waardering is, ontstaat er ruimte voor een vertrouwensrelatie. Oosterhout, 19 november Jan Schellekens De Spits, Bureau voor jeugd- en jongerenwerk Kwartelstraat 18, 4901 AD Oosterhout of KvK West-Brabant: Dilemma s Samenwerking Jongerenwerk Politie; Jan Schellekens 19 november

U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.

U leert in deze les toestemming vragen. Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Hoi Hans, Hieronder tref je de scores aan

Hoi Hans, Hieronder tref je de scores aan Hoi Hans, Zoals afgesproken tref je hieronder een verslag van mijn werkzaamheden in Z. Zoals bekend ben ik de eerste 4 keer ingegaan op: aspecten van het jongerenwerk op het gebied van visieontwikkeling,

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Roos van Leary. Mijn commentaar betreffende de score Mijn score was 4 punten van de 8.

Roos van Leary. Mijn commentaar betreffende de score Mijn score was 4 punten van de 8. Roos van Leary Beschrijving Boven-Samen (BS) dominant gedrag: leidend zelfdefinitie: ik ben sterker en beter dan jij; Ik overzie "het" definitie van de ander: jij bent zwak en hulpbehoevend relatiedefinitie:

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT

JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT AGENTEN OVER DE VERHOGING VAN DE BOETES JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT Meldweek van de Meldkamer van de SP, 16-24 februari 2012 Nine Kooiman, lid van de Tweede

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband?

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband? Participatief leiderschap Hoe leid je een samenwerkingsverband? Mr. Drs. Lucien Stöpler Justice in Practice December 2014 Participatief leiderschap: Hoe leid je een samenwerkingsverband? 2014 Justice in

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Protocol Omgaan met pesten

Protocol Omgaan met pesten Protocol Omgaan met pesten Willibrordusschool Alphen NB April 2013 Protocol omgaan met pesten, Willibrordusschool Alphen, april 2013 Pagina 1 Protocol omgaan met pesten Doel: Vanuit onze visie stellen

Nadere informatie

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is:

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Mijn gezinsvoogd werkt bij de William Schrikker Jeugdbescherming. Wat een toestand, zeg! Wat gebeurt

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam.

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam. 1. Yasmina doet het tuinhekje achter zich dicht. Hoe kan ze zo stom zijn niet aan de verjaardag van haar moeder te denken? Haar moeder blijft woedend achter. Yasmina voelt zich even rot, maar na drie stappen

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

plagen Pest protocol obs Jules Verne 2012 Inleiding.

plagen Pest protocol obs Jules Verne 2012 Inleiding. Pest protocol obs Jules Verne 2012 Inleiding. Onze school is een Vreedzame school. Dit houdt in dat in alle groepen heldere afspraken zijn gemaakt over hoe we met elkaar om gaan. Ook worden kinderen d.m.v.

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Communicatie op de werkvloer

Communicatie op de werkvloer Communicatie op de werkvloer Voor een goede communicatie op de werkvloer is het noodzakelijk dat we letterlijk dezelfde taal spreken. Een goede kennis van het vakjargon is dan ook erg belangrijk. Net zo

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis Les 10: Hoe zeg ik nee Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten het verschil tussen prettige en onprettige situaties en kunnen deze herkennen. Kinderen weten dat ze onprettige aanrakingen mogen weigeren.

Nadere informatie

Inleiding. Noodzaak. Het is ongeveer een jaar

Inleiding. Noodzaak. Het is ongeveer een jaar Inleiding Dit projectplan laat zien hoe wij, betrokken inwoners van de gemeente Steenwijkerland, - willen komen tot een inloophuis voor jongeren van 12-23 jaar in Steenwijk. Wij zijn tot dit projectplan

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

Een scherpe blik op de stroeve relatie tussen Obama en Poetin

Een scherpe blik op de stroeve relatie tussen Obama en Poetin Een scherpe blik op de stroeve relatie tussen Obama en Poetin De afgelopen maanden lijken de VS en Rusland af te stevenen op een flinke confrontatie. Aan de hand van beelden laten wij u zien, waarom deze

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10.

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. Antwoorden Thema 5 woonomgeving Oefening 3 A 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. moesten B 1. Kon 2. Willen 3. Kan 4. kunnen 5. mocht 6. Kan - kan 7. wilde 8.

Nadere informatie

STICHTING SCHOLENGROEP PRIMATO

STICHTING SCHOLENGROEP PRIMATO STICHTING SCHOLENGROEP PRIMATO OPENBAAR PRIMAIR ONDERWIJS HENGELO OV. PROTOCOL AGRESSIE EN GEWELD (TUSSEN OUDERS EN SCHOOL) Indien er sprake is van een calamiteit in de zin van geweld op school kan het

Nadere informatie

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Juni 2014 Waarom een visie? Al sinds het bestaan van het vak jongerenwerk is er onduidelijkheid over wat jongerenwerk precies inhoudt. Hierover is doorgaans geen

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al:

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al: Niet meer overgeven Vaak is de eerste zin die de klant uitspreekt een aanwijzing voor de hulpvraag. Paula zat nog maar net toen ze zei: ik ben bang om over te geven. Voor deze angst is een mooie naam:

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VOORBEDE Soms moeten gebeurtenissen en dingen met naam worden genoemd. Soms moet je de dingen meer openlaten, opdat iedereen zijn eigen ervaringen erin kan herkennen. De voorbede

Nadere informatie

Verslag Landelijke Bijeenkomst Expertgroepen 21 november 2013

Verslag Landelijke Bijeenkomst Expertgroepen 21 november 2013 In Nijkerk kwamen op donderdag 21 november 120 leden van de expertgroepen multicultureel vakmanschap (mcv) bijeen. Dagvoorzitter Roy Segers en Sidney Mutueel openen de dag en zij heten allen aanwezigen

Nadere informatie

Aftellen. Toekomst. naar de. 10 opwindende voorstellen om door te gaan

Aftellen. Toekomst. naar de. 10 opwindende voorstellen om door te gaan Aftellen naar de Toekomst 10 opwindende voorstellen om door te gaan Tekst: Eelco Koolhaas en Kees Le Blansch Vormgeving: Machiel Pleijsier en Dennis Wijmer Video: Jasper Masthoff Muziek: Bart Kiers Leve

Nadere informatie

VRAGENFORMULIER VOOR OUDERS. Wij verzoeken u dit formulier over het welbevinden en de levenskwaliteit m.b.t. de

VRAGENFORMULIER VOOR OUDERS. Wij verzoeken u dit formulier over het welbevinden en de levenskwaliteit m.b.t. de ID: Kiddy-KINDL R VRAGENFORMULIER VOOR OUDERS Geachte onder, geachte verzorger, Wij verzoeken u dit formulier over het welbevinden en de levenskwaliteit m.b.t. de gezondheid van uw kind in te vullen. Daar

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Roodborstje tikt tegen 't raam, tik, tik, tik laat mij erin, laat mij erin. 't Is hier te guur en te koud naar mijn zin Laat mij er in, ja er in.

Roodborstje tikt tegen 't raam, tik, tik, tik laat mij erin, laat mij erin. 't Is hier te guur en te koud naar mijn zin Laat mij er in, ja er in. Oosterkerk, Zondag 27 januari 2013, Kinderdienst Het verhaal van de verloren zoon (Lucas 15:11-32) door de ogen van het varken Meditatie in woord en beeld ds.wim Hortensius Roodborstje tikt tegen 't raam,

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

INZETTEN VAN ROLMODELLEN: WAAROM EN HOE?

INZETTEN VAN ROLMODELLEN: WAAROM EN HOE? Aanpak risicojeugd en jeugdgroepen INZETTEN VAN ROLMODELLEN: WAAROM EN HOE? Jongeren staan open voor de inzet van rolmodellen. Volgens hen zijn échte rolmodellen mensen van betekenis, die dichtbij je staan

Nadere informatie

Pestprotocol obs De Meerwaarde

Pestprotocol obs De Meerwaarde 1 Pestprotocol obs De Meerwaarde Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen mogen zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels en afspraken

Nadere informatie

TRAINING WERKBEGELEIDING

TRAINING WERKBEGELEIDING TRAINING WERKBEGELEIDING Door Martje Kuijlenburg Student no: 500618854 Jaar 3 Hogere Beroepsopleiding Verpleegkunde In opdracht van: de Hogeschool van Amsterdam Docent: Yvonne van Marle INHOUDSOPGAVE Inleiding...

Nadere informatie

Ethische Dilemma s - 100% Presence - Richard van Tol

Ethische Dilemma s - 100% Presence - Richard van Tol Jaap Bierman G&I Klas 1 A Sunday 24 January 2016 Ethische Dilemma s - 100% Presence - Richard van Tol Will you, push it to the limit? HKU Een week voordat het project van start ging kwam Tim Bosje naar

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

Speciale Halt-afdoening

Speciale Halt-afdoening Speciale Halt-afdoening Thema middag Helder op straat (HOS) 26 januari 2012 Liesbeth vanden Boeynants Directeur Halt ZWN Halt Zuid-West Nederland o Werkgebied 39 gemeenten; 2 politieregio s o 21 medewerkers;

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

In deze informatiebrief de volgende onderwerpen:

In deze informatiebrief de volgende onderwerpen: Je ontvangt deze email omdat wij elkaar persoonlijk kennen. Stel je deze informatief niet op prijs, meld je dan af via de daarvoor bestemde link. Is dit e-mailadres niet correct? Mail ons dan even, alvast

Nadere informatie

Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje en gesprek en uitbeelden, filmpje en gesprek en werkvorm, stellingen, handvaardigheidswerk

Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje en gesprek en uitbeelden, filmpje en gesprek en werkvorm, stellingen, handvaardigheidswerk Verliefd, en dan... Leeftijd: 12-16 Soort bijeenkomst: club, catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Liefde, Seksualiteit Tijdsduur: 1 uur 40 min. Scheldwoorden inventariseren, werkvorm, filmpje

Nadere informatie

Veel gestelde vragen locatie Aalbersestraat

Veel gestelde vragen locatie Aalbersestraat Veel gestelde vragen locatie Aalbersestraat 1. Wanneer komen de eerste bewoners? De eerste bewoners wonen vanaf 4 april op de Aalbersestraat. Zij stromen geleidelijk in. Naar verwachting zijn in juni 2016

Nadere informatie

Onkundig en onaangepast: eenzaamheid en sociaal isolement

Onkundig en onaangepast: eenzaamheid en sociaal isolement Onderwerpen Onkundig en onaangepast: eenzaamheid en sociaal isolement Wat is sociaal isolement? Oorzaken en gevolgen De leefsituatie van sociaal geïsoleerden Wat kunnen we doen aan sociaal isolement? Conclusies

Nadere informatie

En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze veiligheid de hoogste prijs betaalden.

En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze veiligheid de hoogste prijs betaalden. Toespraak minister A. van der Steur, Tuin van Bezinning, 10 juni 2015, Warnsveld. Majesteit, Dames en heren, Vrijheid kan niet bestaan zonder veiligheid. En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze

Nadere informatie

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen

POP. Persoonlijk ontwikkelingsplan. Robin van Heijningen 1 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen 2 POP Persoonlijk ontwikkelingsplan Robin van Heijningen Hillegom 17 oktober 2013 Schoonderbeek Installatietechniek 3 Persoonlijk ontwikkelingsplan

Nadere informatie

Rapportage doelstellingen 2009 Kadernota Wmo.

Rapportage doelstellingen 2009 Kadernota Wmo. Rapportage doelstellingen 2009 Kadernota Wmo. Overzicht volgens beleidsdoelen uit kadernota Wmo 2008-2012 Mee(r)doen in Dalfsen* 2009 Thema Wmo-loket Informatie geven over wonen, welzijn en zorg Wmo-loket

Nadere informatie

Oppasoma s en opa s. Resultaten GGD Gezondheidspanel

Oppasoma s en opa s. Resultaten GGD Gezondheidspanel Oppasoma s en opa s Resultaten GGD Gezondheidspanel Waarom een onderzoek over oppasoma s en opa s? Tegenwoordig doen ouders vaak een beroep op oma en opa als het gaat om opvang van de kleinkinderen. De

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het Werkbladen Uitdaging! Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het één ten koste van het ander? Waar word jij gelukkig van? De uitdaging van deze tool is dat je je eigen antwoorden bepaalt. We raden

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg.

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg. Veel nieuw bij de DUO Laatst was ik op bezoek bij de DUO om in het nieuwe gebouw in Groningen te kijken. Naar het gebouw zelf en het Nieuwe Werken dat ze daar toepassen. Er is veel nieuw, want is er blijkt

Nadere informatie

Verrichten: proeverij van tools

Verrichten: proeverij van tools Verrichten: proeverij van tools 1. WIFA voor en met vrijwilligers Aspecten van samenwerking tussen vrijwilligers en beroepskrachten Waarderen Informeren Faciliteren Afstemmen Wat houdt het in? Welkome

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en Het plan van Bart Dobber, niet doen! Bibi staat op het dek van het schip en kijkt naar haar hond die een kat achterna zit op de kade. Haar broer Bart ligt op de loopplank en peutert aan het touw van de

Nadere informatie

Jeugd, Gezin en Zeden

Jeugd, Gezin en Zeden Jeugd, Gezin en Zeden Presentatie LOCK Wie ben ik? 30 september 2015 Landelijk Officier van Justitie HG en Zeden Vergroten van veiligheid en veerkracht Veiligheid voorop Voorkomen verdere beschadiging

Nadere informatie

5.4 Praten met ouders

5.4 Praten met ouders seksualiteit. Bespreek daarom ook eens met je Turkse of Marokkaanse collega s welke waarden jullie samen belangrijk vinden in de seksuele ontwikkeling. Verschillende meningen zijn geen probleem, zolang

Nadere informatie

5 Assertiviteit. 1 Inleiding

5 Assertiviteit. 1 Inleiding DC 5 Assertiviteit 1 Inleiding Als SAW er zul je regelmatig in situaties terecht komen waarin je duidelijk moeten maken wat je wel of niet wilt. Bijvoorbeeld omdat een cliënt op een activiteitenafdeling

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood?

Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Johannes 11:4 - Is er meer dan de dood? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever.

NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Vos en Waar is Haas het ijs? NAAM Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Wat een raar beest! lacht Uil.

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer mensenkennis Post-hbo opleiding bemoeizorg Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer Bemoeizorg Hulpverleners in de bemoeizorg hebben te

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. Met alle geweld. in één klap alleen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. Met alle geweld. in één klap alleen. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL Met alle geweld in één klap alleen Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 Stoer Yung loopt de school uit. Zijn rugtas hangt over zijn rechterschouder. Zo ziet hij er stoer uit. Yung draagt

Nadere informatie

Voorbereiding assessment

Voorbereiding assessment Voorbereiding assessment 1. Zelfportret gemaakt door malou... 1 2. Samenvatting... 3 3. Zelfportret door een docent... 5 4. Zelfportret door Slc er... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 5. Aanvullende

Nadere informatie

Dit protocol beschrijft de manier waarop we als Montessorischool Bilthoven omgaan met pestproblemen.

Dit protocol beschrijft de manier waarop we als Montessorischool Bilthoven omgaan met pestproblemen. PESTPROTOCOL MONTESSORISCHOOL BILTHOVEN 1. Uitgangspunten Dit protocol beschrijft de manier waarop we als Montessorischool Bilthoven omgaan met pestproblemen. We hanteren de volgende definitie van pesten:

Nadere informatie

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol)

4. Wanneer pesten ondanks alle inspanningen toch weer de kop opsteekt, beschikt de school over een directe aanpak. (Zie verderop in dit protocol) ANTI PEST PROTOCOL Er gelden drie uitgangspunten: n 1. Wij gaan met respect met elkaar om. 2. Wij pesten niet. 3. Wij accepteren niet dat er gepest wordt. Pesten op school. Hoe gaan we hier mee om? Pesten

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

I N D E V O E T S T A P P E N V A N J O Z E F. Deze studie is van

I N D E V O E T S T A P P E N V A N J O Z E F. Deze studie is van I N D E V O E T S T A P P E N V A N J O Z E F Deze studie is van 2010 Deze studie is geschreven voor de deelnemers aan de GO KIDS zendingsreis naar Roemenië. Gebruikte Bijbelvertaling is HET BOEK. Geschreven

Nadere informatie

Echt vrij waren we niet

Echt vrij waren we niet Echt vrij waren we niet Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink Samenspel Formeel - Informeel Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink 6/12/2015 Programma - Korte kennismaking; - Ontwikkelingen in de vrijwillige zorg; - Uitgangspunt

Nadere informatie

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Visrestaurant De Viskêête Tijdsperiode: 2006 tot heden Locatie: Havendijk 36, 4401 NS Yerseke Website: www.pietvanoost.nl Competenties: Stressbestendigheid,

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie