Goud, Geld en. Geheimen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Goud, Geld en. Geheimen"

Transcriptie

1 Goud, Geld en 1 Geheimen

2 2

3 Goud, Geld en Geheimen

4 2

5 Proloog 3 Geheimen. Eens was een centrale bank er trots op. Niemand mocht weten hoeveel goud we hadden en waar het precies lag. Maar de tijd dat centrale banken hun imago van gesloten burcht koesterden als het goud in hun kluizen ligt ver achter ons. Openheid is nu het parool. Wij vertellen u het verhaal van Marianne en haar familie. Een weekje uit haar leven geeft u een inkijkje in onze organisatie. Met dit verhaal onthullen wij onze geheimen. De grote en de kleine.

6 4 Een gouden horloge Marianne is met haar moeder aan het winkelen in Amsterdam. Bij de juwelier in de Kalverstraat lopen ze naar binnen. Mam, dit is een mooi horloge! zegt Marianne. Die met die brede band? Is die niet erg duur? vraagt haar moeder bezorgd. Ma! Pa wordt maar één keer vijfenzestig! De juwelier stapt op hen af. Hij glimlacht. Dat is een van de mooiste horloges die we hebben, zegt hij. Hij pakt het horloge uit de vitrine. Goud is een prachtig geschenk! En sieraden behouden hun waarde. Wist u dat de oudste gouden sieraden dateren van drieduizend jaar voor Christus? Vroeger waren het alleen koningen, edelen en kooplieden die belegden in goud. En de kerk natuurlijk. Goud gaf aanzien en macht. Er werden zelfs magische krachten aan toegeschreven. Marianne onderbreekt de verkoper om de prijs te vragen. Ze schrikt van het bedrag. Ja, goud is niet goedkoop. In onrustige tijden zoeken veel beleggers hun heil in goud. En als veel mensen goud kopen, stijgen de prijzen. Edelsmeden werken dan met duurdere grondstoffen en dat zie je terug in de prijzen bij de juwelier! Is goud zo schaars? vraagt Marianne. Dat valt wel mee. De laatste jaren verkopen de centrale banken veel goud. De sieradenindustrie is de grootste afnemer. Wie weet zit in dit gouden horloge een klein stukje goud dat ooit in de kluis van de Nederlandsche Bank lag! De winkelbel gaat. Een moment graag, ik kom zo bij u terug, zegt de juwelier. Mama, fluistert Marianne, met zo n horloge maken we papa zielsgelukkig! Ik doe er wel wat geld bij. Marianne wil graag de knoop doorhakken. Ze hebben inmiddels twaalf juweliers afgelopen. Bovendien is het verjaardagsfeest al over twee weken. * Goud De Nederlandsche Bank bezit ruim 600 ton goud. Dat is bijna tien miljard euro waard. Een deel van die goudvoorraad ligt in de kluizen van de Nederlandsche Bank. Maar het meeste goud ligt aan de andere kant van de oceaan: in de kluizen van de Federal Reserve Bank, die gevestigd is op de granieten rotsen van Manhattan. Ook ligt er Nederlands goud bij de Canadese en de Engelse centrale bank. Stukje bij beetje verkoopt de Nederlandsche Bank goud. Niet te veel tegelijk, want dat zou de goudmarkt kunnen verstoren.

7 Feestjurk 5 Het is half tien s avonds. Marianne zit met een mok thee achter de computer en bekijkt haar . Zijn jullie eigenlijk geslaagd vanmiddag? vraagt Harm. Hij ligt met de krant languit op de bank. Joh, het schiet echt niet op! Ze kan gewoon niet beslissen, zegt Marianne. En jij? Heb jij al een jurk voor het feest? Hmm, ik twijfel nog. Kom, dan laat ik ze je even zien. Harm legt de krant neer en komt moeizaam overeind. Hij heeft een drukke dag gehad in de viswinkel. Harm hoeft niet lang na te denken. Die rode is geknipt voor jou, zegt hij. Meteen bestellen, schat! Nee, ik ga eerst nog verder shoppen. En wie weet vind ik iets moois in Barcelona. Ik vind het trouwens doodeng om zoiets duurs via internet te kopen, al is hij dan vijftig euro goedkoper. Dat is echt niet gevaarlijk, joh! Het is goed beveiligd, hoor. Harm duikt de ijskast in voor een pilsje, pakt een glas en ploft neer in zijn luie stoel. Had ik je al verteld dat Tessa plannen heeft om te gaan samenwonen met Sjoerd? zegt Marianne. Allemachtig, wat snel! Harm fronst zijn wenkbrauwen. Ze verslijt mannen, die vriendin van jou. Maar wie weet, is dit een blijvertje. Die Sjoerd lijkt me wel een serieus type. En heel slim. Hij doet iets bij een bank, zegt Marianne. Zo. Dan zal ie wel goed verdienen. Vast wel. Hij overlaadt Tessa met cadeautjes! Ik ga morgenochtend even bij haar langs om bij te kletsen. Ik hoef toch pas om twaalf uur te beginnen.

8 6 Heb je een nieuwe klus? vraagt Harm. Hij slaat de krant dicht, staat op en gaat op de hoek van Mariannes bureau zitten. Voor die nieuwe jeugdserie moeten we morgen de casting doen, zegt Marianne. Dat loopt altijd uit, dus reken morgenavond maar niet op mij met het eten. Wie haalt Jasper dan uit school? Ik kan echt niet eerder weg uit de winkel! Hij gaat met Ruben mee. Sanne eet bij een vriendinnetje en komt pas later thuis. Je moet haar wel even helpen met haar werkstuk, want ik zit dit weekend in Barcelona. Is goed, zegt Harm. Hij pakt het bierglas op en drinkt het in één teug leeg. * Betalen Bij elkaar doen we dagelijks miljoenen geldtransacties: met contant geld, pinpas, automatische incasso s, creditcard en via internet. Die betalingen en overboekingen moeten veilig en zonder storingen verlopen. Als hier twee banken bij betrokken zijn, loopt de verrekening via DNB. Ook ziet de Nederlandsche Bank toe op de veiligheid en het gebruiksgemak van betaalproducten, zoals de pinpas, betalen via internet of de mobiele telefoon.

