Hasselt aan Zee. Een eeuw marineschilderkunst. Paul Marie Bamps ( ), Zeilboot op strand, s.d., gouache op karton.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hasselt aan Zee. Een eeuw marineschilderkunst. Paul Marie Bamps (1862-1932), Zeilboot op strand, s.d., gouache op karton."

Transcriptie

1 Hasselt aan Zee Een eeuw marineschilderkunst. 28 Paul Marie Bamps ( ), Zeilboot op strand, s.d., gouache op karton. Inv.nr Schenking vzw Stedelijk Museum Stellingwerff-Waerdenhof 2001

2 De geschilderde zee Tegenwoordig is de zee een zeer toegankelijk onderwerp voor kunstenaars en, meer algemeen, een zeer nabije en bereikbare reisbestemming. Dit is evenwel, in historisch perspectief, nog niet zo lang het geval. Om de zee te kunnen schilderen, moesten er eertijds immers twee tot drie voorwaarden ingelost worden. Op de eerste plaats was het noodzakelijk dat mobiel verfmateriaal ter beschikking was. Pas vanaf 1766 kwamen de eerste aquareldozen op de markt en voor de eerste olieverftube was het zelfs wachten tot Het spreekt voor zich dat in de marge van deze uitvindingen ook mobiele schildersezels ontwikkeld werden. Tot dan toe had de kunstenaar op verplaatsing zich moeten beperken tot een tekenplankje waarop hij met zilverstift, potlood of krijt kon schetsen. Een tweede voorwaarde was de mobiliteit van de schilder zelf. Buiten een zeldzame avonturier, was het pas met de opkomst van de trein vanaf 1835 dat kunstenaars zich op een redelijk vlotte en snelle manier naar de kust konden verplaatsen. Net zoals de treinverbinding Hasselt Maaseik (1874) van grote invloed geweest is op de ontsluiting van de Limburgse Kempen als artistiek thema, heeft ook de trein naar de kust een belangrijke invloed gehad op de groei van de marine als onderwerp (Brussel Oostende vanaf 1838). Het waren trouwens vaak schilders die als eerste de charmes van de kust ontdekten en zo pioniers waren van het ontluikende toerisme. De toenmalige zoektocht naar ongerepte landschappen is te verklaren tegen de achtergrond van de romantiek: naast de exploratie in de tijd naar passende historische onderwerpen, was er ook de drang om in ruimtelijke zin nieuwe horizonten te exploreren. De 19 e -eeuwse kunstenaar was niet langer in loondienst van de adel of afhankelijk van kerkelijke opdrachtgevers, maar wou, o.m. onder de vorm van naar de natuur geschilderde landschappen, een aangepast aanbod creëren ten behoeve van het nieuwe publiek dat de burgerij was. Deze eerste twee voorwaarden verklaren waarom het pas na 1850 was dat het zgn. pleinairisme, waaronder ook de marineschilderkunst, ten volle ontwikkeld kon worden. Een derde voorwaarde waaraan meestal voldaan moest worden, is de factor tijd. Dit was niet meteen een probleem voor de professionele kunstenaars, of degenen die aan de kust woonden, maar voor iemand uit het verre binnenland zoals Hasselt, was het wachten op de invoering van het betaald verlof (1936), vooraleer men voor zekere tijd naar de kust kon trekken. De zee, een bewogen onderwerp Eens aan de hierboven geschetste voorwaarden voldaan is, dient de zee zich aan als een aantrekkelijk en zelfs eenvoudig onderwerp. Of zoals Bernard Dewulf het stelt:... is het niet moeilijk om de zee te schilderen. Iedereen kan de illusie van één derde lucht, een derde zee en een derde strand op papier of doek brengen. Er is zo weinig teken- of schilderklaar als de zee. Daarom, lijkt het mij, moet het verschrikkelijk moeilijk zijn de zee te schilderen. 2 Daarmee raakt de auteur de paradox van de zee aan: het is een makkelijk onderwerp en daardoor tegelijk zo lastig om te ontsnappen aan het cliché van blauwgele horizontaliteit dat geboetseerd is door generaties postkaarten en familiekiekjes. Bovendien is de zee, voor de nauwgezette observator, een ondankbaar onderwerp omdat het 'een model is dat nooit stilzit' (Artan): Afb. 1 2

3 de zee beweegt constant en daardoor is de impact van het licht op het water ook telkens anders. 3 Zo wordt het gemakkelijke onderwerp een uitdaging. Bovendien geven sommige kunstenaars aan de zee, omwille van haar indrukwekkende oneindigheid, een gesublimeerd en zelfs religieus karakter. Naast de zee op zich, vallen er nog aanverwante onderwerpen onder de brede noemer 'marine'. Op de eerste plaats boten, havens en vissers en uiteindelijk ook de homo ludens op het strand. Die variëteit, en de connotatie met vakantie, geeft aan de marine een grote aantrekkingskracht. De eerste Hasseltse kunstenaar aan zee Godfried Guffens ( ) heeft meerdere studiereizen gemaakt in Europa. Minstens tweemaal heeft hij daarbij verbleven op Capri, een Italiaans eiland in de baai van Napels. De gevierde schilder van portretten en monumentale fresco's kwam zo heel direct in contact met de zee en werd er zowaar lyrisch van, zoals hij zelf in een reisbeschrijving uit 1887 neerschreef: Capri lijkt op een groot schip dat drijft op de grote blauwe zee; aan de ene zijde heeft het de Golven van Napels en Salerno; langs de andere kant de immense zee met elke dag wisselende weerkaatsingen. (...) De Golf van Napels is heerlijk, de zee is diepblauw. Links ziet men de eilanden Ischia en Procidia; de Kaap Micena en Napels in de verte, met daarbovenuit de Vesuvius met zijn witte pluim. Achter dit schitterend geheel rijst het pittoreske silhouet van de bergen van Calabrië: een onovertroffen spektakel. De lucht vervult u met een onbeschrijflijk welzijn. Was het het mooie weer of de herinneringen van 35 jaar geleden (toen ik dit verleidelijk oord voor de eerste keer zag), ik weet het niet, maar deze plaats heeft me zo beïnvloed dat ik mij voelde zwemmen in een grenzeloze gelukzaligheid. Wat is de wereld mooi en wat is het jammer dat we haar eens moeten verlaten! Men zegt dat de andere wereld nog mooier is: ik geloof het wel maar ondertussen zal ik toch genoten hebben van diegene waarop ik woon en bedank God van ganser harte dat hij mij gegund heeft dit geluk te ervaren en deze wonderen te ontdekken. 4 Op en rond Capri schilderde Guffens plaatselijke volksfiguren zowel als genrestukken. 5 Eén tekening met een zicht op het eiland is bewaard, maar marines ontbreken volledig. 6 Mogelijk was landschapschilderkunst voor de academisch gevormde schilder een minderwaardig genre. Zijn reisdoelstelling was dan ook niet om het landschap te vereeuwigen, maar om kopieën te maken naar fresco's van oude Italiaanse meesters. Guffens' verre zee-ervaringen waren in die tijd op zich heel uitzonderlijk, zeker vanuit de Hasseltse context: de eerste generatie van marineschilders zou zich immers tevreden stellen met de Belgische kust als artistieke bestemming. De zee als impressie De eerste schilders uit Hasselt die de zee opzochten om er te gaan schilderen, sloten niet aan bij de al sinds de 17 e eeuw bestaande genres van de marine, nl. het zeegevecht en het scheepsportret. 7 Veeleer sloten ze aan bij de jongere, tijdens de romantiek, opgekomen stroming van de sfeerscheppende zeezichten zoals Constable, Friedrich en vooral Turner die hadden gecreëerd. In deze lijn schreven ook Louis Artan en James Ensor zich in. 'Sfeerscheppen' klinkt wat te oppervlakkig en te vrijblijvend om hun vaak monumentale en in elk geval impressionante marines te beschrijven. De Hasseltse kunstenaars kozen veelal voor een minder symfonische aanpak als hun grote voorgangers en schilderden eerder een soort van kamermuziek met subtiele stemmingen. Een eerste generatie bracht de indrukken van wat ze aan zee of op het strand registreerde met zorg en zon op papier of doek over: de zee als impressie. 3

4 De pionier vanuit Hasselt was rechtbankvoorzitter Paul Bamps ( ). 8 Hij was een amateurschilder met ambitie, die weliswaar autodidact was, maar tijdens een verblijf in Heist raadgevingen had gekregen van de bekende aquarellist Henry Cassiers. Mogelijk was het onder diens invloed dat bij het werk van Bamps vaak een blauwe tonaliteit overheerst die een opgewekte sfeer oproept. In zijn geboortestad Hasselt tekende hij talrijke aquarellen en gouaches met stadszichten, bijzonder van bedreigde gevels. 9 Daarnaast was hij actief als illustrator voor historische publicaties, maar ook als ontwerper van affiches, menu's en ander gelegenheidsdrukwerk. Als bezieler van de kunstkring 'De Cat. 9 Heecrabbers' vervulde hij bovendien een belangrijke sociale functie in het artistieke leven. 10 Zijn passie voor de zee bracht hem jaarlijks van juli tot oktober aan de kust, eerst in Heist en later in De Panne. Hij verbleef daar aanvankelijk in het Hotel du Kursaal (met zicht op zee), om er uiteindelijk een villa te verwerven. Hij overleed er op 70-jarige leeftijd, net bij het bereiken van zijn emeritaat en in de verwachting zich daarop definitief aan de kust te kunnen vestigen. Bamps schilderde nooit de zee zonder meer. Op zijn minst dobberen er vissersboten op de golven. Nog vaker toont hij een schip schuinweg in het zand. Daarbij koos hij meestal het moeilijkste perspectief door de romp in de diepte, dus met verre vluchtlijnen, weer te geven. Dit was een typisch beeld op het strand van De Panne, omdat daar wel een visserskolonie was, maar geen eigenlijke haven: de boten ('panneschuiten') voeren via Nieuwpoort binnen en kwamen bij vloed in de naburige badplaats toe en bij eb lagen ze op het droge. 11 Vaak zijn schippers of vissers aan het werk op zijn aquarellen en gouaches, soms kijken toeristen toe. Ook vereeuwigt Bamps de zo typische zeilwagens op het brede strand van De Panne. Tegelijk zocht hij de witgekalkte vissershuizen op met hun rode pannendaken en schilderde deze zowel van buiten als van binnen. De zee was zijn tweede thuis en met veel gevoel voor sfeerschepping heeft hij hierover in zijn werk gerapporteerd. Dat dit voor hem veel meer betekende dan een louter tijdverdrijf, blijkt uit het feit dat hij al vroeg deelnam aan tentoonstellingen in binnen- en buitenland: Hasselt (1891), Roubaix (1892), Brussel en zowaar Chicago (1893) 12 Bij gelegenheid van het Salon des Aquarellistes et Pastellistes te Brussel in juni 1906 schreef recensent Sander Pierron over het vredige karakter van Bamps werk en voegde hij een afbeelding toe van een aquarel van een schip op het strand. 13 Toen de Hasseltse Geschied- en Oudheidkundige Studiekring in de jaren 1930 een album uitgaf met reproducties van acht oude gevels die door Bamps getekend waren, was er een tekst toegevoegd met o.m. een interview met Jos Damien over zijn collega kunstschilder. 14 Hierbij was een tekening afgedrukt die Bamps voorstelde al tekenend op het strand. Het geeft een intrigerend beeld van de kunstenaar aan zee: hij draagt een kniebroek waarop zijn schildersdoos rust. Tegen het opstaande deksel staat een plankje of karton waarop hij met een krijtje in de linkerhand het werk aanzet, terwijl hij in de rechterhand vermoedelijk een aquareldoos vasthoudt. Vele toeristen lonken mee over zijn schouder, maar de kunstenaar met de indrukwekkende snor werkt rustig verder. Een generatie na Bamps trok ook Jos. Damien ( ) naar de kust. 15 Na de Eerste Wereldoorlog had hij zich opgewerkt tot één van de meest gevraagde portretschilders van het land. Ook vanwege de koninklijke families van Laken en Luxemburg ontving hij op- 4

5 drachten. Zijn portretten zijn technisch knap en zeer gelijkend, maar ogen nooit streng. Door een voorzichtige glimlach op het gelaat van de geportretteerde en een zacht koloriet, ademt zijn werk optimisme uit. Wanneer de succesvolle kunstenaar op vakantie was aan de kust, kon hij het niet laten om te schetsen en te tekenen. Hij werkte o.m. in Oostende en nam van daaruit de kusttram naar andere bestemmingen zoals Nieuwpoort. Net als Bamps schilderde hij nooit de zee op zich. Er figureren schepen, maar ook en vooral rustende viscat. 18 sers of spelende kinderen. Steeds zocht hij de positieve en onbezonnen kant van het kustleven op. Van sommige rake schetsen maakte hij later in zijn atelier schilderijen in olieverf.16 Tot aan de Tweede Wereldoorlog pakte Damien zelden uit met zijn vakantiewerk, maar toen er in 1957 naar aanleiding van zijn 80e verjaardag een retrospectieve tentoonstelling gehouden werd in het Provinciaal Begijnhof te Hasselt, werd er een ruime selectie werken van aan de kust tentoongesteld.17 Het meest bekende werk van Damien in de sfeer van de zee is het monumentale strandtafereel uit 1930:18 het toont zijn leerlinge Anne Rutten ( ) die een groep spelende kinderen vereeuwigt.19 De kunstenares neemt al lachend wat afstand van haar schildersezel om het onderwerp te overschouwen en te vergelijken met het aangezette doek. Aan de voet van de ezel staan twee doeken en een tekenmap. Een knaap speelt met penselen op de grond. Anne Rutten heeft dit werk, dat haar bezit was, in 1981 aan Het Stadsmus gelegateerd. Het illustreert treffend één van haar geliefkoosde vrije onderwerpen, nl. kinderen. Hiervoor had ze al vrij vroeg een degelijke reputatie.20 Cat. 15 5

6 Hasseltse keramiek aan zee Een bijzondere Hasseltse aanwezigheid aan zee zijn de tegelpanelen die in de vroegere keramiekfabriek vervaardigd zijn ten tijde van de Belle Epoque. 21 Vooral in Blankenberge zijn er nog relatief vele kleurrijke gevelversieringen bewaard gebleven, zowel in situ als in het Belle Epoquecentrum. 22 Tussen het negentigtal ontwerpen voor tegelpanelen in de verzameling van Het Stadmus, bevinden zich ook twee voorstellingen met zeilboten op zee. 23 Afb. 2 De zee als expressie De ontwikkeling van het expressionisme in de Europese kunst heeft ook een zekere invloed gehad op de schilderkunst in Limburg, ook al nam het daar een minder uitgesproken vorm aan. Kunstenaars legden meer een meer een persoonlijke toets in hun werk en namen hierbij een zekere vrijheid ten opzichte van de realiteit. Bij de ene lag het accent op een geabstraheerde lijnvoering en bij anderen op een uitgesproken koloriet. Een belangrijk, maar wat onderschat kunstenaar was Lucien Nolens ( ). 24 Hij nam afstand van het pittoreske en borstelde stevige landschappen in bruine tonaliteit en bracht actuele onderwerpen in beeld als zwoegende arbeiders in een haven of bij de aanleg van het Albertkanaal. Ook aan zee bleef hij trouw aan zijn basisopties 25 : de garnaalvisser te paard uit Oost-Duinkerke is in bijna monochroom blauw weergegeven. Het werk ademt geen nostalgische sfeer uit en is evenmin anekdotisch, maar toont respect voor het trotseren van de weersomstandigheden. Lucien Nolens drukte ook zijn stempel als leraar schilderkunst aan de academie van Hasselt, waar hij les gaf aan o.m. Paul Hermans, Pierre Cox, Jac. Leduc en aan zijn nicht Paule Nolens. Cat. 23 6

7 Gaston Wallaert ( ) heeft, lang voor hij schilder werd, als tiener een carrière op zee overwogen.26 Hij monsterde aan op een opleidingsschip, maar door een ongelukkige val uit een mast, moest hij deze roeping onherroepelijk opgeven. Ondanks een eerder wankele gezondheid, studeerde hij vervolgens met succes aan de Academie voor Schone Kunsten van Brussel. Via artistieke vriendschappen en zijn huwelijk met een Hasseltse vestigde de schilder van West-Vlaamse afkomst zich definitief in Limburg. Het zou tot de Cat. 37 vroege jaren 1930 duren vooraleer hij opnieuw de zee ontdekte, nu als onderwerp van zijn schilderijen. Hij maakte er portretten van met wisselend gemoed: soms oogt de zee rustig, soms woelig 'vonkenspattend' 27, maar altijd is ze oneindig. Wallaert werkte op het snijvlak van impressionisme en expressionisme en voegde er een soort emotioneel kolorisme aan toe. Van zijn hand is ook een zeezicht in houtsnede bekend, waarbij hij het schuim van golven expressief weet weer te geven.28 In zijn korte autobiografie repte Paul Hermans ( ) met geen woord over zijn werk aan zee, buiten de melding dat hij voor een langere periode in Nederland vertoefd had.29 Toch was het een belangrijke fase in zijn loopbaan. Na zijn schitterende studies aan de Brusselse Academie, had hij zich aanvankelijk als schilder in de hoofdstad gevestigd. In de artistiek verwarrende tijden tussen het vooruitgangsdenken in de jaren 1920 en de, na de beurscrash van 1929, algemene mildering tijdens het volgende decennium, bleef hij op zoek naar de hem best passende stijl. Dit bracht hem in de jaren 1930 op studiereis in Nederland waar hij invloed onderging van de werken van Georges Hendrik Breitner. Diens warme en donkere koloriet nam hij over in Amsterdamse stadszichten, maar ook wanneer hij havens in beeld bracht. Zo verbleef en werkte hij in Scheveningen, Dordrecht en Volendam. Er zijn ook zichten van hem bekend op de Mont-Saint-Michel in Frankrijk en op vissersboten in Oostende. Hermans brengt telkens een synthetische weergave van een atmosfeer die hij ervaren heeft en overstijgt zo in zijn werk het momentane. De beelden wist hij zo in zijn geheugen te prenten, dat hij er nog op latere leeftijd in zijn atelier naar teruggreep.30 Cat. 33 7

8 Jac. Leduc, meester van de zee Jac. Leduc ( 1921) heeft met vaardige hand talrijke land- en stadszichten in Limburg en elders getekend en geschilderd.31 Steeds was en is hij sterk aangetrokken tot water:32 vennen in de Kempen, het Albertkanaal, de Seine in Parijs, de Theems in Londen... Het wekt dan ook geen verwondering dat hij gepassioneerd is door de superlatief van water die de zee is. Leduc is zowel actief aan de Belgische kust, als in ZuidFrankrijk, waar zijn palet sterk opgelicht is. Bij het schilderen aan zee heeft hij twee bijzondere focuspunten: de lineaire articulatie van zeilen en masten en de kleurenvariatie van lucht en water. Soms hanteert hij een uitgesproken vercat. 40 ticaal formaat om de cadans van opeenvolgende aangemeerde schepen panoramisch in beeld te brengen. Wanneer hij de zee schildert, verkent hij het hele scala van kleurschakeringen om de permanente dialoog tussen zonnestralen en golven in beeld te brengen. Met veelal snelle, maar rake verftoetsen creëert hij levendige marines die hij met behoud van intensiteit overdraagt aan de toeschouwer. Ook in zijn omvangrijke grafische oeuvre neemt de zee een prominente plaats in. Zo bracht hij in 1980 'Oostende in de Kunst' uit, een map met 1 zeefdruk en 9 litho's (22 ex.). Een jaar eerder had hij al 'Zee-Beeld-Boek' uitgegeven met 10 originele olieverfschetsen (14 ex.). Kunst en fotografie Het is bekend dat de uitvinding en opkomst van de fotografie één van de factoren geweest is die bijgedragen heeft tot de snelle evolutie van de schilderkunst op het einde van de 19e en de vroege 20e eeuw. Op de tentoonstelling Hasselt aan Zee is dit ook af te leiden uit de vergelijking van kunstwerken met postkaarten en foto's uit dezelfde periode. De eerste lichting van eerder realistische kunstenaars heeft door het monopolie van de kleur zichtbare voorsprong in de registratie ten opzichte van de postkaarten in zwart en wit die vaak dezelfde onderwerpen tonen. Met de opkomst van de kleurenfotografie vervalt de documentaire meerwaarde van de realistische schilderkunst en wordt de kunstenaar zo gestimuleerd om aan hetgeen hij waarneemt een meer persoonlijke toets mee te geven. Finaal, wanneer de postkaart haarscherp met topografische precisie de kust in beeld brengt, ontwortelt de kunst zich van het hier en nu en staat het idee voorop. Afb. 3 Cat. 3 8

9 De zee als idee Toen ik de Middellandse Zee voor het eerst zag herkende ik direct mijn moeder schreef Pierre Cox ( ) ooit.33 Hierbij is de zee geen geografische plek meer, maar een emotie of een idee. Als Cox vrouwenfiguren aan de kust tekent of schildert, lijkt hij aan te sluiten bij een Franse traditie die begon bij Renoir en verdergezet werd bij o.m. Cézanne en Matisse. Naar één van de werken van deze laatste, kan de sfeer best omschreven worden als 'Calme, luxe et volupté'. Pierre Cox verbleef na het begin van de Tweede Wereldoorlog in Frankrijk en was daar onder de indruk gekomen van het zuiderse licht dat Cat. 49 zijn koloriet blijvend zou beïnvloeden. Hij loodste de schilderkunst in Limburg binnen in de tegenwoordige tijd en inspireerde zo een schare jonge kunstenaars rondom hem onder de groepsnaam Helikon. In de gelijknamige galerij vond in 1966 de tentoonstelling 'de Zee' plaats:34 het was een eerder zeldzame thematische samenwerking door een groep die eerder door inzet en ambitie dan door stijl of inhoud met elkaar verweven was. Paule Nolens ( ) trok veelvuldig naar mediterrane landen waar ze de kust in gave aquarellen observeerde: vlug en raak genoteerde en geschetste indrukken van beelden en stemmingen,..., een apart hoofdstuk in haar kunsten,... (waar ze) een opgewekte, blijmoedige toon laat horen in een oeuvre dat, algemeen gezien en van meet af aan, een ingekeerd en zwijgzaam gemoed verraadt. 35 Ook haar figuren in pastel uit de jaren 1960 en 1970 ademen een zuiderse sfeer uit. Cat. 46 Bij Ray Remans ( 1926) is de zee niet meteen een centraal thema, maar duikt het wel op zowel in zijn grafiek als in zijn acryls. Zijn vormexperimenten brengen de zee het dichtst bij de abstractie. In 'Herinnering aan Port-Grimaud' brengt hij een kernachtige synthese van vakantie-ervaringen.36 Diepe kusten' of 'La Plage de mes souvenirs' van Walter Vilain ( 1938) is eerder een mentale dan een visuele herinnering aan de kust. Cat. 53 Cat. 57 9

10 Robert Vandereycken ( 1933) geeft in zijn oeuvre, letterlijk en figuurlijk, gestalte aan de universele mens. Soms is deze gesitueerd aan zee: zo vervaardigde hij aanvankelijk o.m. strandtaferelen in de Franse sfeer. 37 Sinds een tiental jaar heeft hij een nieuwe 38, want ecologische dimensie geïntroduceerd in de Hasseltse zeeschilderkunst: pentekeningen van vogelkadavers in close up confronteren de toeschouwer met de bedreiging die een vervuilde zee kan betekenen voor de waterfauna. Cat. 56 Dat een overzicht van Hasseltse kunstenaars aan zee eindigt met een fotograaf is geen toeval. Fotografie aan de kust was doorheen de decennia vooral een functioneel instrument om de herinnering te vatten in clichématige beelden. Tegenwoordig is het meer dan ooit een autonome kunstvorm die niet moet onderdoen voor schilderkunst. André Bertels ( 1941) bekijkt de realiteit onverbloemd en brengt onderwerpen in beeld die vaak een zekere tristesse oproepen en steeds tot de essentie zijn uitgezuiverd. De zee heeft hij vaak gefotografeerd, soms ook in meerdelige werken. Op de tentoonstelling hangen twee zwart-wit opnames bij valavond. Alles wat een klassiek zeezicht kenmerkt - blauw, breed en zonnig is hier opgegaan in een bijna alles verhullende donkerte. Zo wordt de zee eerder suggestie dan realiteit, eerder liniaire abstractie, dan volplastisch bruiswerk. De kleurenfoto toont de zee, gekooid door kijkvensters: een visuele aanklacht tegen de urbanisatie aan de kust. Het ongerepte beeld dat kunstenaars een eeuw geleden nog onbelemmerd konden vereeuwigen, is vandaag bezoedeld door steen en staal. Uitwaaien, tot slot Cat. 60 Hoewel de kunstenaars die hierboven de revue gepasseerd zijn, vaak weinig of niets met elkaar te maken hebben buiten hun Hasseltse afkomst, ligt de binding in het feit dat ze in meer of mindere mate zee en kust hebben vereeuwigd in hun werk. Meer dan honderd jaar al trekt die grote blauwe massa kunstenaars aan die, steeds vanuit hun eigen tijd en temperament, telkens nieuwe dimensies weten te ontdekken. Zoals de zee oneindig is, is het thema een eeuw lang onuitputtelijk gebleken. * * * 10

11 Voetnoten 1 V. FINLAY, Kleur. Een reis door de geschiedenis, Amsterdam, 2003, pp B. DEWULF, De geschilderde zee, Gent Amsterdam, 2003, p Vgl. de beschrijvng in E. BARTHOLEYNS, La Côte Belge. De La Panne à Knocke, Brussel, s.d., p. 40: L'eau de la mer présente les tons les plus changeants; elle est grise ou bleue, verte parfois, et le plus souvent glauque. Ces couleurs varient en raison du plus ou du moins de salure des eaux, de la nature du lit, de l'état du ciel, de l'incidence des rayons solaires, des remous qui déplacent les sales du fond. Le limon que les eaux roulent les rend d'un jaune douteux, dont la monotomie est brisée par l'écume blanche qui couronne chaque vague. 4 Geciteerd in Godfried Guffens Tentoonstellingscatalogus, Hasselt, 1981, pp ; oorspronkelijk gepubliceerd in Fédération Artistique van 25 februari Zie voor de genretaferelen Godfried Guffens ( ) en het Limburgs historisme. Tentoonstellingscatalogus, Hasselt, 2001, pp IBIDEM, p. 120, cat. nr N. HOSTYN, Schilders van de zee, in Openbaar Kunstbezit in Vlaanderen, 22 (1984), nr J. ROMBOUTS, Paul Bamps ( ) in Hasseltse Portretten. 800 jaar geschiedenis op Mensenmaat. Tentoonstellingscatalogus, Hasselt, 1997, pp C.G. DE DIJN en Mimi WILMS, Zichten van het oude Hasselt door P.M. Bamps ( ) en aktuele schetsen door studenten van het Provinciaal Hoger Instituut voor Architectuur te Hasselt (Kunst en Oudheden in Limburg, 13), Sint-Truiden, J. ROMBOUTS, De Heecrabbers. Kroniek van een kunstkring (Kunst en Erfgoed in de Kijker, 24), Hasselt, E. BARTHOLEYNS, La Côte Belge. De La Panne à Knocke, Brussel, s.d., p H. SWENNEN, Aanteekeningen over Limburgsche schilders, in Limburgsch Jaarboek, 3 ( ), pp , bijzonder pp S. PIERRON, L'Année Artistique 1906, Brussel, 1907, p. 147 en illustratie voor p Hasselt Oude Gevels, map met acht litho's naar tekeningen van Paul Bamps, uitgegeven door de Geschied- en Oudheidkundige Studiekring Hasselt, Hasselt, s.d., p. 12. De tekening, eigenlijk een cartoon, was van de hand van BIZUT. Het interview met Jos Damien werd afgenomen door Jos Lyna. 15 R. ROMBOUTS, Jos. Damien en Anne Rutten. Tentoonstellingscatalogus, Hasselt, J. en K. LEENAERS, Jos. Damien , Hasselt, 2010, pp. 52, 53 en Jos. Damien. Tentoonstellingscatalogus, Hasselt, R. ROMBOUTS, Strandtafereel Jos Damien (Kunst in de Kijker, 28), Hasselt, Tegenwoordig wordt dit werk 'Strandtafereel' genoemd. In een niet gedateerde brochure uit de jaren 30, verschenen onder de titel, Les peintres F. Jos Damien & Anne Rutten Portraitistes, wordt het betiteld als 'Anne Rutten et ses modèles', net zoals later in K. VAN BOCKRYCK, Jos. Damien en A. Rutten, in De Tijdspiegel, 1 (1946), p. 6: Anne Rutten en hare models. 20 Zie bv. J. CRICK, Anna (sic) Rutten, in Leven en werken onzer beeldende kunstenaars, Gent, s.d. (jaren '30), pp en M. BAECK, Ravissant. Hasseltse Bouwkeramiek , Hasselt, Inventarisnummer L. RASKIN, Situering en betekenis, in Retrospectieve Lucien Nolens. Tentoonstellingscatalogus, Hasselt,

12 25 J. DESSERS, Lucien Nolens, in De Tijdspiegel, 1 (1946), nr. 3, p. 4, roept de sfeer op van Nolens' zeezichten: Dan zijn het hoog, woest opslaande golven van een stormige zee, zooals de schilder het geweld van den golfslag gevoeld heeft. 26 Het meest volledige overzicht blijft M. RUTTEN, Gaston Jos. Wallaert, Hasselt, R. VANDERHAVE, Gaston-Jos Wallaert. Bloemen, Heide en Zee, Maastricht Vroenhoven, 1941, p IBIDEM, p Gepubliceerd als Paul Hermans over zichzelf in Retrospectieve Paul Hermans, Hasselt, 1973 (Bank van Brussel) en in Kunstschilder Paul Hermans over zichzelf, As, 1990 (Kulturele Kring St.-Aldegondis). 30 Zo zou hij op het einde van zijn leven in zijn atelier nog indrukken uit Scheveningen hebben weergegeven. Paul Hermans, in De Tijdspiegel, 23 (1968), p. 14. Vgl. ook Kunstschilder Paul Hermans ( ). Tentoonstellingscatalogus, Hasselt, 1998, p Tentoonstelling Jac. Leduc. Tentoonstellingscatalogus, Hasselt, 1993 en L. CLERINX, Jac Leduc, Hasselt, Jean Dessers merkte al in 1952 op dat er mogelijk een verband is met het feit dat Leduc geboren is in Ophoven, in de Maasstreek, en zijn voorkeur voor water: J.D., Kunstschilder Jac. Leduc, in De Tijdspiegel, 7 (1952), pp Pierre Cox, Hasselt, 1983, p Z. BOROCZ, Helikon Intens & Divers, Hasselt, 2009, p. 43 en M. DUCHATEAU, Paule Nolens, Tielt, 1980, p J. ROMBOUTS, Acryls van Ray Remans (Kunst in de Kijker, 44), Hasselt, Vgl. bv L. CLERINX en H. DETHIER, Robert Vandereycken, Hasselt, 2002, p. 80, 81, 127, 140, Het ecologische als thematiek los van de zee dook al in de jaren zeventig op in het oeuvre van Vandereycken: H. DETHIER en L. CLERINX, Robert Vandereycken, Hasselt, 1992, p. 24. Afbeeldingen. 1 Foto van een schilder aan zee door Léon Rombouts, ca Ontwerpen voor tegelpanelen van de Hasseltse keramiekfrabriek, collectie Het Stadsmus, Postkaart met zeilwagens op het strand van De Panne, ca

13 Hasselt aan Zee. Een eeuw marineschilderkunst. Tentoonstelling in Het Stadsmus van 21 mei tot 28 augustus Catalogus: 1 Paul Bamps ( ), Vissersboot op het strand, s.d., gouache, 53 x 60 cm. 2 Paul Bamps ( ), Twee boten op het strand, s.d., aquarel, 41 x 47,5 cm. 3 Paul Bamps ( ), Zeilwagens in de Panne, s.d., aquarel, 41 x 47,5 cm. 4 Paul Bamps ( ), Vissers bij hun boten, s.d. aquarel, 52 x 70 cm. 5 Paul Bamps ( ), Zeilboot in de haven, s.d. aquarel, 40 x 57 cm. 6 Paul Bamps ( ), Boten op het strand, s.d., gouache, 40 x 45 cm. 7 Paul Bamps ( ), Zeilboot op het strand, s.d., gouache, 36 x 43 cm. Collectie Het Stadsmus, , schenking vzw Stedelijk Museum Stellingwerff-Waerdenhof. 8 Paul Bamps ( ), Boten langs de kustlijn, s.d., gouache, 39,5 x 46 cm. 9 Paul Bamps ( ), Zeilboot, s.d., gouache, 46 x 39,5 cm. 10 Paul Bamps ( ), Zeilboot op woelige zee, s.d., gouache, 51 x 68 cm. 11 Paul Bamps ( ), Zeilboten in een meubel ontworpen voor de dochter van Damien, s.d., aquarel, 49 x 107 cm. 12 Paul Bamps ( ), Visser voor zijn huis, s.d., gouache, 46 x 40 cm. 13 Paul Bamps ( ), Vissershuisjes, s.d., gouache, 41,5 x 47,5 cm. 14 Paul Bamps ( ), Interieur vissershuisje, s.d., gouache, 40,5 x 46 cm. 15 Jos.Damien ( ), Strandtafereel, 1930, olie op doek, 177,5 x 229 cm. Collectie Het Stadsmus, , legaat Anne Rutten. 16 Jos.Damien ( ), Boot in haven, s.d., olie op doek, 32,5 x 38 cm. Bruikleen van Juliette Leenaers. 17 Jos.Damien ( ), Jongen aan de kade, s.d., olie op doek, 37 x 45,5 cm. Bruikleen van Juliette Leenaers. 18 Jos.Damien ( ), De petanqueurs, 1960, kleurpotlood, 32 x 38 cm. 19 Jos.Damien ( ), Schilder aan de kade te Nieuwpoort, s.d., olie op doek, 77 x 88,5 cm. Bruikleen van Kunst-Antiek Galerie St-Raphaël, Isabellastraat 52, Hasselt. 20 Anne Rutten ( ), Kinderen op het strand, s.d., olie op doek, 75 x 89 cm. 21 Anne Rutten ( ), Kinderen aan de zee, s.d., olie op doek,, 72 x 121,5 cm. Bruikleen van Kenis-Claes uit Hasselt. 22 Anne Rutten ( ), Visserssloep, s.d., gouache, 30 x 21 cm. Collectie Het Stadsmus, Lucien Nolens ( ), Garnaalvisser in Oostduinkerke, s.d., aquarel, 28 x 37 13

14 cm. 24 Lucien Nolens ( ), Vrouwen op het strand, s.d., aquarel, 41 x 36,5 cm. 25 Paul Hermans ( ), Haven van Scheveningen, s.d., olie op doek, 130 x 177 cm. 28 Paul Hermans ( ), Kermis in Oostende, 1942, houtskool, 72 x 96,5 cm. 29 Paul Hermans ( ), Zeilen in Oostende, s.d., houtskool, 72 x 96,5 cm. 30 Paul Hermans ( ), Haven van Amsterdam, 1938, olie op paneel, 17,5 x 22 cm. 31 Paul Hermans ( ), Zeilboten, s.d., olie op paneel, 76 x 87 cm. 32 Paul Hermans ( ), Zeilboten, s.d., 21,5 x 27,5 cm. 33 Paul Hermans ( ), Volendam, s.d., ets, 40 x 40 cm. Collectie Het Stadsmus , schenking Vermeir, Kortrijk. 34 Gaston Wallaert ( ), De zee, s.d., olie op doek, 139 x 151 cm. Bruikleen van Line Wallaert. 35 Gaston Wallaert ( ), Solitude, s.d., olie op doek, 130 x 130 cm. Bruikleen van Mieke Geurden. 37 Gaston Wallaert ( ), Marine, s.d., olie op doek, 60 x 81 cm. 38 Leon Pringels ( ), Zuiders haventje, 1973, olie op doek, 72 x 82 cm. 39 Jac.Leduc (1921), Oostende, 1984, olie op doek, 150 x 60 cm. 40 Jac.Leduc (1921), Collioure, s.d., olie op doek, 60 x 70 cm. 41 Jac.Leduc (1921), Zeezicht, s.d., olie op doek, 34,5 x 37,5 cm. 42 Jac.Leduc (1921), Zeezicht, s.d., olie op doek, 41,5 x 44 cm. 43 Jac.Leduc (1921), Haven, s.d., aquarel, 63 x 47,5 cm. 44 Jac.Leduc (1921), Oostendse jachthaven, s.d., olie op doek, 67 x 77 cm. 45 Paule Nolens ( ), Zuiders havenzicht, s.d., aquarel, 42,5 x 50,5 cm. 46 Paule Nolens ( ), Zeilboten, , olie op doek, 107 x 127 cm. Collectie Het Stadsmus, Paule Nolens ( ), Haven, 1958, aquarel, 40,5 x 47 cm. 48 Pierre Cox ( ), Mediterraans dorp bij de kust, s.d., olie op doek, 41 x 50 cm. 49 Pierre Cox ( ), Lopende meisjes op het strand, s.d., aquarel, 48,5 x 56,5 cm. 50 Pierre Cox ( ), Boten, s.d., aquarel, 41 x 47 cm. 52 Ray Remans (1926), Herinnering aan Port-Grimaud, 1989, acryl op doek, 45 x 51 14

15 cm. Collectie Het Stadsmus, Ray Remans (1926), Zeilboten, s.d., ets, 46 x 35 cm. 55 Robert Vandereycken (1933), Vlieger aan het strand, s.d., gekleurde pentekening, 135 x 115 cm. 56 Robert Vandereycken (1933), Pollutie: strandvogel, s.d., reeks van 3, pentekening, 87 x 105 cm. 57 Walter Vilain (1938), Diepe kusten of La Plage de mes souvenirs, 1970, tempera, 125 x 93 cm. 58 André Bertels (1941), Middelkerke, zwart-wit foto, 68 x 100 cm. 59 André Bertels (1941), Middelkerke, zwart-wit foto, 69 x 100 cm. 60 André Bertels (1941), Knokke, kleurfoto, 67 x 100 cm. 61 Jos. Damien ( ), Zeemeeuwen, s.d., olie op doek, 59 x 48 cm. 62 Gaston Wallaert ( ), Zicht op de Noordzee, s.d., olie op doek, 49 x 63,5 cm. Collectie Het Stadsmus, Colofon Tekst en catalogus bij de tentoonstelling Hasselt aan Zee. Een eeuw marineschilderkunst., in Het Stadsmus van 21 mei tot 28 augustus Curator: Coördinatie: Grafische vormgeving: Jo Rombouts Ann Delbeke en Tessa Vanpaeschen Tricolor, Hasselt Met dank aan talrijke bruikleengevers, veilingen AEKO, Kunst-Antiek Galerie St-Raphaël en De Lezenaar. 15

16 Mei 2011 nr. 28 tekst: foto s: Jo ROMBOUTS Annemie America Copyright: Het Stadsmus Guido Gezellestraat 2, B-3500 Hasselt tel fax Overzicht Kunst in de Kijker : (nog steeds te verkrijgen aan de museumbalie!) 2000: 90. Schilderij Portret van Dr. L. Willems ( ), 1878, Godfried Guffens ( ); 91. Maquette tweedekker Farman Type III, 1985; 92. Zespuntige Ster van de Roode Roos, 1627; 93. Litho Gezicht op de Leopoldplaats, ca. 1860, C. J. Hoolans; 94. Analemmatische zonnewijzer in de museumtuin, 2000; 95. Portret van Ridder Guillaume de Corswarem ( ); 96. Pastel Portret van mevrouw Leynen ( ), 1919, G.J. Wallaert ( ); 97. Keramieken sierschotel Irissen, ca Banier Société Royale de Musique et de Rhétorique, : 99. Hasselts zilver: aanwinsten ; 100. Schilderij Stadspanorama van Hasselt, 1915, Jos. Damien ( ); 101. Uithangteken Tabakskarot ; 102. Karikatuurtekeningen 10 Hasseltse figuren, Stef Vanstiphout ( ) Sporttrofeeën 11e Linieregiment: Coupe du Roi Albert & Coupe Prince Léopold (2); 104. Affiche Ville de Hasselt, 1882, programme des fêtes qui auront lieu à l occasion de la kermesse..., 1882; 105. Staande klok met uurwerk, 1761, Joannes Augustinus (ca ), Hasselt; 106. Schilderij Overhandiging van het vrijheidscharter door Graaf Arnold IV van Loon aan de stad Hasselt, 1846, Godfried Guffens ( ); 107. Affiche KEMPO - bronnen en limonaden, Druk. E. Roose, Hasselt. 2002: 108. Zes wandkleden over Het Sacrament van Mirakel van Herkenrode, 1917, Jos. Damien ( ); 109. Portretten van de vier abdissen van Herkenrode: Twee eeuwen, twee werelden ; 110. Restauratieverslag Rederijkerskraag De Roode Roos ; 111. Keramische vaas Ros Beiaard en de Vier Heemskinderen, Simonne Reynders(1924); 112. Keramische vaas in lusterglazuur, Céramiques Décoratives de Hasselt ( ); 113. Ontwerptekening tegelpaneel Tuin met vrouw ; 114. Jaarkalender Ceysens-Roose, 1912; 115. Affiche Landbouwdagen 1900 ; 116. Schilderij Vlaggen, Jac. Leduc ( 1921); 2003: 117. Sculptuur Icarus, Robert Vandereycken ( 1933); 118. Het Hasselts muzikaal verleden van ; 2 luxepartituren, Albert Lefebvre ( ); 119. Affiche Langemansbier, P. Bamps ( ), M. Ceysens ( ) en F. Roose ( ); 120. Vloertegels van de Herkenrodeabdij, 2 tegelpanelen en majolicategels; 121. kopergravure Exlibris familie Weytens ; 122. Schilderij Gordon- Bennet, 1924, Paul Hermans ( ); 123. Henri Van Straten (1892-?), lino s en litho s; 124. Schilderijen Geboortehuis & Gezicht op Romboutstoren van Mechelen, Guillaume Ballewijns ( ); 125. Uithangteken In Sint-Lambertus, 1801; 2004: 126. De kraag van de Hasseltse boogschutters; 127. Schilderij Grote Capucienenstraat, Clement Van Campenhout ( ), 1961; 128. Prent Gezicht op de Boulevard met links de gevangenis, Charles Jooseph Hoolans (1814-?); 129. Offerandeschotel met in reliëf 7 (keizers)hoofden, 17e eeuw; 130. Affiche van het eerste Nederlands Eucharistisch Congres, Hasselt, 1904, Leo Jaminé ( ); 131. Zes schilderijen uit de cyclus van het H. Sacrament van Mirakel bewaard in Herkenrode; 132. Alambiek afkomstig uit Staatlaboratorium in Guffenslaan in Hasselt, E. Adnet, Parijs; 133. Gedenkpenning 150 jaar Koninklijk Atheneum Hasselt, Luc Verlee ( 1939), 1994, 1994; 134. Schilderij Hubert Leijnen ( ), hoofdredacteur van HBvL van 1929 tot 1976, Eugène Polus, : 135. Ontwerptekening voor tegelpaneel Tuin met pauw en zwaan, Manufacture de Céramiques Décoratives de Hasselt ( ); 136. Beeld van de Roode Roos; uitgave in beperkte oplage t.g.v. inhuldiging monument op de Schiervellaan Hasselt, Gerard Moonen ( 1953). Overzicht Kunst en Erfgoed in de Kijker: (eveneens te verkrijgen aan de museumbalie) * * * 2005: 1. De archeologische vondsten van Herkenrode in Het Stadsmus. 2006: 2. Jos Damiens wandschilderingen voor het gouvernement te Hasselt ( ); 3. De Kiosk en het muziekleven in Hasselt in de 19e eeuw; 4. De kapel van Spalbeek, 5. De handboog: van verdedigingswapen tot Olympische discipline; 6. Menukaarten. 2007: 7. Stad in groei. Hasselt in de 19e eeuw; 8. De oorsprong van onze kapellen; 9. Een Hasselts bedevaartvaantje uit de 17e eeuw; 10. Processievaandel van de Hasseltse Broederschap van het Heilig Sacrament. 2008: 11. Ets Het Offer, Jan Toorop ( ); 12. Vaas in lusterglazuur, Manufacture de Céramiques Décoratives de Hasselt ( ); zilveren kandelaars, resultaten van een onderzoek; 14. Handschrift van de Roode Roos 18de-19de eeuw; 15. Spaanse toreadors, Romeinse ruïnes en kamelen aan de oevers van de Zwarte Zee. De exotische reizen van een Hasseltse burger tijdens de Belle Epoque. 2009: 16. Thomas Morren schildert de familie Van Elsrack.; 17. Een zeldzame skeletklok van Joannes Michael Gaspard Geraets ( ); 18. Geen KEIK verschenen!; 19. Archeologische opgravingen van het bonnefantenklooster in Hasselt; 20. Pierre Cox ( ) en het hellenisme. 2010: : tsaar Ferdinand van Bulgarije vliegt boven Kiewit; 22. De zuidkant van de Grote Markt; 23. De Virga Jesse in Het Stadsmus: iconografie & cultusrelicten; 24. De Heecrabbers, kroniek van een kunstkring; 25. De collectie van Pasquasy, devotie en doodsprentjes; 26. De kunst van het monumentale bouwen en het achteloos vernielen. 2011: 27. Medailles, De Koloniale Dagen, * * * 16

Dialoog met de ruimte. Vaste installatie in de spiegelzaal van Het Stadsmus, 1989 Herman Blondeel (1956-1997) Glas en lood

Dialoog met de ruimte. Vaste installatie in de spiegelzaal van Het Stadsmus, 1989 Herman Blondeel (1956-1997) Glas en lood Dialoog met de ruimte 35 Vaste installatie in de spiegelzaal van Het Stadsmus, 1989 Herman Blondeel (1956-1997) Glas en lood Inventarisnummer 1990.0131.00 Dialoog met de ruimte In de inkomhal van een 19

Nadere informatie

Campendeck. Draagbaar harmonium Uitvinding en ontwerp Clement Van Campenhout (1921-1997) & Raf Deckers ( 1938), uitvoering door Mark Nagels

Campendeck. Draagbaar harmonium Uitvinding en ontwerp Clement Van Campenhout (1921-1997) & Raf Deckers ( 1938), uitvoering door Mark Nagels Campendeck Draagbaar harmonium Uitvinding en ontwerp Clement Van Campenhout (1921-1997) & Raf Deckers ( 1938), uitvoering door Mark Nagels 34 Inventarisnummer 1989.0044.00 Schenking Mark Nagels, 1989 Clement

Nadere informatie

HEDWIG PAUWELS OF DE WERELD IN HET KLEIN. Hedwig Pauwels ( 1934) houtgravure Het Hasselts Gebeuren Niet gedateerd Papier

HEDWIG PAUWELS OF DE WERELD IN HET KLEIN. Hedwig Pauwels ( 1934) houtgravure Het Hasselts Gebeuren Niet gedateerd Papier HEDWIG PAUWELS OF DE WERELD IN HET KLEIN 44 Hedwig Pauwels ( 1934) houtgravure Het Hasselts Gebeuren Niet gedateerd Papier Inv.nr. 1982.0009.00 Comité Zevenjaarlijkse Virga Jessefeesten vzw Een kunstenaarsgeslacht

Nadere informatie

Dame met lorgnet. Godfried Egide Guffens (1823-1901) Olie op paneel Niet gedateerd. Aankoop stad Hasselt Inventarisnummer 2009.0053.

Dame met lorgnet. Godfried Egide Guffens (1823-1901) Olie op paneel Niet gedateerd. Aankoop stad Hasselt Inventarisnummer 2009.0053. Dame met lorgnet Godfried Egide Guffens (1823-1901) Olie op paneel Niet gedateerd 32 Aankoop stad Hasselt Inventarisnummer 2009.0053.00 Godfried Guffens Hasselt 22 juli 1823 +Schaarbeek 11 juli 1901 Godfried

Nadere informatie

EEN TINNEN BORD UIT HET HASSELTSE AUGUSTIJNENKLOOSTER

EEN TINNEN BORD UIT HET HASSELTSE AUGUSTIJNENKLOOSTER EEN TINNEN BORD UIT HET HASSELTSE AUGUSTIJNENKLOOSTER 42 Nicol. Speelmans (1730-1787); Diep bord afkomstig van Augustijnenklooster; Gemerkt; Niet gedateerd; Tin. Aankoop vzw Stadsmuseum, inv.nr. 2013.0079.00.

Nadere informatie

Waterhuishouding in Hasselt

Waterhuishouding in Hasselt Waterhuishouding in Hasselt In 1860 tekende Magis een nieuw rioleringsplan voor Hasselt. Het moest de tijd dat de Helbeek dienst deed als riolering doen vergeten. 33 Magis, rioleringsplan voor de stad

Nadere informatie

Van schilderen volgens de regels naar schilderen met kleur

Van schilderen volgens de regels naar schilderen met kleur Van schilderen volgens de regels naar schilderen met kleur 61 Corr01_Matisse-boek_NL_april2015.indd 61 20-04-15 14:00 Het jaar 1897 luidt een nieuwe tijd in voor Matisse: in dit jaar maakt hij kennis met

Nadere informatie

50 JAAR LUMINÉ IMAGE ART. Een halve eeuw aandacht voor een amateur fotokring uit Hasselt

50 JAAR LUMINÉ IMAGE ART. Een halve eeuw aandacht voor een amateur fotokring uit Hasselt 43 50 JAAR LUMINÉ IMAGE ART Een halve eeuw aandacht voor een amateur fotokring uit Hasselt 1. 1964 : een tijdssfeer De wereld is nog niet goed bekomen van de moord op President Kennedy. De Vietnamoorlog

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5 1/5 VERSIE A Vraag 1 A Gebruik van licht om de dramatiek te uiten. Het subtiele licht (vs. clair-obscur in de barok) geeft diepte aan het schilderij en accentueert het hoofdmotief. Het zorgt er dus voor

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek

Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek 1 Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek Wie Debbies schilderijen en tekeningen van de afgelopen jaren bekijkt, zal zich misschien verwonderen over de ogenschijnlijke stijlbreuk die

Nadere informatie

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan A-tekst De aquarel Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan In de 19de eeuw maakte de Nederlandse aquarel een ongekende bloeiperiode door. De artistieke idealen van die tijd vonden in dit medium een perfecte

Nadere informatie

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890)

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890) 125 jaar Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder Vincent van Gogh (1853-1890) WWW.BNWALLCOVERINGS.COM 125 JAAR GEÏNSPIREERD DOOR DE WERKEN VAN KUNSTSCHILDER VINCENT VAN GOGH De collectie

Nadere informatie

Jules De Bruycker te gast bij Frank Brangwyn

Jules De Bruycker te gast bij Frank Brangwyn persinfo TENTOONSTELLING 11/10/ 13 > 12/01/ 14 Arentshuis, Dijver 16 I B- 8000 Brugge Jules De Bruycker liet zich in zijn etsen met sterke lichtcontrasten inspireren door het werk van Frank Brangwyn. Deze

Nadere informatie

R O G E R R A V E E L M U S E U M. Albisola. Roger Raveel in dialoog met: Lucio Fontana, Asger Jorn, Wifredo Lam, Eva Sørensen & Serge Vandercam

R O G E R R A V E E L M U S E U M. Albisola. Roger Raveel in dialoog met: Lucio Fontana, Asger Jorn, Wifredo Lam, Eva Sørensen & Serge Vandercam Albisola Roger Raveel in dialoog met: Lucio Fontana, Asger Jorn, Wifredo Lam, Eva Sørensen & Serge Vandercam 3 juli 30 oktober 2011 Al eeuwenlang is het Italiaanse stadje Albisola aan de Ligurische kust

Nadere informatie

Jan van den Berge. Een veelzijdig kunstenaar. Kunstenaar Jan van den Berge: Ik houd altijd het gevoel: het kan nog beter, nog mooier.

Jan van den Berge. Een veelzijdig kunstenaar. Kunstenaar Jan van den Berge: Ik houd altijd het gevoel: het kan nog beter, nog mooier. juni 2014 Volgens de Gestalltpsycholoog Kurt Koffka zien we de dingen niet zoals ze zijn, maar zoals wij zijn. En wij zijn niet alle dagen dezelfde. Belangrijk om hiervan alle dagen bewust te zijn. We

Nadere informatie

Wilem de Kooning Academie Hogeschool Rotterdam ( Art media design & leisure ) Over Henk Fortuin (1916-2007) oud-student in de jaren dertig

Wilem de Kooning Academie Hogeschool Rotterdam ( Art media design & leisure ) Over Henk Fortuin (1916-2007) oud-student in de jaren dertig Boek over Henk Fortuin: oud-student in de jaren dertig eigenzinnig kunstenaar in Maassluis Eind november 2007 verscheen een boek over kunstenaar Henk Fortuin (1916-2007), die in de jaren dertig studeerde

Nadere informatie

PERSBERICHT 16 januari 2015

PERSBERICHT 16 januari 2015 Van: Carina Blokzijl Museum Gouda [Carina.Blokzijl@museumgouda.nl] Verzonden: vrijdag 16 januari 2015 12:36 Onderwerp: van Michel tot Israels Bijlagen: GeorgesMichel_Gezicht_op_de_heuvel_van_Montmartre.jpg;

Nadere informatie

George Hendrik Breitner (1857-1923)

George Hendrik Breitner (1857-1923) George Hendrik Breitner (1857-1923) George Hendrik Breitner (1857-1923) George Hendrik Breitner werd op 12 september 1857 in Rotterdam geboren. Al van kleins af aan wilde hij het liefst historieschilder

Nadere informatie

Tot hier en terug. Burentwisten tussen Hasselt en Zonhoven.

Tot hier en terug. Burentwisten tussen Hasselt en Zonhoven. Tot hier en terug. Burentwisten tussen Hasselt en Zonhoven. Figuratieve ingekleurde kaart over het dispuut over grondeigendom tussen de stad Hasselt en de inwoners van Zonhoven; Landmeter J.F. Berden;

Nadere informatie

GALERIE HONINGEN. start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd

GALERIE HONINGEN. start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd GALERIE HONINGEN S I N D S 1 9 9 7 start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd + nieuwe collectie aanwinsten 6 t/m

Nadere informatie

Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1

Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1 Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 1 1 Giardino NL 4/1 14-06-2006 12:14 Pagina 2 Panta rhei alles stroomt; Mijn schilderijen zijn in beweging, ze lijken te stromen, zoals ook het leven zich geen stilstand

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

H e t v e r h a a l v a n V i c t o r V i s c h

H e t v e r h a a l v a n V i c t o r V i s c h Het verhaal van Victor Visch V i c t o r V i s c h e n h e t g e h e i m v a n M i l l i n g e n H et is al meer dan een kwart eeuw geleden dat de Haarlemse kunstschilder Victor Visch werd uitgenodigd

Nadere informatie

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details.

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. beeldende vormgeving Naam:...Klas... thema 6: De mens Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. Zolang de mens zich bezig gehouden heeft met kunst, heeft hij

Nadere informatie

persinfo dan van severen collectiepresentatie

persinfo dan van severen collectiepresentatie persinfo dan van severen collectiepresentatie p. 2 Dan Van Severen Collectiepresentatie In t kort Dan Van Severen (1927-2009) woonde en werkte een tiental jaar in Brugge. Zijn oeuvre ontwikkelde zich toen

Nadere informatie

BUITEN DE GRENZEN. Nieuwpoort 21.06 > 21.09.15. Hedendaagse Kunst aan Zee. www.beaufort2015.be

BUITEN DE GRENZEN. Nieuwpoort 21.06 > 21.09.15. Hedendaagse Kunst aan Zee. www.beaufort2015.be Nieuwpoort NL Het Zwin Knokke-Heist Zeebrugge Blankenberge De Haan Wenduine Bredene Raversyde Oostende Middelkerke Westende Nieuwpoort Koksijde Oostduinkerke De Panne De Nachtegaal www.beaufort2015.be

Nadere informatie

Afkomstig uit de nalatenschap van

Afkomstig uit de nalatenschap van in de etalage Afkomstig uit de nalatenschap van Op woensdag 23 januari 2013 vond er een bijzondere onthulling plaats in het Stedelijk Museum Kampen. Een onthulling die werd verricht door Herman Krans,

Nadere informatie

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx x x x x xx x xx xx x xx xxx xx xx xx xxx x xx x xxxx x EEN KNOTSGEKKE xxx x xxxx HICHAM BENOHOUD xxx xxxxx xxxx xxxxx xx Salle de Classe, série 2 KLASFOTO! xxxx xxxxxx xx xxxxx xx xxxxxx x xxxxx xx x xxxxxx

Nadere informatie

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt PROGRAMMA 2011 2012 Uitgangspunt van de lessen is dat kennis van de schilderkunstige technieken en stromingen vanuit de eigen ervaring wordt ontdekt en ontwikkeld. De opdrachten hebben betrekking op zowel

Nadere informatie

Henny Radijs (1915-1991)

Henny Radijs (1915-1991) Henny Radijs (1915-1991) Van pottenbakster naar keramisch kunstenares Tekst: Rob Meershoek Foto s: Kunsthandel Artentique Zoetermeer, september 2010 Alle rechten voorbehouden Vaas 1961, h. 42 cm. Inleiding

Nadere informatie

Exposities 2013. Gerda de Voogd - fotografie december 2012 t/m februari begane grond en 1 e verdieping

Exposities 2013. Gerda de Voogd - fotografie december 2012 t/m februari begane grond en 1 e verdieping K U N S T K A L E N D E R 2 0 1 3 Exposities 2013 J a n u a r i Gerda de Voogd - fotografie december 2012 t/m februari begane grond en 1 e verdieping Annemarie Mayers - beelden januari t/m maart vitrines

Nadere informatie

RINEKE DIJKSTRA op de tentoonstelling Er was eens de collectie nu, Van Abbemuseum, Eindhoven

RINEKE DIJKSTRA op de tentoonstelling Er was eens de collectie nu, Van Abbemuseum, Eindhoven RINEKE DIJKSTRA op de tentoonstelling Er was eens de collectie nu, Van Abbemuseum, Eindhoven JOKE REICHARDT Werkstuk voor het vak Het meesterwerk. Sleutelwerken in de westerse kunst van de 20 e en de 21

Nadere informatie

Sportieve Hasseltse nostalgie. 1913-1964: Het openluchtzwembad aan de Willekensmolenstraat

Sportieve Hasseltse nostalgie. 1913-1964: Het openluchtzwembad aan de Willekensmolenstraat Sportieve Hasseltse nostalgie 1913-1964: Het openluchtzwembad aan de Willekensmolenstraat 49 Zwemmen: leve het gezonde (buiten)leven In Hasselt werd de voorbije jaren regelmatig aandacht besteed aan de

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen Klee Lesmateriaal groep 5 en 6 deel 1: klassikale les op school bij de tentoonstelling Klee en Cobra Het begint als kind 28.01-22.04 2012 en Cobra Opnieuw beginnen Dit is Paul Klee En dit ook. En dit is

Nadere informatie

Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken. Voor kinderen van 6 12 jaar

Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken. Voor kinderen van 6 12 jaar Ursula Gareis CREATIEF WERKEN MET PORTRET EN ZELFPORTRET Een werkboek met creatieve ideeën om met kinderen originele portretten en zelfportretten te maken Voor kinderen van 6 12 jaar Elke pagina van dit

Nadere informatie

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt Bijgewerkt: 20 oktober 2008 Zoek: ga. Begin: Nieuws Amstelveen Geschiedenis Foto's Gebeurtenissen Monumenten Partnersteden Straten Kerken Exposities Links Sponsoren Over de site Javier Gómez en Arian Winterink

Nadere informatie

Camping Caravaning. Pointe de Kerbihan. Bretagne Sud. Bretagne Sud. In LA TRINITE vanaf pasen tot de herfstzon

Camping Caravaning. Pointe de Kerbihan. Bretagne Sud. Bretagne Sud. In LA TRINITE vanaf pasen tot de herfstzon Bretagne www.camping-de-la-baie.fr Camping Caravaning La Trinité sur Mer Rivière de Crac h...de schoonheld van haar stranden, haar stranden van fijn zand, het milde klimaat, haar gastvrijheid, haar gastronomie,

Nadere informatie

Met Vincent aan het werk

Met Vincent aan het werk Met Vincent aan het werk Ceciel de Bie Met illustraties van Georgien Overwater Van Gogh Museum Publicaties 4 Inhoud 1 Ontdekken door te doen 9 2 Heb je tekenspullen in huis? 10 3 Tekenen, tekenen en nog

Nadere informatie

Persbericht. Rubens: schetsen en zilverwerk! 25 september 2014

Persbericht. Rubens: schetsen en zilverwerk! 25 september 2014 Persbericht 25 september 2014 Rubens: schetsen en zilverwerk! De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België verwelkomen twee uitzonderlijke zilverstukken geïnspireerd door Rubens. Deze bruikleen

Nadere informatie

KUNST IN SCHOOL OVERZICHT WORKSHOPS ATELIER ZGODAN 2010

KUNST IN SCHOOL OVERZICHT WORKSHOPS ATELIER ZGODAN 2010 KUNST IN SCHOOL OVERZICHT WORKSHOPS ATELIER ZGODAN 2010 De workshops worden gegeven door Wim de Goede (kunstenaar) en zijn ontwikkeld ism Hetty Kienhuis (docente). Alle workshops worden in overleg met

Nadere informatie

Willem Maris (1844-1910)

Willem Maris (1844-1910) Willem Maris (1844-1910) Willem Maris behoort tot het bekende schildersgeslacht Maris. Hij was de jongste van drie broers die allen in het schildersvak gingen, gestimuleerd door hun vader, boek- en steendrukker

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 64 punten

Nadere informatie

een schilder-achtige en creatieve vakantie 30 juni - 7 juli 2012 o.l.v. Lieve Cornette in de Morvan

een schilder-achtige en creatieve vakantie 30 juni - 7 juli 2012 o.l.v. Lieve Cornette in de Morvan een schilder-achtige en creatieve vakantie 30 juni - 7 juli 2012 o.l.v. Lieve Cornette in de Morvan Tekenen en schilderen in materiaal en techniek naar keuze: Tijdens deze cursus kan er gewerkt worden

Nadere informatie

Walter Elst BoekIII W alter Elst Boek III

Walter Elst BoekIII W alter Elst Boek III Walter Elst Boek III Walter Elst Boek III Walter Elst Limoenen - 50 x 34 cm - 2007 Le Château de Vianden - 30 x 50 cm - 2007 Lieflijke Ardennen - 44 x 67,5 cm - 2006 Kleine pruimen in witte papkom - 30

Nadere informatie

GEORGE MEERTENS SUBLACUS schilderen/painting

GEORGE MEERTENS SUBLACUS schilderen/painting GEORGE MEERTENS SUBLACUS schilderen/painting GEORGE MEERTENS SUBLACUS schilderen/painting Document 2011 Inhoud/Contents Details/Close ups 6 Sublacus/Sublacus tekst/text Hanneke de Man 18 Brieven/Letters

Nadere informatie

Fonds René Carcan. Uitreiking van de Internationale Prijs voor Gravure René Carcan Persdossier. René Carcan

Fonds René Carcan. Uitreiking van de Internationale Prijs voor Gravure René Carcan Persdossier. René Carcan Uitreiking van de Internationale Prijs voor Gravure René Carcan Persdossier René Carcan René Carcan was een Belgische graveur en aquarelschilder die in de jaren 80 internationale faam verwierf. Zijn werken

Nadere informatie

Atelier 3. Groepsexpositie. Ema Dessens-Susnea - schilderijen Gerard van Haaster - schilderijen Marjolijn Hünd - schilderijen Hans Hunink - beelden

Atelier 3. Groepsexpositie. Ema Dessens-Susnea - schilderijen Gerard van Haaster - schilderijen Marjolijn Hünd - schilderijen Hans Hunink - beelden Ema Dessens-Susnea - schilderijen Gerard van Haaster - schilderijen Marjolijn Hünd - schilderijen Hans Hunink - beelden Jeanette Olyhoek - schilderijen Hanneke Vergeer - beelden Yvonne Vergeer - beelden

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Mondriaanjurk, Yves Saint Laurent, Abraham, Bianchini-Férier, 1965 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van de examentour Burgerlijke cultuur in de zeventiende

Nadere informatie

DE FAMILIE VAN LOON 130 _

DE FAMILIE VAN LOON 130 _ DE FAMILIE VAN LOON Mooi idee: je familie en huis jarenlang laten portretteren door schilders en fotografen. De roemrijke familie Van Loon uit Amsterdam deed dat. De indrukwekkende stapel familieportretten

Nadere informatie

een vergelijkend warenonderzoek door bob richters

een vergelijkend warenonderzoek door bob richters het stilleven een vergelijkend warenonderzoek door bob richters kijkwijzer inhoudsopgave 2. kijkwijzer 5. de 2 kunstwerken 6. de kunstenaar 7. waarom koos ik dit werk? 8. de voorstelling 9. beeldaspecten

Nadere informatie

CARLA TORHOUDT LAAG PER LAAG NAAR DE ESSENTIE

CARLA TORHOUDT LAAG PER LAAG NAAR DE ESSENTIE KUNST CARLA TORHOUDT LAAG PER LAAG NAAR DE ESSENTIE Ze stond met beide voeten stevig en succesvol in het zakenleven sales & marketing, bonussen & BMW s, die regionen - maar ergens had ze het vage onbestemde

Nadere informatie

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Brieflezende vrouw, Johannes Vermeer, ca. 1663 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van zeventiende eeuw laat Johannes Vermeer zien in de examentour Burgerlijke

Nadere informatie

JAN TEUNISSEN. Leven en Stillevens van een kunstschilder

JAN TEUNISSEN. Leven en Stillevens van een kunstschilder JAN TEUNISSEN Leven en Stillevens van een kunstschilder JAN TEUNISSEN Leven en Stillevens van een kunstschilder Toos van Raaij 1 Bramentak olieverf op paneel, 15 x 30 cm, 2014 2 Omslag: Appeltrio olieverf

Nadere informatie

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de Bram Vrielink Jim Bloemen 2de 1907-1914 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 HET KUBISME... 4 KUNSTENAARS KUBISME... 5 L AFICIONADO... 6 PORTRAIT OF PABLO PICASSO... 7 SIMULTANEOUS WINDOWS ON

Nadere informatie

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST STAD EN TAAL ONTMOET KUNST OPTIONELE OPDRACHTEN EN HUISWERKOPDRACHTEN 1 WAT WILT U? (voorbereiding op het bezoek) A. Wat wilt u graag in het Stedelijk Museum zien? (welke soort kunst, welke kunstenaar,

Nadere informatie

[DE BASILIEK VAN KOEKELBERG]

[DE BASILIEK VAN KOEKELBERG] 1 e graad secundair onderwijs Naam:... NATIONALE BASILIEK VAN HET HEILIG HART KOEKELBERG [DE BASILIEK VAN KOEKELBERG] Met dit boekje kan je zelfstandig of in groep kennismaken met de basiliek. 2 Hoe ga

Nadere informatie

classic Wheels Jaak De Koninck VAN 01/06/2012 TOT EN MET 24/06/2012 TELKENS VRIJDAG, ZATERDAG EN ZONDAG VAN 14 TOT 18 U expo met schilderijen

classic Wheels Jaak De Koninck VAN 01/06/2012 TOT EN MET 24/06/2012 TELKENS VRIJDAG, ZATERDAG EN ZONDAG VAN 14 TOT 18 U expo met schilderijen HANGAR311 classic wheels: 01/06-24/06/2012 / 43 classic Wheels expo met Jaak De Koninck schilderijen VAN 01/06/2012 TOT EN MET 24/06/2012 TELKENS VRIJDAG, ZATERDAG EN ZONDAG VAN 14 TOT 18 U 44 / HANGAR311

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Eindexamen tehatex havo 2005-II

Eindexamen tehatex havo 2005-II Kathedralenbouwers Vragen bij afbeelding 1 en 2. Op afbeelding 1 zie je een Vlaamse miniatuur uit 1447. Het boek waarin deze miniatuur zich bevindt, beschrijft het leven van een vorst die verschillende

Nadere informatie

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27.

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27. Pagina 1 van 5 Spiekkaart Kunst 1. Over kunst en kunstenaars 1.1. Wat is kunst? Wat zijn kunstwerken? Wat is een kunstenaar? Als mensen creatief aan de slag gaan maken ze kunstwerken. Mensen die kunst

Nadere informatie

B E L E I D S P L A N S T I C H T I N G J A C O B S P I N 2 0 1 3 2 0 1 5. De schoenerbrik Jan Freseman in 1860

B E L E I D S P L A N S T I C H T I N G J A C O B S P I N 2 0 1 3 2 0 1 5. De schoenerbrik Jan Freseman in 1860 B E L E I D S P L A N S T I C H T I N G J A C O B S P I N 2 0 1 3 2 0 1 5 De schoenerbrik Jan Freseman in 1860 INHOUD Voorwoord.. 3 Inleiding.. 4 Doelstellingen.. 5 Missie... 6 Beleid en beheer... 7 Gegevens

Nadere informatie

Sterksel Sterk in Kunst 15 juni 13 17 uur en 16 juni 11 17 uur

Sterksel Sterk in Kunst 15 juni 13 17 uur en 16 juni 11 17 uur Beste Kunstliefhebbers, Wij stellen u graag op de hoogte van ons prille initiatief om kunst te exposeren in de tuinen van het mooie Sterksel. De opening vindt plaats op het kerkplein bij de Os op zaterdag

Nadere informatie

Cursussen. Alles is begonnen met een basiscursus met het landschap als basis.

Cursussen. Alles is begonnen met een basiscursus met het landschap als basis. Cursussen Alles is begonnen met een basiscursus met het landschap als basis. Alle cursussen zijn tien lessen van drie uur opgebouwd uit een intro en gevolgd door een demonstratie. Mijn leraar zei steeds;

Nadere informatie

Kunst in Dierdonk 6 oktober 2013 13:00 17:00 uur

Kunst in Dierdonk 6 oktober 2013 13:00 17:00 uur Anne Lier-van Hest De korte geer 2 www.ffoxxann.nl/annesmodernekunst/ Het werk van Anne Lier Van Hest speelt zich vooral af op grote doeken. Het creëren, interpreteren en vormgeven waarbij het doek de

Nadere informatie

Tekst: Victorine Stille Foto s: Ken Wong

Tekst: Victorine Stille Foto s: Ken Wong Slechts acht maanden heeft Charles Eyck vertoefd op Curaçao, maar die korte tijd weerhield hem er niet van om in hoog tempo kunstwerken te produceren. Het is opvallend hoe onbekend zijn uitstap naar en

Nadere informatie

Beeldenboekje klas 3

Beeldenboekje klas 3 Beeldenboekje klas 3 1 Afbeelding 1, 2, 3 en 4 op pagina 1 van dit Beeldenboekje gebruik je bij de herhaling van compositie, klas 1 (bijv. infoblok 114, pagina 6 van de TekenTools klas 3). M afbeelding

Nadere informatie

DE ACADEMIA BELGICA 1939-2009 1

DE ACADEMIA BELGICA 1939-2009 1 171 DE ACADEMIA BELGICA 1939-2009 1 Luc Vandamme In 1939 stichtte de Belgische Staat de Academia Belgica. Aanleiding was het huwelijk van prinses Marie-José met de Italiaanse kroonprins Umberto. Medaille

Nadere informatie

Giardino beeldentuin (Jos van Vreeswijk) 4-1 16-02-2007 13:02 Pagina 1

Giardino beeldentuin (Jos van Vreeswijk) 4-1 16-02-2007 13:02 Pagina 1 Giardino beeldentuin (Jos van Vreeswijk) 4-1 16-02-2007 13:02 Pagina 1 Giardino beeldentuin (Jos van Vreeswijk) 4-1 16-02-2007 13:02 Pagina 2 Jos van Vreeswijk is meer dan dertig jaar beeldhouwer en nog

Nadere informatie

Natuur in beeld. Fotografie ontmoet schilderkunst in de 19de eeuw 05.03_05.06.2016. www.demesdagcollectie.nl

Natuur in beeld. Fotografie ontmoet schilderkunst in de 19de eeuw 05.03_05.06.2016. www.demesdagcollectie.nl Natuur in beeld Fotografie ontmoet schilderkunst in de 19de eeuw 05.03_05.06.2016 www.demesdagcollectie.nl Natuur in beeld Fotografie ontmoet schilderkunst in de 19de eeuw Jorien Soepboer Tegenwoordig

Nadere informatie

Impressionisme op 20 meter vrijdag, 01 maart 2013 18:00

Impressionisme op 20 meter vrijdag, 01 maart 2013 18:00 Projectmanager Hellen Chirino-Roosberg samen met Alexander Belozor, de Guinness World Record-houder van het grootste schilderij ooit gemaakt onder water. Ze zien er uit alsof ze rechtstreeks uit het schildersatelier

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Kijkwijzers. Mens en Werk

Docentenhandleiding. Kijkwijzers. Mens en Werk Docentenhandleiding Kijkwijzers Mens en Werk Speurtocht voor groep 7 en 8 van het basisonderwijs en leerjaar 1 van het voortgezet onderwijs Zoektocht naar de Industriële Revolutie 1 (Havo /VWO) Zoektocht

Nadere informatie

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn:

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn: Auditieve oefeningen Boek van de week: 1; Nijntje in het museum 2; Krokodil en het meesterwerk 3; Kloddertje 4; Meneer Kandinsky was een schilder 5; Het kleine museum Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik

Nadere informatie

Werkblaadjes bij de museumvleugel Ensor en Spilliaert. Twee grootmeesters van Oostende in Mu.ZEE te Oostende

Werkblaadjes bij de museumvleugel Ensor en Spilliaert. Twee grootmeesters van Oostende in Mu.ZEE te Oostende Werkblaadjes bij de museumvleugel Ensor en Spilliaert. Twee grootmeesters van Oostende in Mu.ZEE te Oostende - voor de tweede en derde graad lager onderwijs en de eerste graad secundair - Welkom in Mu.ZEE!

Nadere informatie

ONLINE LESSUGGESTIE PHILIPPE VAN SNICK

ONLINE LESSUGGESTIE PHILIPPE VAN SNICK ONLINE LESSUGGESTIE PHILIPPE VAN SNICK Informatie over de kunstenaar De Belgische kunstenaar Philippe Van Snick (geb. 1946) onderzoekt met minimale middelen de ruimtelijke mogelijkheden van schilderkunst.

Nadere informatie

De schatten van Caroline en Maurice Verbaet

De schatten van Caroline en Maurice Verbaet Dit boekje is van: De schatten van Caroline en Maurice Verbaet Ik heb het museum bezocht met: Een reis door de tijd Hallo! Wij zijn Caroline en Maurice en we hebben een passie voor Belgische moderne kunst.

Nadere informatie

Kunstkring St.-Lucas 40 jaar jong

Kunstkring St.-Lucas 40 jaar jong VERENIGINGSLEVEN Kunstkring St.-Lucas 40 jaar jong De viering van 40 jaar Kunstkring St.-Lucas werd bezegeld met een tentoonstelling met werken van de leden in CC de Schakel. Opmerkelijk was de variatie

Nadere informatie

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN

TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN TIEN TIPS WANNEER JE EEN KUNSTWERK WILT AANSCHAFFEN Het is een feest om een echt kunstwerk in huis te hebben! Toch denken veel mensen dat ze zich dat niet kunnen veroorloven. Of dat het ingewikkeld is

Nadere informatie

cradle2cradlecafé RONDJE DORDT 10 mei 2016

cradle2cradlecafé RONDJE DORDT 10 mei 2016 RONDJE DORDT 10 mei 2016 INHOUD Dank! Stadswandeling Patiënten perspectief Schaal Herkenning Eenheid Verhalen DANK! STADS- WANDELING STADS- WANDELING STADS- WANDELING cradle2cradlecafé STADSWANDELING En

Nadere informatie

FORMA AKTUEEL Nieuwsbrief van Galerie Forma Aktua

FORMA AKTUEEL Nieuwsbrief van Galerie Forma Aktua April 2014 Nummer 115 Jaargang 31 FORMA AKTUEEL Nieuwsbrief van Galerie Forma Aktua Galerie Forma Aktua Nieuwstad 10, 9711 JP Groningen T : 050 313 33 42 E : info@forma-aktua.nl I : www.forma-aktua.nl

Nadere informatie

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld De Biënnale van de Schilderkunst is dit jaar aan haar derde editie toe Dit tentoonstellingsproject ontstond uit de museale ambitie van zowel het Roger Raveelmuseum

Nadere informatie

TENTOONSTELLING JOAN MIRÓ

TENTOONSTELLING JOAN MIRÓ TENTOONSTELLING JOAN MIRÓ Dossier voor de leerkracht Deze brochure bevat een ludieke wegwijzer doorheen het leven, werk en universum van Joan Miró. Ze is bestemd voor de leerkrachten uit de lagere school

Nadere informatie

beeld-je ver-ven plak-ken por-tret stil-le-ven schil-de-rij pa-let mu-se-um ten-toon-stel-ling te-ke-naar fo-to lijst-je et-sen e-zel kun-ste-naar

beeld-je ver-ven plak-ken por-tret stil-le-ven schil-de-rij pa-let mu-se-um ten-toon-stel-ling te-ke-naar fo-to lijst-je et-sen e-zel kun-ste-naar Auditieve oefeningen kunst Hakken en plakken (hak de woorden in stukken, laat de kinderen het hele woord zeggen) beeld-je ver-ven plak-ken por-tret stil-le-ven schil-de-rij pa-let mu-se-um ten-toon-stel-ling

Nadere informatie

ESSENCE van 10 ondernemende vrouwen

ESSENCE van 10 ondernemende vrouwen ESSENCE van 10 ondernemende vrouwen een fototentoonstelling met werk van Dagmar Blommaert Het boek Release: eind mei 2010 Auteur: Mieke Vandromme Met foto s van Dagmar Blommaert Uitgegeven door Davidsfonds

Nadere informatie

Tentoonstellingskalender 2009-2010

Tentoonstellingskalender 2009-2010 PRESS 1 Tentoonstellingskalender 2009-2010 Het Design museum Gent heeft een druk tentoonstellingsprogramma. Het accent ligt ook hier op 20ste-eeuwse vormgeving. Aansluitend bij de collecties varieert het

Nadere informatie

Archiefinstellingen aan het woord: Van Nelle s vormgevingsarchief

Archiefinstellingen aan het woord: Van Nelle s vormgevingsarchief Archiefinstellingen aan het woord: Van Nelle s vormgevingsarchief Jantje Steenhuis, voorzitter BRAIN (Branchevereniging Archiefinstellingen Nederland) en directeur Gemeentearchief Rotterdam Die plaat voor

Nadere informatie

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Kijk en vergelijk Het is een trend: hedendaagse werken

Nadere informatie

Catalogus. Openbare verkoop van kunstvoorwerpen in de Kopermolen te Vaals 17 t/m 21 september dagelijks van 11.00 tot 17.00 uur

Catalogus. Openbare verkoop van kunstvoorwerpen in de Kopermolen te Vaals 17 t/m 21 september dagelijks van 11.00 tot 17.00 uur Catalogus Openbare verkoop van kunstvoorwerpen in de Kopermolen te Vaals 17 t/m 21 september dagelijks van 11.00 tot 17.00 uur Opbrengst bestemd voor de Stichting Stille Armoede Zonder titel Nr 08 Kunstenaar:

Nadere informatie

De Kunst van het Ondernemen. Boekhandel Voorhoeve, Amin Usman & Kunstenaar Elganan Jelsma 2014 BLOG door ELGANAN

De Kunst van het Ondernemen. Boekhandel Voorhoeve, Amin Usman & Kunstenaar Elganan Jelsma 2014 BLOG door ELGANAN De Kunst van het Ondernemen Boekhandel Voorhoeve, Amin Usman & Kunstenaar Elganan Jelsma 2014 BLOG door ELGANAN Voorjaar 2014: Start van een nieuw Kunstproject Woensdag 5 maart 2014 Na een paar mails te

Nadere informatie

Tentoonstelling. Gezondheidscentrum Op 1 Lijn. Halmaheiraplein 7 Dordrecht. van eind november 2011 tot eind januari 2012

Tentoonstelling. Gezondheidscentrum Op 1 Lijn. Halmaheiraplein 7 Dordrecht. van eind november 2011 tot eind januari 2012 Tentoonstelling Gezondheidscentrum Op 1 Lijn Halmaheiraplein 7 Dordrecht van eind november 2011 tot eind januari 2012 Henny van Ham - Werk op papier De tentoonstelling bevat 40 werken, verschillend van

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL. beeldende vakken CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-GL en TL. beeldende vakken CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten

Nadere informatie