HERNIEUWBARE WATERSTOF GENERATIE WATERSTOFNET CONGRES, HELMOND RUBEN LIETEN, IMEC

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HERNIEUWBARE WATERSTOF GENERATIE WATERSTOFNET CONGRES, HELMOND RUBEN LIETEN, IMEC"

Transcriptie

1 HERNIEUWBARE WATERSTOF GENERATIE WATERSTOFNET CONGRES, HELMOND RUBEN LIETEN, IMEC

2 HERNIEUWBARE BRANDSTOFFEN Hernieuwbare brandstoffen? - Hoge energie dichtheid (H 2 : 10 x beter dan batterijen) - Toepassingen: transport, mobiele toepassingen, Waarom waterstof? - Waterstof: H 2 O H 2 + 1/2O 2 Proper! Fuel cell Battery system patented by Apple Huidige productie kost - 4 $/gallon benzine equivalent via CH 4 reforming Cfr. 2 $/gallon benzine - Met zonneenergie: 12 $/gallon benzine equivalent productiekost hernieuwbare H 2 moet omlaag 2

3 OVERZICHT 1. Introductie IMEC Energie activiteiten 2. Hernieuwbare H 2 generatie met electrolyse PV + electrolyzer (indirect): demo Directe fotoelectrolyse: onderzoek 3

4 SILICIUM PHOTOVOLTAICS 30 jaar ervaring in zonnecel R&D Verbreding van cel ontwikkeling naar materialen, modules and PV systemen Focus op industriele processen voor hoge efficientie zonnecellen in 3 gebieden 1000 m² state of the art pre-pilot line IMEC 4

5 DUNNE FILM PHOTOVOLTAICS Solliance R&D partnership op dunne film PV R&D in Eindhoven-Leuven-Aachen driehoek Organische zonnecellen (OPV) Dun, flexibel, semi-transparant, printbaar Verbeteren efficientie (~9%), reliabiliteit, productie kost CZTS zonnecellen als alternatief voor CIGS ~10% efficientie Multi-junctie toepassingen IMEC 5

6 IMEC ENERGIE ACTIVITEITEN Batterij onderzoek - Integratie dunne film batterijen en electronica Licht gevende diodes - GaN op 200 mm silicium substraten: kost besparing Hoog vermogen electronica - Hernieuwbare electriciteit - Elektrische wagens IMEC 6

7 OVERZICHT 1. Introductie IMEC Energie activiteiten 2. Hernieuwbare H 2 generatie met electrolyse PV + electrolyzer (indirect): demo Directe fotoelectrolyse: onderzoek 7

8 OVERZICHT 1. Introductie IMEC Energie activiteiten 2. Hernieuwbare H 2 generatie met electrolyse PV + electrolyzer (indirect): demo Directe fotoelectrolyse: onderzoek mogelijkheden demonstreren van hernieuwbare H 2 demonstreren fotoelectrolyse als innovatieve methode 8

9 HERNIEUWBARE H 2 GENERATIE Turner, J et al., International Journal of Energy Research 32 (2008) Water fotoelectrolyse is één van de vele manieren om hernieuwbare H 2 te bekomen 9

10 HERNIEUWBARE WATERSTOF Waterstof via PV + electrolyzer: demo Productie efficientie? - Electrolyzer: max 80% - Si PV: 20% max 16% zon-naar-h 2 efficientie - III-V PV: 40% max 32% zon-naar-h 2 efficientie (12 $/gallon benzine equiv. vs. 2$/gallon benzine) Opslag efficientie? - Hangt af van opslaghoeveelheid en methode (10 x betere energie dichtheid dan batterijen) Fuel cell efficientie? - max 60 % PV Electrolyzer H 2 Applications Fuel cell 10

11 WATERSTOF ZONNEVOLGER ~ 1m 2 Mirrors Si PV panels (14% at 1 sun) Electrolyzer (21%) Zonnevolger Fuel cell (54%) H 2 opslag 11

12 CONTROLE SOFTWARE Demo Hoge school Zuyd 12

13 OVERZICHT 1. Introductie IMEC Energie activiteiten 2. Hernieuwbare H 2 generatie met electrolyse PV + electrolyzer (indirect): demo Directe fotoelectrolyse: onderzoek 13

14 DIRECTE FOTOELECTROLYSE = zonnecel en electrolyzer gecombineerd Halfgeleider materiaal + licht fotostroom Fotostroom + H 2 O H 2 en O 2 aan oppervlak Goedkoper en efficienter dan indirecte methode (PV + electrolyzer) 14

15 UITDAGINGEN 12-16% efficientie aangetoond door NREL voor InGaP tandem cel Levensduur beperkt tot 100 uur Hoge kost = Corrosie beperken - Material keuze: stabiel + p-type - Electrolytische oplossing - Beschermlaag - Materiaal keuze - Nanopatterning - Materiaal keuze - Productiemethode - Onderhoud 15

16 FOTOELECTROLYSE ONDERZOEK Efficientie Directe band gap III-Nitrides Nanopatterning - Oppervlakte x ~ μm fotostroom +80% * * W. J. Tseng et al., ECS Electrochemistry Letters 2, H51 (2013) 16

17 FOTOELECTROLYSE ONDERZOEK Productie kost 1. MOCVD productie (200 mm) Ni 1. Self-assembled metaal masker voor nanopatterning 250 nm SiO 2 GaN ETS GaN Si 1μm 1 μm * W. J. Tseng et al., Applied Physics Letters 101, (2012) 17

18 FOTOELECTROLYSE ONDERZOEK Levensduur Focus op stabiele materialen III-Nitrides Electrolytische oplossing (ph, ionen, ) P-type materialen * H 2 generatie aan oppervlak Extra beschermlaag (enkele atoomlagen) - Atomic layer deposition (ALD): oxides - Diamond (Universiteit Gdansk) 3 nm TiO 2 diamond GaN 1μm * R. R. Lieten,et al. Journal of Physics D: Applied Physics 44, (2011) 18

19 VOORUITZICHT Uitdagingen fotoelectrolyse - Efficientie vs. Levensduur vs. Kostprijs Doorbraak op vlak van corrosie noodzakelijk ontwikkeling beschermlaag verbeteren van materiaalkwaliteit ontwikkeling nieuwe materialen 19

20 ACKNOWLEDGEMENTS TEAM acknowledgment: Geert Doumen, Peter Tseng, Johan Dekoster, Willem van de Graaf, Mohan Paladugu, Philippe Vereecken, Gustaaf Borghs, Jyotirmoy Chatterjee, Yves Mols, Quanbao Ma, Michiel Theunis, Pieter Claes, Jan Genoe, Bruno Baert, Stefan Degroote, Bram Sijmus, Maarten Leys AGC voor zonnespiegels 20

21 FOR MORE INFORMATION CONTACT

22 IMEC PV RESEARCH /Wp reductie is de aandrijving 2 technologie groepen Efficiency target 30 % - 20 % - 10 % < 0.5 Cost( /Wp) on module level

23 IMEC BATTERIJ ONDERZOEK to investigate interfaces and develop material combinations 3 3D thin-film battery devices 1 Planar thin-film platform current collector ANODE Electrolyte CATHODE current collector 2 Composite electrolytes Transfer of learning to ceramic batteries Ultra-fast charging flexible thin batteries 0.01S/cm electrolyte material (thin films and pellets) IMEC 23

24 SOLUTION-RELATED CORROSION MORPHOLOGY Water oxidation, corrosion/passivation at the photoanode (n-gan) during photoelectrolysis Acid: nanopores and whiskers Alkaline: plane selected ph = 2 ph = 14 24

Visionair Scenario PV

Visionair Scenario PV Visionair Scenario PV Nanotechnologie &PV:een toekomstvisie Jean V. Manca Universiteit Hasselt-IMEC./IMOMEC jean.manca@uhasselt.be Heusden-Zolder, 11 mei 2012 De toekomst van zonnecellen De Tera-Watt uitdaging

Nadere informatie

One size fits all? Ontwikkeling zonnestroomtechnologie. Wim Sinke ECN Zonne-energie, TKI Solar Energy & European Photovoltaic Technology Platform

One size fits all? Ontwikkeling zonnestroomtechnologie. Wim Sinke ECN Zonne-energie, TKI Solar Energy & European Photovoltaic Technology Platform One size fits all? Ontwikkeling zonnestroomtechnologie Wim Sinke ECN Zonne-energie, TKI Solar Energy & European Photovoltaic Technology Platform Here comes the SUN Amsterdam 4 juni 2014 www.ecn.nl One

Nadere informatie

Glas-Glas panelen, de nieuwe standaard voor PV. Paul de Jong 16 april 2015

Glas-Glas panelen, de nieuwe standaard voor PV. Paul de Jong 16 april 2015 Glas-Glas panelen, de nieuwe standaard voor PV Paul de Jong 16 april 2015 Inhoud Achtergrond EXASUN Visie Technologie gericht op extreme betrouwbaarheid Waarom glas-glas? Waarom MWT? BLACK GLASS X60-BG285

Nadere informatie

MONO-, POLY-, OF DUNNE FILM PANELEN?

MONO-, POLY-, OF DUNNE FILM PANELEN? MONO-, POLY-, OF DUNNE FILM PANELEN? LEER ALLES OVER DE VERSCHILLEN. BNRG Distribution. Paul van Deursen Zonnepanelen zetten (zon)licht om in elektriciteit. Het zonnepaneel is dus een onmisbaar onderdeel

Nadere informatie

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Zonnecellen 2.0 Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Innovatiereis 0-energieomgeving De toekomst van zonne-energie Oktober 2013 3 Inhoud Commerciële haalbaarheid Zonne-cellen 2.0 Smart grid Rexel Nederland

Nadere informatie

Inventarisatie innovatieve PV-technologieën

Inventarisatie innovatieve PV-technologieën Inventarisatie innovatieve PV-technologieën Eerste, tweede en derde generatie zonnestroomtechnologieën in vogelvlucht Stichting Zonne-energie Wageningen Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO - KNAW)

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting De wereldpopulatie verbruikt steeds meer energie. Momenteel wordt deze energie vooral geleverd door fossiele brandstoffen. Een groot nadeel van fossiele brandstoffen is dat hun aanwezigheid

Nadere informatie

NEKOVRI 22 SEPTEMBER 2015 Jan-Jaap van Os MSc.

NEKOVRI 22 SEPTEMBER 2015 Jan-Jaap van Os MSc. Het echte rendement van uw zonnepanelen NEKOVRI 22 SEPTEMBER 2015 Jan-Jaap van Os MSc. AGENDA Zonne-installaties Zonnepanelen, opbouw en verschillen Opgewekte zonnestroom Paneel vermogen Degradatie Performance

Nadere informatie

Light trapping in thin-film solar cells using dielectric and metallic nanostructures M. van Lare

Light trapping in thin-film solar cells using dielectric and metallic nanostructures M. van Lare Light trapping in thin-film solar cells using dielectric and metallic nanostructures M. van Lare Photovoltaica is een duurzame en schone bron van energie en de zon levert meer dan genoeg energie om photovoltaica

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Opschaling van Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Projectleider IEA PVPS Task 15 Onderzoeker BIHTS / Zuyd Hogeschool 18 november 2015 Develop fundamental Knowledge

Nadere informatie

Zonnestroom: prepare(d) for impact

Zonnestroom: prepare(d) for impact Zonnestroom: prepare(d) for impact Wim Sinke ECN Zonne-energie, TKI Solar Energy, Universiteit van Amsterdam en European Photovoltaic Technology Platform Duurzame Vecht Breukelen 21 maart 2013 www.ecn.nl

Nadere informatie

Zonne-energie van niche naar impact

Zonne-energie van niche naar impact Zonne-energie van niche naar impact Kansen en uitdagingen van grootschalige zonnestroom Wim Sinke ECN Solar Energy, UvA, TKI Solar Energy & European Photovoltaic Technology Platform Solar PV 2050 Power

Nadere informatie

Diffusie Proces in Silicium

Diffusie Proces in Silicium Diffusie Proces in Silicium Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B B-3590 Diepenbeek www.khlim.be/~jgenoe Diffusie process in Silicium 1 In dit deel bespreken we de verschillende technologische

Nadere informatie

PV toegepast in de gebouwschil

PV toegepast in de gebouwschil PV toegepast in de gebouwschil Workshop 12 April 2011 Derde Limburgse Dag van de Nieuwe Energie Zeger Vroon Inhoud Wie is Zeger Vroon? Waarom zonne-energie? Wat is de status van PV/zonne-energie? Wat is

Nadere informatie

prijs PV-module (2009; $/W) 100 10 1979 c-si 2007 kristallijn silicium dunne films trend silicium trend dunne films tekort aan polysilicium dunne film 2009 2009 1 1 10 100 1.000 10.000 100000 1.000.000

Nadere informatie

GESCHIEDENIS VAN DE ZONNECEL de vroege dagen

GESCHIEDENIS VAN DE ZONNECEL de vroege dagen de vroege dagen 1839 Edmond Becquerel ontdekt dat metaalplaatjes in een geleidende vloeistof onder belichting een spanning en een stroom leveren: het fotovoltaïsch (PV) effect. Comptes Rendues 6 (1839)

Nadere informatie

Leuvens Onderzoekscentrum Duurzame Aarde Thema: Zonnig Vlaanderen Het gebruik van zonne-energie in Vlaanderen

Leuvens Onderzoekscentrum Duurzame Aarde Thema: Zonnig Vlaanderen Het gebruik van zonne-energie in Vlaanderen Leuvens Onderzoekscentrum Duurzame Aarde Thema: Zonnig Vlaanderen www.kuleuven.be/lsue Coördinator: Gerard Govers Contactpersoon: Sofie Bruneel K.U.Leuven Energie-instituut: http://www.kuleuven.be/ei/

Nadere informatie

Soorten brandstoffen en aandrijvingen. Alternatieve Brandstoffen. Alternatieve Brandstoffen. Enkele voorbeelden. Alternatieve aandrijvingen

Soorten brandstoffen en aandrijvingen. Alternatieve Brandstoffen. Alternatieve Brandstoffen. Enkele voorbeelden. Alternatieve aandrijvingen Soorten brandstoffen en aandrijvingen WATT Roadshow wagens, alternatieve transportmiddelen en technologie De voor- en nadelen van WATT-voertuigen Prof. Joeri Van Mierlo Conventionele brandstoffen Benzine,

Nadere informatie

Rendabele zonnecellen maken met dunne-film techniek

Rendabele zonnecellen maken met dunne-film techniek Rendabele zonnecellen maken met dunne-film techniek Winter 2009-2010: voor het eerst in jaren sneeuwt het flink in Nederland. We praten over superrendabele zonnecellen met Gertjan Bögels en John Schermer

Nadere informatie

Hoger rendement voor organische zonnecellen

Hoger rendement voor organische zonnecellen Resultaten en bevindingen van project Hoger rendement voor organische zonnecellen Dit rapport is onderdeel van de projectencatalogus energie-innovatie. Tussen 2005 en 2011 kregen ruim 1000 innovatieve

Nadere informatie

De vijf invloedrijkste fotonica-toepassingen

De vijf invloedrijkste fotonica-toepassingen Deze week organiseerde de Vrije Universiteit Brussel een De vijf invloedrijkste fotonica-toepassingen congres over de recente ontwikkelingen in fotonica: Spie Photonics Europe. Fotonica heeft alles te

Nadere informatie

Geef je toekomst kleur!

Geef je toekomst kleur! Geef je toekomst kleur!... Het wordt tijd om positief te denken... Bewezen kwaliteit, innovatie, technologie en betrouwbaarheid van onze zonnepanelen. Wij zijn de toekomst, op weg naar u. Alternatief.

Nadere informatie

Alles over Building Integrated PV (BIPV)

Alles over Building Integrated PV (BIPV) Alles over Building Integrated PV (BIPV) Menno van den Donker & Minne de Jong Solar Energy Application Centre, www.seac.cc Over ons en over SEAC Menno van den Donker Nuon Helianthos Flexible thin film

Nadere informatie

René Janssen. Alumnidag 2012 Eindhoven, 21 april 2012

René Janssen. Alumnidag 2012 Eindhoven, 21 april 2012 Polymere zonnecellen René Janssen Alumnidag 2012 Eindhoven, 21 april 2012 Hèt probleem van de 21e eeuw: Energie 2010 6.5 Miljard mensen gebruiken ~12 TW ~ 2 kw/persoon 2050 8-10 Miljard mensen gebruiken

Nadere informatie

Hoogrendement Zonnecellen Concepten voor de volgende generatie cellen

Hoogrendement Zonnecellen Concepten voor de volgende generatie cellen Hoogrendement Zonnecellen Concepten voor de volgende generatie cellen John Schermer Applied Materials Science Radboud Universiteit Nijmegen Inhoud Wat krijgen we van de zon? De c-si PV benchmark III-V

Nadere informatie

FOTOVOLTAISCHE ZONNE-ENERGIE BIJ BEDRIJVEN INFOBROCHURE

FOTOVOLTAISCHE ZONNE-ENERGIE BIJ BEDRIJVEN INFOBROCHURE FOTOVOLTAISCHE ZONNE-ENERGIE BIJ BEDRIJVEN INFOBROCHURE Waarom gebruik maken van zonne-energie? Fotovoltaïsche systemen produceren een vorm van duurzame energie door zonlicht in één stap om te zetten in

Nadere informatie

Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën

Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën Studiedag elektrische wagens en laadpalen 31 mei 2012 Overview Mobimix.be? Duurzaam vlootbeheer? Technologie Milieuprestaties Financieel Conclusies + vragen Overview

Nadere informatie

Maak optimaal gebruik van uw dak. lnvesteer in zonne-energie met SunPower

Maak optimaal gebruik van uw dak. lnvesteer in zonne-energie met SunPower Maak optimaal gebruik van uw dak lnvesteer in zonne-energie met SunPower Hoe werkt het? Verhoog uw inkomsten met zonne-energie 1 SunPower-zonnepanelen Tot voor enkele jaren was een investering met het

Nadere informatie

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland Jan Schouten Quality Safety Environmental care A company driven by strong core values CO 2 -neutrale productie Eerste 100 % CO 2 -neutrale truckfabriek in Gent Windenergie, zonne-energie, biobrandstoffen

Nadere informatie

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Partners TNO is een onafhankelijk kennis instituut met meer dan 80 jaar ervaring in technologie

Nadere informatie

dirk.vanderzande@uhasselt.be Zonne-energie vangen met plastics: Polymeren voor een nieuwe generatie fotovoltaïsche cellen

dirk.vanderzande@uhasselt.be Zonne-energie vangen met plastics: Polymeren voor een nieuwe generatie fotovoltaïsche cellen dirk.vanderzande@uhasselt.be UHasselt@school Zonne-energie vangen met plastics: Polymeren voor een nieuwe generatie fotovoltaïsche cellen De energieproblematiek! - Energie voor toekomstige generaties -

Nadere informatie

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC

FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC FHI dag 3 april 2013 Wiep Folkerts, directeur SEAC Innovaties in Zonne-energie ~~~~ een bloeiend stukje Nederlandse kenniseconomie Waarom zonne-energie? Prijsdaling PV modules Average module spot price

Nadere informatie

M2Power !!!! !!! Lithium Expertise

M2Power !!!! !!! Lithium Expertise M2Power Lithium Expertise M2Power werknemers hebben een overvloed aan ervaring in Lithium ijzer fosfaat (LiFePO4) batterij systemen en elektrische voertuigen. M2Power is gespecialiseerd in LiFePO4 cellen,

Nadere informatie

Fotovoltaïsche energie

Fotovoltaïsche energie Fotovoltaïsche energie Inhoudstafel Editoriaal, Patrick Lafontaine, GDF-Suez Fotovoltaïsche energieomzetting, Louis Frisson, Photovoltech & Patrick Lafontaine, GDF-Suez Photovoltaic energy: markets and

Nadere informatie

Duurzame energie. Een wenked perspectief? Deel II: zonne-energie. 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde

Duurzame energie. Een wenked perspectief? Deel II: zonne-energie. 2003-2011 G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde Duurzame energie Een wenked perspectief? Deel II: zonne-energie Hernieuwbare Energiebronnen Oorsprong: Kernfusie in de zon Benutting Indirect Drukverschillen in de atmosfeer: wind Windenergie Verdamping

Nadere informatie

Waterstofnet Congres. 29 November 2013 Jonas Cautaerts

Waterstofnet Congres. 29 November 2013 Jonas Cautaerts Waterstofnet Congres 29 November 2013 Jonas Cautaerts Inhoud 1. Missie 2. Historiek en ervaring 3. Lessons learned 4. Besluit 2 1 Missie Onze missie Samen duurzaam meerwaarde creëren door waardengedreven

Nadere informatie

United Mobility: EV + zuinig = een match made in heaven

United Mobility: EV + zuinig = een match made in heaven United Mobility: EV + zuinig = een match made in heaven Even voorstellen auke@aukehoekstra.nl Onderzoeker aan de TU/e (agent based models en serious games voor een kosteffectieve transitie naar duurzame

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne-energie Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert de zon meer

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Celtypes. 2.1 Monokristallijn silicum cellen

1 Inleiding. 2 Celtypes. 2.1 Monokristallijn silicum cellen 1 Inleiding De omzetting van zonlicht naar elektriciteit gebeurt bij fotovoltaïsche conversie met zonnecellen. Deze cellen zijn gemaakt uit halfgeleidermateriaal waarbij silicium het meest voorkomende

Nadere informatie

Technische Kennis Dag 2014. Zonne-energie Henk Meijer

Technische Kennis Dag 2014. Zonne-energie Henk Meijer Technische Kennis Dag 2014 Zonne-energie Henk Meijer Zonne-energie Wat gaan we behandelen? Energie van de zon Indirect gebruik zonne-energie Direct gebruik zonne-energie Zonnepanelen en collectoren Passieve

Nadere informatie

Openbaar eindrapport Dutchness

Openbaar eindrapport Dutchness Openbaar eindrapport Dutchness Gegevens project Projectnummer: TKIZ01007 Projecttitel: Dutchness (Dutch Technology for high efficiency n type solar cells) Penvoerder en medeaanvragers: Tempress Systems

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

EOS DEMOS Project Smart Storage Een flexibel net met decentrale opslag

EOS DEMOS Project Smart Storage Een flexibel net met decentrale opslag EOS DEMOS Project Smart Storage Een flexibel net met decentrale opslag Ir. A.J.M. Schouwenaar Dinsdag 8 oktober 2013 Innovator Asset Management Enexis B.V. 1 Enexis kerncijfers 2 Enexis heeft een faciliterende

Nadere informatie

De impact van elektrisch vervoer op het elektriciteitsnet. Femke Hulsbergen

De impact van elektrisch vervoer op het elektriciteitsnet. Femke Hulsbergen De impact van elektrisch vervoer op het elektriciteitsnet Femke Hulsbergen 7 januari 2011 Inhoud TNO Oplaadmogelijkheden elektrisch vervoer Belasting op het netwerk De kosten om overbelasting te voorkomen

Nadere informatie

Waterstofstroom - Agenda

Waterstofstroom - Agenda Rol van waterstof bij energietransitie Rob van der Sluis Waterstofstroom - Agenda Introductie MTSA Brandstofcel principe Waterstof en Energietransitie Het 2 MW project een fotoreportage 1 MTSA Technopower

Nadere informatie

Koppeling tussen Business en productie. Bas van der Velde

Koppeling tussen Business en productie. Bas van der Velde Koppeling tussen Business en productie Bas van der Velde 1 2 Proces Automatisering HISTORIE HUIDIGE SITUATIE 70 begin 90 Eind 90 -begin 2000 2005 en later Productie Productie optimalisatie Business optimalisatie

Nadere informatie

Openbaar Eindrapport FERROSI

Openbaar Eindrapport FERROSI Openbaar Eindrapport FERROSI Projectnummer EOSLT07036 W. Soppe, R. van Swaaij, J. van Krevel Penvoerder: ECN Mede aanvragers: TU Delft en Tata Steel Europe ECN-E--11-040 Maart 2011 Verantwoording Dit project

Nadere informatie

Welkom! Workshop. 3D printen

Welkom! Workshop. 3D printen Welkom! Workshop Agenda: FabLab+ Wat is 3D? 3D printtechnieken Theorie: aan de slag STAP 1: bekom een 3D bestand STAP 2:.STL bestand maken STAP 3: slice en fixup STAP 4: STAP 5: 3D nabewerken Praktijk:

Nadere informatie

Loodvrij verbinden bij ECN

Loodvrij verbinden bij ECN Loodvrij verbinden bij ECN Erik Schuring Paul de Jong BvM VeMet-Solderen Themadag: Loodvrij solderen Donderdag 24 juni 2004, Tu-Delft 1 Inhoud Inleiding Standaard soldeerproces en uitvoering van zonnecellen

Nadere informatie

Wilt u warmte en elektriciteit. res-fc market

Wilt u warmte en elektriciteit. res-fc market Wilt u warmte en elektriciteit res-fc market Het project Het EU-project RES-FC Market wil de marktintroductie van brandstofcelsystemen voor huishoudens (FCHS) die gebruik maken van hernieuwbare energie

Nadere informatie

Omvormers. Aanbod Kwaliteit Performance

Omvormers. Aanbod Kwaliteit Performance Omvormers Aanbod Kwaliteit Performance Bart van den Bosch Sinds 1997 zonne energie Bij toon aangevende fabrikant van omvormers net gekoppelde zonne energie systemen autonome energie voorziening systemen

Nadere informatie

Leerlingenpracticum Maak zelf je eigen zonnecel met nanomaterialen

Leerlingenpracticum Maak zelf je eigen zonnecel met nanomaterialen OVER HET PRACTICUM De werktekst die je nu voor je hebt liggen is een leidraad voor dit practicum. Ze bevat richtlijnen voor het uitvoeren van de experimenten en vragen die je aan het denken zetten. Aan

Nadere informatie

Enphase Micro omvormers in een snel veranderende wereld. Frank Berets Country Manager NL April 2015

Enphase Micro omvormers in een snel veranderende wereld. Frank Berets Country Manager NL April 2015 Enphase Micro omvormers in een snel veranderende wereld Frank Berets Country Manager NL April 2015 Solar Power verandert Stand alone Geintegreerd 2 2 Solar Power verandert Stand alone Geïsoleerde systemen

Nadere informatie

AQUA SOLAR. w w w. a q u a s o l a r. n l. Lieuwe Dijkstra. = geschikt voor zonne-energie

AQUA SOLAR. w w w. a q u a s o l a r. n l. Lieuwe Dijkstra. = geschikt voor zonne-energie = geschikt voor zonne-energie DOMETIC WAECO ACCU S AGM accu Compressor koel-vriesboxen 12-24230 Volt AGM Deep Cycle AGM Telecom Batt. GEL accu CDF-18 CDF-11 CFX-35405065 CDF-25 CF-80110 CB-3640 Compressor

Nadere informatie

FOM installeert focusgroepen voor energieonderzoek

FOM installeert focusgroepen voor energieonderzoek 1 of 7 24-2-2011 10:10 Bekijk ook onze vakbladen: Producten Vind alle producten Bedrijven Vind alle bedrijven Carrière VacaturesCarriere artikelen Kennis MachineveiligheidEMC/ESD NieuwsAlgemeen nieuwsander

Nadere informatie

Meer over zonnepanelen

Meer over zonnepanelen natural resource group Meer over zonnepanelen Wie is Agro-NRG? Wij komen voort uit een landbouw en milieukundig advies bureau: Terra-Agribusiness B.V. In 2009 hebben we voor diverse klanten SDE subsidie

Nadere informatie

FERROSI. Resultaten en bevindingen van project. Datum 4 juni 2010. Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN), e.a. in opdracht van Agentschap NL

FERROSI. Resultaten en bevindingen van project. Datum 4 juni 2010. Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN), e.a. in opdracht van Agentschap NL Resultaten en bevindingen van project FERROSI Dit rapport is onderdeel van de projectencatalogus energie-innovatie. Tussen 2005 en 2011 kregen ruim 1000 innovatieve onderzoeks- en praktijkprojecten subsidie.

Nadere informatie

ipad integratie in het onderhoud

ipad integratie in het onderhoud Maximo Comes To You ipad integratie in het onderhoud Door: Marcel Staring 2013 IBM Corporation Agenda 1. Waarom Mobiel Werken? 2. Wat houdt Mobiel Werken in? Praktisch Technisch 3. MAXIMO Mobiel vs. MAXIMO

Nadere informatie

Hyundai en waterstof WaterstofNet congres William Meerschaut PR & Communications Manager Hyundai Belux

Hyundai en waterstof WaterstofNet congres William Meerschaut PR & Communications Manager Hyundai Belux Hyundai en waterstof WaterstofNet congres William Meerschaut PR & Communications Manager Hyundai Belux 1 Hyundai en de toekomst Hyundai is bekommerd om de toekomst» Verkoop!» Door een duurzaam beleid»

Nadere informatie

Inhoud. Elektrisch rijden: consequenties voor het ontwerp van de auto. Voorbeelden van elektrische auto s. Globale beschouwing elektrische aandrijving

Inhoud. Elektrisch rijden: consequenties voor het ontwerp van de auto. Voorbeelden van elektrische auto s. Globale beschouwing elektrische aandrijving Elektrisch rijden: consequenties voor het ontwerp van de auto Igo Besselink Werktuigbouwkunde Kivi bijeenkomst 7 juni 2010 PAGE 1 Inhoud Voorbeelden van elektrische auto s Globale beschouwing elektrische

Nadere informatie

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 Gas als zonnebrandstof Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 Introductie Meer hernieuwbare energie Extra hernieuwbare energie in Nederland? Verkennen

Nadere informatie

FOTOVOLTAÏSCHE ZONNE-ENERGIE WERKING EN TECHNOLOGIEËN

FOTOVOLTAÏSCHE ZONNE-ENERGIE WERKING EN TECHNOLOGIEËN FOTOVOLTAÏSCHE ZONNE-ENERGIE WERKING EN TECHNOLOGIEËN De term fotovoltaïsch duidt op het fysische proces waardoor lichtenergie wordt omgezet in elektriciteit door de energieoverdracht van fotonen naar

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert de zon meer dan vijftig

Nadere informatie

Zonne-energie met galvanotechniek

Zonne-energie met galvanotechniek Nederlandse bedrijven actief in de toeleverketen voor de zonnecelproductie Zonne-energie met galvanotechniek De totale energiebehoefte van de huidige wereldbevolking is 12-15 terawatt ofwel honderdduizend

Nadere informatie

Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Agenda Informatieavond Zonnepanelen Informatieavond Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 19:30 21:45 Agenda Informatieavond Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem. Utrecht)

Nadere informatie

Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst. Kivi Niria congres Sustainable Mobility

Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst. Kivi Niria congres Sustainable Mobility Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst Kivi Niria congres Sustainable Mobility Rob van der Sluis 1 Van fossiel naar duurzaam Andere brandstof / energiedrager Andere infrastructuur

Nadere informatie

LED verlichting. Inhoudstafel

LED verlichting. Inhoudstafel LED verlichting Inhoudstafel Editoriaal: Christian Eugène, UCL LED s klaar voor de toekomst, Ton Martinali, Philips Lighting Benelux Les LEDs pour l éclairage 1 ère partie : fondements théoriques, Christian

Nadere informatie

Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines. Verlaag uw kosten en time-to-market

Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines. Verlaag uw kosten en time-to-market Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines Verlaag uw kosten en time-to-market Eén partner voor een gezamenlijk doel Schneider Electric is een wereldwijde leider op het gebied van automatiseringsoplossingen

Nadere informatie

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Ludo Sweron 29 februari 2012 slide 1 Visie duurzaam ondernemen Colruyt Group Samen duurzaam meerwaarde creëren door waardengedreven vakmanschap

Nadere informatie

Stahlgruberring 4 81829 München Duitsland http://eu-solar.panasonic.net

Stahlgruberring 4 81829 München Duitsland http://eu-solar.panasonic.net Stahlgruberring 4 81829 München Duitsland http://eu-solar.panasonic.net Zonnige tijden in het vooruitzicht! HIT -zonnemodules: de 4 grote voordelen. Een overzicht van de 4 grote voordelen De bouwtechnologie

Nadere informatie

ZN-Shine Solar. 300 Wp zonnepaneel. metdezon zonne-energie voor iedereen

ZN-Shine Solar. 300 Wp zonnepaneel. metdezon zonne-energie voor iedereen metdezon zonne-energie voor iedereen ZN-Shine Solar 300 Wp zonnepaneel Het 300 Wp zonnepaneel van ZN-Shine Solar is een goede keuze. Het paneel levert een hoog rendement en is van uitstekende kwaliteit.

Nadere informatie

Sunshine on Track: Sunshine on Track is de trein op zonne-energie!!!

Sunshine on Track: Sunshine on Track is de trein op zonne-energie!!! : is de trein op zonne-energie!!! De treinen in Nederland verbruiken stroom. veel stroom. Tegelijkertijd neemt het spoor veel ruimte in beslag. Ons idee is deze drie samen te voegen en de ruimte op en

Nadere informatie

IPEH. Intelligent Products with Energy Harvesting

IPEH. Intelligent Products with Energy Harvesting IPEH Intelligent Products with Energy Harvesting 2de gebruikersvergadering 13 oktober 2015 1 Agenda Agenda 12u00 12u40: Lunch 12u40 13u40: Testopstellingen Licht en Trillingen 13u40 14u40: Haalbaarheidsstudie

Nadere informatie

In samenwerking met Shell Solar Energy en Energie Ceiitruni Nederland wordt door TNO momenteel onder- Afbeelding I. Nieuwe generatie zonnecellen

In samenwerking met Shell Solar Energy en Energie Ceiitruni Nederland wordt door TNO momenteel onder- Afbeelding I. Nieuwe generatie zonnecellen ktrisch geleidende lijmen in zonnecellen wordt grote vooruitgang geboekt iii het ontwikkelen elektrisch geleidende lijmen die geschikt zijn om gesoldeerde verbindingen te vervangen. De elektrische weerstand

Nadere informatie

Biobrandstoffen een belangrijke bijdrage op

Biobrandstoffen een belangrijke bijdrage op 16 Biobrandstoffen een belangrijke bijdrage op korte termijn Meer dan 4 miljoen GM E85 FlexFuel Voertuigen in circulatie Biofbrandstoffen kunnen CO2 uitstoot op source to wheels basis gevoelig reduceren

Nadere informatie

Eandis smart metering uitdaging en uitrol

Eandis smart metering uitdaging en uitrol Eandis smart metering uitdaging en uitrol Agenda 2 Visionair Seminarie 2010 10 05 Eandis Cijfers Eandis actief in 239 gemeenten 1.5 milljoen LP gasaansluitingen 2.5 milljoen LV elektriciteitsaansluitingen

Nadere informatie

Lucas Reijnders. Hoogleraar Milieukunde Universiteit van Amsterdam

Lucas Reijnders. Hoogleraar Milieukunde Universiteit van Amsterdam Lucas Reijnders Hoogleraar Milieukunde Universiteit van Amsterdam Ruimte voor duurzame energie L. Reijnders Duurzame energie & energieverbruik wereldwijd Zonne-energie: ~ 121300x 10 12 Watt Windenergie:

Nadere informatie

Batterijen en laadsystemen voor een duurzaam magazijn. Michiel Adema

Batterijen en laadsystemen voor een duurzaam magazijn. Michiel Adema Batterijen en laadsystemen voor een duurzaam magazijn Michiel Adema AGENDA Inleiding Celectric // Benning Laadtechniek, ongeregelde 50 50 Hz Hz laders vs vs hoogfrequent geschakelde laders Energieverbruik,

Nadere informatie

De intelligente zonne-energie straatlantaarn

De intelligente zonne-energie straatlantaarn De intelligente zonne-energie straatlantaarn Wist u dat? Openbare verlichting een interessant financieel onderwerp Op jaarbasis spendeert een supermarkt in Engeland 9% van de totale electriciteitskosten

Nadere informatie

ALU SOLAR aluminium profielplatensysteem. solarfolie - een in het dak geïntegreerd fotovoltaïsch zonneenergiesysteem

ALU SOLAR aluminium profielplatensysteem. solarfolie - een in het dak geïntegreerd fotovoltaïsch zonneenergiesysteem ALU SOLAR aluminium profielplatensysteem met solarfolie - een in het dak geïntegreerd fotovoltaïsch zonneenergiesysteem flexible building. sustainable thinking. PRODUCTEN ALU SOLAR synergie in toepassing

Nadere informatie

Solar 2.0 Maximale energie uit zonnepanelen in de gebouwde omgeving

Solar 2.0 Maximale energie uit zonnepanelen in de gebouwde omgeving Solar 2.0 Maximale energie uit zonnepanelen in de gebouwde omgeving Achtergrond Huidige situatie solar land USP s Toolkit Achtergrond 1. Vermogenselektronica (maritieme omvormers) 2. Vermogensintelligentie

Nadere informatie

WAARSCHUWING! Alleen geschikt

WAARSCHUWING! Alleen geschikt P ROFI FUEL CELL KIT GEBRUIKSAANWIJZING NL WAARSCHUWING! Alleen geschikt voor kinderen vanaf 10 jaar. Het gebruik is alleen toegestaan onder toezicht van volwassenen, die op de hoogte zijn van de in de

Nadere informatie

Fuel Cell Technologie in Autobussen. J. Lanckriet Dir. RM

Fuel Cell Technologie in Autobussen. J. Lanckriet Dir. RM Fuel Cell Technologie in Autobussen J. Lanckriet Dir. RM Inhoudstafel Principe Een woordje geschiedenis Situatie ad hoc Evolutie in de buswereld Productie & transport van H 2 Toekomstperspectieven Besluit

Nadere informatie

Slim monitoren van nieuwe energietechnologieën Industrie & Milieu 30/3/2011. Joannes Laveyne, MSc Power Link, Universiteit Gent / The Energy Box

Slim monitoren van nieuwe energietechnologieën Industrie & Milieu 30/3/2011. Joannes Laveyne, MSc Power Link, Universiteit Gent / The Energy Box Slim monitoren van nieuwe energietechnologieën it ië 30/3/2011 Joannes Laveyne, MSc Power Link, Universiteit Gent / The Energy Box 1 Watervalprincipe Gecentraliseerde productie Bewezen en betrouwbaar in

Nadere informatie

Leefmilieu Brussel - BIM. Hernieuwbare energie

Leefmilieu Brussel - BIM. Hernieuwbare energie Hernieuwbare energie 1 1 Leefmilieu Brussel - BIM Gesticht in 1989, Leefmilieu Brussel - BIM is de administratie voor energie en leefmilieu van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het is de gesprekspartner

Nadere informatie

1 Inleiding 2 Plaatsingssystemen Figuur 1: vast opgesteld op draagstructuur (open) Figuur 2: vast opgesteld, geïntegreerd in dak (gesloten)

1 Inleiding 2 Plaatsingssystemen Figuur 1: vast opgesteld op draagstructuur (open) Figuur 2: vast opgesteld, geïntegreerd in dak (gesloten) 1 Inleiding Er zijn heel wat verschillende technologieën op de markt die gebruikt worden voor energieopwekking met zonne-energie. De technologie op zich heeft een grote invloed op de uiteindelijke opbrengst

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw ENERGIE Leefmilieu Brussel Productie van thermische zonne-energie in individuele en collectieve woningen (< 10 eenheden) Gregory NEUBOURG APERe Doelstellingen van de presentatie

Nadere informatie

IN EEN ZONNIGE TOEKOMST!

IN EEN ZONNIGE TOEKOMST! Installatiebedrijf VAN DEN BERG verwarming ventilatie sanitair zonne-energie INVESTEER IN EEN ZONNIGE TOEKOMST! Even voorstellen Installatiebedrijf van den Berg is sinds 1976 een gevestigde waarde in

Nadere informatie

3 Elektrische teller. Verhoog uw inkomsten met zonne-energie

3 Elektrische teller. Verhoog uw inkomsten met zonne-energie Waarom zonne-energie? Hoe werkt het? SunPower-zonnepanelen Verhoog uw inkomsten met zonne-energie Tot voor enkele jaren was een investering met het beste rendement nog onverzoenbaar met respect voor het

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Trends in Laboratory Informatics

Trends in Laboratory Informatics LIMS,SDMS,CDS & ELN in één systeem? Mr.Roel de Hoop RAAK Lab Informatics B.V. roel@raakbv.com Laboratory Informatics Laboratory Informatics Laboratory Informatics is the specialized application of information

Nadere informatie

Wat moet de CV installateur met PV PV heeft de toekomst. Door: Richard Ogink

Wat moet de CV installateur met PV PV heeft de toekomst. Door: Richard Ogink Wat moet de CV installateur met PV PV heeft de toekomst Door: Richard Ogink Wat moet de CV installateur met PV Indeling presentatie 1. Zon als duurzame energiebron 2. Wetgeving 3. PV in de praktijk 4.

Nadere informatie

Technisch Onderzoek. Bijlage 3 bij Zonnestroom en cultureel erfgoed. februari 2015

Technisch Onderzoek. Bijlage 3 bij Zonnestroom en cultureel erfgoed. februari 2015 Technisch Onderzoek Bijlage 3 bij Zonnestroom en cultureel erfgoed februari 2015 Technisch Onderzoek Bijlage 3 bij Zonnestroom en cultureel erfgoed februari 2015 Eerste druk Provincie Fryslân, Leeuwarden,

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert

Nadere informatie

Printed Electronics. 17 februari Nieuwegein. Albert Noppen

Printed Electronics. 17 februari Nieuwegein. Albert Noppen Printed Electronics 17 februari Nieuwegein Albert Noppen Printed Electronics Produceren van electronische schakelingen op verschillende substraten met standaard print technieken in grote oplagen Substraten:

Nadere informatie

Zonnewaterstof in het energielandschap van de toekomst. Prof. Johan A. Martens KU Leuven

Zonnewaterstof in het energielandschap van de toekomst. Prof. Johan A. Martens KU Leuven Zonnewaterstof in het energielandschap van de toekomst Prof. Johan A. Martens KU Leuven Op dit ogenblik groeit de wereldbevolking met groeit wereld energieverbruik met kw stijgt de aardolie ontginning

Nadere informatie

MIP-event Energie ligt op de straat Energie-wegen, Hoe warmte opslaan en gebruiken?

MIP-event Energie ligt op de straat Energie-wegen, Hoe warmte opslaan en gebruiken? MIP-event Energie ligt op de straat Energie-wegen, Hoe warmte opslaan en gebruiken? H.Hoes, TERRA ENERGY 1 Energie-wegen, Hoe warmte opslaan en gebruiken? De straat als zonnecollector Van geothermie naar

Nadere informatie

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw Evoluties in het energielandschap Peter De Pauw Inhoud We consumeren meer energie We produceren zelf elektriciteit We zullen anders consumeren We gebruiken de netten op een andere manier 2 3 december 2015

Nadere informatie