AARDRIJKSKUNDE VOOR DE BASISSCHOOL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AARDRIJKSKUNDE VOOR DE BASISSCHOOL"

Transcriptie

1 AARDRIJKSKUNDE VOOR DE BASISSCHOOL SAMENVATTINGEN groep 8 ISBN

2 Blok 1 Kleurrijk Nederland Les 1 De kleur van het geluk In Nederland wonen veel Chinezen. Ze richten hun huis in met Chinese spullen die ze in een Chinese winkel kopen. Veel spullen zijn rood, want voor Chinezen is rood de kleur van het geluk. In Amsterdam staat een Chinese tempel. Een wijk waar Chinezen bij elkaar wonen, wordt Chinatown genoemd. De Nederlandse Chinezen zijn niet allemaal vanuit China hier naartoe gekomen. Velen kwamen uit Suriname, Indonesië en Hongkong. De Chinese taal bestaat niet uit letters maar uit karakters (tekens). China ligt in Azië. De hoofdstad is Peking. Op het platteland van China is bijna al het werk van de boeren nog handwerk. In het noorden van China ligt de Chinese Muur, die 2500 km lang is en door de bergen loopt. Hij is gebouwd om de Chinezen tegen vijanden te beschermen. Tegenwoordig is het een toeristische attractie. Les 2 Voor het eerst in Marokko Marokko ligt in Noord-Afrika. Het klimaat is er veel warmer dan in Nederland. De hoofdstad is Rabat. Andere grote steden zijn Casablanca, Fès en Marrakech. De meeste steden hebben een oud centrum, de medina. Er staat een muur omheen, de straatjes zijn nauw en de huizen hebben kleine ramen om het zonlicht zo veel mogelijk tegen te houden. In het midden van Marokko ligt het Atlasgebergte. In het noorden ligt het Rifgebergte waar de oudste bevolkingsgroep woont: de Berbers. In het zuiden is een woestijn, waar de bewoners als nomaden rondtrekken of bij een oase wonen. Een oase is een vruchtbare plek in de woestijn. Les 3 Indonesië en Nederlands-Indië In Nederland wonen veel Indische Nederlanders. Ze hebben zowel Indonesische als Nederlandse voorouders. Ze zijn in 1949, na de onafhankelijkheid van Indonesië, naar Nederland gekomen, omdat het leven in Indonesië voor hen niet meer veilig was. Ze ontmoeten elkaar vaak op een Indonesische jaarmarkt of Pasar Malam Besar. Indonesië ligt in Azië. Het land heeft een tropisch klimaat. Indonesië bestaat uit een groot aantal eilanden, zoals Java, Sumatra, Kalimantan en de Molukken. Vroeger, toen Indonesië nog bij Nederland hoorde, heette het Nederlands-Indië. Indonesië is rijk aan delfstoffen, zoals aardolie, aardgas, kolen, goud en zilver. In de vele regenwouden wordt hout gekapt voor de export. Indonesië kent verschillende godsdiensten, zoals de islam, het christendom, het boeddhisme en het hindoeïsme. De meeste Indonesiërs werken op het land, vooral op rijstplantages. Les 4 Verenigde Staten: een smeltkroes In de VS wonen verschillende bevolkingsgroepen uit alle delen van de wereld. De blanke Amerikanen, nakomelingen van de Europese kolonisten, wonen verspreid over het land. De hispanics, mensen uit Latijns-Amerika, wonen in het zuidwesten. De zwarte Amerikanen, die ooit als slaven uit Afrika gehaald werden, wonen vooral in het zuidoosten. De Aziaten wonen vooral in de grote steden. Aan de naam van een wijk is vaak te zien welke bevolkingsgroep er woont. In Chinatown wonen Chinezen, in Little Italy Italianen, in Greek Town Grieken, in Black Belt zwarte Amerikanen, in Little Tokyo Japanners en in Spanish Harlem Spanjaarden. De oorspronkelijke bewoners, de indianen, zijn door de Europeanen verdreven en wonen nu in aparte woongebieden of reservaten. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 1 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 33

3 Blok 1 Kleurrijk Nederland 1 Waarom zijn veel Chinese spullen rood? 2 Hoe wordt een Chinese wijk genoemd? 3 Waar komen de Chinese Nederlanders vandaan? 4 In welk werelddeel ligt China? 5 Wat is de hoofdstad van China? 6 Waar ligt de Chinese Muur? 7 Waarom is deze muur gebouwd? 8 Welke functie heeft de Chinese Muur nu? 9 Wat weet je over het werk van de mensen op het platteland van China? 10 In welk werelddeel ligt Marokko? 11 Wat is de hoofdstad van Marokko? 12 Noem drie andere grote steden. 13 Hoe heet het oude centrum van een stad? 14 Waaraan kun je die herkennen? 15 Welke twee gebergtes liggen in Marokko? 16 Hoe heten de oudste bewoners? 17 Waar ligt de woestijn? 18 Hoe heten de mensen die in de woestijn rondtrekken? 19 Wat is een oase? 20 Wat zijn Indische Nederlanders? 21 Wanneer zijn ze naar Nederland gekomen? 22 Waarom kwamen ze naar Nederland? 23 Hoe heet een Indonesische jaarmarkt? 24 In welk werelddeel ligt Indonesië? 25 Wat weet je over de vorm van het land? 26 Hoe heette Indonesië vroeger? 27 Welke delfstoffen heeft Indonesië? 28 Waarvoor wordt veel hout gekapt? 29 Welke godsdiensten kent Indonesië? 30 Waar komen de hispanics in de VS vandaan? 31 Waar komen de zwarte Amerikanen vandaan? 32 Wie zijn de oorspronkelijke bewoners van de VS? 33 Waar wonen ze nu? 1 Voor Chinezen is rood de kleur van het geluk. 2 Chinatown. 3 Uit China, Suriname, Indonesië en Hongkong. 4 Azië. 5 Peking. 6 In het noorden van China. 7 Om vijanden tegen te houden. 8 Het is nu een toeristische attractie. 9 Het meeste werk is handwerk. 10 Afrika. 11 Rabat. 12 Casablanca, Fès, Marrakech. 13 Medina. 14 Stadsmuur, nauwe straatjes, huizen met kleine ramen. 15 Atlasgebergte en Rifgebergte. 16 Berbers. 17 In het zuiden. 18 Nomaden. 19 Een vruchtbare plek in de woestijn. 20 Nederlanders die zowel Indische als Nederlandse voorouders hebben. 21 In 1949, na de onafhankelijkheid van Indonesië. 22 Omdat ze zich in Indonesië niet veilig voelden. 23 Pasar Malam Besar. 24 Azië. 25 Het land bestaat uit een groot aantal eilanden. 26 Nederlands-Indië. 27 Aardolie, aardgas, kolen, goud en zilver. 28 Voor de export. 29 Islam, christendom, boeddhisme en hindoeïsme. 30 Uit Latijns-Amerika. 31 Uit Afrika. 32 De indianen. 33 In reservaten. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 1 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 34

4 Blok 2 Bergen Les 1 Het dak van de wereld De Himalaya is het hoogste gebergte van de wereld. De Mount Everest is met 8850 meter de hoogste berg. In Europa zijn de Alpen het hoogste gebergte, met de 4808 meter hoge Mont Blanc als hoogste bergtop. Het landschap in de bergen bestaat onder andere uit besneeuwde bergtoppen, riviertjes, watervallen, gletsjers, steile rotswanden en naaldbomen. Gebergten zijn ontstaan doordat twee aardschollen tegen elkaar botsten. Zo zijn twee grote berggordels ontstaan: de ene in Zuid- Europa en Azië, de andere langs de westkust van Noord- en Zuid-Amerika. De vorm van een berg kan veranderen. Er kunnen scheuren ontstaan en de berg kan afslijten door wind, water en ijs, waardoor kloven ontstaan en de top stomp kan worden. Als er veel bomen gekapt worden, spoelt de bovenste laag grond weg en kan de berg langzaam afbrokkelen. Les 2 Leven in de bergen Vroeger leefden de bergbewoners vooral van landbouw en veeteelt. Tegenwoordig leven ze vooral van het toerisme. Veel mensen gaan graag naar de bergen op vakantie om te wandelen, te skiën of bergwanden te beklimmen. In de bergen kan het gevaarlijk zijn. Het weer kan plotseling omslaan, afdalingen kunnen steil zijn, er kunnen stenen afbrokkelen en er is het gevaar van lawines. In de bergen heerst een bergklimaat. Hoe hoger je komt, hoe kouder het wordt. Dat is goed te zien aan de plantengordels in de Alpen. Aan de voet groeien vooral loofbomen. Een stukje hoger zie je alleen nog maar naaldbomen. Daarboven vind je alpenweiden en op de top ligt eeuwige sneeuw: sneeuw die nooit smelt. Les 3 Zwerfstenen in Nederland In Nederland zijn geen bergen. Er zijn alleen wat heuvels in Zuid-Limburg die bij de Ardennen horen. Het hoogste punt van Nederland is de Vaalserberg die 311 meter hoog is. Op de bodem van Nederland liggen veel stenen die uit de bergen komen. Ze zijn meegevoerd door de rivieren. Hoe verder ze meegevoerd worden, hoe meer ze afslijten en hoe kleiner ze worden. In het zuiden van Nederland vind je stenen die zijn meegevoerd door de Maas en de Rijn. Het zijn meestal kiezelstenen die vooral in Limburg te vinden zijn. Maar ook in de rest van Nederland vind je zwerfstenen. Sommige komen uit Scandinavië en zijn in de ijstijd meegevoerd met het landijs. Toen het ijs smolt, bleven ze liggen. Het zijn soms enorme rotsblokken, die je vooral in het oosten en noorden van Nederland vind, omdat dat deel onder het landijs lag. Ze zijn in de loop van de tijd gebruikt om gereedschappen van te maken en hunebedden te bouwen. Door de stuwing van het ijs zijn stuwwallen ontstaan, zoals de Grebbeberg en de Utrechtse Heuvelrug. Les 4 Gebergten op de wereld De belangrijkste gebergten in de wereld zijn: de Rocky Mountains in Noord-Amerika; het Andesgebergte in Zuid-Amerika; het Atlasgebergte in Noord-Afrika; de Alpen en de Pyreneeën in Midden- en Zuid-Europa; de Kaukasus in Zuidoost-Europa en de Oeral in Oost-Europa; het Taurusgebergte in het Midden-Oosten; de Himalaya in Zuid-Azië; het Gebergte van Verchojansk in Noord- Azië. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 2 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 35

5 Blok 2 Bergen 1 Wat is het hoogste gebergte van de wereld? 2 Hoe heet de hoogste bergtop van de wereld? 3 Wat is het hoogste gebergte van Europa. 4 Hoe heet de hoogste bergtop van Europa? 5 Wat zijn kenmerken van het berglandschap? 6 Hoe zijn gebergtes ontstaan? 7 Waar liggen de twee grote berggordels op aarde? 8 Hoe kan de vorm van een berg veranderen? 9 Waarom gaan veel mensen graag naar de bergen op vakantie? 10 Welke gevaren zijn er in de bergen? 11 Noem de vier plantengordels in de Alpen. 12 Wat is de hoogste berg van Nederland? 13 Hoe zijn de zwerfstenen in Limburg terechtgekomen? 14 Hoe zien ze eruit? 15 Hoe zijn de zwerfstenen in het oosten en noorden van Nederland terechtgekomen? 16 Wat is een stuwwal? 17 Welke twee stuwwallen in Nederland ken je? 18 Welke gebergtes ken je? In welk werelddeel liggen ze? 1 De Himalaya. 2 De Mount Everest. 3 De Alpen. 4 De Mont Blanc. 5 Besneeuwde bergtoppen, riviertjes, watervallen, gletsjers, steile rotswanden, naaldbomen. 6 Doordat twee aardschollen tegen elkaar botsten. 7 De ene berggordel loopt door Zuid-Europa en Azië, de andere langs de westkust van Noorden Zuid-Amerika. 8 Er kunnen scheuren ontstaan. De berg kan afslijten door wind, water en ijs, waardoor kloven ontstaan en de top stomp kan worden. Door het kappen van bomen kan de bovenste laag grond wegspoelen en de berg afbrokkelen. 9 Om te wandelen, skiën of bergwanden te beklimmen. 10 Plotselinge weersverandering, steile afdalingen, afbrokkelende stenen en lawinegevaar. 11 Loofbomen, naaldbomen, alpenweiden, eeuwige sneeuw. 12 De Vaalserberg. 13 Ze zijn meegevoerd met de rivieren. 14 Glad en rond (kiezelsteen). 15 Ze zijn meegevoerd met het ijs uit Scandinavië. 16 Een wal die ontstaat doordat het ijs de grond wegduwt. 17 De Utrechtse Heuvelrug en de Grebbeberg. 18 Enkele gebergtes zijn: Rocky Mountains in Noord-Amerika; Andesgebergte in Zuid-Amerika; Atlasgebergte in Afrika; Alpen, Pyrenneeën, Kaukasus en Oeral in Europa; Taurusgebergte, Himalaya en het Gebergte van Verchojansk in Azië. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 2 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 36

6 Blok 3 Bedrijvigheid Les 1 Multinationals Een multinational is een bedrijf dat vestigingen in verschillende landen heeft. Philips, Heineken, Shell en Unilever zijn Nederlandse multinationals. Unilever maakt verschillende producten met eigen merken en verkoopt die producten in bijna alle landen van de wereld. Unilever heeft in 100 landen fabrieken en kantoren. Voor deze spreiding zijn verschillende redenen: De vestiging staat dichtbij de plek waar de nodige grondstoffen zijn. In het land van de vestiging zijn de lonen laag. De producten kunnen snel bederven, dus kunnen ze niet over een grote afstand vervoerd worden. Vanuit kantoren in alle landen kun je de spreiding en de verkoop beter regelen. Het is handiger om de producten te maken in de buurt waar ze verkocht worden. De landen waar multinationals een fabriek of kantoor bouwen, zijn daar meestal blij mee. De vestiging zorgt voor werkgelegenheid en het land krijgt extra aandacht. Les 2 Vietnam Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelden zich in Azië nieuwe industrielanden: Japan, Zuid- Korea, Hongkong, Taiwan en Singapore. Ze werden Aziatische tijgers genoemd. Het ging er zo goed met de economie dat er multinationals ontstonden, zoals het Japanse bedrijf Yamaha dat muziekinstrumenten maakt. Ze gingen zich ook vestigen in Amerika en Europa. China en Vietnam waren communistisch. Daar hadden bedrijven niet de vrijheid om zich te ontwikkelen zoals ze dat zelf wilden. Bovendien hadden deze landen ruzie met Amerika en Europa. In Vietnam was daardoor tot 1986 veel armoede. Maar vanaf dat jaar ging het beter, omdat de regering bedrijven meer vrijheid gaf. Vroeger werd alleen rijst verbouwd voor de Vietnamezen, nu ook voor de export. Bovendien werden buitenlandse bedrijven uitgenodigd om in Vietnam een vestiging te openen, zoals een bierbrouwerij uit Nederland. Voor Vietnam was dat goed, omdat veel mensen werk kregen. Voor de bierbrouwerij was het goed, omdat het bier nu ook in Vietnam verkocht werd. Tegenwoordig gaat het zo goed met Vietnam dat het land tot de nieuwe Aziatische tijgers gerekend wordt. Les 3 Bedrijven op internet Bijna alle bedrijven hebben tegenwoordig een eigen website. Daarop kun je informatie over het bedrijf vinden. Ook gebruiken bedrijven internet om onderling contact met elkaar te hebben. Er zijn speciale internetbedrijven die andere bedrijven ondersteunen bij het gebruik van internet. Op internet kun je geldzaken regelen en in webwinkels verschillende producten kopen. Het verschil met een gewone winkel is dat je thuis kunt blijven en dag en nacht kunt winkelen. De webwinkelier heeft alleen een computer en een magazijn nodig. Les 4 Wereldwijd McDonald s is een multinational met restaurants in 120 landen, verspreid over alle delen van de wereld. McDonald s past de producten aan de smaak van het land aan. In Afrika zijn maar een paar landen waar de restaurants van McDonald s staan. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 3 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 37

7 Blok 3 Bedrijvigheid 1 Wat is een multinational? 2 Noem twee Nederlandse multinationals. 3 Waarom heeft een multinational fabrieken en kantoren in verschillende landen? 4 Waarom zijn die landen daar blij mee? 5 Welke landen waren de Aziatische tijgers van vlak na de Tweede Wereldoorlog? 6 Waarom hoorden China en Vietnam daar niet bij? 7 Wat veranderde er in 1986 in Vietnam? 8 Wat voor gevolgen had dat voor de rijstbouw? 9 Welke voordelen heeft de vestiging van een Nederlandse bierbrouwerij in Vietnam? 10 Waarom hebben bijna alle bedrijven een eigen website? 11 Waarvoor gebruiken ze internet nog meer? 12 Wat is het verschil tussen een gewone winkel en een webwinkel? 13 In welk werelddeel heeft McDonald s weinig restaurants? 1 Een bedrijf dat vestigingen in verschillende landen heeft. 2 Philips, Shell, Unilever, Heineken. 3 De vestiging staat dichtbij de plek waar de nodige grondstoffen zijn. In het land van de vestiging zijn de lonen laag. De producten kunnen snel bederven, dus kunnen ze niet over een grote afstand vervoerd worden. Vanuit kantoren in alle landen kun je de spreiding en de verkoop beter regelen. Het is handiger om de producten te maken in de buurt waar ze verkocht worden. 4 De vestiging zorgt voor werkgelegenheid en het land krijgt extra aandacht. 5 Japan, Zuid-Korea, Hongkong, Taiwan en Singapore. 6 Dat waren communistische landen, die ruzie hadden met Europa en Amerika. 7 Bedrijven kregen meer vrijheid en buitenlandse bedrijven mochten vestigingen bouwen in Vietnam. 8 Er werd ook rijst voor de export verbouwd. 9 Voor Vietnam is dat goed, omdat een groot aantal mensen werk kon krijgen. Voor de bierbrouwerij is het goed, omdat het bier nu ook in Vietnam verkocht werd. 10 Om informatie over hun bedrijf te kunnen geven en reclame te maken. 11 Om onderling contact met elkaar te hebben, om geldzaken te regelen, om producten te verkopen. 12 Bij een webwinkel kun je thuis blijven en dag en nacht winkelen. Een webwinkelier heeft alleen een computer en een magazijn nodig. 13 In Afrika. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 3 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 38

8 Blok 4 Mens en klimaat Les 1 Indianen in het Amazonegebied De Amazone is een grote rivier in Zuid-Amerika. De rivier ontspringt in Colombia en mondt na 6500 kilometer uit in de Atlantische Oceaan. Langs de Amazone ligt het grootste tropische regenwoud van de wereld. Daar is het het hele jaar warm en regent het vaak en veel. Door de warmte en de vochtigheid groeien de planten erg hard. Vanwege de aanwezigheid van goud, uranium, ijzererts en diamant zijn veel bomen gekapt om ruimte te maken voor mijnbouw, landingsbanen en wegen. Het tropisch hardhout levert veel geld op. Veel Brazilianen zijn naar het regenwoud getrokken om akkers aan te leggen of een veeteeltbedrijf te beginnen. Met de oorspronkelijke bewoners, de indianen, werd geen rekening gehouden. Door het kappen van heel veel bomen is een groot stuk regenwoud verdwenen. Er zijn organisaties die het regenwoud in stand proberen te houden door diploma s te geven aan bedrijven die goed voor het regenwoud zorgen en de indianen te leren hoe ze meer geld kunnen verdienen met het hout dat ze kappen. Les 2 Op zoek naar water Namibië ligt in het zuiden van Afrika en bestaat voor het grootste deel uit woestijn. Het water uit waterputten is vaak niet schoon. Daarom gebruiken de bewoners een mistscherm om het water van de mist op te vangen. Water is namelijk belangrijk voor de landbouw. Andere bewoners trekken met hun vee rond op zoek naar een plek waar water is. Mensen bedenken allerlei manieren om water te bewaren. De San bijvoorbeeld doen water in eieren en stoppen die in de grond. Dieren die in de woestijn leven, zijn vaak goed aangepast. De dromedaris kan water in zijn bult bewaren, de grondeekhoorn heeft een staart die hij als parasol kan gebruiken en de woestijnrat gebruikt zijn oren om af te koelen. Les 3 Van pool tot pool Baffineiland ligt ten noorden van Canada in het noordpoolgebied. Het grootste deel van het jaar is het daar erg koud. In de korte zomer is het koel. De bewoners reizen met vliegtuigjes op ski s. Waterleiding is er niet, omdat die te snel bevriest. Daarom wordt het water met een tankauto naar de huizen gebracht. Op de zuidpool of Antarctica is het nog kouder. Zo koud dat er haast geen leven mogelijk is. Alleen in de zeeën rond de zuidpool, waar pinguïns, walvissen en zeehonden leven. Veel poolreizigers hebben een tocht naar de zuidpool willen maken. De Noor Amundsen was de eerste die de zuidpool bereikte. Tegenwoordig tref je veel onderzoekers aan op de zuidpool. Ze willen graag meer weten over vulkanen, gletsjers en ijsbergen. Les 4 Het klimaat verandert De gemiddelde temperatuur op aarde is de laatste honderd jaar 0,3 graden gestegen. Ook de zeespiegel is gestegen: cm. Men denkt dat het komt door het smelten van de ijsmassa s op de noord- en zuidpool. Het kan echter ook te maken hebben met het broeikaseffect. Dat ontstaat doordat uitlaatgassen van bijvoorbeeld auto s als een soort deken om de aarde blijven hangen en de warmte vasthouden. Internationaal wordt geprobeerd om het broeikaseffect tegen te gaan door afspraken te maken over de hoeveelheid uitlaatgassen en overtreders te beboeten. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 4 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 39

9 Blok 4 Mens en klimaat 1 In welk werelddeel stroomt de Amazone? 2 In welk land ontspringt deze rivier? 3 Waarin mondt de Amazone uit? 4 Hoe ziet het Amazonegebied eruit? 5 Wat zijn de kenmerken van een tropisch regenwoudklimaat? 6 Wie zijn de oorspronkelijke bewoners van het Amazonegebied? 7 Welke delfstoffen zijn te vinden in het Amazonegebied? 8 Hoe wordt geprobeerd het regenwoud in stand te houden? 9 Waar ligt Namibië? 10 Hoe ziet het landschap er uit? 11 Hoe komen de mensen er aan water? 1 Zuid-Amerika. 2 Colombia. 3 In de Atlantische Oceaan. 4 Het gebied bestaat voor het grootste deel uit regenwoud. 5 Het is warm en vochtig en het regent vaak en veel. 6 De indianen. 7 Goud, uranium, ijzererts, diamant. 8 Door diploma s te geven aan bedrijven die goed voor het regenwoud zorgen en de indianen te leren hoe ze met het hout meer geld kunnen verdienen. 9 In het zuiden van Afrika. 10 Het land bestaat voornamelijk uit woestijn. 11 Door met een mistscherm water op te vangen. 12 Hoe gaan de dromedaris, de grondeekhoorn en de woestijnrat om met de droogte en de warmte in de woestijn? 13 Waar ligt Baffineiland? 14 Wat voor klimaat heerst daar? 15 Hoe komen de mensen aan water? 16 Noem drie dieren die op de zuidpool leven. 17 Wie bereikte als eerste de zuidpool? 18 Waarnaar wordt onderzoek gedaan op de zuidpool? 19 Welke twee voorbeelden van klimaatverandering in de laatste eeuw ken je? 20 Waardoor denkt men dat dat komt? 21 Wat is het broeikaseffect? 22 Hoe wordt geprobeerd dit effect tegen te gaan? 12 De dromedaris kan water in zijn bult bewaren, de grondeekhoorn heeft een staart die hij als parasol kan gebruiken en de woestijnrat gebruikt zijn oren om af te koelen. 13 Ten noorden van Canada in het noordpoolgebied. 14 Een poolklimaat. 15 Het water wordt met een tankauto naar de huizen gebracht. 16 Pinguïns, walvissen en zeehonden. 17 De Noor Amundsen. 18 Naar de werking van vulkanen, gletsjers en ijsbergen. 19 De gemiddelde temperatuur op aarde is de laatste honderd jaar 0,3 graden gestegen. De zeespiegel is in diezelfde tijd cm gestegen. 20 Door het smelten van de ijsmassa s op de twee polen en/of door het broeikaseffect. 21 De warmte van de zon wordt vastgehouden door een dikke laag gassen rond de aarde. 22 Door afspraken te maken over de hoeveelheid uitlaatgassen. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 4 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 40

10 Blok 5 Steden in de wereld Les 1 Van kolonie tot wereldstad New York, Sydney en Buenos Aires zijn alle drie grote havensteden die aan een oceaan liggen. New York wordt de poort van Amerika genoemd, omdat veel immigranten via de haven van New York Amerika binnenkwamen. Het is nu een belangrijke handelsstad. Manhattan is de drukste wijk. Er staan veel wolkenkrabbers en de straten lopen allemaal kaarsrecht. Sydney is de grootste haven van Australië. Toen het land nog een Engelse kolonie was, werd Sydney gebruikt als strafkolonie voor gevangenen. Later emigreerden ook vrije mensen naar Australië. Vanwege zijn haven is Sydney een belangrijke handelsstad geworden. Een bekend gebouw is het operahuis waarvan de daken eruitzien als scheepszeilen. Buenos Aires is de hoofdstad en de belangrijkste havenstad van Argentinië. De stad is gesticht door de Spanjaarden. In het centrum zijn brede straten en ruime pleinen. Naast oude gebouwen staan er wolkenkrabbers. In de buitenwijken staan kleine arbeidershuisjes. Les 2 Grote verschillen Bombay en Calcutta zijn twee grote havensteden in India. Er staan wolkenkrabbers naast oude Engelse gebouwen. Rond het centrum liggen grote buitenwijken. Aan de rand van de stad liggen tientallen krottenwijken. Los Angeles ligt aan de westkust van de VS. Los Angeles staat bekend als een stad van glitter en glamour vanwege de filmstudio s in Hollywood en de wolkenkrabbers in het centrum. Maar in de troosteloze buitenwijken is weinig glitter en glamour te vinden. Kaapstad is een belangrijke havenstad in Zuid- Afrika. De stad heeft een rechthoekig stratenplan. Buiten de stad liggen townships waar alleen zwarte mensen wonen. Vroeger hoorde Kaapstad bij Nederland. Dat kun je nog zien aan de namen van sommige straten. Les 3 Tokyo Tokyo is de hoofdstad van Japan. Het is een van de grootste steden van de wereld. Er wonen meer mensen dan in heel Nederland. Er staan veel moderne gebouwen, omdat de stad verschillende keren is verwoest door een aardbeving of tijdens een oorlog. Tokyo heeft geen echt stadscentrum. De stad bestaat uit een aantal wijken die allemaal rond een spoorwegstation zijn gebouwd. Van de oude gebouwen zijn alleen het Keizerlijk Paleis en enkele boeddhistische tempels over. Hoewel de Japanners veel gewoonten uit Europa en Amerika hebben overgenomen, houden velen vast aan oude Japanse gewoonten, zoals het dragen van een kimono, het eten van rijst met groente of het bezoeken van een Japans theater. Les 4 Megasteden Megasteden zijn steden waar meer dan vijf miljoen mensen wonen. De meeste mensen op aarde wonen in steden. Daar is meer werk te vinden dan op het platteland. Door die grote toestroom van mensen zijn rond veel steden krottenwijken ontstaan. De meeste steden liggen in Europa en Amerika. Maar de groei van steden is in Afrika en Azië het grootst. Een stad groeit, omdat steeds meer bedrijven een plekje in de stad willen hebben. Daardoor komen er steeds meer kantoren, winkels, banken, maar ook cafés, restaurants, bioscopen en theaters. Veel mensen verhuizen dan naar de buitenwijken. Doordat mensen van het centrum naar de buitenwijken trekken en van het platteland naar de stad, breidt de stad steeds verder uit. Hoewel Nederland geen megasteden kent, groeien de steden er op dezelfde manier als in de rest van de wereld. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 5 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 41

11 Blok 5 Steden in de wereld 1 In welk land ligt New York? 2 Waarom wordt New York wel de poort van Amerika genoemd? 3 Wat is een belangrijke wijk in New York? 4 Hoe is deze wijk ingericht? 5 In welk land ligt Sydney? 6 Hoe is de stad ontstaan? 7 Hoe ziet het operahuis eruit? 8 Waar ligt Buenos Aires? 9 Door wie is de stad gesticht? 10 Hoe is de stad ingericht? 11 Waar liggen Bombay en Calcutta? 12 Hoe zijn deze steden ingericht? 13 Waar ligt Los Angeles? 14 Waardoor is deze stad over de hele wereld bekend? 15 Waar ligt Kaapstad? 16 Hoe ziet het stratenplan eruit? 17 Wat zijn townships? 18 Waaraan kun je nog zien dat Kaapstad vroeger bij Nederland hoorde? 19 Waar ligt Tokyo? 20 Hoe is de stad ingericht? 21 Welke oude gebouwen vind je er nog? 22 Noem enkele Japanse gewoonten. 23 Wat zijn megasteden? 24 Waarom trekken veel mensen naar de stad? 25 Waar vind je de meeste megasteden? 26 Waar is de groei van megasteden het grootst? 27 Ken je megasteden in Nederland? 1 In de Verenigde Staten. 2 Omdat veel immigranten via de haven van New York Amerika binnenkwamen. 3 Manhattan. 4 Lange, rechte straten. 5 In Australië. 6 Als een strafkamp voor gevangenen uit Engeland. 7 Het heeft een dak in de vorm van zeilen. 8 In Argentinië. 9 Door de Spanjaarden. 10 In het centrum vind je brede straten en ruime pleinen. Naast oude gebouwen staan er wolkenkrabbers. In de buitenwijken staan kleine arbeidershuisjes. 11 In India. 12 In het centrum staan wolkenkrabbers naast oude Engelse gebouwen. Rond het centrum liggen grote buitenwijken. Aan de rand liggen tientallen krottenwijken. 13 In de Verenigde Staten. 14 Door de filmstudio s in Hollywood. 15 In Zuid-Afrika. 16 Het is rechthoekig. 17 Woongebieden waar alleen zwarte mensen wonen. 18 Aan de namen van sommige straten. 19 In Japan. 20 Er is geen centrum. De stad bestaat uit wijken die rond een spoorwegstation zijn gebouwd. 21 Het Keizerlijk Paleis en enkele boeddhistische tempels. 22 Het dragen van een kimono, het eten van rijst met groente, het bezoeken van een Japans theater. 23 Steden met meer dan vijf miljoen inwoners. 24 Omdat daar meer kans op werk is. 25 In Azië en Amerika. 26 In Afrika en Azië. 27 In Nederland zijn geen megasteden. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 5 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 42

12 Blok 6 Wie is de baas: mens of natuur? Les 1 School of the air Australië is een enorm groot land, ongeveer 180 keer zo groot als Nederland. Toch wonen er niet veel meer mensen dan in Nederland. Buiten de steden wonen de mensen zo ver van elkaar, dat de kinderen les krijgen via de radio en internet. Het landschap in Australië ziet er als volgt uit: In het noorden zijn tropische regenwouden met suikerriet- en ananasplantages. In het midden zijn woestijnen en gebieden waar weinig groeit en waar veel schapen gehouden worden. In het zuiden zijn bergen waar je in de winter kunt skiën. De meeste steden liggen aan de oostkust. In Australië leven dieren die nergens anders voorkomen, zoals de kangoeroe. De seizoenen in Australië zijn precies andersom dan bij ons. Als het hier zomer is, is het daar winter. Les 2 De Drieklovendam in China De Drieklovendam in China is de grootste stuwdam ter wereld. Hij wordt aangelegd midden in de rivier de Jangtsekiang. Achter de dam ligt het grootste stuwmeer van de wereld. Bij de dam is een waterkrachtcentrale gebouwd om elektriciteit op te wekken. Het voordeel van de dam is ook dat er minder overstromingen plaatsvinden. Ook kunnen zeeschepen verder varen dan voorheen. In China, maar ook in de rest van de wereld zijn veel bezwaren tegen de bouw van de dam: Er verdwijnt veel natuurschoon. Als de dam breekt, ontstaat er een enorme vloedgolf. De bouw van de dam kost erg veel geld. Miljoenen mensen moeten verhuizen. Kunstschatten zoals tempels verdwijnen onder water. Les 3 Bangladesh waterland Bangladesh is een land in het zuiden van Azië. Het ligt aan de monding van twee rivieren: de Ganges en de Brahmaputra. Bangladesh is dan ook een waterland, net als Nederland. Het water is belangrijk voor de landbouw, de visserij en het transport. Door het tropisch klimaat kunnen boeren het hele jaar op hun akkers werken. Op het vruchtbare slib dat na overstromingen blijft liggen, worden rijst, aardappelen, kruiden, tabak en jute verbouwd. Op veel plaatsen wordt vis gevangen. Sommige rijstakkers worden gebruikt als garnalenvijver. Omdat er veel rivieren zijn, is er veel scheepvaart. Bijna alles wordt vervoerd per boot. Bangladesh is een arm land, zodat voor de aanleg van bruggen en tunnels geen geld is. In Bangladesh regent het zes maanden lang, van mei tot oktober. Er vinden dan veel overstromingen plaats, waardoor akkers en huizen verwoest worden en mensen moeten vluchten. Om zich tegen overstromingen te beschermen bouwen sommige mensen hun huis op een terp. Anderen leggen een dijk om hun land aan. Daarbij wordt Bangladesh geholpen door Nederland. Les 4 Verbindingen in de wereld Vroeger konden mensen uit verschillende delen van de wereld alleen met elkaar contact onderhouden door brieven te schrijven. Als ze elkaar wilden bezoeken, gingen ze per paard, met de koets of met de boot. Tegenwoordig kun je op elk moment contact hebben met iemand aan de andere kant van de aarde. Via radio, telefoon, kun je berichten doorgeven. Kabels en satellieten zorgen voor de verzending. Het vervoer is uitgebreid tot auto s, treinen en vliegtuigen. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 6 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 43

13 Blok 6 Wie is de baas: mens of natuur? 1 Vergelijk Australië met Nederland wat betreft grootte en aantal inwoners. 2 Waarom krijgen veel kinderen les via radio en internet? 3 Hoe ziet het landschap in Australië eruit? 4 Waar liggen de meeste steden? 5 Noem een dier dat alleen in Australië voorkomt. 6 In welk land ligt de Drieklovendam? 7 In welke rivier ligt de dam? 8 Waarom is de dam gebouwd? 9 Wat zijn de nadelen van de dam? 10 Waar ligt Bangladesh? 11 Welke rivieren stromen door Bangladesh? 12 Waarvoor wordt het water gebruikt? 13 Wat verbouwen de boeren? 14 Waarvoor worden rijstakkers ook wel gebruikt? 15 Waarom zijn er bijna geen bruggen en tunnels? 16 Hoe lang regent het in Bangladesh? 17 Wat zijn de gevolgen van de overstromingen? 18 Hoe proberen mensen zich daartegen te beschermen? 19 Welk land helpt hen daarbij? 20 Hoe onderhielden mensen uit verschillende delen van de wereld vroeger contact met elkaar? 1 Australië is ongeveer 180 keer zo groot als Nederland, maar er wonen niet veel meer mensen dan in Nederland. 2 Ze wonen te ver van elkaar om samen naar school te kunnen gaan. 3 In het noorden zijn tropische regenwouden. In het midden zijn woestijnen en gebieden waar weinig groeit. In het zuiden zijn bergen. 4 Aan de oostkust. 5 De kangoeroe. 6 In China. 7 De Jangtsekiang. 8 Om elektriciteit op te wekken en overstromingen tegen te gaan. 9 Nadelen zijn: Er verdwijnt veel natuurschoon. Als de dam breekt, ontstaat er een enorme vloedgolf. De bouw van de dam kost erg veel geld. Miljoenen mensen moeten gedwongen verhuizen. Kunstschatten zoals tempels verdwijnen onder water. 10 In het zuiden van Azië. 11 De Ganges en de Brahmaputra. 12 Landbouw, visserij en transport. 13 Rijst, aardappelen, kruiden, tabak, jute. 14 Als vijver waarin garnalen worden gekweekt. 15 Het land is te arm. 16 Zes maanden, van mei tot oktober. 17 Akkers en huizen worden vernield. 18 Door op terpen te gaan wonen en dijken te bouwen. 19 Nederland. 20 Via brieven en reizen per koets of boot. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 6 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 44

14 Blok 7 Grote en kleine verschillen Les 1 Wat hebben we nodig? Basisvoorzieningen zijn voorzieningen waar iedereen recht op heeft, zoals drinkwater, voedsel, werk, gezondheid, onderwijs, informatie en vrije tijd. Hoewel er veel water op aarde is, is het meeste water niet geschikt om te drinken. In zeewater zit zout. Rivierwater is vaak vervuild. Dat moet eerst gezuiverd worden. Voedsel is belangrijk om in leven te blijven. Werk is nodig om geld te verdienen waarmee je allerlei spullen kunt kopen. Artsen en geneesmiddelen zijn nodig om zieke mensen te behandelen. In veel landen zijn niet al deze basisvoorzieningen aanwezig. Niet overal zijn waterzuiveringsinstallaties. Soms is er een tekort aan voedsel en medicijnen. Niet iedereen heeft werk of een uitkering. En onderwijs is ook niet voor iedereen weggelegd. Kinderen kunnen soms niet naar school, omdat ze moeten werken op het land of omdat er geen school is. Ze kunnen niet lezen en schrijven, ze zijn analfabeet. In verschillende landen komt het ook voor dat mensen geen eigen mening mogen laten horen. Er zijn vaak wel kranten en tijdschriften en ook radio en tv, maar er is geen persvrijheid. Les 2 Arm en rijk in de wereld Of een land arm of rijk is, wordt bepaald door het gemiddeld inkomen. De rijkste landen vind je in Noord-Amerika, West-Europa en Australië. De allerarmste landen liggen in het midden van Afrika en het zuiden van Azië. In die landen is weinig industrie en werken de meeste mensen op het platteland in de landbouw. De rijke landen lenen soms geld aan de arme landen. Omdat die steeds weer opnieuw geld moeten lenen, wordt de schuld steeds hoger, waardoor de kloof tussen arm en rijk alleen maar groter wordt. Terwijl juist de bevolking in de arme landen het snelst groeit. Les 3 Nigeria, rijk en arm tegelijk Nigeria is een tropisch land in Afrika. Er wonen veel mensen: een vijfde deel van de totale bevolking van Afrika. In het noorden is het droog, in het zuiden zijn tropische bossen en aan de zuidkust zijn moerassen en mangrovebossen. Dat zijn bossen waarvan de bomen met hun wortels in het water staan. De officiële taal in Nigeria is Engels. Maar de meeste mensen spreken ook de taal van hun eigen bevolkingsgroep. Daarvan zijn er wel 250, bijvoorbeeld de Yoruba, Ibo, Hausa en Ogoni. In vergelijking met andere Afrikaanse landen is Nigeria een rijk land. Het heeft veel delfstoffen. Maar omdat de regering te weinig aandacht aan de landbouw besteedde, wordt er te weinig voedsel verbouwd. Sommige mensen hebben veel geld verdiend met het verkopen van delfstoffen aan buitenlandse bedrijven. Ook de regering heeft dat gedaan. Maar de arme mensen verdienen daar niets mee. Daardoor is het verschil tussen arm en rijk erg groot. Zolang de regering daar niets aan verandert, weigert de Nederlandse regering hulp aan Nigeria te geven. Les 4 Irak en Iran Irak en Iran liggen in het Midden-Oosten. Door Irak stromen de Eufraat en de Tigris. In het zuiden ligt een grote woestijn. Tot 2003 werd het land geregeerd door een dictator. Vooral de Koerden, een bevolkingsgroep die in het noorden van het land woont, werden onderdrukt. Iran bestaat voor een groot deel uit woestijn. De meeste mensen wonen in het bergachtige noorden. Het land wordt nog steeds geregeerd volgens de strenge wetten van de islam. Vanwege de vrijheidsbeperkingen zijn veel jongeren gevlucht, net als in Irak. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 7 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 45

15 Blok 7 Grote en kleine verschillen 1 Wat zijn basisvoorzieningen? 2 Geef vier voorbeelden van basisvoorzieningen. 3 Waarom zijn basisvoorzieningen niet voor iedereen weggelegd? 4 Wat zijn analfabeten? 5 Waardoor wordt bepaald of een land arm of rijk is? 6 Wat kun je vertellen over de industrie en de landbouw in arme landen? 7 Waar liggen de rijkste landen? 8 Waar liggen de armste landen? 9 Waarom wordt de schuld van de arme landen steeds hoger? 10 Waar ligt Nigeria? 11 Hoe ziet het landschap eruit? 12 Welke vier bevolkingsgroepen kun je noemen? 13 Is Nigeria een arm of rijk land? 14 Hoe komt dat? 15 Is er veel verschil tussen arm en rijk? 16 Hoe komt dat? 17 Waarom geeft de Nederlandse regering geen hulp aan Nigeria? 18 Waar liggen Iran en Irak? 19 Waar wonen de meeste mensen in Iran? 20 Waarom is dat? 21 Welke bevolkingsgroep woont in het noorden van Irak? 22 Wat voor regering is er in Iran en Irak? 1 Voorzieningen waar iedereen recht op heeft. 2 Drinkwater, voedsel, werk, gezondheid, onderwijs, informatie en vrije tijd. 3 Niet overal zijn waterzuiveringsinstallaties. Soms is er een tekort aan voedsel en medicijnen. Niet iedereen heeft werk of een uitkering. Kinderen kunnen soms niet naar school, omdat ze moeten werken op het land of omdat er geen school is. Soms mogen mensen geen eigen mening laten horen. 4 Mensen die niet kunnen lezen en schrijven. 5 Het gemiddelde inkomen. 6 Er is weinig industrie. De meeste mensen werken in de landbouw. Dat levert minder geld op dan het werk in de stad in een fabriek. 7 In Noord-Amerika, West-Europa en Australië. 8 In het midden van Afrika en het zuiden van Azië. 9 Omdat ze steeds geld moeten lenen. 10 In Afrika. 11 In het noorden droog en dor, in het zuiden tropische bossen en aan de zuidkust moerassen en mangrovebossen. 12 De Yoruba, Ibo, Hausa en Ogoni. 13 Een rijk land. 14 Er zijn veel delfstoffen. 15 Ja. 16 Omdat een paar mensen heel veel geld verdienen aan de verkoop van delfstoffen en de arme mensen niets. 17 Omdat de regering van Nigeria eerst de arme mensen moet laten profiteren van de verkoop van delfstoffen. 18 In het Midden-Oosten. 19 In het noorden. 20 Omdat de rest van het land vooral uit woestijn bestaat. 21 De Koerden. 22 Iran wordt geregeerd volgens de strenge wetten van de islam. Irak is sinds 2003 een democratie. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 7 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 46

16 Blok 8 Telkens weer anders Les 1 Waar gaan we heen? Israël ligt in het Midden-Oosten aan de Middellandse Zee. De hoofdstad Jeruzalem is voor joden, christenen en moslims een heilige stad. In Tel Aviv aan de westkust kun je naar het strand. Eilat, een badplaats in het zuiden aan de Rode Zee, is een ideale plek voor snorkelaars en duikers: er zwemmen prachtige vissen tussen koraalriffen. Vanwege de strijd tussen Israël en de Palestijnen vinden veel mensen het te gevaarlijk om naar Israël te gaan. Egypte ligt in Noord-Afrika, ook aan de Middellandse Zee. Het land grenst aan de Rode Zee. Ook daar kun je van het bijzondere onderwaterleven genieten. Door Egypte stroomt de langste rivier ter wereld: de Nijl. Omdat de grond langs de oevers van de Nijl vruchtbaar is, wonen er veel boeren. Vlak bij de Nijl staan oude piramides die door veel toeristen bezocht worden. Les 2 Avontuur in andere landen Tanzania ligt in Oost-Afrika. In het noorden ligt het Victoriameer. Wat meer naar het oosten ligt de Kilimanjaro, de hoogste berg van Afrika. Het is een prachtig land met een tropisch klimaat. Er leven veel wilde dieren. Vanwege het klimaat en de bijzondere natuur gaan toeristen graag naar Tanzania. In Tanzania wonen 120 verschillende bevolkingsgroepen. Een ervan is de Masaï die als nomaden leven. Mexico ligt in Midden-Amerika. In het noorden is het klimaat erg droog, in het midden gematigd en in het zuiden tropisch. Er zijn bergen, valleien, woestijnen, meren, rivieren, vulkanen, tropisch regenwoud en een lange kustlijn. Voor toeristen is Mexico een aantrekkelijk land. In de hoofdstad Mexico-Stad, de grootste stad ter wereld, wonen ongeveer twintig miljoen mensen. De woningnood en de werkloosheid zijn groot. De lucht is sterk verontreinigd door het drukke verkeer. In Mexico woonden vroeger de Maya s en de Azteken. Deze indianenstammen waren de oorspronkelijke bewoners van Mexico. Van hun rijke cultuur zijn nog veel overblijfselen te zien. Les 3 Mooi voor nu en later Steeds meer Nederlanders gaan een paar keer per jaar op vakantie. Vroeger was dat heel anders. Toen hadden de meeste mensen veel minder geld en vrije tijd dan nu. Veel vakantiegangers gaan met het vliegtuig. De mensen die in de buurt van Schiphol wonen, klagen over geluidsoverlast. Vliegtuigen gebruiken veel brandstof. Dat zorgt voor veel luchtverontreiniging. Sommige mensen gaan op vakantie naar een ontwikkelingsland. Daar zijn de mensen blij met de toeristen. Met het verdiende geld kunnen ze problemen in het land oplossen of producten uit het buitenland kopen. Ook zorgt het toerisme voor werk. Een nadeel is dat veel bos gekapt wordt om plaats te maken voor hotels. Een andere probleem is dat toeristen zich niet altijd houden aan de regels van het land. Les 4 Nederlanders overzee In de Caribische Zee liggen veel eilanden. Ze heten de Antillen. In het noorden liggen de Grote Antillen en in het zuiden de Kleine Antillen. Zes van deze eilanden horen bij Nederland: Aruba, Bonaire en Curaçao, Sint- Maarten, Sint-Eustatius en Saba. Ze worden de Nederlandse Antillen genoemd. Aruba is sinds 1986 een zelfstandig eiland dat nog wel bij Nederland hoort. Op Curaçao zetelt de regering van de Nederlandse Antillen. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 8 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 47

17 Blok 8 Telkens weer anders 1 Waar ligt Israël? 2 Wat is de hoofdstad van Israël? 3 Waarom gaan veel toeristen naar Jeruzalem? 4 Waarom gaan toeristen graag naar Eilat? 5 Waarom vinden veel mensen Israël te gevaarlijk? 6 Waar ligt Egypte? 7 Wat is de hoofdstad van Egypte? 8 Hoe heet de rivier die door Egypte stroomt? 9 Waarom wonen er veel boeren langs de Nijl? 10 Waar ligt Tanzania? 11 Waarom is Tanzania voor toeristen een aantrekkelijk land? 12 Noem een van de 120 bevolkingsgroepen. 13 Waar ligt Mexico? 14 Waarom is Mexico voor toeristen een aantrekkelijk land? 15 Wat is de hoofdstad van Mexico? 16 Wat zijn de problemen in die stad? 17 Welke bevolkingsgroepen woonden vroeger in Mexico? 18 Waarom gaan tegenwoordig veel meer mensen op vakantie dan vroeger? 19 Wat is het nadeel van druk vliegverkeer? 20 Waarom zijn ontwikkelingslanden blij met toeristen? 21 Wat is het nadeel daarvan? 22 Welke eilanden vormen samen de Nederlandse Antillen? 23 Waarom hoort Aruba daar niet meer bij? 1 In het Midden-Oosten. 2 Jeruzalem. 3 Het is voor joden, christenen en moslims een heilige stad. 4 Voor de bijzondere vissen en koraalriffen. 5 Vanwege de strijd met de Palestijnen. 6 In Noord-Afrika. 7 Cairo. 8 De Nijl. 9 Omdat de grond daar vruchtbaar is. 10 In Afrika. 11 Door het klimaat en de bijzondere natuur. 12 De Masaï. 13 In Midden-Amerika. 14 Er zijn bergen, valleien, woestijnen, meren, rivieren, vulkanen, tropisch regenwoud en een lange kustlijn. 15 Mexico-Stad. 16 Er is veel woningnood, werkloosheid en luchtvervuiling. 17 De Azteken en de Maya s. 18 Omdat de mensen nu meer geld en vrije tijd hebben dan vroeger. 19 Veel geluidsoverlast voor omwonenden en veel luchtvervuiling. 20 Met het verdiende geld kunnen ze problemen in het land oplossen of producten uit het buitenland kopen. Ook zorgt het toerisme voor werk. 21 Er wordt veel bos gekapt om plaats te maken voor hotels. Ook houden toeristen zich niet altijd aan de regels. 22 Bonaire, Curaçao, Sint-Maarten, Sint-Eustatius, Saba. 23 Sinds 1986 is Aruba een zelfstandig land. EEN WERELD VAN VERSCHIL-Groep 8 Kopieerblad blok 8 samenvatting Malmberg s-hertogenbosch 48

Blok 1 Kleurrijk Nederland

Blok 1 Kleurrijk Nederland Blok 1 Kleurrijk Nederland Les 1 De kleur van het geluk In Nederland wonen veel Chinezen. Ze richten hun huis in met Chinese spullen die ze in een Chinese winkel kopen. Veel spullen zijn rood, want voor

Nadere informatie

Noem de letters H t/m J en zeg welke oceaan het is. H = de Grote Oceaan (Stille Oceaan), I = de Atlantische Oceaan, J = de Indische Oceaan

Noem de letters H t/m J en zeg welke oceaan het is. H = de Grote Oceaan (Stille Oceaan), I = de Atlantische Oceaan, J = de Indische Oceaan Thuistopo. Noem de letters A t/m G en zeg welk werelddeel het is. A = Noord-Amerika, B = Europa, C = Azië, D = Zuid-Amerika, E = Afrika, F = Australië, G = Zuidpool/Antarctica Noem de letters H t/m J en

Nadere informatie

Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika

Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika Project Afrika-Azië. Week 1ABC: Noord-Afrika Info: Enkele reis Afrika Afrika is het (w)armste werelddeel. De evenaar loopt ongeveer midden over Afrika. Bij de evenaar staat de zon recht boven de aarde.

Nadere informatie

De Geo 2 bk Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1

De Geo 2 bk Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1 De Geo 2 k Aardrijkskunde voor de onderouw Antwoorden hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl 1ste druk 1 Azië! Deel van de wereld Start 1 Azie is een land / een werelddeel / een grote stad. Oost- en Zuidoost-Azië

Nadere informatie

1 Kun je aan planten zien wat je aan moet?

1 Kun je aan planten zien wat je aan moet? 1 Kun je aan planten zien wat je aan moet? Hoofdstuk 1 Les 1 Zoek het op Bij de evenaar staat de zon hoog. Het is er warm en daardoor verdampt het water. Die warme damp stijgt op en koelt af: dan gaat

Nadere informatie

Week 1ABC Info: De Verenigde Staten Extra Info: Canada

Week 1ABC Info: De Verenigde Staten Extra Info: Canada Week 1ABC Info: De Verenigde Staten De Verenigde Staten (of Amerika) zijn het rijkste en machtigste land van de wereld. In de V.S. werken 50 staten samen in één land. Omdat de V.S. een heel groot land

Nadere informatie

Arg Chi Ecu Sur Bol Ven Par Bra Uru Col Per

Arg Chi Ecu Sur Bol Ven Par Bra Uru Col Per Hoofdstuk 1 Argentinië Buenos Aires Lima Chili Brasilia Ecuador Suriname Santiago Bolivia Venezuela Paramaribo Paraquay Brazilië Caracas Uruquay Colombia Rio de Janeiro Bogota Peru São Paolo Argentinië

Nadere informatie

1 Landschap en klimaat in Turkije

1 Landschap en klimaat in Turkije 1 Landschap en klimaat in Turkije 1 landschap, klimaat, Turkije, Europa, Azië, Azië 2a 2b 2c 3a 3b Istanbul door twee bruggen De Bosporus eigen antwoord (verschilt per atlas) zee 4a 1 Istanbul 2 Ankara

Nadere informatie

Week 1. Het noorden van een windroos wijst naar boven. Het zuiden wijst naar beneden. Het oosten naar rechts. Het westen naar links.

Week 1. Het noorden van een windroos wijst naar boven. Het zuiden wijst naar beneden. Het oosten naar rechts. Het westen naar links. Week 1 Info: Europa Er zijn zeven werelddelen: Noord-Amerika, Zuid Amerika, Afrika, Europa, Azië, Australië en Antarctica. Europa bestaat uit 45 landen. Nederland hoort bij Europa. Het noorden van een

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

Werkstuk wizard Hulpvragen

Werkstuk wizard Hulpvragen Hulpvragen Hulpvragen dieren Waarnemen Hoe ziet het dier eruit? Hoe beweegt het dier? Welke geluiden maakt het dier? Hoe voelt het dier aan? Hoe reageert het dier op je? Hoe neemt het dier waar? Leven

Nadere informatie

Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten

Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten Het land Israël is lang en smal. De lengte is 435 kilometer en de breedte is 110 kilometer. Israël grenst aan 4 landen: Libanon, Syrië, Jordanië en Egypte. Het land ligt

Nadere informatie

e-book: 978-94-6175-825-5 gebonden versie: 978-90-5566-931-8 De continenten Dit boek gaat over het continent Australië. Het is speciaal gemaakt voor

e-book: 978-94-6175-825-5 gebonden versie: 978-90-5566-931-8 De continenten Dit boek gaat over het continent Australië. Het is speciaal gemaakt voor rsiteit van Cambridge (Engeland). formatieve kinderenboeken. erwerpen: atieve kinderboeken geschreven. vrouw, kinderen en honden. e-book: 978-94-6175-815-6 Ook beschikbaar als gebonden versie: 978-90-5566-715-4

Nadere informatie

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Naam GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Groot Brittannië Groot-Brittannië is Schotland, Engeland en Wales samen. Engeland is het grootst van Groot-Brittannië en Wales het kleinst. Engeland heeft meer dan 46

Nadere informatie

Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika

Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika In het vroegere Amerika woonden Indianenstammen. Columbus ontdekte dit land van de Indianen in 1492. Het waren de Azteken, de Inca s

Nadere informatie

Naam: VERENIGDE STATEN Indianen en slavernij

Naam: VERENIGDE STATEN Indianen en slavernij Naam: VERENIGDE STATEN Indianen en slavernij De Verenigde Staten van Amerika worden meestal gewoon VS of Amerika genoemd. Amerika is een enorm groot land. Je doet er zeker vijf dagen over om van oost naar

Nadere informatie

Ontdek het verborgen verleden van Schokland

Ontdek het verborgen verleden van Schokland Ontdek het verborgen verleden van Schokland Methodelink bij het lespakket Archeoroute Schokland De culturen en landschappen op Schokland vormen een veelzijdig onderwerp voor uw les in de groepen 6, 7 en

Nadere informatie

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12

Inhoudsopgave atlas. antwoorden met uitleg voorbeeldopgaven Aardrijkskunde. Wereldorientatie-pabo antwoord 1 van 12 antwoord 1 van 12 Inhoudsopgave atlas kaart 1 De Aarde Godsdiensten kaart 2 De Aarde Ziekenhuizen per land kaart 3 De Aarde Talen kaart 4 Azië Grote steden kaart 5 Azië Telefoons kaart 6 Amerika Auto's

Nadere informatie

Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken.

Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken. Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken. Fysische kenmerken: reliëf vegetatie klimaat Menselijke kenmerken: cultuur taal ontwikkelingsgraad bevolkingsspreiding - 1.1 Werelddelen

Nadere informatie

Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken.

Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken. Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken. Fysische kenmerken: reliëf vegetatie klimaat Menselijke kenmerken: cultuur taal ontwikkelingsgraad bevolkingsspreiding - 1.1 Werelddelen

Nadere informatie

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6 Vakantielanden Het klimaat is in Zuid-Europa anders dan in Nederland. In de zomer is het er warm en droog, in de winter is het er ongeveer zoals zomers in Nederland.

Nadere informatie

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot. Herhaling Ω groep 5 Ω Aardrijkskunde (blad 1) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 2 en 3 1 Zet in de goede volgorde. Van klein naar groot.

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

In bovenstaande figuur staat de kringloop van het water weergegeven.

In bovenstaande figuur staat de kringloop van het water weergegeven. Omgaan met natuurlijke hulpbronnen figuur 1 De kringloop van het water 1 6 3 5 4 2 4 zee In bovenstaande figuur staat de kringloop van het water weergegeven. 1p 23 Bij welke cijfers in deze figuur is het

Nadere informatie

Naam: FRANKRIJK en recreatie

Naam: FRANKRIJK en recreatie Naam: _ FRANKRIJK en recreatie Iedereen kent wel de Eiffeltoren. Van een kaart van je vriendje die in Frankrijk op vakantie was. Of, misschien ben je er zelf geweest. Je hebt vast en zeker ook gehoord

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

Samenvatting Ω De wereld Ω blad 1. Land in zicht

Samenvatting Ω De wereld Ω blad 1. Land in zicht Samenvatting Ω De wereld Ω blad 1 les 1 les 2 les 3 De wereld Dit jaar leer je in meer over de wereld. Er zijn zeven werelddelen: Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Afrika, Azië, Oceanië en Antarctica. Rondje

Nadere informatie

2 Landschapszones op aarde SO 1

2 Landschapszones op aarde SO 1 Aardrijkskunde 1 havo/vwo 2 Landschapszones op aarde SO 1 Deze toets bestaat uit tien vragen: open vragen en meerkeuzevragen. Ook zijn er vragen waarbij de atlas (Grote Bosatlas, editie 54) nodig is. Bij

Nadere informatie

Antwoorden. 3 goed fout. 1 isoleren. 4 eigen antwoord. 5 eigen antwoord. 2 het landschap. kopieerblad Woordenschat 8.2

Antwoorden. 3 goed fout. 1 isoleren. 4 eigen antwoord. 5 eigen antwoord. 2 het landschap. kopieerblad Woordenschat 8.2 kopieerblad Woordenschat 8.2 1 Welke kleren neem je mee op reis? 1 isoleren de warmte van je lichaam vasthouden kleurrijk met veel kleuren de prairie een groot stuk land waar gras op groeit de tropen het

Nadere informatie

PERIODESCHRIFT AARDRIJKSKUNDE EUROPA EN DE WERELD

PERIODESCHRIFT AARDRIJKSKUNDE EUROPA EN DE WERELD PERIODESCHRIFT AARDRIJKSKUNDE EUROPA EN DE WERELD HET KLIMAAT Het klimaat is, zo luidt de officiële definitie, het gemiddelde weer over een periode van 30 jaar. Dat wil zeggen dat het klimaat in een bepaald

Nadere informatie

Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals

Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals Australië is het kleinste werelddeel op de aarde. Het is meer dan 200 keer zo groot als Nederland en er wonen ongeveer net zoveel mensen als bij ons. Dat komt omdat

Nadere informatie

Argentinië. Inleiding. Geografie

Argentinië. Inleiding. Geografie Argentinië Inleiding Argentinië is vooral bekend om de Tango, dat is een wereldberoemde dans, op speciale muziek. En natuurlijk is Argentinië óók bekend om Máxima. De tango is in de 19e eeuw ontstaan in

Nadere informatie

Huiswerkbladen topografie. Wijzer. door de wereld 8

Huiswerkbladen topografie. Wijzer. door de wereld 8 Huiswerkbladen topografie Wijzer door de wereld 8 Huiswerkblad topografie 8.1, blad 1 van 2 Noord-Amerika Gebieden: Verenigde Staten CANada MExico CUba Nederlandse Antillen Alaska Florida Californië Groenland

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

Opdracht 1 en 2. Voorbeeld: Deze toets is dat wel moeilijk; maar het toen is erg belangrijk dat je laat hondje zien wat je kunt.

Opdracht 1 en 2. Voorbeeld: Deze toets is dat wel moeilijk; maar het toen is erg belangrijk dat je laat hondje zien wat je kunt. leestoets Opdracht 1 en 2 In de volgende teksten staan heel wat woorden te veel. Dat komt doordat er iets fout is gelopen bij het printen van de teksten: er zat een virus op de computer en daardoor zijn

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

Oplossing: De grootste cirkel om de aarde heet de

Oplossing: De grootste cirkel om de aarde heet de Herhaling Ω groep 8 Ω De wereld (blad ) Zoek de pagina in het lesboek. Lees de tekst en bekijk de foto of tekening. Maak dan de vraag. pagina 4, 5 en 6 2 3 4 5 6 7 Zo noemen we de lijnen die over de aarde

Nadere informatie

Braziliaanse regenwoud. Jesse Klever. Groep 7

Braziliaanse regenwoud. Jesse Klever. Groep 7 Braziliaanse regenwoud Jesse Klever Groep 7 Voorwoord Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik dit een heel interessant onderwerp vind. We hebben er al op school over gesproken en het leek mij wel een leuk

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Week 1DEF Info: De Verenigde Staten De Verenigde Staten (of Amerika) zijn het rijkste en machtigste land van de wereld. In de V.S.

Week 1DEF Info: De Verenigde Staten De Verenigde Staten (of Amerika) zijn het rijkste en machtigste land van de wereld. In de V.S. Week 1DEF Info: De Verenigde Staten De Verenigde Staten (of Amerika) zijn het rijkste en machtigste land van de wereld. In de V.S. werken 50 staten samen in één land. De president heeft veel macht in Amerika.

Nadere informatie

3 De islamitische wereld

3 De islamitische wereld 3 De islamitische wereld Start 1 a islamitische wereld b 1 landschap 2 cultuur 3 inrichting 2 Bijna iedereen is er moslim. Turkije ligt in de islamitische wereld. Er liggen rijke olielanden. Moskeeën horen

Nadere informatie

H2: Europa, verenigd of versnipperd?

H2: Europa, verenigd of versnipperd? H2: Europa, verenigd of versnipperd? Klas 2 Geo Vragen 5 1. Europa is te herkennen aan een aantal natuurkenmerken. Noem er drie. 6 2. Het aantal inwoners verandert door natuurlijk bevolkingsgroei (geboorte

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging?

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Op de Aarde wonen er ongeveer 6 446 131 400 mensen. In België wonen er 10 584 534. De meeste mensen wonen in de bergen / in de woestijn / in de nabijheid van water/

Nadere informatie

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 3. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 3. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 3 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw van th - Docentenhandleiding 1 TH 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt.

Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt. Grote klus van : Opdrachten : Je moet 5 verschillende opdrachten maken. Zorg dat je daarvoor in tenminste 3 verschillende werkplekken komt. Laat de opdrachten aftekenen door een juf. Je mag natuurlijk

Nadere informatie

Inhoudsopgave atlas. Aardrijkskunde. Vraag 1 van 12

Inhoudsopgave atlas. Aardrijkskunde. Vraag 1 van 12 Vraag 1 van 12 Inhoudsopgave atlas kaart 1 De Aarde Godsdiensten kaart 2 De Aarde Ziekenhuizen per land kaart 3 De Aarde Talen kaart 4 Azië Grote steden kaart 5 Azië Telefoons kaart 6 Amerika Auto's en

Nadere informatie

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Korte versie Lerarenhandleiding

Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Korte versie Lerarenhandleiding Practicum: Hoezo Zeespiegelstijging? Korte versie Lerarenhandleiding Benodigdheden: -Satellietkaart van de wereld.(the World seen from space, Michelin, 1/28 500 000) -Post-its -Schrijfgrief -Atlas -Glas

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema:

Auditieve oefeningen bij het thema: Auditieve oefeningen bij het thema: Boek van de week: 1; De gele ballon 2; Spiegeltje Rondreis 3; Reuzenatlas 4; Verhaalbegrip: Bij elk stel ik de volgende vragen: Wat staat er op de voorkant Hoe zou het

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen

economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen economische mogelijkheden sociale omgeving ecologisch kapitaal verborgen kansen REDD+ een campagne voor bewustwording van suriname over haar grootste kapitaal Wat is duurzaam gebruik van het bos: Duurzaam

Nadere informatie

Naam: INDIA EN ARMOEDE

Naam: INDIA EN ARMOEDE Naam: INDIA EN ARMOEDE In India is het verschil tussen arme en rijke mensen erg groot. Een klein deel van de Indiërs is heel rijk. Maar de meeste mensen zijn er erg arm. Ze werken hard voor weinig geld

Nadere informatie

Samenvatting Ω Aardrijkskunde. Land in zicht

Samenvatting Ω Aardrijkskunde. Land in zicht Samenvatting Ω Aardrijkskunde 1 2 3 4 Aardrijkskunde De wereld kun in stukken verdelen. De grootste stukken noem je de werelddelen. Europa is er daar één van. Elk werelddeel bestaat uit een aantal landen.

Nadere informatie

Canada. Inleiding. Het Land

Canada. Inleiding. Het Land Canada Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over Canada ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik er meer van wilde weten en dat ik het leuk vond om over Canada te doen Het Land 1 / 8 Canada is het één na grootste

Nadere informatie

GB53 GB54 Titel GB54 ten opzichte van GB53. 4 2 Algemene inhoud 5 3 Algemene inhoud 6 4 Algemene inhoud 7 5 8 6 Algemene inhoud 9 7 10 8 10 9 10 11

GB53 GB54 Titel GB54 ten opzichte van GB53. 4 2 Algemene inhoud 5 3 Algemene inhoud 6 4 Algemene inhoud 7 5 8 6 Algemene inhoud 9 7 10 8 10 9 10 11 GB53 GB54 Titel GB54 ten opzichte van GB53. 4 2 Algemene inhoud 5 3 Algemene inhoud 6 4 Algemene inhoud 7 5 8 6 Algemene inhoud 9 7 10 8 10 9 10 11 Algemene inhoud Introductie Kaarten foto s en Satelliet

Nadere informatie

De ramp in 1953 waarbij grote stukken van Zeeland, Noord-Brabant en Zuid- Holland overstroomden.

De ramp in 1953 waarbij grote stukken van Zeeland, Noord-Brabant en Zuid- Holland overstroomden. Thema 1 Water De watersnoodramp In 1953 braken tijdens een zware storm de dijken door in Zeeland en delen van Noord-Brabant en Zuid-Holland. Het land overstroomde. Bij deze watersnoodramp kwamen veel mensen

Nadere informatie

Landengids voor: Landengids

Landengids voor: Landengids We gaan een reisgids maken voor een land dat je zelf mag uitkiezen. Dat is een boekje waarin allemaal dingen staan die met dat land te maken hebben en die je zou willen weten als je op vakantie zou gaan

Nadere informatie

De Geo. 2 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden werkboek A hoofdstuk 1. www.degeo-online.nl. eerste druk

De Geo. 2 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden werkboek A hoofdstuk 1. www.degeo-online.nl. eerste druk De Geo 2 th Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden werkboek A hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl eerste druk Hoofdstuk 1 Zuid-Afrika en Argentinië, twee gezihten Start 1 a Foto s Afrika Latijns-Amerika

Nadere informatie

2. Het land Sri Lanka Sri Lanka ligt in het werelddeel Azië. Sri Lanka is een eiland. En ligt in de buurt van India.

2. Het land Sri Lanka Sri Lanka ligt in het werelddeel Azië. Sri Lanka is een eiland. En ligt in de buurt van India. ayubowan in het Singalees betekend dat hallo of goedendag. ik doe mijn spreekbeurt over Sri Lanka 1. inleiding 2. het land Sri Lanka 3. de taal 4. de geschiedenis en goddiensten van Sri Lanka 5. waar Sri

Nadere informatie

2 Natuurlandschappen op aarde

2 Natuurlandschappen op aarde 2 Natuurlandschappen op aarde Start 1 a 1 bos 2 zee b thuis/hotel c nat / droog dichtbegroeid / onbegroeid koud / warm hoog / laag 2 a nat / droog dichtbegroeid / weinig begroeiing - onbegroeid koud /

Nadere informatie

De Islamitische wereld

De Islamitische wereld AK H 6.1 Een cultuurgebied De Islamitische wereld A) De islamietische wereld is een cultuurgebied > gebaseerd op: overheersende cultuur geschiedenis ligging islamietische > voorbeeld: overheersende cultuur

Nadere informatie

Zwart Afrika. Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur

Zwart Afrika. Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur Zwart Afrika Wereldzone: ZWART-AFRIKA Vegetatie Zwart-Afrika Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur Klimatogram Antalaha, Madagaskar Klimatogram Limpopo, Zuid-Afrika Zwart-Afrika (het gedeelte van

Nadere informatie

BERGEN. Doelgroep: Leerlingen Groep 7 en 8 van het basisonderwijs (10-12 jaar)

BERGEN. Doelgroep: Leerlingen Groep 7 en 8 van het basisonderwijs (10-12 jaar) 29 mei 1953 Inleiding Op 29 mei 1953 bereiken Edmund Hillary en de Sherpa Tenzing Norgay als eersten de top van de Everest. Deze berg in de Himalaya is de hoogste ter wereld met 8848 meter. Bergen hebben

Nadere informatie

Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte

Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte Pagina 1 van 6 Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte 1. Multicultural Dit is het kunstwerk dat Marcel maakte voor de tentoonstelling Utopiart27 Je kan meer lezen over Marcel op de website http:// Pagina

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl aardrijkskunde 2011 - I

Eindexamen vmbo gl/tl aardrijkskunde 2011 - I Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen 1 maximumscore 1 De Veluwe / het Veluwemeer 2 maximumscore 2 1 = juist

Nadere informatie

.22. Hoe ziet een centrum eruit?

.22. Hoe ziet een centrum eruit? Hoe ziet een centrum eruit? Hoofdstuk 2 les 1 Wat ga je leren? In deze les leer je hoe een centrum eruitziet. Je leert ook hoe het komt dat sommige steden of plekken een centrum zijn geworden. Begrippen

Nadere informatie

Rivieren, plaatsen en gebergten

Rivieren, plaatsen en gebergten VK : RRIJKSKUNE TUM: WOENSG 16 JULI 2008 TIJ : 10.45 11.30 UUR Rivieren, plaatsen en gebergten 1 3 monding TLNTISHE OEN III I II IV oesewijne Tibiti dampada ekijk deze kaart. Op deze kaart zijn de grote

Nadere informatie

De trek naar de stad 1. Wonen in Lagos 2. Blad 1. Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad.

De trek naar de stad 1. Wonen in Lagos 2. Blad 1. Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad. 5 Lastige woorden Blad De trek naar de stad Mega Enorm groot. Een megastad is een enorm grote stad. Uitkering Geld dat je krijgt van de regering, bijvoorbeeld als je niet kunt werken. Voorbehoedsmiddel

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

De Geo. 1 hv Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 1. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 1 hv Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 1. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 1 hv Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 1 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw van hv - Docentenhandleiding 1 HV 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Welke kleren neem je mee op reis?

Samenvatting. 1 Welke kleren neem je mee op reis? 1 Welke kleren neem je mee op reis? 116 Welke kleren neem je mee op reis? Om die vraag te beantwoorden moet je heel wat weten. Stel dat je naar het zuidoosten van Canada gaat. Ligt dat gebied dicht bij

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Hoe komen de verschillende klimaten op Aarde tot stand?

Hoe komen de verschillende klimaten op Aarde tot stand? Klimaat Wat is klimaat? Klimaat is de gemiddelde toestand van het weer over een langere periode op een bepaalde plaats. Veel meteorologische instituten hanteren een periode van 30 jaar voor de berekening

Nadere informatie

4 Leven in een koud gebied

4 Leven in een koud gebied 4 Leven in een koud gebied 1 a Canada b/c W16 d 73 2 a Te koud: s zomers < 10º C b gebruik van sneeuwscooter en sleden kleding c te koud om voedsel te verbouwen 3a/4 W17 Toendra: wat, waar en waarom daar?

Nadere informatie

Uitleg over wat er is gebeurd: (Geografisch) over de tekening hiernaast

Uitleg over wat er is gebeurd: (Geografisch) over de tekening hiernaast Uitleg over wat er is gebeurd: (Geografisch) over de tekening hiernaast Het begin allemaal rond 2050. Er schampt een grote meteoor langs de aarde ten zuidwesten van Zuid- Amerika. Daardoor verandert de

Nadere informatie

Suriname in de kijker

Suriname in de kijker 44 2012 Suriname in de kijker Dit boekje brengt jullie naar een land, ver hier vandaan. Een vliegtuig doet er ongeveer 9 uur over om van Schiphol (in Nederland) naar de hoofdstad Paramaribo te vliegen.

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Vijfde leerjaar: Opdracht 1

Vijfde leerjaar: Opdracht 1 Vijfde leerjaar: Opdracht 1 Toon een foto uit San Marino. Dit is een dwergstaat in Italië en één van de kleinste landen ter wereld. Het landje is 61 km² groot en is volledig omgeven door Italië, maar geen

Nadere informatie

Opwarming van de aarde

Opwarming van de aarde Leerlingen Opwarming van de aarde 8 Naam: Klas: In dit onderdeel kom je onder andere te weten dat er niet alleen een broeikaseffect is, maar dat er ook een versterkt broeikaseffect is. Bovendien leer je

Nadere informatie

Antwoorden. 1 helder. 3 goed fout. 4 eigen antwoord. 5 Het was een heldere dag. We liepen over. 2 noordelijk. kopieerblad Woordenschat 7.

Antwoorden. 1 helder. 3 goed fout. 4 eigen antwoord. 5 Het was een heldere dag. We liepen over. 2 noordelijk. kopieerblad Woordenschat 7. kopieerblad Woordenschat 7.2 1 Voelt de zon overal even warm aan? 1 helder als er buiten veel licht is en er geen wolken zijn de vlakte een grondgebied dat groot en plat is weerkaatsen licht of geluid

Nadere informatie

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken)

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Ik vertel jullie in mijn spreekbeurt meer over water en drinkwater. Eerst vertel ik wat water is, waarom water het allerbelangrijkste is voor leven, en

Nadere informatie

Examen HAVO. Centraal Examen Havo Aardrijdskunde 2014 tijdvak 1 Opgaven www.uitwerkingensite.nl. aardrijkskunde

Examen HAVO. Centraal Examen Havo Aardrijdskunde 2014 tijdvak 1 Opgaven www.uitwerkingensite.nl. aardrijkskunde Centraal Examen Havo Aardrijdskunde 2014 tijdvak 1 Opgaven www.uitwerkingensite.nl Examen HAVO 2014 tijdvak 1 vrijdag 16 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau B

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau B Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau B Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip ga je vaak op zoek naar verbanden in de tekst. Wat zijn verbanden? Een tekst bestaat uit zinnen. Het

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Kustlijn van de Noordzee

Kustlijn van de Noordzee International Wadden Sea School www.iwss.org 150.000 jaar geleden - 150.000 jaar geleden was het hele Noordzeebekken bedekt met een dikke ijslaag: dit was de Saale ijstijd. - Alle zeewater was in gletsjers

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID?

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID? Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM BOUWEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-0131-a-15-1-b

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-0131-a-15-1-b Bijlage HAVO 2015 tijdvak 1 aardrijkskunde Bronnenboekje HA-0131-a-15-1-b Wereld Opgave 1 Top 8 economische grootmachten Ranglijst van de economische grootmachten tussen 2015 en 2040 volgens analist David

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 0-5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de kaart aan. Een legenda...... geeft aan

Nadere informatie

Werkwinkel: Geografische denkvaardigheden

Werkwinkel: Geografische denkvaardigheden Werkwinkel: Geografische denkvaardigheden Dag van de Aardrijkskunde 3 7 I. Mestdagh A. Vermeulen KLIMAATTYPE: WARM ALTIJD NAT KLIMAAT VEGETATIETYPE: TROPISCH REGENWOUD TROPISCH REGENWOUD - Boomgroei mogelijk

Nadere informatie

LES 3 - Aardrijkskunde

LES 3 - Aardrijkskunde LES 3 - Aardrijkskunde Dit werkblad is van: Groep: OPDRACHT 1 Weet jij waar deze steden liggen? Teken de volgende steden in op de kaart: - Londen - Barcelona - Rome - Parijs - Amsterdam OPDRACHT 2 De Olympische

Nadere informatie

Scriptiepakketten BO. *Voor de leerkracht: bij elke vernieuwde titel is een educatieve webpagina beschikbaar, met een aanvullende onderzoeksopdracht.

Scriptiepakketten BO. *Voor de leerkracht: bij elke vernieuwde titel is een educatieve webpagina beschikbaar, met een aanvullende onderzoeksopdracht. Scriptiepakketten BO Scriptiepakketten worden door het Centrum voor Mondiaal Onderwijs geschreven voor scholieren in de leeftijd van 10 tot 15 jaar. Zij kunnen het materiaal gebruiken om er een spreekbeurt

Nadere informatie

2 Bemesting 44 2.1 Meststoffen 44 2.2 Soorten meststoffen 46 2.3 Grondonderzoek 49 2.4 Mestwetgeving 49

2 Bemesting 44 2.1 Meststoffen 44 2.2 Soorten meststoffen 46 2.3 Grondonderzoek 49 2.4 Mestwetgeving 49 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Bodem en grond 9 1.1 Grond, bodem en grondsoorten 9 1.2 Eigenschappen van grond 20 1.3 Problemen met de grond 23 1.4 Verbeteren van landbouwgronden 30 1.5 Transport van

Nadere informatie

QUIZ. geschiedenis hoofdstuk 1

QUIZ. geschiedenis hoofdstuk 1 QUIZ vraag 1: Over welke eeuw gaat dit hoofdstuk? A. De 20 ste eeuw B. De 14 de eeuw C. De 16 de eeuw D. De 18 de eeuw vraag 2: Hoe wordt deze tijd ook wel genoemd? A. Tijd van de Azteken en de Maya s.

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Cyprus. Inleiding. Nicosia (Lefkosia)

Cyprus. Inleiding. Nicosia (Lefkosia) Cyprus Inleiding Cyprus ligt in Zuidoost Europa. Het is het derde grootste eiland in de Middellandse Zee. Het bevindt zich ongeveer op 70 km onder de zuidkust van Turkije, en op 150 km van Syrië. Voor

Nadere informatie