Brugel. Study on key functionalities of smart meters in the Brussels (energy) distribution market. Board of directors. 17 March 2011 V0.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Brugel. Study on key functionalities of smart meters in the Brussels (energy) distribution market. Board of directors. 17 March 2011 V0."

Transcriptie

1 Brugel Study on key functionalities of smart meters in the Brussels (energy) distribution market Board of directors 17 March 2011 V0.2

2 Capgemini is a leading provider of consulting services One of the world s foremost providers of Consulting, Technology and Outsourcing services Consulting Technology Outsourcing North America, Europe and Asia 300 offices in 30 countries 90,500 employees 8.4bn revenue in 2009 An autonomous global practice of the Group, dedicated to providing best-in-class strategy and management consulting to our clients, empowering them to respond faster and more intuitively to changing market dynamics We design and implement transformation strategies to achieve measurable results for our clients Collaborating closely with client organisations, we provide insights and capabilities which boost their freedom to achieve superior results Our Global Consulting Network includes 3,000 consultants working across 5 continents 2

3 TABEL OF CONTENTS Objectives and Approach Applicability of Smart Meters Technology enablers Business scenario s Business case: costs vs. benefits analysis Conclusions & recommendations 3

4 all key A detailed report of 256p has been delivered to answer all questions as put forward by Brugel Definition of primary use cases How can smart meters be used in Brussels? How do our stakeholders look at it? What use cases are key to study more in depth? Hst 2 (+appendices) Analysis of primary use cases What technology drivers are essential and what are the current capabilities? What functionalities are needed and what are the needed performance levels? What is the impact on market dynamics? What can we learn from other regions/ countries How to the related costs & benefits compare? What are the critical success factors related to risks, implementation and policy making Overall Per Use Case Overall Conclusions & Recommendations Hst 3 Hst 4 Hst 5 Hst 6 4

5 A 3-stepped project approach as key to optimally involve all key stakeholders and ensure maximal focus on the specific context of Brussels 6 weeks 10 weeks 8 weeks SCAN Long List Primary Use cases FOCUS: Detailed analysis of selected use cases Functionalities & Technology Cost vs. Benefits / Market dynamics ACT: Define recommendations 03/09 16/09 29/10 01/12 20/12 21/01 17/ /12 17/12 17/01 Kick-off : Scoping & approach Collaborative Workshop I: Input for prioritization Presentation: Acceptance final detailed report = Meetings/ Workshops = Steering Committee 5

6 Interviews Bedrijf Rol Naam datum Sibelga Netwerkbeheerder Patrick Claessens 18/10 14u ORES Netwerkbeheerder Marc Van Eeckhout 25/10 9u30 Eandis Netwerkbeheerder Patrick Devos 8/12, 14u Infrax Netwerkbeheerder Jan Neyens 12/10 10u Vivaqua Netwerkbeheerder Werner Provost 21/10 13u BIM Overheid Maurice Bohet 15/10 10u Privacy comm. Overheid Dieter Verhaeghe 28/910u VREG Regulator Dirk Van Evercooren 27/99u Cwape Regulator Francis Ghigny 4/109u CREG Regulator Christian Fontaine 7/1010u Essent Bel Leverancier Karen Verhegghe 6/109u Nuon Belgium Leverancier Bert Verlinden 8/1216u Electrabel Leverancier Annemarie Godts 15/10, 14u Luminus SPE Leverancier Bram De Wispelaere 21/10 16u30 Telenet Telecombedrijf Chris Lefrère 20/12, 11u UCM Professionele gebr Francine Werth 22/11 10u Test Aankoop Residentiele gebr Jean-Philippe Ducart 14/10 10u CGEE Residentiele gebr Claude Adriaenssens 14/10 10u CSC Residentiele gebr Eric Devuyst 14/10 10u Infor gaz elec Residentiele gebr Arnaud Lismont 26/10 12u30 CRIOC Residentiele gebr Adriaan Meersman 26/10, 15u CPAS Sociale gebruikers Jan Willems 24/11 10u30 Apère Hernieuwbare ener Michel Huart 10/12, 16u 6

7 TABEL OF CONTENTS Objectives and Approach Applicability of Smart Meters Technology enablers Business scenario s Business case: costs vs. benefits analysis Conclusions & recommendations 7

8 Application areas & use cases for smart metering Interviews & Interactive workshop Marktwerking structurering 01 Aansluitingpunt openen (Start energie levering/ Aanvang contract) 02 Aansluitingspunt afsluiten (Stopt energie levering / Einde contract) 03 Verandering van leverancier op aansluitingspunt (Levering van energie aan een eindgebruiker door een bepaalde leverancier stopt en de levering door een andere leverancier start). 04 Keuze van een leverancier gevestigd in een ander land. (uitwisseling gegevens met buitenland) 05 Verandering van eindgebruiker op aansluitingspunt. 06 Inhuizen op een aansluitingspunt. 07 Uithuizen op een aansluitingspunt. 08 Wijziging van huurder op een aansluitingspunt Marktwerking facturatie 11 Tussentijdse facturatie van een eindgebruiker op basis van werkelijk verbruik 12 Tussentijdse facturatie van een eindgebruiker op basis van aangepast voorschot 13 Jaarfacturatie van een eindgebruiker 14 Eindfacturatie van een eindgebruiker 15 Toekenning van het juiste verbruik aan een eindgebruiker (allocatie en reconciliatie proces) Marktwerking Commercialisatie van energie 21 Ontwikkeling van product portefeuille door segmentatie/modularisatie tariefaanbod (aangeboden tariefstructuur zijn kostenreflectief afgestemd op typisch verbruikspatroon van eindgebruiker) 22 Ontwikkeling van product portefeuille door betere spreiding van de overgang dag / nacht 23 Ontwikkeling van product portefeuille met prijssignalen die rekening houden met hernieuwbare energie integratie op het netwerk. (bv en voornamelijk voor de volatiliteit van windenergie op te vangen) 24 Ontwikkeling van product portefeuille met prijssignalen die rekening houden met verlaging van energieverbruik, bij kortstondige tekorten (kan ook gelden voor langdurige tekorten van water) (passieve sturing) 25 Energie advies aan de eindgebruikers (door de leveranciers, ESCO s, ): schatting van jaarafrekening en betere inschatting van het maandelijks voorschot, afgestemd op elke individuele eindgebruiker 26 Energie keuze door eindgebruikers (tariefformule): selectie van optimale leverancier en tariefformule op basis van eigen historische gegevens. Gegevens aanleveren die de gebruiker toelaat steeds zijn verbruik en te verwachten factuur te kennen Marktwerking bescherming van zwakke energieverbruiker 31 Sociale bescherming van de eindgebruiker (sociale leverancier) 32 (Elektriciteit) stroombegrenzer Long list 54 use cases (app.) Selection 11 use cases analysis that will enable to highlight fundamental aspects that are key priorities of certain actors 8

9 11 use cases selected for further analysis across all 3 main application areas Cat. Subcat. Selectie 11 prioritaire business use cases voor verdere studie structurering 02 Aansluitingspunt afsluiten (Stopt energie levering / Einde contract) 08 Wijziging van huurder op een aansluitingspunt facturatie 15 Toekenning van het juiste verbruik aan een afnemer Marktwerking Commercialisatie van energie 21 Ontwikkeling van product portefeuille door segmentatie/modularisatie tariefaanbod (aangeboden tariefstructuur zijn kostenreflectief afgestemd op typisch verbruikspatroon van eindgebruiker;) bescherming van zwakke energieverbruiker 33 Voorafbetaling van energieverbruik Milieu Energiebesparing Energiebesparing door middel van Real-time energiebeheer door eindgebruiker. Actieve sturing van de afname door de leverancier (kan eventueel verbonden zijn aan domotica of smart home) Groene stroom 52 Meting van gedecentraliseerde productie voor aparte facturatie doeleinden Mobiliteit 67 Meten van de afname door een elektrisch voertuig op publiek domein (laadpaal) Netbeheer Telactiviteit 83 Fraude op een meter detecteren; (inclusief bypass) 86 Transport telgegevens van gasteller, waterteller, 9

10 TABEL OF CONTENTS Objectives and Approach Applicability of Smart Meters Technology enablers Business scenario s Business case: costs vs. benefits analysis Conclusions & recommendations 10

11 Architecture leads to important recommendations for policy making Data Management Systeem (DCM) Afleiden van verbruiken voor facturatie en andere commerciele processen (Leveranciers) Verzamelen en beschikbaar stellen meterstanden (Distributienetwerkoperator) Data CollectieSysteem (DCS) beeld van de meest gangbare oplossingen in de markt Standardize interface of DCS with external parties => Limits costs for system integration for supplierleveranciers with other DNOs by making use of identical interfaces The cost per meter is very dependent on order size: Push for generic functionalities Specific needs should be covered by more flexible components Strive for interoperable components Choice about communication module has big cost impact: Lifetime limited to the one of the comm.mod (5-7y) Operational costs increase by replacing comm.mod but data transfer costs might drop 11

12 Functionalities: a basis to go from use case to minimal performance levels and according cost levels Beschikbaar stellen meetgegevens Verzamelen tellerstanden Verzamelen tellerstanden G Verzamelen tellerstanden E Verzamelen intervalstanden E Verzamelen intervalstanden G Verzamelen leveringsonderbrekingen Uitlezen meterstand E Uitlezen tellerstand G Instellen periodieke tellerstanden Instellen geplande tellerstand Instellen intervalmetingen Instellen drempelwaarde E Activeren/deactiveren levering Tonen van verbruiksgegevens Toekennen kwaliteitskenmerken Verzamelen inbreukvaststellingen voorbeeld Synchroniseren van klokken in apparatuur Logging van activiteiten in de meetinstallatie Registreren van fouten in de meetinstallatie (incl. Basis fraudedetectie) Registreren van kwaliteit van levering Firmware upgrades Sleutelbeheer ten behoeve van data beveiliging Per functionality analysis has been made on what components and channels is used Attribuut Apparaat ID Type Datum Tijdstip Component Beschrijving Unieke aanduiding voor het apparaat waarvoor inbreukvaststellingen worden verzameld. Geeft aan welk type inbreuk is vastgesteld Datum waarop de inbreuk is vastgesteld Tijdstip waarop de inbreuk is vastgesteld Indien het apparaat bestaat uit componenten waarvoor afzonderlijk de inbreuk wordt vastgesteld kan in dit veld worden aangeven welke component het betrof. 12

13 Different communication technologies are available but each has it own specific strenghts & weaknesses Criterium + +/- - Toelichting Wired IP Cable DSL Fiber Power line communication GPRS UMTS Meshed RF Wimax Example of analysis Fin Technologie Proces Algemeen Levensduur Restlevensduur is beperkt door opkomst van nieuwe technologieën en potentieel de beëindiging van licenties. Volwassenheid Volwassen, uitontwikkelde oplossing Eigendom communicatiemedium Medium niet in eigendom van de netbeheerder Aantal leveranciers Qua telecom providers beperkt, qua AMI leveranciers nihil Toepasbaarheid Toepasbaar voor alle uitrolprocessen Vendor lock-in Lock-in op SIM niveau Aantal betrokken contractpartners Telecom provider en AMI leverancier Performance Ruim voldoende voor gevraagde throughput Real time Afhankelijk van oplossing, o.h.a. real time Bereik Geen beperkingen Dekking & penetratie Penetratieproblemen als gevolg van de gebruikte frequentie Standaardisatie Volgens internationale standaarden Betrouwbaarheid Hoge betrouwbaarheid Security Onderdeel van standaard, niet end-to-end Fysieke locatie aansluiting Geen beperkingen Fysieke uitvoering Geen beperkingen Energieverbruik Onbekend Beheerkosten Geen eigen beheerorganisatie noodzakelijk Communicatiekosten Relatief hoog 13

14 Prioritaire Use Cases Draadgebon den IP PLC GPRS UMTS Meshed RF Wimax Aansluitingspunt afsluiten (Stopt energie levering / Einde contract) /- If quarterly values are mandatory, a choice should be made between UMTS or the more expensive and better Wimax. Marktwerking Wijziging van huurder op een aansluitingspunt Toekenning van het juiste verbruik aan een afnemer; (allocatie en reconciliatie proces) Ontwikkeling van product portefeuille door segmentatie/modularisatie tariefaanbod Voorafbetaling van energieverbruik (budgetmeters) /- /- /- /- Tech: - Tech: - /- /- /- /- Tech: - Tech: - If not, PLC seems to have the best costperformance ratio at this very moment. Milieu Energiebesparing door middel van Realtime energiebeheer door eindgebruiker Actieve sturing van de afname door de leverancier (kan eventueel verbonden zijn aan domotica of smart home) Telling van gedecentraliseerde productie voor aparte facturatie doeleinden /- /- /- Meten van de afname door een elektrisch voertuig op publiek domein (laadpaal) /- Tech: - /- /- Tech: - Netbeheer Fraude op een teller detecteren; (inclusief bypass) Transport telgegevens van gasteller, waterteller /- /- 14

15 TABEL OF CONTENTS Objectives and Approach Applicability of Smart Meters Technology enablers Business scenario s Business case: costs vs. benefits analysis Conclusions & recommendations 15

16 A scenario based methodology has been used to structure, calculate and analyse costs & benefits Definition of scenarios Cost-benefit analysis Interpretation Long list van 54 use cases (Ch 2) Impact benefit areas per scenario Kwalitative insights (Ch2+4) Drivers for implementing smart meters 4 sets of connected use cases (scenarios) Analyse 11 use cases + long list (Ch 2+4) Cost & benefits analys per scenario based on Capgemini model Outcomes, conclusions & recommendations Required functionality & performance Impact cost drivers per scenario Analysis functionality & technology (Ch3) Specific assumptions Comparing scenario s Insights per actor & segment 1 solid model for analysis Insights from sensitivity Combination quantitative and qualitative elements 16

17 Scenarios are used to make logical groupings of use cases as structure for a focused cost-benefit analysis Market dynamics Stimulate market dynamics to the sake of the end consumer Drivers for stimulating Smart Metering Durability Environmental & energy efficiency goals driven by durability and supply assurance Network efficiency Efficient management of the energy network Commercial innovation New innovative commercial services provided by suppliers Scenarios Basic Moderate Advanced Full 17

18 Nummer Use Case Kernwoord Benaming Use Case Marktwerking structurering 1 openen Aan sluiting punt ope nen (Start en ergie Prioritaire use case voor verdere studie Basic smart metering Sustainable metering Smart grid Full smart metering Sustainable plus: Ook spanning en frequentie meten voor geavanceerde Smart Grid plus: Kortere responstijden: Factureren op maandbasis; meetwaarden Basis plus: energiebesparing gerealiseerd fraudedetectie; 15 minuten kwartierwaarde quasi realtime doorsturen per dag en 1 keer per maand doorsturen; dmv terugkoppeling via internet; 15 intervalwaarden 1 keer per dag en communicatie met IHD of equivalant via aan-afsluiten en verhuizen op aanvraag; minuten intervalwaarden 1 keer per dag doorsturen; geen kosten meegenomen voor bestaande internetaansluiting; meest basic smart meter voldoet; PLC doorsturen voor energiebesparingen publieke laadpalen (in laadpaal zit slimme Wimax beste keuze naar de toekomst toe, communicatie als minimum; overal waardoor PLC krap wordt dus UMTS meter ingebakken). UMTS voldoet nog anticiperend dat tegen uitrol wel licenties uitrollen steeds, extra bandbreedte van Wimax niet beschikbaar zijn perse nodig. leverin g/ Aa nva ng c ontr act) V V V V 2 afs luiten Aan sluiting spun t afs lu iten (Stop t en ergie levering / Einde cont ract ) J V V V V 3 leverancierwiss el Ver ander ing van leveran cier op aa nsluit in gspu nt ( Levering van e nerg ie aa n ee n ein dgeb ruiker doo r ee n be paald e V V V V levera ncier sto pt e n de levering doo r ee n andere leverancier start). 4 buitenlands e levercier Keuze van een leverancier gevestigd in een ander land. (uitwisseling gegevens met NR N R NR NR buitenland) 5 andere afnemer Ver ander ing van eindg ebru iker op aa nsluit in gspu nt. V V V V 6 inhuizen Inhuizen op een aansluitingspunt. V V V V 7 uithuizen Uithuizen op een aansluitingspunt. V V V V 8 wijzigen huurder Wijziging van huurder op een aansluitingspunt J V V V V Marktwerking facturatie 11 werkelijk verbruik Tu ssen tijdse factu ratie van e en ein dgeb ruiker op basis van wer kelijk verb ruik 12 aangepast voorschot Tu ssen tijdse factu ratie van e en ein dgeb ruiker op basis van a angep ast voor schot 15 juist verbruik To eken ning van het juist e verbr uik a an e en ein dgeb ruiker ;(a lo catie en reco nciliatie pr oces ) M arktwerking Commercialisatie van energie 21 m odularis atie On twikkelin g van p rodu ct p orte feuille d oor se gme ntat ie/modula risatie tar iefaan bod (a ange bode n ta riefst ruct uur zijn ko sten reflec tief afg este md op t ypisc h verbruikspatroon van eindgebruiker; ) 22 betere spreiding On twikkelin g van p rodu ct p orte feuille d oor be tere spr eiding va n de overga ng d ag / na cht 23 prijssignalen Ontwikkeling van product portefeuille met prijssignalen die rekening houden met hernieuwbare energie integratie op het netwerk. (bv en voornamelijk voor de volatiliteit van windenergie op te vangen) 24 tekorten On twikkelin g van p rodu ct p orte feuille met pr ijssigna len d ie re kenin g ho uden met verlag ing van ener gieverbr uik, bij ko rtst ondig e te kort en ( kan ook gelde n voor lan gdur ige t ekor ten van wate r) ( pass ieve st uring ) 25 advies eindgebruiker Ene rgie a dvies aa n de eind gebr uiker s (d oor de le ver ancie rs, ESCO s, ) : sc hatt ing van jaara freke ning, bet ere ins chat ting van het ma ande lijk s voor scho t, afg este md op e lke ind ividu ele ein dgeb ruiker 26 energiekeuze Ene rgie k euze doo r ein dgeb ruike rs (t arieffo rmu le): selec tie van optimale levera ncier en tarie fformule o p ba sis van eig en h istor ische gege ven s. Gegevens aa nleveren die de g ebru iker toela at s teed s zijn ve rbru ik en te ve rwacht en fa ctuu r te ke nnen M arktwerking beschermin g van zwakke V V V V V V V V N V V V N N NM NM N N G V V V V V G G G G (s ociale leverancier) NM NM NM NM 32 begrenzer (Ele ktricit eit) str oombegre nzer NM NM NM NM 33 voorafbetaling Voo rafbet aling van ene rgieverb ruik (b udge tme ters ) J NM NM NM NM Milieu Energiebesparing 41 realtime Energiebesparing door middel van Realtime energiebeheer door eindgebruiker. J N N N V 42 historisch Ene rgiebe spar ing d oor midd el van his toris che gegevens van eigen verbruik 43 compensatie Compens atiet arieven (bon us, belon ing, pr ogre ssieve t arieven) bij e nerg iebes parin g 44 communic atie Commu nicatie me t de geb ruike r via GSM of website 45 ac tieve sturing Actieve sturing van de afname door de leverancier (kan eventueel verbonden zijn aan domotica of smart home) G V V V NR NM NM NM NR N R NM NM Each scenario has been thoroughly defined in terms of description, use cases and functionalities all to enable proper cost-benefit assumptions Rationale Description Basic Moderate Advanced Full Factureren op maandbasis; meetwaarden per dag en 1 keer per maand doorsturen; aan- afsluiten en verhuizen op aanvraag; meest basic smart meter voldoet; PLC communicatie als minimum; overal uitrollen. Basic plus: energiebesparing gerealiseerd dmv terugkoppeling via internet; 15 minuten intervalwaarden 1 keer per dag doorsturen voor energiebesparingen waardoor PLC krap wordt dus UMTS. Sustainable plus: Ook spanning en frequentie meten voor om. geavanceerde fraudedetectie; 15 minuten intervalwaarden 1 keer per uur doorsturen; geen kosten meegenomen voor publieke laadpalen (in laadpaal zit slimme meter ingebakken). UMTS voldoet nog steeds, extra bandbreedte van Wimax niet perse nodig. Smart grid plus: Kortere responstijden: kwartierwaarde quasi realtime doorsturen en communicatie met IHD of equivalant via bestaande internetaansluiting; Wimax beste keuze naar de toekomst toe, anticiperend dat tegen uitrol wel licenties beschikbaar zijn. Cost Benefit analysis Supported use cases Needed functionalities 13 jaarfacturatie Jaa rfact urat ie van e en e indgeb ruike r V V V V 14 eindfacturatie Eindfacturatie van een eindgebruiker V V V V J V V V V J N G G V + en erg ieverb ru iker 31 sociale bes cherming Soc ia le be sche rmin g van d e ein dgeb ruiker J N N V V 18

19 TABEL OF CONTENTS Objectives and Approach Applicability of Smart Meters Technology enablers Business scenario s Business case: costs vs. benefits analysis Conclusions & recommendations 19

20 Structure of the Capgemini tool as basis to calculate costs & benefits Financial parameters Discount rate 5,4% (WACC) Start implementation 2015, rollout over period of 4 years Evaluation period 15 year (lifetime of smart meters) as of start date implementation Total evaluation period of the business case = 20y:

21 The projected evolution of connections has been based on data provided by Sibelga and growth projections from various reports about Brussels ELECTRICITY # electriciteit meters Brussel Projected evolution electricity consumption Brussel Beschermde afnemers/stroombegre nzer 2% Residentieel klein 40% Bedrijven > 56 kva 0% Bedrijfszones, supermarkten, grote bedrijfsgebouwen 1% Kleine ondern. aparte teller zonder verplichte AMR 16% Grote residentiële 9% Residentieel, eigenaar 13% Prosumenten 0% Totale verbruik Elektriciteit Brussel (MWu) % 5% 7% 7% 5% 5% 8% 9% % 6% 1% 6% 9% 8% 5% +2,3% GJGP 5% 9% 9% 2% 1% 16% 17% +2,1% GJGP 18% 19% 6% 6% 6% 8% 53% 50% 46% 40% Residentieel, huurder 19% Sources: 2009/10 data Sibelga Commission ENERGY 2030, Belgium's Energy Challenges Towards 2030 Energiebalans Brusselshoofdstedelijk gewest (mei 2010) Beschermde afnemers/stroombegrenzer Residentieel <2000 kwh Residentieel kwh, huurder Residentieel kwh, eigenaar Grote residentiële > 5000 kwh Prosumenten Kleine ondern. aparte teller zndr verpl. AMR Andere onderneming niet LS Bedrijven > 56 kva

22 The projected evolution of connections has been based on data provided by Sibelga and growth projections from various reports about Brussels NATURAL GAS # gas meters Brussel Projected evolution gasconsumption Brussel Beschermde afnemers/stroombegre nzer 2% Residentieel klein 28% Bedrijven > 56 kva 0% Kleine ondern. aparte teller zonder verplichte AMR 11% Grote residentiële 12% Residentieel, eigenaar 18% Bedrijfszones, supermarkten, grote bedrijfsgebouwen 1% Totale verbruik GasBrussel (MWu) % 2% 2% 2% 19% 18% 18% +1,0% GJGP 12% 12% 12% 14% 14% 14% 13% 14% 14% +1,8% GJGP % 2% 19% 12% 15% 15% Residentieel, huurder 28% % 21% 22% 24% 21% 19% 17% 13% Sources: 2009/10 data Sibelga Commission ENERGY 2030, Belgium's Energy Challenges Towards 2030 Energiebalans Brusselshoofdstedelijk gewest (mei 2010) Beschermde afnemers/stroombegrenzer Residentieel <2000 kwh Residentieel kwh, huurder Residentieel kwh, eigenaar Grote residentiële > 5000 kwh Kleine ondern. aparte teller zndr verpl. AMR Andere onderneming niet LS Bedrijven > 56 kva

23 Cost per meter / installation BASIC Per meter Per meter Per Per meter installatie EUR % EUR % Installation material 62,3 38% 102,8 38% Installation field service 80,4 49% 132,7 49% Study, pilot & program management 2,9 2% 4,8 2% Information systems 18,8 11% 31,0 11% Totaal investeringskosten (CAPEX) 164,5 100% 271,3 100% Training 0,2 0% 0,3 0% customer service & commun. 7,9 7% 13,0 7% Planned & unplanned maintenance 66,9 58% 110,3 58% Information systems maintenance 18,6 16% 30,7 16% Operational Management 5,2 5% 8,6 5% Data Transfer & Communication 16,7 14% 27,6 14% Totaal operationele kosten (OPEX) 115,5 100% 190,5 100% 23

24 Cost per meter / installation BASIC Basic Per meter Per meter Per Per meter installatie SUSTAINABLE Moderate Per meter Per meter Per Per meter installatie EUR % EUR % EUR % EUR % Installation material 62,3 38% 102,8 38% Installation material 56,9 35% 93,9 35% Installation field service 80,4 49% 132,7 49% Installation field service 80,0 49% 131,9 49% Study, pilot & program management 2,9 2% 4,8 2% Study, pilot & program management 3,3 2% 5,4 2% Information systems 18,8 11% 31,0 11% Information systems 22,1 14% 36,5 14% Totaal investeringskosten (CAPEX) 164,5 100% 271,3 100% Totaal investeringskosten (CAPEX) 162,3 100% 267,7 100% Training 0,2 0% 0,3 0% customer service & commun. 7,9 7% 13,0 7% Planned & unplanned maintenance 66,9 58% 110,3 58% Information systems maintenance 18,6 16% 30,7 16% Operational Management 5,2 5% 8,6 5% Data Transfer & Communication 16,7 14% 27,6 14% Totaal operationele kosten (OPEX) 115,5 100% 190,5 100% Training 0,2 0% 0,3 0% customer service & commun. 7,9 5% 13,0 5% Planned & unplanned maintenance 66,8 39% 110,2 39% Information systems maintenance 18,6 11% 30,7 11% Operational Management 6,2 4% 10,3 4% Data Transfer & Communication 70,0 41% 115,4 41% Totaal operationele kosten (OPEX) 169,7 100% 279,9 100% SMART Advanced GRID Per meter Per meter Per Per meter installatie FULL Full Per meter Per meter Per Per meter installatie EUR % EUR % EUR % EUR % Installation material 83,2 41% 137,3 41% Installation material 160,3 56% 264,3 56% Installation field service 90,3 45% 148,9 45% Installation field service 93,5 33% 154,3 33% Study, pilot & program management 3,3 2% 5,4 2% Study, pilot & program management 3,8 1% 6,3 1% Information systems 24,0 12% 39,6 12% Information systems 28,8 10% 47,5 10% Totaal investeringskosten (CAPEX) 200,8 100% 331,2 100% Totaal investeringskosten (CAPEX) 286,4 100% 472,4 100% Training 0,2 0% 0,3 0% customer service & commun. 7,9 4% 13,0 4% Planned & unplanned maintenance 66,8 34% 110,2 34% Information systems maintenance 18,6 9% 30,7 9% Operational Management 7,3 4% 12,0 4% Data Transfer & Communication 97,3 49% 160,5 49% Totaal operationele kosten (OPEX) 198,1 100% 326,7 100% Training 0,2 0% 0,4 0% customer service & commun. 7,9 3% 13,0 3% Planned & unplanned maintenance 66,8 30% 110,2 30% Information systems maintenance 18,6 8% 30,7 8% Operational Management 7,8 3% 12,9 3% Data Transfer & Communication 124,7 55% 205,6 55% Totaal operationele kosten (OPEX) 226,0 100% 372,7 100% 24

25 Benefits per scenario Basic Moderate Advanced Full Vermijden netwerk investeringen 0% 0% 0% 0% Fraude 50% 25% 100% 100% Energiebesparing 25% 50% 75% 100% CO 2 25% 50% 75% 100% Netverliezen 25% 50% 75% 100% Facturatie & klachten via callcenter 100% 100% 100% 75% Huisbezoek door technici 75% 75% 100% 100% Uitlezing tellers 100% 100% 100% 100% Balancing 0% 0% 75% 100% Peakshaving 0% 0% 75% 100% Allocatie en reconciliatie 100% 100% 100% 100% Kleurlegende: 100% mogelijke baten in rekening 75% mogelijke baten in rekening 50% mogelijke baten in rekening 25% mogelijke baten in rekening 25

26 Benefits per scenario Basic Moderate Advanced Full Toelichting over waarde die horen bij de maximale baten Vermijden netwerk investeringen 0% 0% 0% 0% Fraude 50% 25% 100% 100% Energiebesparing 25% 50% 75% 100% CO 2 25% 50% 75% 100% Netverliezen 25% 50% 75% 100% Facturatie & klachten via callcenter 100% 100% 100% 75% Huisbezoek door technici 75% 75% 100% 100% Uitlezing tellers 100% 100% 100% 100% Balancing 0% 0% 75% 100% Peakshaving 0% 0% 75% 100% Allocatie en reconciliatie 100% 100% 100% 100% 100% baten=3% verlaging. Echter: Sibelga zegt geen extra capaciteit nodig te hebben, dus benefit op nul 100% mogelijke baten zijnde 75% reductie non-techn.losses elek en 50% voor gas 100% mogelijke baten zijnde gemiddeld 4,5% energiebesparing op elektriciteit en 4,9% of gas 100% mogelijke baten zijnde reductie van 5% van technical losses + aandeel verbonden aan energiebesparingen 100% mogelijke baten zijnde reductie van 10% van de 3,3% technische verliezen (incl. Wegvallen techn. Verliezen ~ energiebesparing) 100% mogelijke baten zijnde reductie van 50% van calls voor klachten, en vragen omtrent meterstanden en facturatie 100% mogelijke baten zijnde reductie van 33% huisbezoeken voor probleemoplossingen + 100% huisbezoeken voor aan- afsluiten 100% mogelijke baten zijnde reductie van 85% huisbezoeken voor gas en 99% voor elek, beide berekend op 85% aansluitingen met verplichte uitlezing 100% mogelijke baten zijnde 10% van de balancing kost die gerekend wordt op de nodige te verwachtte reserve van 2% in 2016 stijgend tot 20% 100% in mogelijke 2025 baten zijnde reductie van 1uur peakshaving per dag bij kleine ondernemingen en grote residentiëlen 100% mogelijke baten zijnde 3FTE langs de kant van de leverancier en 3FTE langs leverancierszijde Kleurlegende: 100% mogelijke baten in rekening 75% mogelijke baten in rekening 50% mogelijke baten in rekening 25% mogelijke baten in rekening 26

27 Outcomes: Market as a whole Basic Basis Kosten en Baten Totaal (NCW, in k EUR) Sustainable Moderate Kosten en Baten Totaal (NCW, in k EUR) B. Netverliezen B. Fraude B. Energiebesparing B. CO2 B. Call Center B. Huisbezoek technici NCW baten NCW kosten NCW totaal NCW baten NCW kosten NCW totaal B. Uitlezing tellers B. Balancing B. Peak Shaving B. Allocatie & Reconciliatie C. Klantendienst en communicatie C. (on)gepland onderhoud C. Operationeel beheer Smart Advanced Grid Kosten en Baten Totaal (NCW, in k EUR) Full Kosten en Baten Totaal (NCW, in k EUR) C. Data Transfer & Communicatie C. Installatie materiaal & technici C. Training, studie, pilot & programmabeheer C. IT NPV NCW baten NCW kosten NCW totaal NCW baten NCW kosten NCW totaal

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Potentiële functionaliteiten van Intelligente Tellers in de Brusselse (energie) distributie markt

Potentiële functionaliteiten van Intelligente Tellers in de Brusselse (energie) distributie markt Potentiële functionaliteiten van Intelligente Tellers in de Brusselse (energie) distributie markt Studie in opdracht van Brugel Mei 2011 Samenvatting van studieresultaten Disclaimer : Dit document is een

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Klant. Klant - Branche: Industrie - > 20000 employees - Vestigingen in > 25 landen. Specifiek - Profitabele, kosten gedreven strategy

Klant. Klant - Branche: Industrie - > 20000 employees - Vestigingen in > 25 landen. Specifiek - Profitabele, kosten gedreven strategy Klant Klant - Branche: Industrie - > 20000 employees - Vestigingen in > 25 landen Specifiek - Profitabele, kosten gedreven strategy IT characteristics - Constante verandering: organsiatie, techniek, processen.

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Building effective IT demandsupply

Building effective IT demandsupply Building effective IT demandsupply structures Gerard Wijers Director Governance and Sourcing Management Agenda» Introductie Demand-Supply» Demand-Supply bij Vopak» Demand-Supply bij van Gansewinkel» Discussie

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel

Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel Compteurs évolués Beschouwingen over de invoering van smart metering in Brussel Michel Quicheron Seminarie BRUGEL 1 april 2009 01/04/2009 1 Samenvatting 1. De slimme meter (smart meter): definitie, wettelijke

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014

Smart Wind Farm ConTrol. Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Smart Wind Farm ConTrol Frederik Hindryckx - SET5Y 28/01/2014 Eandis in de energiemarkt CREG / VREG Producenten elektriciteit Invoerders aardgas Elia Distributienetbeheerders Fluxys Leveranciers Klanten

Nadere informatie

Virtual Enterprise Centralized Desktop

Virtual Enterprise Centralized Desktop Virtual Enterprise Centralized Desktop Het gebruik van virtuele desktops en de licensering daarvan Bastiaan de Wilde, Solution Specialist Microsoft Nederland Aanleiding Steeds meer gebruik van Virtuele

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Incidenten in de Cloud. De visie van een Cloud-Provider

Incidenten in de Cloud. De visie van een Cloud-Provider Incidenten in de Cloud De visie van een Cloud-Provider Overzicht Cloud Controls Controls in de praktijk Over CloudVPS Cloudhosting avant la lettre Continu in ontwikkeling CloudVPS en de Cloud Wat is Cloud?

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

Duurzaamheid in Business context

Duurzaamheid in Business context Duurzaamheid in Business context 2 Voorbeelden waarde creatie (B2C & B2B) Maarten ten Houten Sustainability Manager Global Marketing Duurzaamheidsdialoog 5 maart 2014 HEINEKEN - Truly Global Presence >165

Nadere informatie

Internet of Things De definitieve stap naar slimme woningen

Internet of Things De definitieve stap naar slimme woningen Internet of Things De definitieve stap naar slimme woningen Frank den Hartog Senior Scientist Consumer Networks, TNO Chair of the Technical Working Group, HGI Frank.denHartog@tno.nl www.frankdenhartog.net

Nadere informatie

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus Inhoud Compliance vakgebied en organisatie CMMI software en systems engineering

Nadere informatie

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL?

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? TestNet Noord, Heerenveen, 20 november 2012 Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? Eibert Dijkgraaf Intro Wie zit er in een typische beheer omgeving? Wat is kenmerkend voor testen : IN BEHEER? IN ONDERHOUD?

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

Architectuur principes binnen CP. Walter Huberts NAF Insight, 6 juli 2009 www.ing.com

Architectuur principes binnen CP. Walter Huberts NAF Insight, 6 juli 2009 www.ing.com Architectuur principes binnen CP Walter Huberts NAF Insight, 6 juli 2009 www.ing.com Agenda Context Organisatie Architectuur Architectuurproduct Het ontwikkelen van principes Principes in relatie tot architectuurproducten

Nadere informatie

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M

09-10-2015. KPN Internet of Things LoRa en M2M 09-10-2015 KPN Internet of Things LoRa en M2M The device revolution Van traditionele telefonie naar Internet of Things 50 40 20 jaar 50 miljard apparaten 30 20 10 100 jaar 1 miljard connected woningen

Nadere informatie

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken Innovatie en RWS Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken In today s business environment, Innovation means survival. David Gann. 2 RWS Innovatie Innovatie Innovation is the process by

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI HEGRID Hybrid Energy GRID Management EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI 1 Doel en verwachte resultaten Doel: realiseren van een Open HybridEnergy

Nadere informatie

To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014

To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014 To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014 Programma e-cf Korte introductie e-cf Nut en noodzaak Stand van zaken in Europa In Nederland e-cf in de praktijk Ronde tafel discussie Het

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

Feedback WG System Operations 21 November 2012

Feedback WG System Operations 21 November 2012 Feedback WG System Operations 21 November 2012 User Group 06/12/2012 Wim Michiels Content Feedback IGCC Winter action plan Draft ENTSO-E winter outlook 2012 2013 Capaciteit noordgrens Overview of dynamic

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4 EPC ESCO VME Sven Wuyts Factor4 Energie Prestatie Contract Energy Service COmpany Vereniging van MedeEigenaars Sven Wuyts Factor4 Factor4: Antwerpen en Amsterdam Ingenieurs en financieel experts Energiebesparingsprojecten

Nadere informatie

Onderzoeksproject Slimme Meters. VREG Brussel, 12 april 2010

Onderzoeksproject Slimme Meters. VREG Brussel, 12 april 2010 Onderzoeksproject Slimme Meters VREG Brussel, 12 april 2010 Eandis staat voor significante uitdagingen op het niveau van regelgeving, markttendensen en kostenefficiëntie Overzicht uitdagingen organisatie

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed

Prove Everything or Die. Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Prove Everything or Die Presentatie meetbaarheid Woensdag 9 mei 2012 Robin den Hoed Een stelling Met een PR- budget van 20.000 hebben we een mediawaarde gerealiseerd van 60.000 en 500 nieuwe fans op Facebook

Nadere informatie

Future EV Services. Flanders Smart Grids School 2013, october 9. ElectroMobility Consulting

Future EV Services. Flanders Smart Grids School 2013, october 9. ElectroMobility Consulting Future EV Services Flanders Smart Grids School 2013, october 9 ElectroMobility Consulting Luc LEBON Juni, 2013 1 ONTWIKKELING VAN DE EV MARKT Bijdrage elektromobiliteit aan duurzame samenleving Diepgaande

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1

Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1 Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1 Agenda 1 Mooie belofte 2 Business doelen 3 Alternatieve oplossingen 4 Voorkeur uitwerken 5 Business Case Power to Innovate 2015 2 1 Mooie

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon

Pon Power. Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design. Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Pon Power Klantgericht innoveren met betrekking van Service Design Platform voor Klantgericht Ondernemen Michael Boon Agenda Pon Pon Power Service Design door Pon Power Pon Wereldwijd Canada United States

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt

Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt Hoe een verouderde installatie terug energieefficiënt maken? Energiebesparend investeren en energiespaarcontracten Kurt Detavernier Copyright Siemens Ltd 2008 Building Technologies Our approach during

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

European frameworks for VET

European frameworks for VET European frameworks for VET VLOR Brussels, 4 June 2014 Carlo Scatoli Vocational Training and Adult Learning 2002 The Copenhagen Declaration 30 November 2002 Strengthen the European dimension Improve transparency,

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

VisionWaves DELTA. Integraal Management Platform. VisionWaves. Gateway naar de waardeketen, ook voor AMC! Marc van Lokven. Partner Aviation & Defense

VisionWaves DELTA. Integraal Management Platform. VisionWaves. Gateway naar de waardeketen, ook voor AMC! Marc van Lokven. Partner Aviation & Defense VisionWaves DELTA Integraal Management Platform Gateway naar de waardeketen, ook voor AMC! VisionWaves Marc van Lokven Partner Aviation & Defense Agenda Wie is VisionWaves Uitdagingen voor de hedendaagse

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Workshop: Selection of the perfect S&OP software. Freek Aertsen Martin Daudey

Workshop: Selection of the perfect S&OP software. Freek Aertsen Martin Daudey Workshop: Selection of the perfect S&OP software Freek Aertsen Martin Daudey How to become successful in S&OP Processes Tools People 2 3 The magic quadrant! Traditional view on software ERP?? Forecasting

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

I.S.T.C. Intelligent Saving Temperature Controler

I.S.T.C. Intelligent Saving Temperature Controler MATEN & INFORMATIE I.S.T.C. Intelligent Saving Temperature Controler Deze unieke modulerende zender, als enige ter wereld, verlaagt het energieverbruik aanzienlijk. Het werkt in combinatie met de energy

Nadere informatie

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf TaxLab 26 maart 2015 We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf Inhoud Tax Incentives: o Innovatie drieluik: WBSO/RDA/iBox o Investeringsregelingen EIA/MIA en subsidies Optimalisatie

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

VIOS: Veiligheid In en Om School (Safety In and Around Schools)

VIOS: Veiligheid In en Om School (Safety In and Around Schools) VIOS: Veiligheid In en Om School (Safety In and Around Schools) Kim Kranenborg TNO Human Factors P.O Box 23 3769 ZG Soesterberg +31 346 356267 kranenborg@tm.tno.nl Knowledge for business VIOS: Veiligheid

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Welcome. Het onderwerp voor de sessie van vandaag is Energy Management. HARTING heeft hiervoor een universeel systeem genaamd smart Power Networks.

Welcome. Het onderwerp voor de sessie van vandaag is Energy Management. HARTING heeft hiervoor een universeel systeem genaamd smart Power Networks. Welcome! 1 Welcome Het onderwerp voor de sessie van vandaag is Energy Management. HARTING heeft hiervoor een universeel systeem genaamd smart Power Networks. Het korte tijdsbestek van deze sessie maakt

Nadere informatie

Management van baten Evolutie in denken

Management van baten Evolutie in denken Management van baten Evolutie in denken IPMA interessegroep procesmanagement Versie 0.1 jd0912 Management van baten Setting the direction high Relative market share low low Growth potential high Strategic

Nadere informatie

Infrax visie op smart grids. Jan Neyens 12 april 2010 Filip Truyens

Infrax visie op smart grids. Jan Neyens 12 april 2010 Filip Truyens Infrax visie op smart grids Jan Neyens 12 april 2010 Filip Truyens Infrax geografisch Belangrijkste nieuwe behoeftes waaraan distributienetten moeten voldoen Integratie van hernieuwbare DP verloopt sneller

Nadere informatie

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Mislukken Slagen gegarandeerd 2 Mislukken Slagen gegarandeerd Management verwacht onmiddellijk R.O.I. Doel:

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007 ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard NGI Limburg 30 mei 2007 1 Tijdlijn 80-er jaren: ITIL versie 1 2000: BS 15000 2001: ITIL versie 2 2002: Aangepaste versie BS 15000 2005: BS

Nadere informatie

IT risk management voor Pensioenfondsen

IT risk management voor Pensioenfondsen IT risk management voor Pensioenfondsen Cyber Security Event Marc van Luijk Wikash Bansi Rotterdam, 11 Maart 2014 Beheersing IT risico s Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor de hele procesketen,

Nadere informatie

Good governance in a Complex World

Good governance in a Complex World Good governance in a Complex World Some examples from The Netherlands Rian van Gulijk-Boon Willem Stapel Subjects SD Team at the Ministry of Security & Justice Main Trends Use of SD and GMB (1): dealing

Nadere informatie

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC Innovaties in Zonne-energie ~~~~ een bloeiend stukje Nederlandse kenniseconomie Waarom zonne-energie? Prijsdaling PV modules Average module spot price

Nadere informatie

vrijdag 8 juni 12 DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN

vrijdag 8 juni 12 DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN DRIMPY BRENGT ZORG SAMEN DE CONSUMENT IN DE ZORG? Fragmentatie ehealth initiatieven zorgen weer voor eilandjes in de zorg: ICT leveranciers, Regio s, Ziekenhuizen, Klinieken, Patiënt Verenigingen, Verzekeraars,

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Mobile Devices, Applications and Data

Mobile Devices, Applications and Data Mobile Devices, Applications and Data 1 Jits Langedijk Senior Consultant Jits.langedijk@pqr.nl Peter Sterk Solution Architect peter.sterk@pqr.nl Onderwerpen - Rol van Mobile IT in Tomorrow s Workspace

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Contents. Introduction Problem Definition The Application Co-operation operation and User friendliness Design Implementation

Contents. Introduction Problem Definition The Application Co-operation operation and User friendliness Design Implementation TeleBank Contents Introduction Problem Definition The Application Co-operation operation and User friendliness Design Implementation Introduction - TeleBank Automatic bank services Initiates a Dialog with

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012

Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012 Platform Mobiliteit.NU als Smart Business Network Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012 Menu 1. Het platform Mobiliteit.NU als Smart Business Network 2. New

Nadere informatie

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam Operations research bij strategische capaciteitsbeslissingen in de zorg Ger Koole 26 mei 2008 Wat is Operations research? operations research (O.R.) is the discipline of applying advanced analytical methods

Nadere informatie

STRATEGO: Coaching session

STRATEGO: Coaching session STRATEGO: Coaching session 19-11-2014 www.warmtebedrijfrotterdam.nl Content Integrated business model al chart Heat chain Sources heating grid Rotterdam Delivery of industrial waste heat History & lessons

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire Chi? Netwerk van (en samenwerking tussen) collega s met Italiaanse achtergrond, binnen Deloitte België, zowel Nederlandstalig als Franstalig, vanuit verschillende achtergrond en locaties Lokaal aanspreekpunt

Nadere informatie

Hoe start ik een test competence center of excellence? Thomas Veltman 1-5-2012

Hoe start ik een test competence center of excellence? Thomas Veltman 1-5-2012 Hoe start ik een test competence center of excellence? Thomas Veltman 1-5-2012 10 jaar ervaring met TCoE 2 Iedereen heeft zijn eigen verhaal Opdracht Gever Development Leverancier Tester Manager TCoE Test

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie