ALICEFULDAUER RONDOM ZEVEN GESPREKKEN MET GEDETINEERDE VROUWEN (2)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ALICEFULDAUER RONDOM ZEVEN GESPREKKEN MET GEDETINEERDE VROUWEN (2)"

Transcriptie

1 ALICEFULDAUER RONDOM ZEVEN GESPREKKEN MET GEDETINEERDE VROUWEN (2) Bernadette van Dam, voorzitter Categoriaal overleg vrouwen in detentie en directeur van Amerswiel maakt zich sinds jaar en dag sterk voor een apart detentiebeleid voor vrouwen. Dit vanuit de idee dat vrouwen niet of amper vluchtgevaarlijk zijn, aanzienlijk minder recidiveren dan mannen, dikwijls kinderen hebben en veelal door een stereotype seksegebonden maatschappelijke en sociale problematiek in de gevangenis belanden. pagina 103

2 Nemesis essays - september 1995 Van Dam: "Die problematiek geldt natuurlijk tot op zekere hoogte ook voor mannen. Het opleidingsniveau onder mannelijke gedetineerden is inderdaad laag, maar onder vrouwelijke gedetineerden is dit nog lager. Mannen plegen vaak delicten waarbij het om geld gaat, maar vrouwen nog vaker. Om een voorbeeld te noemen, wat moet een vrouw met drie schoolgaande kinderen, die bijvoorbeeld mishandeld werd, die altijd afhankelijk van haar man is geweest, en die er alleen voor komt te staan? Onder vrouwen zijn er amper beroepscriminelen, zedendelinquenten en weinig zware geweldmisdrijven. In verhouding recidiveren ze ook aanzienlijk minder. Van de mannelijke gedetineerden recidiveren zo'n zeventig procent, van de vrouwen tegen de veertig procent. En dat betreft hoofdzakelijk vrouwen die verslaafd zijn. Die zien we telkens terug, de rest niet. Nee, er is op dit moment geen tekort aan cellen voor vrouwen." Rond zestig procent van de vrouwen in detentie heeft één of meer kinderen. Amerswiel heeft weliswaar acht cellen met een aangrenzend kamertje voor baby's tot negen maanden, maar de meeste vrouwen willen hun kind in deze omgeving niet bij zich hebben. Van Dam: "Er is dan wel een aardig kindcelletje, maar verder zijn er te weinig faciliteiten, een veel te hoge beveiliging en de omgeving is niet bepaald kindvriendelijk. Er is twee keer per maand bezoek van oudere kinderen aan hun moeder, de afstand is groot, het transport kost vaak veel geld. Ook voor degenen die het kind of de kinderen moeten brengen en halen." Van Dam is er voorstander van om in een centraal deel van Nederland een grote moeder/kind unit neer te zetten. Een vriendelijk gebouw, met weinig beveiliging en veel gemeenschappelijke ruimtes. Het woongroep-principe met vrijheidsberoving. De kinderen gaan naar een crèche in de stad, en worden gehaald en gebracht door vrijwilligers. "Maar ze wonen, slapen en eten met de moeder. Dat zou ook voor kinderen goed zijn. Nu belanden deze kinderen in een kindertehuis, bij familie, vrienden of in pleeggezinnen. Dikwijls ook nog verspreid en dat is geen verantwoord beleid. Nederland loopt wat dit aangaat achter bij Denemarken, Duitsland, Spanje of Portugal. Daar zijn centraal gelegen moederkind gevangenissen, die een open beleid voeren. In het katholieke zuiden wordt nog traditioneel gekeken naar moeders en kinderen. Het kind hoort bij de moeder, vindt men. In Nederland menen we dat we geëmancipeerd en progressief zijn. Hier praten we doorlopend over het delen van zorgtaken door beide ouders, maar de realiteit is nog lang niet zo ver. Zeker niet voor de populatie vrouwen die in gevangenissen terechtkomt. En we zullen ons beleid toch moeten aanpassen aan de realiteit, niet andersom." pagina 104

3 Alice Fuldauer Men had oorspronkelijk het plan om vrouwen en vreemdelingen samen te plaatsen in Heerhugowaard en Zwolle, omdat deze twee groepen hetzelfde lage beveilingsniveau hebben. De opzet was goed, maar de bestemmingsplannen werden intussen gewijzigd. Van Dam: "Nu zitten we hier met 138 langgestrafte mannen waardoor dat hele beveiligingscircus in werking is gegaan. Zoals de situatie nu is, ben ik absoluut voor het scheiden van mannen en vrouwen, dus geen vrouwenafdeling binnen een mannengevangenis. De ervaring leert dat dit gewoon niet werkt. Wat ik graag voor vrouwen zou willen zien, is bijvoorbeeld zo'n constructie als in Norgerhaven, een gebouw in een carrévorm rondom een grote binnenplaats. Zelfzorg je dat je om acht uur op de arbeid bent. Daar loop je alleen naartoe. En als je naar de bibliotheek of de arbeidszaal wilt, steek je zelf de binnenplaats over. In de huidige gevangenis moet alles gerapporteerd worden, loopt er altijd een bewaker mee, moeten sluizen gepasseerd enzovoort. Veel aandacht gaat uit naar beveiligingsen capaciteitsuitbreiding." Er is ook goed nieuws. Waar van Dam vier jaar geleden uitvoerig moest discussiëren of vrouwen ja dan nee een andere detentievorm behoefden dan mannen, is men daar over het algemeen en ook op het ministerie daar nu wel van overtuigd. "De hoop bestaat dat dit voor het jaar 2000 gerealiseerd zal zijn. Rest de vraag: hoe doen we dit?" Ook onder de vrouwelijke gevangenispopulatie is het aantal gedetineerden met een niet- Nederlandse nationaliteit hoog. In maart '95 bezat een kwart van de vrouwelijke gevangenen een niet-nederlandse nationaliteit. (In 1994 was 53% van de gedetineerde vrouwen in Nederland geboren. De resterende 47% waren in hoofdzaak afkomstig uit Zuid-Amerika [20%] en Afrika [8%]). Het aantal illegale vrouwen dat vastzit is daarentegen gering - maart '95 zaten I 3 illegale vrouwen gedetineerd. Van deze tweede discussiegroep zijn drie van de zeven vrouwen geboren in een ander land, maar hebben ze of de Nederlandse nationaliteit of een verblijfsvergunning. Alle zeven vrouwen zitten voor overtreding van de opiumwet, dan wel voor diefstal en inbraak om in hun verslaving te kunnen voorzien. Drie van hen verblijven op de drugsvrije afdeling (DVA), vier op het Huis van Bewaring (HVB). Ze zijn overwegend tussen de 30 en 40 jaar - de meest voorkomende leeftijdscategorie onder vrouwelijke gedetineerden. Vijf van hen hebbben twee of meer kinderen. Opvallend is dat drie zeggen onterecht te zijn veroordeeld; zij zijn onschuldig. pagina 105

4 Nemesis essays - september 1995 SIB(35) KAPSTER/TOLK, GETROUWD, TWEE KINDEREN AANKLACHT: INVOER VAN HARDDRUGS ZIT PREVENTIEF MARISKA(36) GESCHEIDEN, TWEE KINDEREN AANKLACHT: DIEFSTAL EN INBRAAK EIS: 4I/2 MAAND UITSPRAAK: 4I/2 MAAND MARGREET(36) GEZINSVERZORGSTER, GESCHEIDEN SINDS DETENTIE AANKLACHT: OVERTREDING VAN DE OPIUMWET/COCAÏNESMOKKEL EIS: 4 JAAR UITSPRAAK: 3 JAAR LINDA(33) GEEN BEROEP AANKLACHT: WINKELDIEFSTALLEN EN INBRAKEN EIS: 3 JAAR UITSPRAAK: 2 JAAR EMMY(42) HORECAMEDEWERKSTER, ONGEHUWD, TWEE KINDEREN AANKLACHT: OPLICHTING EIS: 15 MAANDEN UITSPRAAK: 6 MAANDEN LILA(28) GYMNASTIEKLERARES/CROUPIER, DRIE KINDEREN, GESCHEIDEN AANKLACHT: MEDEPLICHTIG AAN OVERTREDING VAN DE OPIUMWET Eis: 3 JAAR UITSPRAAK: 2 JAAR ELENA(36) KAPSTER, GESCHEIDEN VAN TAFEL EN BED, VIER KINDEREN AANKLACHT: OVERTREDING VAN DE OPIUMWET Eis: 5 JAAR UITSPRAAK: 31/2 JAAR pagina 106

5 Alice Fuldauer SIB: Als tolk werkte ik bij de Vreemdelingendienst en de Riagg. Ik woon al 33 jaar in Nederland, maar gevoelsmatig blijf ik betrokken bij de Turkse cultuur en problematiek. Daarom zit ik nu. Voor een cursus haarweven zou ik naar Turkije gaan, want samen met mijn man had ik net een kapperszaak geopend. Een kennis van me zei: 'Dan heb ik een voorstel. Er gebeurt je niets. Je hoeft alleen maar twee koffertjes mee terug te nemen. En dan leen ik je geld.' In onze zaak wilde ik namelijk een verbouwing laten doen. Al eerder had ik spullen voor ze meegenomen: kruiden, vier kilo vlees, broodjes met gehakt. Dus ik zag er geen kwaad in. Word ik bij terugkomst op Schiphol aangehouden. Doen ze die koffers open, zit er 7i/2 kilo in! Wat weet ik niet eens. Ik ben razend op die vent. Hij heeft mij erin geluisd. MARGREET:...haha... wie weet wat er die vorige keren in het vlees zat. SIB: NU denk ik, wie kan ik nog vertrouwen? LILA: Het is niet dat ik mensen niet vertrouw, maar ik neem nooit een pakketje voor iemand mee. Sorry Sib, de bajes zit vol van dit soort verhalen. MARISKA: Ik zou dat ook nooit doen. Als je gebruikt, ben je daarvan op de hoogte. LILA: Ik heb nooit gebruikt. Ik ben gewoon voorzichtig. Misschien omdat Sib twee keer eerder de inhoud zag van vlees en broodjes, vond ze dat er nu geen reden was om te kijken. MARGREET: Ik zal het altijd willen zien. Maar dat is een gebruikerseis; wij geloven sowieso alleen nog maar wat wij zien. Sib, jij hebt geld aangenomen of geleend en de rommel mee teruggesleept. MARISKA: Smokkelen doe ik nooit. Ik deal en steel om dope te kunnen kopen. In '93 ben ik bij verstek veroordeeld voor diefstal van auto's, inbraak, allerlei dingen. Die straf zit ik nu uit. Vroeger werkte ik op het Instituut voor doven en slechthorenden. Nu werk ik al jaren niet meer. Na mijn scheiding leerde ik een jongen kennen die al 20 jaar in het vak zat, maar dat wist ik toen niet. Ik wist nog niet eens wat stuff was. We gingen samenwonen en er kwamen allerlei mensen over de vloer, Zaten ze op het toilet, vroeg ik: 'Wat zijn jullie daar aan het doen?' Zo heb ik het leren kennen en op m'n 30ste ben ik gaan gebruiken. Tot spuiten aan toe. Die vriend zit ook vast. In totaal heb ik een keer of zes gezeten en dat vind ik niet veel. Als je zes jaar lang elke dag bezig bent, vind ik dat knap van me eigen. Dat is een keer per jaar overwinteren. pagina 107

6 Nemesis essays - september 1995 MARGREET: Als we zo gaan rekenen, had ik wel twintig keer kunnen vastzitten. Ik ben met tussenpozes twintig jaar verslaafd geweest en dit is mijn eerste keer in de gevangenis. Ik heb echt gezwijnd. Maar ja, ik heb ook nooit gestolen en ingebroken, dat verkleint het risico. Ik was getrouwd, we hadden ieder een vaste baan. Ik werkte als gezinsverzorgster, ging met cliënten naar Riaggs en kwam dagelijks met hen bij de huisarts. Geen mens heeft ooit gedacht 'hier deugt iets niet'. Je kunt je omgeving kennelijk zo goed in de zeik nemen. Eng haast. Ik dealde, gebruikte zwaar en werkte. Hoe ik het gedaan heb, weet ik niet. Jarenlang heb ik een dubbelleven geleid en daar is een enorme hoeveelheid kracht voor nodig, maar die is tegen jezelf gekeerd. Ik kwam pas bij m'n positieven in de Duitse gevangenis. De laatste anderhalfjaar heb ik voor het eerst tijd gehad om over mijzelf na te denken. Nu ben ik benieuwd wat er gebeurt als ik die kracht voor mezelf ga benutten in plaats van tegen mezelf. LINDA: Ik ben nu vijftien jaar verslaafd aan harddrugs en dit is ongeveer de vijfde keer dat ik zit. Ik kom telkens met justitie in aanraking voor inbraak, winkeldiefstallen of voor stelen van de autosloop, noem maar op. Alles om maar in m'n dope te kunnen voorzien. Ik heb nooit getippeld, nee. Ik heb nog iets van eigenwaarde over. Maar telkens als je uit detentie komt, dan ben je ex-drugs verslaafde, ex-gedetineerde. Okée, ik heb een goede opleiding, maar ik ben werkeloos en ik heb geen werkervaring. Dan schopt de maatschappij tegen je aan: jij bent uitschot. Dan ga je je ook uitschot voelen en grijp je naar de drugs. Zo val ik telkens terug. Drugs toppen je geestelijk echt af. Je intelligentie gaat met stappen achteruit. Dit keer merk ik dat mijn handschrift weer mooier wordt, ik kan aardig tekenen en ideëen komen terug. Dat m'n zelfvertrouwen groeit heb ik aan de DVA danken. Ik had nooit eerder op een DVA gezeten. Dat kon ook niet, want dit is de eerste DVA voor vrouwen in ons land. Ik ben gaan gebruiken op de leeftijd dat je de vrijheid zoekt. M'n ouders waren altijd zo van: je moet leren, de goede opleiding volgen en veel geld verdienen later. Die druk was groot en ik wilde mijn vrijheid. De eerste dag dat ik uit huis was, werd me een sigaret aangeboden. Iemand zei: 'Er zit wel heroïne in'. Dat interesseerde me niet. Op dat moment hoorde dat bij vrijheid. Dus ik rookte ervan, en de volgende dag haalde ik het zelf. Zo ben ik erin gerold. EMMY: De dag dat de politie mij pakte, was ik blij. En ik ben nog steeds blij. Elke dag zoveel mensen aan de deur oplichten, ik zag het helemaal niet meer zitten. Meteen toen ik hier op de DVA kwam, zei ik: 'Ik wil geen weekendverlof. Ik wil binnen blijven, en door naar een afkick-kliniek'. Mijn kinderen hebben geen vader meer, want die is vlak voor ons huwelijk doodgestoken. Kreeg een mes midden in z'n hart, omdat hij de verkeerde aansteker van de bar pakte. En dan hun moeder ook nog kwijt? Ik zag eruit als een Aids-patient! Buiten ging ik langs de deuren en zei dat meneer X of mevrouw Y zo lang in de straat woonde, of dat een winkel vijftig jaar bestond en we dus een kado moesten kopen. Dan kreeg ik vijf gulden hier, zeven gulden daar. Zo kwam ik aan m'n geld voor heroïne. Die kadootjes kwamen nooit. Een eis van vijftien maanden klinkt lang, maar ik heb ook heel wat wijken en straten op mijn kerfstok. Ik ging gebruiken om af te vallen. Toen ik 28 was, woog ik I I 5 kilo. Ik had een vriend die dealer was, en ik dacht: 'Als ik nou een tijdje heroïne gebruik, val ik wel af.' Dat was veertien jaar geleden. Toen ik in Maastricht kwam, woog ik nog 47 kilo. pagina 108

7 Alice Fuldauer MARGREET: Waarom ik ben begonnen weet ik eigenlijk niet. Juist doordat ik altijd alleen afkickte, heb ik nooit de tijd gehad om uit te vinden waar het vandaan komt. Misschien ben ik gaan gebruiken omdat ik erg veel moeite heb met deze maatschappij. Er is zoveel mis, dat ik er helemaal niet bij wil horen. Sommige mensen leggen bommen, ik heb die bom op mezelf gegooid. LILA: Dit is de eerste keer dat ik met justitie in aanraking kom, en meteen de laatste keer. Zeker weten. Ik landde op Schiphol en werd aangehouden voor overtreding van de opiumwet. Ik dacht nog: 'Over een paar uur sta ik weer buiten'. Krijg ik een eis van drie jaar op grond van een telefoongesprek met m'n vriend! Volgens justitie ging dat over cocaïnesmokkel. Overal waar ik 'souveniers' of 'dingen' zei, hebben ze het woord 'cocaïne' ingevuld. Dat klonk als een bus. Hij dealde, maar dat wist ik niet. Ik heb nooit gedeald of gebruikt. Ik kijk wel uit. Ik heb drie kinderen. Ik wist wel dat er iets niet klopte, want dat werd me gezegd door anderen. Maar ik ben iemand die de dingen zelf wil zien voordat hij ze gelooft. Dus ik vroeg het hem zelf, maar kreeg nooit antwoord. Toen besloot ik niets meer met hem te maken te hebben en ben ik met de kinderen naar Curacao gegaan. Bij terugkomst ben ik aangehouden. Tijdens het proces heeft hij geen woord gezegd, terwijl hij de enige was die kon aantonen dat ik er niets mee te maken had. Hij heeft ook kinderen, maar zijn kinderen zijn bij hun moeder. Ik ben vader en moeder tegelijk en nu zijn mijn kinderen verspreid over familie in Suriname. In het begin belde ik ze drie keer per week, maar dat doe ik niet neer, want ik hoorde elke keer: 'Mamma, je zou toch maar even weggaan. Je zou ons toch weer ophalen?' Dit begrijpen ze niet. Ze denken dat ik ze in de steek heb gelaten. Dat is hard. Ik zit onterecht, maar ik denk dat alles in het leven een reden heeft. Dan zal het ook wel een reden hebben dat ik moet zitten. Maar hard is het wel. SIB: Dat komt doordat jij net als ik moeder bent. Ik heb ook kinderen. Eén van negen en één van twaalf jaar en dat is voor mij het ergste van het vastzitten. Ik zie ze twee keer per week: één uur op dinsdag en zaterdag een half uur. Dan vragen ze of ik met Moederdag thuis ben... MARISKA: Ik heb ook kinderen, maar die zie ik al vijfjaar niet meer. Toen ik die eerste keer vastzat, zei de Kinderbescherming dat ik absoluut niet meer met die vriend om mocht gaan. Ze zagen hem als de boeman waardoor ik in dit leven terecht ben gekomen. Dus toen ik vrijkwam, zag ik hem niet meer. Een halfjaar later had ik een vaste baan, een auto, woonde ik in een boerderijtje en was afgekickt. Clean. De kinderen zouden na de grote vakantie bij mij terugkomen. Dat is dus niet gebeurd. Mijn moeder was erachter gekomen dat ik toch nu en dan bij mijn vriend op bezoek ging, dus toen kreeg ik flink op m'n donder van haar. Ik werd kwaad, heb de auto gepakt en ben naar hem toegereden. Mijn familie heeft direct afstand van mij gedaan en kort daarna zijn de kinderen aan mijn ex-man toegewezen. Sindsdien ben ik toeziend voogd. Ik kan ze weer terugkrijgen, maar dan mag ik niet met m'n vriend omgaan, en dat is ook een verkeerde instelling. Want het is moeilijk iemand waarmee je zeven jaar samen bent en om wie je geeft aan de kant te zetten. We zijn vaker clean geweest en toch teruggevallen in dat oude patroon. Maar dit keer heb ik andere ideeën gekregen door die DVA. pagina 109

8 Nemesis essays - september 1995 Nu wil ik bewijzen dat wij het samen ook goed kunnen doen, en dan krijg ik de kinderen bij me terug. Hier hebben we een baby op de afdeling. In het begin vond ik dat heel erg moeilijk, nu helpt het me juist. EMMY: Met de Kinderbescherming heb ik nooit te maken gehad. Ik heb heel lang bij mijn ouders in de horeca gewerkt en gewoond. Toen vader overleed, hebben we de zaak verkocht en bleef ik gewoon thuis bij mijn kinderen. Mijn zoon woont nu bij mijn moeder. Mijn dochter zit in een pleeggezin van de Pinkstergemeente. ELENA: Mijn kinderen zijn nu bij mijn zuster hier. Het gaat helemaal niet goed. Kinderbijslag is niet genoeg, niet voor school, kleding, niks. Ik wil ze naar een goede school doen, maar de boeken zijn ook zo duur - ik weet niet meer hoe dit moet. De oudste is nu zestien, de jongste twee jaar. De laatste keer dat ik ze zag, was twee maanden geleden. Het transport kost veel geld. En als ik bel, zeggen ze soms: 'We hebben nog niet gegeten vandaag.' Dat is moeilijk. Ik heb hier elke dag warm eten... Ik kwam juist uit Santa Domingo naar Nederland om mijn kinderen een betere opvoeding te geven. In Santa Domingo was ik kapster, maar hier was het moeilijk om goed werk te vinden door de taal. Ik werkte bij een man, paste op zijn kinderen en hielp zijn vrouw in huis. Op een keer zei die meneer dat ik door de telefoon afspraken moest maken, want hij sprak helemaal geen Nederlands. Daar is het mee begonnen. Toen ik begreep waarom het ging, zei ik; 'Ik doe het niet. Dit is gevaarlijk.' En die meneer zei: 'Die Marokkaanse mensen zijn nog veel gevaarlijker. Misschien jou wel doodmaken of anderen.' En ik ben bang geworden. Het ging om zeven kilo cocaïne die ik voor die meneer moest verkopen. Ik maakte de afspraak, de cocaïne was van hem. Nu zegt die meneer dat het van mij was. Daarom krijg ik zoveel jaar. Ik heb nooit gebruikt. Voor dat werk in huis kreeg ik 200 of 150 gulden per week. Voor die telefoontjes heb ik nooit geld gekregen, nee. MARISKA: De kleintjes moeten vaak boeten. De groten blijven buiten schot. Er zijn veel bedreigingen binnen die drugswereld, hoor. Zeker voor vrouwen. Dan zeggen ze dat ze haar kinderen pakken, als ze niet... of haarzelf als ze niet... ELENA:... mijn man en ik zouden in Nederland een nieuw leven opbouwen. Wij zijn niet meer samen en ik zit nu al anderhalfjaar vast. MARGREET: Elena heeft zo'n straf niet verdiend, maar ik heb deze straf ook niet verdiend, geloof ik.. SIB: Ik denk dat niemand dat ooit zegt, 'ik heb het verdiend' je aanvaardt het niet... pagina no

9 Alice Fuldauer MARGREET: De reden waarom je in zo'n situatie terechtkomt, is dat je het pad bijster bent. En ik vind de gevangenis een absoluut verkeerde omgeving om tot de positieve kant van het leven te komen. Gevangenis als straf is de normale gang van zaken. Cocaïnesmokkel is een misdaad, maar dat voel ik zelf niet zo. Nog altijd niet. Welke straf ik wel rechtvaardig zou vinden? Dat weet ik niet, want ik ben sowieso tegen het hele systeem van gevangen zitten. Als mens kan ik me daar nog altijd niets bij voorstellen, wat daar voor goeds uit voort moet komen. Wat ik hier echt haat is het absolute gebrek aan flexibiliteit en termen als 'luchten, naar de arbeid en op transport.' Voor mij zijn dat woorden uit de jaren Mensen gaan niet op transport, die worden hooguit vervoerd. En luchten? Dat doe je met de was. LILA: Ik vind de bajes echt niks. Volgens mij wordt niemand beter van de gevangenis. In mijn geval hoef ik ook niets te leren, want ik heb niets misdaan. Ja, ik moet voortaan beter uitkijken met wie ik omga. LINDA: Voor mij is de gevangenis helemaal geen straf. Dit is een lekker veilige haven. Ik heb juist de grootste moeite met het vrijgelaten worden. Moet je de aanpassing die je eindelijk hebt geleerd direct afleren. Buiten moet je je eigen potje koken, voor jezelf opkomen en ingrijpen in situaties. Dan heb je het opeens voor het zeggen. Je moet weer naar je eigen woning, als je die hebt. Naar je familie, je vrienden en je hebt dat stempel 'ex-gedetineerde'. Die verschillen tussen binnen en buiten zijn zo groot, dat zijn zulke tegenpolen. De term resocialisatie bestaat wel, maar de praktijk is anders. Opeens zegt justitie: 'Je straf zit erop. Nu moet je gaan'. Waarheen, dat moet je zelf maar bekijken. Proefverlof helpt enigszins bij die overgang, maar niet genoeg. In mijn geval heb ik hulp nodig om buiten een kans te maken. MARGREET: In mijn werk begeleidde ik mensen zoals Linda. Mensen die als ze buiten geen daadwerkelijke begeleiding krijgen meteen weer terugvallen. Bij gebruikers als ons is dat echt in drie dagen bekeken. Ik heb afschrikwekkende voorbeelden gezien van mensen die de stap van gesloten naar buiten niet kunnen maken. Goeie gutten zeg... Mijn man, sinds m'n detentie ex-man, heeft viereneenhalf jaar gezeten. De problematiek waardoor hij kwam te zitten, verdubbelde alleen maar. Toen hij eruit kwam, was hij niet eens meer in staat de telefoon aan te nemen. Nee, hij zat niet voor drugs, hij zat voor moord, maar goed... Ik las eens dat de bedoeling van de gevangenis is om aan de maatschappij aangepaste mensen af te leveren. Maar als je hieruit komt, ben je anti-model alles. LINDA: Ik geloof dat er twee POI's, open inrichtingen voor vrouwen zijn. Dus dat wordt strepen. Spaanse vrouwen vallen af. Drugsverslaafden vallen af. Illegalen komen al helemaal niet in aanmerking, vluchtgevaarlijke vrouwen ook niet. En vrouwen die wel een verblijfsvergunning hebben, maar niet de Nederlandse nationaliteit evenmin. pagina ui

10 Nemesis essays - september 1995 LILA: Ik ben van de Antillen, maar ik heb de Nederlandse nationaliteit. Voor de POI kom ik niet in aanmerking, want ik zou vluchtgevaarlijk zijn, omdat ik zoveel heb gereisd. Belachelijk! Dus ik zit nog altijd op het Huis van Bewaring. Ze willen mij daar graag houden, omdat daar heel veel buitenlandse vrouwen zitten en ik voor hen als tolk functioneer. Ik had al op de gevangenisafdeling kunnen zitten, maar die zit vol. Zo erg is het niet, want ik help anderen graag. MARGREET: Maar op het HVB ben je slechter af. De vrouwen op de gevangenisafdeling krijgen 53 gulden per week voor hun werk. Wij de helft, terwijl we precies hetzelfde werk doen; automatjes maken. Dan houd ik zeventien gulden in de week over. Als ik verlof krijg, word dat een leuk weekeind. Soms heb je kleren nodig, dus zolang je op het HVB zit, ben je financieel helemaal afhankelijk van mensen buiten. LILA: En we mogen op het HVB geen bezoek zonder toezicht hebben. En zo'n BZT betekent heus niet alleen de wipkamer, maar ook eens apart met je moeder zitten. ELENA: En je krijgt minder bezoek. En de bezoektijd is korter. EMMY: En je moet er erg veel op cel zitten. LILA: Op het HVB is het meedoen aan de activiteiten of achter de deur. Op de gevangenisafdeling hoefje dan niet op cel. LINDA: Op de DVA zijn wij verplicht aan alle activiteiten mee te doen. We moeten sporten, meedoen aan de CREA, de arbeid en gespreksgroepen. Ik heb daarvoor gekozen. Je doet het voor jezelf en je wordt er alleen maar beter van. De introductiegroep mag absoluut geen contact met andere afdelingen hebben. Want als ze op die afdelingen drugs willen hebben, laten ze bezoek komen en heb je zo drugs binnen. Dat is een kat en muis spel tussen het personeel en de gedetineerden. Als je wint, zit je te gebruiken op je kamer. Verlies je, dan ben je de lul en moet je een paar dagen op cel. MARISKA: Er zijn drie fasen op de DVA. Tijdens de introductie-fase mag je niks. In fase twee mag je aangeven wat je zelf wilt en mag je wel met andere afdelingen praten en luchten. Maar op een disco-avond moet ik het contact afbreken met vrouwen van andere afdelingen en uitleggen waarom ik niet met ze kan praten. Want als er iets gebeurt, dan mogen alle dertien vrouwen van mijn afdeling niet meer naar de discoavond. Je tekent voor je gedrag. In het begin dacht ik: 'Wat een flauwekul, die gespreksgroepen. Het lijkt het Pieter Baan Centrum wel.' Maar het werkt goed. LINDA: Het werkt prima. Ik zit nu in fase drie en volg een studie MBO Activiteitenbegeleiding. Ik leer de basis van de creativiteit. In plaats van de arbeid help ik vrouwen op de CREA. Daar leer ik anderen stimuleren. Die DVA kost veel geld, want we hebben veel extra begeleiding en drie urinecontrole's per week, maar volgens mij is dit een straf die helpt. Mij tenminste wel. pagina 112

11 Alice Fuldauer MARISKA: Mij ook. Ik zit er nu anderhalve maand en ik heb er heel veel aan. Dit is echt de eerste keer dat ik iets aan mijn detentie heb. Buiten wil ik nu proberen clean te blijven. In bepaalde steden bestaan Escape-programma's, dan word je begeleid bij het zoeken naar een woning, werk en leer je met geld omgaan. Daar ben ik nu bij ingedeeld. Het lastige is alleen dat het trefpunt het Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs is. Daar kom je dus direct weer de gebruikers uit dat sceentje tegen. Dat kan moeilijk worden. Want als ik straks buiten ben, heb ik behalve die scène waar ik juist van moet wegblijven, niemand. LILA: Mijn familie steunt mij wel, maar een broer is arts, de ander ingenieur en een zuster zit in de politiek. Detentie hoort niet bij de familie. Ze willen mijn kinderen ook niet vertellen dat ik zit. Ik leerde ze ook altijd: 'Als je stout bent, ga je naar de gevangenis'. Nu zit mamma er zelf. MARISKA: Wat ik zo erg vind, is dat niet alleen de vader of de moeder worden gestraft, maar de kinderen ook.. SIB: Precies, niet alleen ik krijg de straf. Mijn man en kinderen worden er ook voor gepakt. De hele tijd loop ik met haatgevoelens: wat wordt mijn kinderen aangedaan?! Die vent loopt gevaar als ik hieruit kom. Ik weet nu hoe het in de bajes is. Als ik terugkom voor moord, zou ik geen schuldgevoelens hebben. Dan heb ik mijn gram gehaald. Dan zit ik voor iets dat ik heb gedaan. Hier word ik crimineel. Want zodra ik buitenkom, ben ik een crimineel. MARISKA: Mijn leven bestaat de laatste zes jaar uit criminaliteit om dope te kunnen kopen, maar ik vind mezelf toch geen crimineel. EMMY: Ik voel mezelf geen crimineel, maar ik ben wel een oplichtster. Dat is een groot verschil. Iemand die moordt, een ander doodsteekt, de zware misdaad, dat vind ik crimineel. Daar val ik niet onder. LINDA: Buiten vertoon ik crimineel gedrag, maar dat heeft met mijn drugsverslaving te maken. Zonder drugs ben ik totaal geen crimineel. LILA: Crimineel? Ik zeker niet. ELENA: Ik vind dat ik niet goed ben voor mijn kinderen, maar crimineel, nee. SIB: Er wordt altijd gezegd dat deze gevangenissen een paradijs zijn. Ze zien er goed uit, maar het is echt geen paradijs. Het ergste is dat je geen privé-leven meer hebt. Alles wordt gecontroleerd, elke brief of kaart wordt gelezen. In Turkije is er op feestdagen bezoek voor hele dagen. Als je het eten van de gevangenis niet wilt, mag je familie elke dag eten brengen. Als je elke dag bezoek wilt, krijg je elke dag bezoek. Er is geen luxe, maar dat systeem zou ik echt liever willen. pagina 113

12 Nemesis essays - september 1995 MARGREET: Ja ja, ik heb elf maanden geknokt om in Nederland te mogen zitten. Dat zegt genoeg. Ik kan geen mens de Duitse gevangenis aanbevelen. Een broodje kaas in Duitsland? Vergeet het maar! Een keer in de maand eten van buiten? Ben je mal! Bezoek? Een keer in de twee weken een half uur. Luchten? Op een luchtplaats vol modder. Arbeid is daar werkelijk verplicht. Er zijn geen telefoons. Ik heb drie maanden zonder TV en radio gezeten. De winkel is een keer per maand open. Daar kon ik na veertien maanden een longarts bezoeken. Het transport van Frankfurt naar de Nederlandse grens duurde zeven dagen, dat was echt een veetransport. Er was zoveel meer agressie in die gevangenis dan hier. Ook tegen de bewaking, want je zet geen stap zonder zo'n engerd met een machinepistool. Je wordt aangesproken met 'mevrouw' en zegt 'meneer'. Ik keek hier echt m'n ogen uit. Dit is een gouden kooitje, maar het blijft wel een kooitje. LILA: Toen we nog in het noodgebouw zaten, hadden we veel meer vrijheid. Doordat de mannen zijn gekomen, worden wij gedupeerd. Vroeger was de sportzaal en de CREA alleen voor ons. Tweederde van de tijd is het nu voor de mannen. Al onze activiteiten zijn gekort. Vroeger konden wij gewoon naar CREA wandelen, nu moeten we altijd met personeel lopen. Als het zo moet, ben ik niet voor gemengde detentie. LINDA: Als wij vluchtgevaarlijk waren, hadden wij vanuit het noodgebouw zo het boerenland in kunnen lopen en de trein kunnen pakken. Dat deed niemand. LILA: NU DE MANNEN KOMEN, WORDT HET PAS ECHT EEN GEVANGENIS. D.V.A. - drugsvrije afdeling Piwster/piwer - bewaarster/bewaarder H.V.B. - Huis van Bewaring pagina 114

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

Vanjezelfhouden.nl 1

Vanjezelfhouden.nl 1 1 Kan jij van jezelf houden? Dit ontwerp komt eigenlijk altijd weer ter sprake. Ik verbaas mij erover hoeveel mensen er zijn die dit lastig vinden om te implementeren in hun leven. Veel mensen willen graag

Nadere informatie

Take a look at my life 9

Take a look at my life 9 Take a look at my life 9 Verslaafd aan foto,s maken. Elke dag weer mijn mobiel uit me zak halen en foto,s maken van de dingen die ik mee maak of tegenkom. Er zijn al zoveel mensen die gebruik maken van

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Openingstekst: (Door een ouder en kind) A. Zeg zou jij het licht aandoen? Je moet opschieten, want het is bijna tijd. Dadelijk

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Wie is dat? thema. Hoe heet jij? Ik weet het niet! Beatriz. Marco. Hallo, ik heet Jürgen. Dag mevrouw. Dag meneer. Hoi! Ik heet Bushra. En jij?

Wie is dat? thema. Hoe heet jij? Ik weet het niet! Beatriz. Marco. Hallo, ik heet Jürgen. Dag mevrouw. Dag meneer. Hoi! Ik heet Bushra. En jij? thema 1 Ik weet het niet! 1 Hoe heet jij? Beatriz Hoe heet jij? Ik heet Jürgen. Dag meneer. Dag mevrouw. Hallo, ik heet Jürgen. Hoi! Ik heet Bushra. En jij? Jürgen, dit is Lei San. Leuk met je kennis te

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7)

Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Liturgie aangepaste dienst Baflo, 28-09-14 om 14.30 uur Thema: In kruiken en kannen (2 Koningen 4:1-7) Welkom en mededelingen a. Opw. 334 Heer, uw licht en uw liefde schijnen b. Opw. 88 Een rivier vol

Nadere informatie

Woorden en Beelden voor Kinderen

Woorden en Beelden voor Kinderen Woorden en Beelden voor Kinderen Mama en Aaron waren 1 jaar gelukkig samen toen ze een zoontje kregen, Nico. Toen Nico 1,5 jaar was besloten mama en Aaron om niet meer bij elkaar te blijven omdat ze veel

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Thema Kinderen en school. Lesbrief 19. Samen naar de bibliotheek

Thema Kinderen en school. Lesbrief 19. Samen naar de bibliotheek www.edusom.nl Thema Kinderen en school. Lesbrief 19. Samen naar de bibliotheek Taban gaat met zijn dochter voor het eerst naar de bibliotheek. Hij schrijft haar in bij de bibliotheek. Daarna laat Soumiya

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

Publiekstekst Wet investeren in jongeren

Publiekstekst Wet investeren in jongeren Publiekstekst Wet investeren in jongeren Juni 2009 Deze publicatie is gemaakt door Stimulansz in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stimulansz spreekt haar dank uit aan alle

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit Wat vind jij daar van? nou Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit De Rutgers Nisso Groep ontwikkelt in opdracht van ZonMw een website voor en met jongeren met een Turkse, Marokkaanse

Nadere informatie

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking.

Voor onze broers en zussen met een verstandelijke beperking. Hoe je hier mee om wilt gaan? Zou het in de vorm van een aantal lessen doen Uit het verhaal kun je zelf vragen bedenken voor een bespreking met de catechisanten. Zie dit als een aanzetje Ben ik iets vergeten

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Groep 5 A. De kinderen uit de klas hebben verhalen geschreven over Sinterklaas en zwarte piet. Zwartepiet in Spanje doet alles andersom.

Groep 5 A. De kinderen uit de klas hebben verhalen geschreven over Sinterklaas en zwarte piet. Zwartepiet in Spanje doet alles andersom. Groep 5 A Juffrouw Helma & Juffrouw Monique De kinderen uit de klas hebben verhalen geschreven over Sinterklaas en zwarte piet. Zwarte piet zat pakjes in te pakken. Zwartepiet in Spanje doet alles andersom.

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

ANALYSIS van interviews met dak- en thuisloze jongeren NEDERLAND. Samenvatting van belangrijkste uitkomsten

ANALYSIS van interviews met dak- en thuisloze jongeren NEDERLAND. Samenvatting van belangrijkste uitkomsten ANALYSIS van interviews met dak- en thuisloze jongeren NEDERLAND 1. 17 interviews 2. Leeftijd van 16 tot 25 3. 59% was jongen en 41% meisje Samenvatting van belangrijkste uitkomsten 4. 41% noemen als etniciteit

Nadere informatie

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014

Onderzoek: Armoede. Publicatiedatum: 6-3- 2014 Onderzoek: Armoede Publicatiedatum: 6-3- 2014 Over dit onderzoek Het onderzoek is een driehoeksmeting bestaande uit een online enquête met zowel open als gesloten vragen, en een asynchrone online focusgroep

Nadere informatie

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen 5. Overtuigingen Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen Een overtuiging is een gedachte die je hebt aangenomen als waarheid doordat ie herhaaldelijk is bevestigd. Het is niet meer

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Enge mannen en. Je hebt nu al een tijdje aan je Bedtijdplan gewerkt.

Enge mannen en. Je hebt nu al een tijdje aan je Bedtijdplan gewerkt. niet durven slapen-bw-druk:bed 5/7/10 1:25 PM Pagina 60 HOOFDSTUK ZEVEN Enge mannen en monsters Je hebt nu al een tijdje aan je Bedtijdplan gewerkt. Waarschijnlijk val je al sneller in slaap, dichter bij

Nadere informatie

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar..

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. (gedicht) Kinderen met verslaafde ouders Even voorstellen. Verslag van het Voorjaarsfeest 28 Mei Budgetrecept van Hinke Buitenveldertgroep - Hoogeveen Contactgegevens

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn

Stufe 1. Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn Stufe 1 i1 Kreuzen Sie die richtige(n) Lösung(en) an. 1. Waar kom je a) van. b) vandaan. c) vandaag. 2. u Duitse? a) Bent b) Ben c) Zijn 3. heet jij? a) Wie b) Wat c) Hoe 4. Hoe gaat het met? a) jou b)

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel.