9

10 8 Sparen voor een nieuwe tv Marianne belt aan bij Tessa, haar oude schoolvriendin, die onlangs een huis in de buurt heeft gekocht. Meid, wat een noodweer. Ik ben doorweekt! zegt Marianne als Tessa de deur opendoet. Nog een paar dagen en dan zitten we lekker op een zonnig terrasje in Barcelona! zegt Tessa. Ze pakt Mariannes natte jas aan en legt die op de verwarming. In de woonkamer valt Mariannes blik op het grote tv-scherm aan de muur. Oprah is net begonnen. Wat een prachtige tv! roept Marianne. Daar ben ik ook voor aan het sparen, maar het schiet niet op! Heb je wel een goede spaarrekening? vraagt Tessa, terwijl ze de tv uitzet en koffie inschenkt. Ze biedt Marianne een stuk taart aan. Hoezo? Ik heb laatst gegoogeld naar de hoogste spaarrentes en kwam uit bij een Turkse bank in Nederland, antwoordt Tessa. Is zo n buitenlandse bank wel te vertrouwen? Dat vroeg ik me ook af. Ik heb toen de Nederlandsche Bank gebeld. Daar hebben ze het me uitgelegd. Banken die een vergunning van DNB hebben, vallen onder een soort garantieregeling. Als er bij zo n bank iets mis gaat, is jouw banktegoed gegarandeerd tot euro. Dat klinkt goed, zegt Marianne. Ik ga het vanavond meteen bespreken met Harm. Tessa staat op. Zullen we nog een stukje taart doen? Ja, lekker. Wat heb je trouwens een prachtig boeket rozen staan. Die werden vanmorgen bezorgd. Cadeautje van Sjoerd. Met de uitnodiging om vanavond te dineren bij dat nieuwe Franse tentje. Wat leuk! Vertel me alles over je nieuwe aanwinst! roept Marinanne verrast. Ze kijkt op de keukenklok. Help, het is al bijna half twaalf. Ik moet zo naar het werk. * Banken De Nederlandsche Bank ziet erop toe dat banken zich aan de regels houden en geen onaanvaardbaar hoge risico s nemen. Dit is in het belang van de spaarders. Door goed op te letten, wordt de kans op faillissement of andere missers kleiner. Als er onverhoopt toch iets misgaat, voert DNB een speciale garantieregeling uit: het depositogarantiestelsel. Daarbij krijgt een rekeninghouder zijn spaartegoed tot euro volledig vergoed. Deze garantieregeling geldt overigens alleen voor banken die een vergunning hebben van de Nederlandsche Bank. Tip: check altijd bij uw bank of uw rekening onder het garantiestelsel valt!

11 Vissen 9 Rond lunchtijd is het druk in de viswinkel van Harm. Doe mij maar drie broodjes haring, grijnst Erica als ze aan de beurt is. Extra uitjes? vraagt Harm, zonder het antwoord af te wachten. Als vaste klant bestelt Erica steevast hetzelfde. Erica pakt de zak met broodjes aan en overhandigt Harm een biljet van vijftig euro. Hij houdt het onder het detectieapparaat. Hé, het licht blauw op. Dat is verdacht! merkt hij op. Dat kan niet! zegt Erica. Er zit een watermerk op. Daar let ik altijd op als ik een biljet aanneem. Het schaamrood stijgt haar naar de wangen. Geeft niets, meid! Weet je nog waar je het biljet kreeg? vraagt Harm. Erica fronst haar voorhoofd. Jeetje, dat weet ik echt niet meer! Ze kijkt in haar portemonnee. Ik heb helaas geen andere briefjes bij me. Harm schudt zijn hoofd. Is niet erg. Betaal me morgen maar. Dit biljet kan ik niet aannemen. Wat moet ik ermee doen? vraagt Erica. Je kunt het naar de Nederlandsche Bank sturen. Daar controleren ze het met speciale apparatuur. Ik hoop voor je dat het biljet toch echt is. Anders ben je dat geld gewoon kwijt. O, help. Ik zit al zo krap, zegt Erica. Het is mij al een paar keer overkomen dat ik valse biljetten kreeg van klanten. Daarom heb ik een goed detectieapparaat gekocht. De vrouw die achter Erica in de rij staat, luistert belangstellend. Weet je wat ik laatst had? zegt ze. Ik kreeg een mailtje met het verzoek allerlei gegevens

12

13 11 in te voeren. Anders zou mijn creditcard geblokkeerd worden. Daar schrok ik zo van dat ik alles meteen heb ingevuld. Een maand later bleek het om oplichting te gaan en was ik duizend euro lichter. Zoiets moet je nooit doen, zegt Harm. Net als oude bankafschriften bij het vuilnis gooien. Ook zoiets doms! Ze vissen die dingen er zo uit, kopiëren je identiteitsgegevens en voor je het weet plukken ze je helemaal kaal. Erica zucht. Kom op, meid. Er zijn ergere dingen, zegt Harm. En die harinkjes krijg je vandaag van mij! * Bankbiljetten Samen met de andere centrale banken van de eurolanden, zorgt de Nederlandsche Bank voor de uitgifte van bankbiljetten. In totaal zijn er tien miljard in omloop. DNB geeft jaarlijks 200 miljoen nieuwe biljetten uit. Ook controleert DNB of gebruikte biljetten echt, schoon en gaaf zijn. Goede biljetten worden opnieuw in omloop gebracht; vieze en versleten biljetten worden eruit gehaald en vernietigd. In de papiervernietiger van DNB belandt jaarlijks een slordige 100 miljoen afgekeurde bankbiljetten. Verdachte en valse biljetten haalt de sorteermachine van de Nederlandsche Bank er meteen uit. Ook u kunt leren om vals geld te herkennen. Elk biljet bevat meerdere goed herkenbare echtheidskenmerken, zoals het watermerk en het hologram (zilverkleurige folie). Deze kunt u controleren door te kijken, te voelen en te kantelen. Meer weten? Doe het programma Echt of vals? op de website van DNB.

14 12 De casting De casting is prima verlopen. Maar er moet nog veel gebeuren. Marianne pakt een mok koffie en gaat even zitten. Dan gaat haar mobiel. Haar vader. Moet je eens luisteren, Marianne. Ik word volgende maand 65, maar heb nog niets gehoord over mijn pensioen. Zou het wel goed komen? vraagt hij. Gek dat je nog niets hebt gehoord. Bij welk pensioenfonds zit je? vraagt Marianne. Geen idee. Hoe kom ik daar achter? Nou, je belt gewoon je oude baas op, zegt Marianne. Heb je het niet gelezen in de krant? De fabriek is vorige week failliet gegaan! Mariannes vader zucht. Bel dan de Nederlandsche Bank op. Dat heeft onze buurman, Kees, laatst ook gedaan. Ze weten daar niet hoeveel pensioen je hebt opgebouwd, maar ze kunnen je wel helpen achterhalen bij welk pensioenfonds je zit. Doe dat meteen maar even. Marianne trekt een sprintje naar de lift en drukt op de knop van de hoogste verdieping, waar ze een afspraak heeft met de regisseur. Terwijl ze in de lift staat, gaat opnieuw haar mobiel. Weer haar vader. Als dat pensioenfonds ondertussen ook maar niet failliet is! roept hij. Welnee, pa! Maak je nou maar geen zorgen. Er wordt goed op gelet dat de pensioenfondsen voldoende reserves hebben. Trouwens, komen jullie volgende week nog eten? De kinderen verheugen zich erop. Ik zal het nog even met je moeder overleggen. Er staat me bij dat ze al een andere afspraak had, zegt Mariannes vader. Nadat haar vader heeft opgehangen, zet Marianne haar mobiel uit. Ze trekt haar jasje recht en stapt uit de lift. * Pensioenen Als je 65 wordt, reken je erop dat je pensioen krijgt van het pensioenfonds waarbij je jarenlang premie hebt betaald. Om alle pensioenen te kunnen betalen, moeten de pensioenfondsen voldoende geld in kas hebben. De Nederlandsche Bank ziet daarop toe. Ook ziet DNB er scherp op toe dat de pensioen fondsen geen onaanvaardbaar hoge risico s nemen met de hun toevertrouwde pensioenpremies. Dat is in het belang van alle pensioengerechtigden.

15 Het werkstuk 13 Pap, ons team heeft de quiz gewonnen! vertelt Sanne enthousiast, terwijl ze een rol koekjes voor bij de thee pakt. Wat voor quiz? vraagt Harm. De Whizz Quiz. Die hebben we gedaan toen we van de week met onze klas bij het Bezoekerscentrum van de Nederlandsche Bank waren. Je moest heel snel antwoord geven. Ons team was natuurlijk de beste! Heb je er ook nog wat van opgestoken? vraagt Harm. Nou, ik kan het goed gebruiken voor mijn werkstuk. Alleen moet jij me even helpen, pap! Sanne kruipt achter de computer. Harm komt erbij zitten. Vertel, wat kan ik doen? vraagt Harm. Mijn werkstuk gaat over buitenlands geld. Die man van dat Bezoekerscentrum vertelde dat op hun website wisselkoersen staan. Ik wil een grafiekje maken. Leuk idee! Laten we maar even kijken, zegt Harm. Ze surfen naar de website van de Nederlandsche Bank. Vijf minuten later hebben ze een mooie grafiek van de Japanse yen gedownload. Waar is je tekst? Dan plak ik hem er meteen voor je in, zegt Harm. Sanne krijgt een sms je van haar hartsvriendin. Ze staat op en loopt naar haar kamer. Harm checkt nog even de mail. Een berichtje van neef Ruud uit de States komt net binnen. Hij wil een paar nachtjes komen logeren. Harm reageert meteen: Ruud, je bent altijd welkom bij ons. Dinsdagavond komt goed uit. Dan is Marianne ook weer terug van haar weekendje Barcelona. Daarna leest hij Sannes werkstuk door. Sanne, roept hij naar boven, ik ben trots op je! Bedankt, pa, roept Sanne terug. Misschien ga ik later wel economie studeren. Dan word ik lekker rijk! * Bezoekerscentrum Voor groepen scholieren en andere belangstellenden is het DNB Bezoekerscentrum. Dit is gevestigd in een aantal achttiende-eeuwse pakhuizen aan een gracht vlakbij het Frederiksplein te Amsterdam. Het Bezoekers centrum biedt interactieve presentaties over economie, het werkterrein van DNB en financiële educatie. U kunt hier bijvoorbeeld een quiz doen om uw financieel-economische kennis te testen. Of voelen hoe zwaar een echte goudstaaf is! Geen tijd voor een bezoek? Bezoek dan onze website. Hier vindt u de laatste financiële cijfers, bijvoorbeeld over wisselkoersen en de rente. En natuurlijk meer achtergrondinformatie over het werk van DNB.

16 14 Paaltje We doen het viergangenmenu. Om te vieren dat we twee maanden samen zijn! stelt Sjoerd voor. Goed plan, antwoordt Tessa. Ze slaakt een diepe zucht. Goh, ik hoop maar dat het goed komt met die autoverzekering. Stom hè, dat ik vanmorgen dat paaltje niet zag? Meid, dat gebeurt iedereen wel eens. Gelukkig is het alleen maar blikschade en ben jij ongedeerd. Ben je allrisk verzekerd? Helemaal vergeten te vragen aan die schadeverzekeraar. Hoe kom ik daarachter? vraagt Tessa. Je kunt kijken in de polisvoorwaarden. Of alsnog even bellen met de verzekeraar. Heb je trouwens je reisverzekering al geregeld voor je weekendje Barcelona? Marianne zou dat regelen. Dacht ik. Vraag het even na. Anders kun je dat morgenochtend op Schiphol nog doen. Ik zet jullie daar wel af, zegt Sjoerd. O, wat ben je toch een schat! De ober verschijnt aan tafel. Sjoerd bestelt. We willen graag beginnen met een glas rode wijn. Lekker! Ik verheug me enorm op ons weekendje Barcelona. Ik heb echt een nieuwe jas nodig. En Marianne heeft nog steeds niets leuks voor het feest van haar vader. Heb jij al plannen voor het weekend? Ik moet morgen overwerken, samen met Fred. We moeten de

17

18 16 laatste maand cijfers nog verwerken in onze rapportages. Maandagochtend komen twee toezichthouders van de Nederlandsche Bank langs. We gaan praten over onze operationele risico s. Iets om je zorgen over te maken? vraagt Tessa. Nee, we staan er uitstekend voor. Bovendien zijn we prima voorbereid op eventuele rampen, zegt Sjoerd. Een vissoep voor mevrouw en de carpaccio voor mijnheer. De ober zet de borden op tafel en schenkt de wijn bij. * Verzekeraars Bij een ongeval reken je erop dat je verzekeraar de schade vergoedt. En als je naar het ziekenhuis moet, verwacht je dat je zorgverzekeraar de medische kosten regelt. Daarvoor betaal je immers premie. Belangrijk is dat de verzekeraar zijn zaakjes goed op orde heeft en te vertrouwen is. Er zijn allerlei regels om te voor komen dat er iets mis gaat bij een verzekeraar. De Nederlandsche Bank ziet erop toe dat de verzekeraars zich aan de regels houden en geen onaanvaardbaar hoge risico s nemen. Dit is in het belang van de verzekerden. Steeds meer verzekeraars en banken fuseren tot grote financiële conglomeraten. Ook gaan ze steeds meer over de grens werken. DNB werkt dan ook intensief samen met buitenlandse toezichthouders. Er zijn veel onderlinge samenwerkingsverbanden, speciaal op maat gemaakt voor specifieke grens overschrijdende concerns.

19 Shoppen in Barcelona 17 Het inchecken bij Hotel Gaudí gaat lekker snel. Kom, zegt Tessa tegen Marianne. We brengen de koffers naar boven en gaan meteen shoppen! Vijf minuten later zitten ze in de metro naar de Paseo de Gracia. Bij de eerste schoenenwinkel is het meteen raak. Die rode laarzen, die moet ik hebben. Geweldig bij die nieuwe jurk die ik op het oog heb, roept Marianne verrukt. Op naar de volgende winkel! zegt Tessa enthousiast. Drie uur later strijken ze moe maar voldaan neer bij een klein terras. De koffie smaakt verrukkelijk. Ik trakteer. Dan betaal ik hier even met mijn nieuwe bankpasje. Anders moeten we zo weer flappen tappen, zegt Tessa. Ze rekent snel af en loopt terug naar hun tafeltje. Gemakkelijk, hè, dat we nu overal met dat nieuwe pasje kunnen betalen? zegt Marianne. Vroeger bleven we geld uit de muur halen als we gingen shoppen! Zeg, zullen we nu alle tassen naar het hotel brengen? Goed idee! Het is toch siëstatijd, antwoordt Tessa. Kijk ik nog even bij dat koffer kraampje op het metrostation. Ik krijg al die nieuwe spullen nooit meer in dat oude reistasje! Ze zoeken alle tassen bij elkaar en lopen terug naar de metro. Bij het kraampje valt Tessa s oog op een grote knalroze koffer. Met wat afdingen, kan ze die nog net contant betalen. Terug op de hotelkamer haalt Tessa haar oude reistas leeg. Hé, ik vind hier nog wat oud geld in het achtervakje! roept ze

20

21 19 verbaasd uit. Een paar kwartjes rollen over de vloer. Tessa pakt de biljetten en telt op. Jeetje, tweehonderd gulden! roept ze. Die zou ik meteen gaan omwisselen bij de Nederlandsche Bank! zegt Marianne. Die muntjes kun je niet meer inleveren, maar de meeste biljetten wel. Twee honderd piek is toch bijna honderd euro! Dat is een mooi meevallertje! Dan koop ik toch die blauwe laarzen die we vanmorgen zagen, zegt Tessa blij. * Eén Europa DNB staat voor één Europa. De invoering van de euro is een mijlpaal geweest. Met de nieuwe Europese bankpasjes met chip gaat een Europese betaalwereld open. Steeds vaker kunt u met uw pasje afrekenen aan de kassa van allerlei Europese winkels. Aankopen doen in Europa wordt daarmee even eenvoudig als bij de supermarkt thuis. Ander Europees betaalgemak brengt de Europese overschrijving en de Europese incasso met zich mee. Met deze nieuwe Europese betaalmiddelen betaalt u met hetzelfde gemak binnen als buiten Nederland. Europese samenwerking leidde tot de komst van de Economische en Monetaire Unie (EMU) en later tot de invoering van een gezamenlijke Europese munt: de euro. DNB doet steeds meer werk samen met haar collega centrale banken van de eurolanden. Sinds 1 januari 1999 maakt DNB deel uit van het Eurosysteem. Daartoe behoren ook de Europese Centrale Bank en de centrale banken van de andere eurolanden. Het Eurosysteem bepaalt het monetaire beleid en zorgt voor de uitgifte van bankbiljetten binnen de eurolanden. Zoals DNB in Nederland bekend is als hoedster van financiële stabiliteit, zo heeft het Eurosysteem naam gemaakt als hoedster van stabiliteit in Europa.

22 20 Stadswandeling Zaterdagmiddag. Theo en Liesbeth, de ouders van Marianne, maken een historische wandeling door Nijmegen. Kijk, die kapel! Theo pakt de stadsgids erbij en leest voor. Daar stond ooit het middeleeuwse klooster van de zusters van Mariënburg. De kloostergebouwen raakten in verval en werden gesloopt in Alleen de kapel is blijven staan. Ze lopen verder. Het begint te miezeren. Theo pakt de paraplu en Liesbeth geeft hem een arm. Wat een statig gebouw daar op de hoek! merkt Liesbeth op. Theo bladert in de gids. Hier staat het. Dit was een agentschap van de Nederlandsche Bank. Het metalen plastiek boven de deur verbeeldt de geld circulatie rond de wereldbol. Liesbeth haalt een zak dropjes uit haar handtas. Theo pakt er een paar en leest verder. In de vorige eeuw had de Nederlandsche Bank zeventig agentschappen voor de gelddistributie en kredietverlening. Nu komen alle bankbiljetten van het kantoor in Amsterdam. Moet je deze foto s zien. Ik herinner me nog zo goed dat we in de rij stonden om geld van onze rekening te halen, lacht hij. Ja, en al die papieren die je moest invullen! Kun je je nu niet meer voorstellen, hè? zegt Liesbeth. Met de geldautomaat op de hoek en internetbankieren besparen we ons heel wat tijd. Ze gaan rechtsaf en lopen Klein Mariënburg uit. Zullen we een restaurantje opzoeken? vraagt Liesbeth. Theo knikt instemmend. Bij het Grand Café weten ze het laatste tafeltje bij het raam te bemachtigen. Liesbeth kijkt naar buiten. Haar oog valt direct op de juwelierswinkel aan de overkant van het plein. Ik loop even naar toilet. Bestel jij koffie met appeltaart? vraagt Liesbeth.

23 21 Theo wenkt de ober en pakt de krant van de leestafel. Liesbeth loopt snel naar de juwelierszaak. Een schitterend gouden horloge in de etalage trekt haar aandacht. Ze pakt haar mobiel. Marianne, hier verkopen ze hetzelfde horloge als bij die zaak in de Kalverstraat, maar veel goedkoper! zegt ze. Mam, meteen kopen! roept Marianne enthousiast. Vijf minuten later schuift Liesbeth weer aan bij Theo. Ha lekker, slagroom op de koffie. Goed idee, lieverd. Geniet ervan, Lies. * Geschiedenis Koning Willem I richtte in 1814 de Nederlandsche Bank op met een helder visioen: een nationale instelling voor de uitgifte van bankbiljetten en voor de kredietverlening om de economie op te vijzelen. Vanaf 1860 opende DNB in hoog tempo agentschappen in alle grotere plaatsen van het land. Op het hoogtepunt, begin 20 ste eeuw telde DNB meer dan zeventig filialen. Sinds 2007 is er nog één centraal uitgiftepunt voor bankbiljetten in Amsterdam. In de 20 ste eeuw groeide DNB uit tot een monetaire instelling, medeverantwoordelijk voor het behoud van de waarde van het geld: vroeger de gulden, later de euro. Sinds 1952 ziet DNB toe op banken. Later kwam daar het toezicht op beleggingsinstellingen en wisselkantoren bij. Sinds 2004 ook de verzekeraars en pensioenfondsen. Steeds intensiever wordt de samenwerking met de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de collega-toezichthouder voor de financiële sector. Sinds 1 januari 1999 maakt DNB deel uit van het Eurosysteem. Andere deelnemers zijn de Europese Centrale Bank en de centrale banken van landen die de euro als munt hebben.

24 22 Vakantieplannen Marianne doet de lasagneschotel in de oven. Ze schenkt twee glazen jus d orange in en gaat naast Harm op de bank zitten. Barcelona was enig, maar veel te kort! Heb jij al een idee voor de zomervakantie? vraagt Marianne. Ik wil graag een verre reis. Die rondreis in Argentinië vond ik geweldig! Ja, op elke straathoek stonden ze met pannendeksels te slaan en protestliedjes te zingen. En wij gingen met Jasper in de buggy zigzaggend door Buenos Aires om al die demonstraties te omzeilen, zegt Marianne. Maar gevaarlijk was het toch niet? vraagt Harm. Nou, ik vond het soms wel eng. Zeker met die kleine. Natuurlijk waren de mensen boos. Het land had jarenlang op te grote voet geleefd en kon zijn schulden niet meer aflossen. Toen het IMF de geldkraan dichtdraaide, brak de ellende uit. De centrale bank bevroor alle banktegoeden, waardoor de gewone man geen geld meer kon opnemen. En wij met onze dollars in een eindeloos lange rij van wanhopige Argentijnen. Weet je nog, die moeder met die zieke jongen in haar armen? Die kon zelfs geen geld opnemen voor het ziekenhuis! Wat een ramp, herinnert Marianne zich. Ja, heel erg. Maar voor ons werd de vakantie steeds goedkoper. Elke dag kregen we meer peso s als we dollars gingen omwisselen bij de bank, zegt Harm. Nogal cru, want je wist dat het spaargeld van de Argentijnen steeds minder waard werd. De prijzen schoten omhoog. Het vertrouwen was helemaal zoek, merkt Harm op. Herinner je je dat meisje van zeventien naast jou in het vliegtuig? Haar familie was in één klap arm geworden en

25

26 24 stuurde haar naar een verre nicht in Zwitserland om werk te vinden. Die vliegreis was wel lang, hè? zucht Marianne. Welnee, het vloog voorbij. Wat dacht je van Azië? Thailand moet geweldig zijn. De ovenwekker gaat. Kom, we gaan eerst eten, zegt Marianne. Ze loopt de gang in. Sanne, Jasper. We gaan aan tafel, roept ze. Harm haalt de lasagne uit de oven. * Hoedster van financiële stabiliteit Al bijna twee eeuwen lang zet de Nederlandsche Bank zich in voor financiële stabiliteit: een gezond en weerbaar financieel stelsel dat het vertrouwen van het publiek en het bedrijfsleven waard is. Stabiliteit is goed voor onze economie, voor ons dagelijks brood en onze broodnodige nachtrust. In een stabiel klimaat durven we te ondernemen, krediet te nemen, geld te sparen, te lenen en uit te geven. In het vertrouwen dat de dag van morgen ons geen nare financiële verrassingen brengt. Dat de euro haar waarde houdt. Dat de kapitaalinvestering van vandaag ook morgen de moeite loont. Dat onze verzekeraar uitbetaalt na geleden schade. Dat ons pensioenfonds ons pensioen betaalt als we 65 jaar worden. Financiële stabiliteit is goud waard. Daarom zet DNB zich in voor een weerbaar en krachtig financieel stelsel, met stabiele prijzen: een inflatie van hooguit 2% solide financiële instellingen: die ons geld en vertrouwen waard zijn een goed lopend betalingsverkeer: zodat we veilig en op tijd geld kunnen overboeken en betalen. Aan dat werk dankt onze organisatie haar bijnaam hoedster van financiële stabiliteit.

27 Zorgen om de zorg 25 Jasper komt huilend thuis. Mam, ik ben gevallen met de fiets! Marianne schrikt. Ze bekijkt de bebloede arm en bindt er snel een theedoek om. Au! krijst Jasper. Hup, meteen naar de eerste hulp! zegt Marianne. De wachtkamer zit vol. Een verpleegster komt naar hen toe. Wat is er gebeurd? vraagt ze. Ze werpt een onderzoekende blik op Jaspers arm en pakt hem vervolgens op. Ik neem hem meteen mee naar de behandelkamer, zegt ze tegen Marianne. Het kan wel even duren. Marianne sluit zich aan bij de rij voor de balie. Betaalt de verzekering dit? vraagt ze als ze aan de beurt is. De baliemedewerker stelt haar gerust. Natuurlijk, mevrouw. Eerste hulp zit in het basispakket. Elke zorgverzekeraar vergoedt dit. Gelukkig maar. Ik betaal al zo veel premie, zegt Marianne. De baliemedewerker schudt zijn hoofd. Met die vergrijzing wordt het alleen maar duurder. Bovendien zitten we nu al te springen om goed personeel. Straks moeten we elke dag nog overwerken. Of gaan we werken tot ons tachtigste! suggereert Marianne. Doe me een lol, zeg! Met een brede grijns geeft de baliemedewerker het verzekerings pasje terug. Dat is wel het advies van deskundigen, zegt Marianne. Ik zag laatst op tv de president van de Nederlandsche Bank. Die pleit ervoor dat de pensioenleeftijd omhoog gaat. Dat is goed voor onze welvaart. Pff... daar moet ik even niet aan denken.

28 26 Marianne loopt terug naar de wachtruimte. Er is geen stoel meer vrij. Bij de automaat haalt ze een kopje koffie. Ze kijkt op haar horloge, loopt terug naar de balie en vraagt hoe lang het nog gaat duren. Mama! Jasper komt aanrennen. Ik heb geel gips gekregen. Vet, hè! Blij kijkt Marianne om. Ze sluit Jasper in haar armen. Daar gaan we thuis een mooie tekening op maken! zegt ze. * Economisch advies en statistieken Grote banken fuseren, China groeit als kool. Waar gaat dat heen? Tal van vragen en onzeker heden rijzen over onze toekomst. De Nederlandsche Bank geeft onafhankelijk economisch advies en wil daarmee bijdragen aan een gezonde en welvarende toekomst. Om goed advies te geven, doen we onderzoek. En we verzamelen heel veel cijfers. Een voorbeeld: De samenleving vergrijst. Wat gebeurt er als we de pensioenleeftijd verhogen? Onderzoekers berekenen de mogelijke gevolgen voor de arbeidsmarkt en de economie. Dergelijke onderzoeksresultaten gebruikt DNB om onafhankelijk economisch advies te geven. Bijvoorbeeld binnen de Sociaal Economische Raad (SER).

29 Neef Ruud 27 Half negen s avonds. De deurbel gaat. Jongens, jullie oom uit Amerika is er. Kom! roept Marianne naar boven. De kinderen denderen de trap af. Ze hebben oom Ruud al drie jaar niet gezien. Marianne opent de voordeur. Leuk om jullie weer te zien! zegt Ruud. Hij geeft bloemen aan Marianne en tilt Jasper op. Tjonge, wat ben jij gegroeid. Geef me een high five! Wil je koffie, oom Ruud? vraagt Sanne. Ze gaan zitten aan de eettafel. Sanne schenkt koffie in. Jullie moeten beslist eens op bezoek komen! zegt Ruud. Ik heb een schitterend huis gekocht in Washington. Met een enorm zwembad! Wat geweldig, Ruud! roept Marianne enthousiast. Jazeker! Elke dag begin ik met een frisse duik in het water! Was het erg duur? vraagt Harm. Nou goedkoop was het niet. De Amerikaanse huizenprijzen zijn een stuk gedaald. Anders had ik het ook nooit kunnen doen. En ik heb scherp onderhandeld over de hypotheek. Ook voor de lange termijn. Goed zo! Harm knikt instemmend. Hij staat op en haalt wat biertjes. Sanne zet een schaal met kaasblokjes op tafel. Ruud pakt gretig twee stukjes. Mmm, oud-hollandse kaas. Hoe gaat het trouwens met je beleggingen, Harm? Harm zucht. Houdt niet over. Je moet stalen zenuwen hebben met die aandelen. Soms krijg ik het idee dat we van crisis naar crisis gaan, merkt Ruud op. Nou dat valt wel mee. Bovendien grijpen de centrale banken in bij een échte crisis. Dat deden ze na de aanslagen van 11 september. En opnieuw in Toen was het op een gegeven moment zo erg dat de banken elkaar niet meer vertrouwden. Ze bleven op hun geld zitten, de rentes liepen op en de geldmarkt kwam bijna tot stilstand. Toen kwam de Europese Centrale Bank

EURO. Vanaf januari 2002 betalen we in Nederland en in veel andere Europese landen met de euro.

EURO. Vanaf januari 2002 betalen we in Nederland en in veel andere Europese landen met de euro. EURO Vanaf januari 2002 betalen we in Nederland en in veel andere Europese landen met de euro. Muntgeld Bankbiljetten EURO Hadden jullie al gezien dat er 2 briefjes zijn van 5 euro? oud briefje nieuw briefje

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de bank Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank!

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank! Jouw spreekbeurt over De Bank! Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk op die bank? En wat gebeurt er met jouw

Nadere informatie

Veel gestelde vragen. aan DNB

Veel gestelde vragen. aan DNB Veel gestelde vragen aan DNB Ons goud DNB beheert de goudvoorraad van Nederland. Bij elkaar 612.500 kilo. Dit goud is ons nationale appeltje voor de dorst. Het ligt opgeslagen in de kluizen van DNB en

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over geld Een spreekbeurt over geld, leuk! Dat zal iedereen aanspreken, want we hebben er allemaal mee te maken en de meesten kopen graag leuke dingen.

Nadere informatie

Lees het verhaal over Geld eens rustig door. Maak voor jezelf een samenvatting of powerpoint.

Lees het verhaal over Geld eens rustig door. Maak voor jezelf een samenvatting of powerpoint. Jouw spreekbeurt over GELD. Een spreekbeurt over geld, leuk! Dat zal iedereen aanspreken, want we hebben er allemaal mee te maken en de meesten kopen graag leuke dingen. Maar ja, dan moet je wel geld hebben.

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI AVI E4* Alcoholisme, ruzie, bang zijn Midden in de nacht rinkelt de telefoon. Anna weet wat dat betekent. Ze moet vluchten, alweer. Ze rent de donkere nacht in. De volgende dag valt Anna in de klas in

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

Marleen loopt met de tijd Mee. Tekeningen en tekst: Dick de Jong

Marleen loopt met de tijd Mee. Tekeningen en tekst: Dick de Jong Marleen loopt met de tijd Mee Tekeningen en tekst: Dick de Jong Marleen zit in haar geheime hoekje op zolder. Buiten is het warm. Haar vriendjes en vriendinnetjes zijn naar het zwembad. Mama ligt in de

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

K a t m e t s l a g ro o m

K a t m e t s l a g ro o m LL 06-07 5-07 05-02-2007 14:39 Pagina 19 Kat met slagroom De woonkamer zit vol visite. Marit viert haar verjaardag. Opa en oma zijn er, en vrienden van Marit en Sanne. Marit is in de keuken en bakt een

Nadere informatie

Wat een mensenkennis, grijnst vader. Van je tweelingbroer weet je toch alles? Ook al denkt hij van niet. Vera steekt haar neus in de lucht.

Wat een mensenkennis, grijnst vader. Van je tweelingbroer weet je toch alles? Ook al denkt hij van niet. Vera steekt haar neus in de lucht. 1. Vakantieplannen Yeeesss! roept Vera. Had ik wel verwacht, bromt Edwin. Vader kijkt hem met opgetrokken wenkbrauwen aan. Wel verwacht? Natuurlijk, reageert Edwin. We hebben nog een rondvlucht met de

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

Lieke. redt de dieren

Lieke. redt de dieren Lieke redt de dieren met tekeningen van ivan & ilia Uitgeverij Ploegsma Amsterdam Kijk ook op: www.ploegsma.nl www.wijzijnvriendinnen.nl AVI 7 / E5/M6 ISBN 978 90 216 7436 0 / NUR 282 Tekst: Jette Schröder

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Wat? Ambers mond valt open. Krijg ik dertigduizend euro? De notaris knikt. Dat klopt. Gefeliciteerd. Liz weet ook niet wat ze hoort.

Wat? Ambers mond valt open. Krijg ik dertigduizend euro? De notaris knikt. Dat klopt. Gefeliciteerd. Liz weet ook niet wat ze hoort. Een erfenis Dag dames, kan ik iets voor u doen? Amber kijkt Liz even aan en zegt dan: Ik heb hier een afspraak met de notaris. Mijn naam is Amber Overgauw. De vrouw kijkt op haar beeldscherm. Ik zie het,

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

ze terug in de la. Dan haalt ze de pannen van het fornuis en zet ze op de onderzetters. Thomas vouwt zijn handen en doet zijn ogen dicht.

ze terug in de la. Dan haalt ze de pannen van het fornuis en zet ze op de onderzetters. Thomas vouwt zijn handen en doet zijn ogen dicht. 1. Te laat thuis Wanneer gaan we eten, mam? Thomas loopt de keuken in en tilt de deksel van een pan. Mmm! Macaroni! Daar heb ik wel zin in. Mama pakt de deksel uit Thomas hand en doet hem weer op de pan.

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

- je kan me wat - module 3. docere delectare movere. je kan me wat nt2taalmenu.nl module 3. tekeningen -

- je kan me wat - module 3. docere delectare movere. je kan me wat nt2taalmenu.nl module 3. tekeningen - - je kan me wat - module 3 docere delectare movere tekeningen - 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 je kan me wat ROCvA nt2taalmenu.nl - educatie - ROCvA module 3 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

De woonkamer. Er staan veel dozen in de woonkamer, er staat een bank en een kast die half in elkaar gezet is.

De woonkamer. Er staan veel dozen in de woonkamer, er staat een bank en een kast die half in elkaar gezet is. SAMENWONEN 1. EXT. ROND HET HUIS - DAG Rond het huis. Judith en Peter zijn aan het verhuizen, er staat een verhuiswagen voor het huis. Judith en Peter lopen vaak heen en weer met dozen. Ze lachen naar

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan.

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan. Kenneth en Iwan Hé, kijk, zegt Kenneth. Check dat uit, man. Kenneth knikt met zijn hoofd naar een groepje meisjes. Ze staan aan de overkant van de straat en wachten voor het stoplicht. Ze komen net uit

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij?

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Wat een mooie luchtballonnen! Geel, oranje, groen en blauw. Kies maar uit Daan,

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Informatie over toezicht. Toezicht

Informatie over toezicht. Toezicht Informatie over toezicht Toezicht Wilt u geld sparen, pensioen opbouwen of uzelf verzekeren tegen een risico? Dan moet u kunnen vertrouwen op financiële instellingen. Wat banken, verzekeraars en pensioen

Nadere informatie

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager

Dat is een koopje! HOOFDSTUK 8 WOORDEN. Kies het goede woord. Ik ga even naar de... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 119 119 HOOFDSTUK 8 Dat is een koopje! WOORDEN 1 2 3 1 Ik ga even naar de.... Ik ga sla en tomaten halen. a groenteman b slager 2 Wil je wat drinken? Ja graag, een... koffie alsjeblieft. a fles b beker

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

De arme man en zijn parkiet

De arme man en zijn parkiet De arme man en zijn parkiet deel 3/3 Iedereen op straat is blij dat de arme straatmuzikant niet arm meer is. s Avonds brengt hij zijn volle buideltjes met geld naar de bank. Dat is heel veel en thuisgekomen

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

vandaan. Hij loopt ermee naar de grote tafel voor het raam. Ziet u wel? zegt hij tegen opa die net de kamer inloopt. U hebt echt wel spelletjes.

vandaan. Hij loopt ermee naar de grote tafel voor het raam. Ziet u wel? zegt hij tegen opa die net de kamer inloopt. U hebt echt wel spelletjes. 1. Naar opa Mam, ik ga naar opa! roept Fin onder aan de trap. Mama is aan het stofzuigen. Hoort ze hem wel? Met drie treden tegelijk neemt hij de trap. Zachtjes tikt hij mama aan. Ze maakt een sprongetje.

Nadere informatie

Het been van Heleen Over je been in het gips

Het been van Heleen Over je been in het gips Heleen en Tim springen op het schoolplein van de ene bank naar de andere. Als Heleen uitglijdt komt ze heel ongelukkig terecht. Au, au, mijn been! huilt ze met grote snikken. Tim staat er geschrokken bij.

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

Op reis naar Bethlehem

Op reis naar Bethlehem Op reis naar Bethlehem Rollen: Verteller Jozef Maria Engel Twee omroepers Kind 1 Kind 2 Kind 3 Receptionist 1 Receptionist 2 Receptionist 3 Kind 4 Kind 5 Herder 1 Herder 2 Herder 3 Herder 4 Drie wijzen

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam.

Laura zelf heeft bijna nooit ruzie met haar moeder. De moeder van Laura komt uit Peru. Yasmina vindt haar lief, zacht en zorgzaam. 1. Yasmina doet het tuinhekje achter zich dicht. Hoe kan ze zo stom zijn niet aan de verjaardag van haar moeder te denken? Haar moeder blijft woedend achter. Yasmina voelt zich even rot, maar na drie stappen

Nadere informatie

Heleen slaat het boek dicht. Vanavond komt er niets van lezen, haar gedachten dwalen steeds af.

Heleen slaat het boek dicht. Vanavond komt er niets van lezen, haar gedachten dwalen steeds af. 1 Heleen van Rijnsburg zet de wekker op halfacht. Als ze nu nog een halfuurtje leest in bed, dan krijgt ze zeven uur slaap. Dat is precies genoeg. Zes uur is te kort en acht uur is te lang. Op het nachtkastje

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf

Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf Kerstmusical voor /door kleine kinderen (onderbouw, groep 1,2,3) Niet religieus, met 4 liedjes. Speelduur ongeveer 30 minuten. Kerstfeest met Rudolf Kerstmusical voor de onderbouw. Het toneel stelt voor

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, jongens en meisjes, Met een noodgang fietst Petra door de straat, ze is te laat, veel te laat! En het is haar eigen schuld. Ze zou vanmiddag, uit school,

Nadere informatie

Het is woensdagmiddag. Hij heeft alle tijd. Wat zal hij

Het is woensdagmiddag. Hij heeft alle tijd. Wat zal hij DUBBEL Eerst merkt TimTom niets bijzonders. Hij zit gewoon op zijn plaats in de klas. Iedereen weet nu dat hij Daan heet. Juf noemt hem niet Daan. Ze zegt ook niet TimTom. Ze is aardig tegen hem. Dat wel.

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al Hoofdstuk 1 Echt? Saartjes mond viel open van verbazing. Maar dat is supergoed nieuws! Ze sloeg haar armen om haar vriendin heen. Waaah, helemaal te gek. We gaan naar Frankrijk. Zon, zee, strand, leuke

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter De dageraad Fragment Frank Norbert Rieter Copyright Frank Norbert Rieter Alle rechten voorbehouden. Correspondentieadres: St Geertruidestraat 27 6521 KG Nijmegen toneelteksten@ijlbode.nl De dageraad Personages

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Kijk, de vogel zingt. Bente Jonker Moniek Peek. De Vier Windstreken. Jonker - Peek Kijk, de vogel zingt. Het verhaal van Jet en haar dove zusje

Kijk, de vogel zingt. Bente Jonker Moniek Peek. De Vier Windstreken. Jonker - Peek Kijk, de vogel zingt. Het verhaal van Jet en haar dove zusje Kijk, de vogel zingt vertelt het verhaal van Jet die een doof zusje krijgt. Voor Jet maakt het niets uit, ze begrijpt haar zusje Keet toch wel! Haar ouders zijn geschrokken, ze geloven het eigenlijk niet.

Nadere informatie

Gastles: Hoe word ik rijk?

Gastles: Hoe word ik rijk? Gastles: Hoe word ik rijk? Hoe word je rijk? Dat willen we natuurlijk allemaal weten. In deze presentatie krijg je veel tips. Eerst een quiz om te kijken hoe veel jullie weten. Wie weet er veel? Pak je

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Nu zit Stijn helemaal in de schaduw. Susan smeert hem in met zonnebrand.

Nu zit Stijn helemaal in de schaduw. Susan smeert hem in met zonnebrand. . 1. Drie jaar geleden Ze lopen hand in hand door de stationshal. Een smoorverliefd stelletje, zou je denken. Maar de man houdt de vrouw stevig vast. Zijn hand zit om de hare heen geklemd. Haar hart bonkt

Nadere informatie

Plakzijde Schutblad links Schutblad rechts Ziek Eerder verscheen: Niks zeggen! Bekroond met een Vlag en Wimpel 2008 www.gideonsamson.nl www.leopold.nl Gideon Samson Ziek Leopold / Amsterdam Voor Jolijn,

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks De kerker met de vijf sloten Crista Hendriks Schrijver: Crista Hendriks Coverontwerp: Pluis Tekst & Ontwerp ISBN: 9789402126112 Crista Hendriks 2014-2 - Voor Oscar... zonder jou zou dit verhaal er nooit

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Antwoorden Thema 2 Feesten

Antwoorden Thema 2 Feesten Antwoorden Thema 2 Feesten Lezen Oefening 2 1 c Simone. 2 b Zaterdagavond. Luisteren Oefening 3 1 b Een boek. 2 b Een kopje koffie en taart. 3 b Op Simone. 4 c Haar zus woont bij haar vader. 5 b 7 jaar

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

Kijk op YouTube spreekvaardigheid A1

Kijk op YouTube spreekvaardigheid A1 Kijk op YouTube spreekvaardigheid A1 Oefenexamen Ad Appel Spreekvaardigheid A1 10 vragen serie A 1. Hoe vaak doet u boodschappen? 2. Wanneer bent u geboren? 3. Wat drinkt u het liefst? 4. Wat vindt u van

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

Op vakantie in het buitenland. Als je ouder bent, kun je met een bankpas overal geld opnemen.

Op vakantie in het buitenland. Als je ouder bent, kun je met een bankpas overal geld opnemen. Tekst bij powerpointpresentatie spreekbeurt basisschool Dia 1: Inleiding Wie is er wel eens bij een bank geweest?. Wie van jullie heeft al een eigen bankrekening?.. In Nederland heeft 8 van de 10 jongeren

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Arnold & Naomi Kristian van Essen

Arnold & Naomi Kristian van Essen Arnold & Naomi Kristian van Essen Ik wil dat je gaat. Naomi haar stem snijdt door t hart van Arnold. Maar waarom dan? Arnold zijn stem hapert. Naomi zucht en staat op. Langzaam beweegt ze naar het raam

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 Pensioen voor pensioengerechtigdenblad maart 2016 WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2 Online klantenpanel GEZOCHT: MENSEN MET EEN MENING! 3 WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 BELEGGEN

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015:

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015: Pensioen blad voor ondernemers april 2015 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 wat vinden we van ons pensioenfonds 4 Premie in 2015: pensioenpremie blijft gelijk 5 Welk pensioenloon

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Een spannende ontsnapping

Een spannende ontsnapping Botel Bibalo Vivian den Hollander Een spannende ontsnapping Met illustraties van Juliette de Wit Van Holkema & Warendorf ISBN 978 90 00 33762 0 NUR 282 2014 Van Holkema & Warendorf Uitgeverij Unieboek

Nadere informatie

Het thema van deze les is Op zoek naar werk. Dit is les 7 Beginners. Werk vragen in een winkel.

Het thema van deze les is Op zoek naar werk. Dit is les 7 Beginners. Werk vragen in een winkel. Tekst Audio Les 7 /m 11 Radio Amsterdam Les 7 Beginners. Werk vragen in een winkel. Track 1 Jingle Track 2 Het thema van deze les is Op zoek naar werk. Dit is les 7 Beginners. Werk vragen in een winkel.

Nadere informatie

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook:

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook: Weten jullie hoe Sinterklaas van Spanje naar Nederland komt? Ja? Met de fiets? Nee! Met de stoomboot, natuurlijk! Het is een heel gedoe voordat Sinterklaas en zijn Pieten kunnen vertrekken. Je wil niet

Nadere informatie

Nieuws van mama uit Holland

Nieuws van mama uit Holland 1 Nieuws van mama uit Holland Als Nadia en haar oudere broertje Iván uit school komen, zit oma klaar in de versleten stoel. Kom gauw zitten, zegt ze en ze trekt Nadia op schoot. Ze heeft een brief van

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management)

Nadere informatie