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel. Lotte heeft Luizen Buiten is het koud. Er vallen dikke druppels uit de bomen en de wind blaast hard door de straat. Lotte loopt hand in hand met opa Generaal over het schoolplein. Ze moest eerder van school

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking

Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking DC 72 Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking Dit thema is een bewerking van het krantenartikel uit NRC Handelsblad Vroeger een debiel, nu een delinquent. In dit artikel zegt

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs

André Rouvoet ChristenUnie. Foto: Marie Cecile Thijs Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 9 juni. Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks ook

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

Thema Kinderen en school. Lesbrief 19. Samen naar de bibliotheek

Thema Kinderen en school. Lesbrief 19. Samen naar de bibliotheek Thema Kinderen en school. Lesbrief 19. Samen naar de bibliotheek Taban gaat met zijn dochter voor het eerst naar de bibliotheek. Hij schrijft haar in bij de bibliotheek. Dan laat Soumiya aan Taban en Ama

Nadere informatie

Het thema van deze les is Op zoek naar werk. Dit is les 7 Beginners. Werk vragen in een winkel.

Het thema van deze les is Op zoek naar werk. Dit is les 7 Beginners. Werk vragen in een winkel. Tekst Audio Les 7 /m 11 Radio Amsterdam Les 7 Beginners. Werk vragen in een winkel. Track 1 Jingle Track 2 Het thema van deze les is Op zoek naar werk. Dit is les 7 Beginners. Werk vragen in een winkel.

Nadere informatie

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014 Enquete resultaten Normen en Waarden 214 Deze enquête is afgenomen in de derde en vierde klas op de middelbare school de Guido de Bres in Amersfoort. Dit zijn de statistieken van de anwoorden die de leerlingen

Nadere informatie

Wie ben jij? HOOFDSTUK 1 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik... Paula. a heet b naam. 2... kom je vandaan? a Hoe b Waar

Wie ben jij? HOOFDSTUK 1 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik... Paula. a heet b naam. 2... kom je vandaan? a Hoe b Waar 5 5 HOOFDSTUK 1 Wie ben jij? WOORDEN 1 1 Ik... Paula. a heet b naam 2... kom je vandaan? a Hoe b Waar 3 Ik ga... mijn vriend naar het restaurant. a uit b met 2 1 Mijn... is Derek. a huisnummer b naam 2

Nadere informatie

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail. 't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.com Het aapje en de sleutels Er was eens een man en die had de sleutels

Nadere informatie

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar!

Dit is het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie. Dit vindt de ChristenUnie belangrijk voor Nederland. Lees maar! Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering. Op 12 september Jij kunt ook kiezen. Stemmen noemen we dat. Als je stemt, kies je voor de politieke partij die jij het beste vindt. Jij kunt straks

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 12/11/14 1 LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 1. (lezen) Ik.... een lange tekst. 2 Hij.... een moeilijk boek. 3. Zij.... een gemakkelijk tekstje. 4..... jullie veel? Ja, wij.... graag kinderboeken.

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

Stichting Mama Alice

Stichting Mama Alice Straatkinderen Je bent thuis een extra zorg want je schoolgeld kan niet betaald worden. Er is geen geld voor eten. s Avonds word je de straat opgestuurd en je mag pas thuis komen als je geld verdiend hebt

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

WIJ en jij Wet investeren in jongeren

WIJ en jij Wet investeren in jongeren Ik heb een WW-uitkering. Krijg ik een werkleeraanbod? Je krijgt pas een werkleeraanbod als je WW-uitkering is afgelopen. Zolang je een WW-uitkering krijgt, geldt voor jou de sollicitatie- en reintegratieplicht

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Het is herfst in de poppenkast. door Nellie de Kok

Het is herfst in de poppenkast. door Nellie de Kok Het is herfst in de poppenkast door Nellie de Kok 1 Het is herfst in de poppenkast door Nellie de Kok Samenvatting Jan en Katrijn gaan naar het bos om spullen te zoeken voor de herfsttafel. Als Jan in

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser Kom erbij Kom erbij, want ik wil je iets vertellen, het is heel bijzonder, dus luister allemaal. Ik ken honderdduizend prachtige verhalen, maar dit is echt het mooiste van allemaal. Het gaat over twee

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 16. Herhaling thema.

Thema Op het werk. Lesbrief 16. Herhaling thema. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 16. Herhaling thema. Wat leert u in deze les? De woorden van les 12, 13, 14 en 15. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag

Nadere informatie

Gelezen: Deuteronomium 6: 1-9 en Johannes 13:31-35

Gelezen: Deuteronomium 6: 1-9 en Johannes 13:31-35 Vijfde zondag van Pasen, 24 april 2016 in de Martinikerk Aan deze dienst werkte Allart Dijkstra mee die in onze gemeente stage loopt. Ds Jan Willem Nieboer Gelezen: Deuteronomium 6: 1-9 en Johannes 13:31-35

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Dag! kennismaken. Ik ben Eric.

Dag! kennismaken. Ik ben Eric. Vocabulaire Oefening 1 Woordweb Dag! Waar kom je vandaan? groeten Goedemorgen! de ontmoeting Hoe heet je? kennismaken Hoi! mensen Hallo! Ik ben Eric. nieuw Ik kom uit Engeland. Hallo, ik ben Mila. Ik ben

Nadere informatie

Verslag les 4 De Wilgenstam kleutergroep 1/2C Thema van de filosofielessen: ik

Verslag les 4 De Wilgenstam kleutergroep 1/2C Thema van de filosofielessen: ik Verslag les 4 De Wilgenstam kleutergroep 1/2C Thema van de filosofielessen: ik Wie weet er wat we vorige keer hebben gedaan? Kees: Hoe groot je bent. En jezelf getekend, hoe groot je denkt dat je bent

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie