Universiteit Gent Faculteit Toegepaste Wetenschappen Vakgroep Informatietechnologie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Universiteit Gent Faculteit Toegepaste Wetenschappen Vakgroep Informatietechnologie"

Transcriptie

1 Universiteit Gent Faculteit Toegepaste Wetenschappen Vakgroep Informatietechnologie Een Distributiedienst voor Spraaksignalen met Transcoderingsfunctionaliteit in de Multicastboom gebaseerd op Actieve Netwerken. An Active Networking based Service for the Distribution of Voice with Transcoding Capabilities in the Multicast Tree. Bart Duysburgh Proefschrift tot het bekomen van de graad van Doctor in de Toegepaste Wetenschappen: Elektrotechniek Academiejaar

2

3 Promotoren: Prof. Dr. Ir. P. Demeester Prof. Dr. Ir. B. Dhoedt Universiteit Gent Faculteit Toegepaste Wetenschappen Vakgroep Informatietechnologie Sint-Pietersnieuwstraat 41, 9000 Gent Tel.: Fax.:

4

5 Dankwoord Dit doctoraatswerk vormt het sluitstuk van vijf jaar onderzoek binnen de vakgroep Informatietechnologie (INTEC), waarbij ik de kans kreeg mij te verdiepen in het onderzoeksgebied van computer- en communicatienetwerken. Tijdens deze periode droegen vele mensen bewust en onbewust hun steentje bij aan het welslagen van dit werk en ik wens ze hier dan ook oprecht te bedanken. Allereerst gaat mijn dank uit naar mijn promotoren, Prof. Piet Demeester en Prof. Bart Dhoedt, en de vakgroepvoorzitter Prof. Paul Lagasse, die me de gelegenheid gaven deel uit te maken van de INTEC netwerkgroep (IBCN). Voorts bedank ik mijn vele collega s van de netwerkgroep voor de goede samenwerking, de fijne sfeer en op tijd en stond de ontspannende babbel en verpozing. In het bijzonder gaat mijn dank uit naar Stefaan Vanhastel, Filip De Turck en Thijs Lambrecht voor hun belangrijke bijdrage aan dit werk. Hierbij bedank ik ook Filip Vandermeulen, Bert De Vuyst, Bart Vansegbroeck, Peter Vandaele, Brecht Vermeulen, Steven Van den Berghe en Pieter Thysebaert voor de intense samenwerking evenals de vele memorabele uren die we spendeerden aan de opbouw en ontwikkeling van het ATLANTIStestlabenhetopzettenvan de practica. In deze opsomming van collega s mogen om uiteenlopende redenen ook de volgende namen niet ontbreken: Chris Develder, Sophie Demaesschalck, Jan Cheyns, Bart De Vreese, Matthias Priem, Bruno Volckaert en Koert Vlaeminck. Verder bedank ik ook de INTEC medewerkers die zorgen voor de administratieve en technische ondersteuning en in het bijzonder Martine Buysse, Luc Haentjens, Eddy Hebbelinck, Marc Declercq en Erna. Ook gaat een sportieve groet uit naar alle sportievelingen van de Lachgas voetbal- en volleybalploeg en de badmintonspelers. Bedankt voor de vele uren sport- en spelplezier! Tot slot wil ik ook mijn familie en vrienden bedanken. In het bijzonder

6 ii bedank ik mijn ouders voor de kansen die ik kreeg en hun blijvende steun en betrokkenheid. Ook mijn broers en mijn schoonouders wil ik in deze bedanking betrekken. Niet in het minst bedank ik tenslotte mijn liefste An, voor haar steun, vertrouwen en geduld en de vreugde die ze in mijn leven brengt. Sint-Niklaas, Oktober 2003 Bart Duysburgh

7 Inhoudsopgave Dankwoord i 1 Inleiding Geavanceerde netwerkdiensten gebaseerd op Actieve Netwerken Doelstellingen van dit doctoraatswerk Structuur van de doctoraatsthesis Overzicht van de publicaties Referenties Geavanceerde netwerkdiensten gebaseerd op Actieve Netwerken Nieuwe netwerkconcepten: een logische evolutie ActieveNetwerken Concept en motivering Architectuur voor Actieve Netwerken Aspecten van ontwerp en implementatie Beschikbare platformen voor Actieve Netwerken Zakenmodel voor Actieve Netwerken Mogelijke toepassingen gebaseerd op Actieve Netwerken Een geavanceerde distributiedienst voor spraaksignalen met transcoderingsfunctionaliteit in de multicastboom Referenties Prestatie-evaluatie van netwerkdiensten gebaseerd op routering in de applicatielaag Een actieveknoopimplementatie op basis van het ANTS-platform Algemene ALR-knooparchitectuur Pakketverwerking in een Linuxrouter Pakketverwerking in Linuxkernel Model voor de verwerking van pakketten in Linux Prestatie-evaluatie van pakketverwerking in Linux en valideringvanhetmodel Evaluatie van een Javarelaisknoop Evaluatie van de ANTS actieve knoop Besluit

8 iv Referenties Kwaliteit van VoIP en getranscodeerde spraaksignalen Prestatie-evaluatie van het best-effort Internet Belangrijke parameters en aanpak Tijdsvertraging Pakketverlies Jitter Kwaliteit van spraakcommunicatie over IP-netwerken Evaluatie van spraakkwaliteit Invloed van digitalisering en codering Invloed van pakketverlies Invloed van tijdsvertraging en jitter Kwaliteit van getranscodeerde spraaksignalen Referenties Een distributiedienst voor spraaksignalen met transcoderingsfunctionaliteit in de multicastboom Optimalisatie van de netwerkbelasting bij multicastbomen met transcoderingsfunctionaliteit Procedures voor het opzetten van multicastbomen met transcoderingsfunctionaliteit Praktische aanpak in een Actief Netwerk Opzetten van een multicastboom in een onbelast netwerk Opzetten van een multicastboom in een belast netwerk Stabiliteit en samenhang van procedures voor het opzetten van multicastbomen Stabiliteit van de multicastboom bij wijzigingen in de multicastgroep Prestatie-evaluatie van de geavanceerde multicastdienst Evaluatie van de netwerkbelasting Evaluatie van de dienstkwaliteit Referenties Besluit 6-1 Appendices i A Performance Measurements on the Current Internet A-1 A.1 Introduction A-1 A.2 Setup...A-2 A.3 Measurements A-3 A.3.1 Routes & Hopcount A-5 A.3.2 PacketLoss...A-6

9 v A.3.3 Delay A-8 A.3.4 Jitter A-9 A.4 Conclusions A-12 A.5 Acknowledgements...A-12 Referenties A-12 B Data Transcoding in Multicast Sessions in Active NetworksB-1 B.1 Introduction B-1 B.2 Transcoding in Multicast Sessions B-3 B.2.1 Transcoding in Active Networks B-3 B.2.2 Advantages B-5 B.2.3 Application...B-6 B.3 Transcoding Tree Optimisation B-7 B.3.1 Optimisation Problem B-7 B.3.2 Exact Solution and Heuristics B-9 B Skinned Steiner Tree Heuristic B-9 B Branch Attach Heuristic B-11 B.4 SimulationsandResults...B-11 B.5 Conclusions and Further Work B-15 Referenties B-16 C On the influence of best-effort network conditions on the perceived speech quality of VoIP connections C-1 C.1 Introduction C-1 C.2 Setup...C-2 C.2.1 VoIP conferencing software C-4 C.2.2 Impairment Node C-5 C.2.3 Digital Speech Level Analyser C-5 C.3 Measurement Procedures C-6 C.4 Results...C-7 C.4.1 Influence of sampling and encoding/decoding..... C-7 C.4.2 Influence of packet loss C-10 C.4.3 Influence of delay jitter C-11 C.4.4 Combined influence of packet loss and delay jitter.. C-12 C.5 Future work C-13 C.6 Conclusions C-13 Referenties C-15 D An active networking based service for media transcoding in multicast sessions D-1 D.1 Introduction D-2 D.2 Multicast service with transcoding capabilities D-5 D.3 Active networking framework D-6 D.4 Multicasttreeset-up...D-8 D.4.1 Tree set-up direction D-9

10 vi D Downstream set-up D-9 D Upstream set-up D-10 D.4.2 Overcoming processing power scarcity D-12 D Pushupstream...D-14 D Push downstream D-14 D Proxy D-15 D.5 Performance evaluation and quality assessment D-16 D.5.1 Transcoding performance D-16 D Measurements...D-17 D Discussion...D-18 D.5.2 Tree set-up performance D-18 D Simulations...D-19 D Results D-19 D.5.3 Perceived quality of transcoded voice streams..... D-21 D Measurements...D-22 D Results D-23 D.6 Conclusion...D-25 D.7 Acknowledgement D-26 Referenties D-26 E F On the performance of Application Level Routing solutionse-1 E.1 Introduction E-2 E.2 General architecture of an Application Level Routing node. E-5 E.3 Packet handling in a PC based Linux router E-8 E.3.1 Packet processing in the Linux kernel E-8 E.3.2 Mathematical model E-10 E.3.3 Validation of the model E-12 E.4 Performance of packet handling in a Java based relay node. E-15 E.5 Packet handling in an ANTS based Application Level Routing node E-17 E.6 Performance of an ANTS based multicast node E-24 E.7 Conclusions E-25 Referenties E-26 Design and analysis of a stable set-up protocol for transcoding multicast trees in active networks F-1 F.1 Introduction...F-1 F.2 An advanced multicast service with transcoding capabilities. F-3 F.2.1 Basic tree set-up procedures F-5 F.2.2 Set-up procedures in nodes with insufficient resources F-7 F.3 Stability and consistency of tree state during set-up proceduresf-11 F.4 Stability of the multicast tree with changing multicast groups F-14 F.5 Conclusion F-18 F.6 Acknowledgement F-20 Referenties F-20

11 Lijst van figuren 2.1 Illustratie van het Store and Forward principe en het Store, Compute and Forward principe De algemene architectuur van een actieve knoop Illustratie van een geavanceerde dienst voor de distributie van spraaksignalen, beschikbaar in verschillende formaten, op een passief en een actief netwerk Algemene opbouw van de op ANTS gebaseerde actieve knoop Algemene architectuur van een ALR-knoop Vergelijking van het klassieke IP-doorvoerpad en het ALR-pad Overzicht van de kernelprocedures die betrekking hebben op de afhandeling van pakketten Verwerkingstijden van de verschillende kernelprocedures betrokken bij de afhandeling van pakketten De bottom-half verwerking van een pakket wordt verlengd door de onmiddellijke top-half verwerking van aankomende pakketten die het huidige proces onderbreekt Doorvoersnelheid van een 450MHz Debian Linuxrouter Meting en schatting van de verwerkingstijd per pakket in een Linuxrouter Doorvoersnelheid van een Javarelaisknoop Meting en schatting van de verwerkingstijd per pakket in een Javarelaisknoop Doorvoersnelheid van een ANTS-knoop Doorvoersnelheid van een ANTS-knoop zonder Garbage Collector Model voor de verwerking van pakketten in de ontvangstbuffer van een socket met onderbrekingen door de Garbage- Collectordraad Vergelijking van gemeten en berekende waarden van het pakketverliesindeontvangstbuffervandesocket Meting en schatting van de verwerkingstijd per pakket in een ANTS-knoop

12 viii 4.1 Evolutie van de tweewegstijdsvertraging naar verschillende regio s Evolutie van het tweewegspakketverlies naar verschillende regio s Meetopstelling voor spraakkwaliteit over een IP-netwerk Invloed van pakketverlies op de spraakkwaliteit van gecodeerde signalen Invloed van pakketverlies op de spraakkwaliteit van gecodeerde signalen Invloed van een eenvoudige pakketverliesverhullingstechniek op de spraakkwaliteit Illustratie van het veréénvoudigde model voor een dejitterbuffer Berekend pakketverlies in dejitterbuffer onder invloed van jitter en voor verschillende dejittertijdsvertragingen Invloed van jitter op pakketverlies in de dejitterbuffer Invloed van jitter op de resulterende kwaliteit van een spraaksignaal Invloed van opeenvolgende transcoderingen op de spraakkwaliteit Bandbreedtegebruik in de optimale multicastboom en in de serverknoop berekend voor de passieve en de actieve oplossing Aantal transcoderingen in de optimale multicastboom en in de serverknoop berekend voor de passieve en de actieve oplossing Voorbeeld van de toestandsinformatie in de knopen van een multicastboom met transcoderingen Illustratie van de praktische aanpak voor het opzetten van een multicastboom en het verzenden van een stroom op basis van het ANTS-platform Illustratie van de procedures voor het opzetten van de multicastboom in de stroomopwaartse (5.5(a)) en de stroomafwaartse (5.5(b)) richting Verschillende strategieën voor het verplaatsen van een transcoderingsproces van een overbelaste knoop naar een naburige knoop Illustratie van de toestandsinformatie in complexe multicastbomen met overbelaste knopen en verplaatste transcoderingen Procedures voor het opzetten van toestandsinformatie tussen een overbelaste knoop en een transcoderende proxyknoop Illustratie van de invloed van de opzetprocedure op de bestaande stromen in het netwerk en de aanwezige toestandsinformatie

13 ix 5.10 Illustratie van de procedure bij het verdwijnen van een gebruiker en de overblijvende niet-optimale multicastboom Bandbreedtegebruik in de multicastboom bij verschillende procedures, belasting en multicastgroepen Aantal transcoderingen in de multicastboom bij verschillende procedures, belasting en multicastgroepen Uitgaande bandbreedte in de serverknoop Aantal transcoderingen in de serverknoop Gemiddelde reactietijd voor het opzetten van een verbinding met de multicastboom voor de stroomopwaartse en stroomafwaartseprocedure Distributie van het aantal opeenvolgende transcoderingen ondervonden door de stroom op weg van de serverknoop naar de gebruiker A.1 Geographical location of target regions and routes to those regions A-4 A.2 Reference Network A-4 A.3 Average hopcount for different regions A-5 A.4 Average two-way packet loss for different regions over a 7-day period A-7 A.5 Average two-way packet loss for different regions A-7 A.6 Average Round Trip Times for different regions over a 7-day period A-9 A.7 Average Round Trip Times for different regions A-9 A.8 RTTs for a 2-minute burst of packets, emulating an 8Kbit/s connection....a-10 A.9 Average Round Trip Times and StDev vs. time of day.... A-11 B.1 Transcoding in an audio multicast session B-2 B.2 Frame dropping in MPEG video stream B-4 B.3 Transcoding Tree optimising B-8 B.4 Skinning the bandwidth B-10 B.5 Tree cost (fixed number of destinations) B-12 B.6 Node cost (fixed number of destinations) B-13 B.7 Amount of flow leaving source B-13 B.8 Difference in tree cost between heuristics and exact solution. B-14 B.9 Tree cost (fixed number of classes) B-14 B.10 Node cost (fixed number of destinations) B-15 C.1 Measurement setup C-3 C.2 MOS for all codecs of Table C C-7 C.3 MOS vs. packet loss for all codecs C-8 C.4 MOS vs. packet loss for different packet sizes for G.711 µ- Law (C.4(a)), G bit (C.4(b)) and G.728 (C.4(c))... C-9

14 x C.5 C.5(a) MOS vs. jitter without dejittering buffer (G.711 µ- Law); C.5(b) MOS vs. delay jitter for dejittered signal (G.711 µ-law) from measurements and derived from the results of Fig. C.3(a) and C.5(c); C.5(c) Introduced jitter vs. resulting packet loss in dejittering buffer (G.711 µ-law)...c-13 C.6 Combined influence of delay jitter and packet loss on the perceived quality (G.729) C-14 D.1 Voice multicast service with transcoding in intermediate nodes.d-5 D.2 Active networking node D-7 D.3 Upstream tree set-up procedure D-12 D.4 Strategies to overcome processing power scarcity in a node.. D-13 D.5 Upstream tree set-up procedure with transcodings pushed upstream to overcome processing power scarcity D-14 D.6 CPU time (in ms) needed to perform a transcoding of a 10 ms voice fragment, for a processor speed of 1000MHz..... D-17 D.7 Use of bandwidth in multicast tree for different fractions of overloaded nodes and different strategies D-20 D.8 Number of transcodings in multicast tree for different fractions of overloaded nodes, for different strategy D-21 D.9 Response time as a function of the number of group members for upstream and downstream tree set-up procedure D-22 D.10 Distribution of the number of successive transcodings betweenserverandclient...d-23 D.11 Measurement set-up for perceived quality of transcoded voice. D-23 D.12 MOS for transcoded voice streams D-24 D.13 Degradation of MOS due to successive transcodings D-25 E.1 An example overlay network: the client hosts which are interconnected by the overlay network run an overlay node runtime environment at the application level. The virtual nodes of the overlay network are connected by overlay tunnels and traffic traversing an overlay node is processed and forwarded by the runtime environment. The overlay traffic between nodes A and C is processed in the node runtime environment of overlay node B E-2 E.2 General architecture of an Application Level Routing node: when a client host is part of an overlay network it runs an overlay node runtime environment for that overlay in the application level. Overlay traffic arrives through a tunnel, is processed by the protocol stack and is passed to the runtime environment via the corresponding socket of the tunnel. The traffic stream can either be terminated at a node or it can be forwarded to another destination E-6

15 xi E.3 Experimental Application Level Routing node set-up based on a Linux router extended with a Java based implementation of an Active Node runtime (ANTS) E-7 E.4 Overview of kernel procedures for packet handling: the arrival of a new packet on an interface triggers an IRQ and subsequently the execution of the netdev rx() procedure. A packet that has not reached its destination yet is forwarded by the net bh fw() procedure. Otherwise, it is passed to the application level by the net bh recv() procedure. A new UDP packet can be sent by means of the udp sendmsg() procedure...e-9 E.5 Measured processing times for the Linux kernel packet handling procedures illustrated in Figure E E-10 E.6 A packet s basic bottom-half processing time τ 0 is interrupted by arriving packets and their subsequent top-half handling, which takes a time τ IRQ. Consequently, the total time needed for a packet s bottom-half handling depends on the number of packets arriving during its processing E-11 E.7 Throughput measurement on a 450MHz Debian Linux router. E-13 E.8 Comparison of the results of two approaches to estimate the IRQ. Based on the measurements of Figure E.7 and the model a first estimate is given by 1/X max. A second estimate is given by the sum of the measured values of netdev rx() and net bh fw(), shown in Figure E E-14 E.9 Throughput measurement for Java relay node E-16 E.10 Estimation of the Java Relay packet processing time through two approaches. Fitting the model from Section 3.2 to the throughput measurement results of Figure E.9 gives a first value of τ lin 0 + τ lin estimate for the parameter τ jav 0. Measuring the three components of the total processing time separately and summing the results gives a second estimate E-17 E.11 Throughput measurement for Java based ANTS node..... E-18 E.12 Throughput measurement for Java based ANTS node without Garbage Collector E-19 E.13 Model for packet handling in a socket receive queue with a fraction p of the packet processing times interrupted by the GarbageCollector....E-20 E.14 State transition diagram for the socket receive queue packet handling model E-21 E.15 Packet loss generated in a UDP socket receive queue. A comparison is made between the packet loss values obtained from the throughput measurements in Figure E.11 and the values calculated with the model from Equations (9)-(16) E-22

16 xii E.16 Estimation of the ANTS node packet processing time through two approaches. Fitting the model from Section 3.2 to the throughput measurement results of Figure E.12 gives a first estimate for the parameter τ0 ant. Measuring the three components of the total processing time separately and summing the results gives a second estimate E-24 E.17 Throughput of a Java/ANTS based ALR multicast node with 1, 2 and 3 receiving nodes for 128 bytes packets E-25 F.1 Example of the tree state information set up in the nodes for a simple tree with transcoding capabilities F-4 F.2 Illustration of the difference between the tree set-up procedures in upstream (F.2(a)) and downstream (F.2(b)) direction.f-6 F.3 Strategies to overcome processing power scarcity in nodes where transcodings are needed F-8 F.4 Illustration of the tree state information in complex trees with pushed transcoding processes F-9 F.5 Set-up of traffic between an overloaded node and a transcoding proxy node F-10 F.6 Influence of the tree set-up procedure on the existing streams and their tree state. In Figure F.6(a), the existing stream with codec B from node 1 to node 4 is interrupted when in node 2 the entry for codec B is overwritten with codec A. In Figure F.6(b), this interruption is avoided by setting up state for codec A in parallel with the existing state for codec B. Afterwards, the state for codec B is cleaned up F-12 F.7 Influence of the push procedures on the existing streams and their tree state. The Push Upstream procedure (Figure F.7(a)) has no significant influence, whereas the Push Downstream (Figure F.7(b)) and the Push to Proxy procedure (Figure F.7(c)) will interfere with the existing streams. Therefore, specific measures are required to preserve the existingstreams...f-14 F.8 The grid network used for the simulations and its division into different zones F-16 F.9 Illustration of the remaining tree state exhibiting reduced performance after a user leaves the session. In Figure F.9(a) it is shown that this can be the case in a normal situation without overloaded nodes. In Figures F.9(b), it is shown that the Push Upstream procedure exhibits no reduced performance. However, the Push Downstream and Push to Proxy procedure can exhibit reduced performance as shown in Figures F.9(c), F.9(d) and F.9(e) F-17 F.10 Influence of a changing user group on the use of network resources in the tree F-19

17 Lijst van tabellen 2.1 Overzicht van belangrijkste platformen voor Actieve Netwerken Overzicht van beschikbare codecs binnen de toepassing Overzicht van de ANTS-programmeerinterface voor Actieve Netwerken Geschatte waarden uit gefit model voor relaisknoop Geschatte waarden uit gefit model voor ANTS-knoop Overzicht van de beschikbare netwerkcapaciteit binnen BEL- NET en de capaciteit van BELNET naar de Belgische, de Europese en de Amerikaanse netwerken Vergelijking van resultaten voor tweewegstijdsvertraging en tweewegspakketverlies tussen 1998 en Vergelijking van jitterresultaten 1998 en Overzicht van beschikbare codecs Maximaal aanvaardbare waarden voor pakketverlies en jitter voor gecodeerde spraaksignalen Spraakkwaliteit (MOS) van getranscodeerde signalen Verwerkingstijden van verschillende transcoderingen A.1 Minimum, maximum, average RTTs and standard deviation for simulated 8kb/s and 64kb/s connections A-10 C.1 Overview of available codecs C-4 C.2 ACR or MOS scale C-6 C.3 Difference in MOS for long and short male and female voice test signals C-6 D.1 Voice codecs provided in multicast service D-6 E.1 Fitted values from relay node model E-16 E.2 Fitted values from ANTS node model E-23 F.1 Different types of capsules used in the multicast service.... F-12 F.2 Codecs provided in the multicast service F-15

18 xiv Lijst van Afkortingen Lijst van afkortingen A ACK ACR ADPCM ADSL ALAN ALR AMS-IX ANTS API ARPANET Acknowledgement Absolute Category Rating Adaptive Differential Pulse Code Modulation Asymmetric Digital Subscriber Line Application Level Active Networks Application Level Routing Amsterdam Internet Exchange Active Network Transport System Application Programming Interface Advanced Research Projects Agency Network B BNIX Belgium National Internet Exchange C CDN CPU Content Distribution Network Central Processing Unit D DARPA DSLA Defense Advanced Research Projects Agency Digital Speech Level Analyser E

19 xv EE ETSI Execution Environment European Telecommunications Standards Institute F FGS Fine Granularity Scalability G GSM-FR Global System for Mobile Communications - Full Rate I ICMP Internet Control Message Protocol IETF Internet Engineering Task Force ILP Integer Linear Programming IP Internet Protocol IRQ Interrupt Request ISDN Integrated Services Digital Network ISP Internet Service Provider ITU-T International Telecommunication Union - Telecommunications standardization sector J JVM Java Virtual Machine M MOS MPEG Mean Opinion Score Moving Picture Expert Group

20 xvi Lijst van Afkortingen N NACK Negative Acknowledgement NodeOS Node Operating System NS-2 Network Simulator, version 2 P PAMS PC PCM PESQ PLAN PSQM Perceptual Analysis/Measurement System Personal Computer Pulse Code Modulation Perceptual Evaluation of Speech Quality Packet Language for Active Networks Perceptual Speech Quality Measurement Q QoS Quality of Service R RAM RFC Random Access Memory Request for Comment T TCP TERENA TOS TTL Transmission Control Protocol Trans European Research and Education Networking Association Type Of Service Time To Live

21 xvii U UDP User Datagram Protocol V VoIP VNE Voice over IP Virtual Network Engine

22 xviii Lijst van Afkortingen

23 1 Inleiding IN dit eerste hoofdstuk wordt het algemeen kader van dit onderzoekswerk geschetst. De doelstellingen van dit doctoraatswerk worden besproken en de structuur van dit proefschrift wordt kort toegelicht. Verder wordt een overzicht gegeven van de publicaties die binnen dit onderzoek gerealiseerd werden. 1.1 Geavanceerde netwerkdiensten gebaseerd op Actieve Netwerken Niettegenstaande het Internet in het begin van de jaren negentig nog in de kinderschoenen stond, zijn tegenwoordig veel van zijn toepassingen stevig ingeburgerd in ons dagelijks leven. Netwerktoepassingen zoals , surfen op het web, elektronisch bankieren en chatten hebben immers op korte tijd een vaste plaats verworven naast de traditionele informatie- en communicatiesystemen zoals post, krant, telefoon, radio en televisie. Dankzij de populariteit van deze nieuwe diensten heeft het Internet zich razendsnel een weg gebaand tot in de huiskamer van vele gezinnen en is het beschikken over een Internet verbinding een absolute must geworden. Vele gebruikers, zowel commercieel als particulier, hebben de afgelopen jaren de weg naar het Internet gevonden, aangetrokken door de nieuwe mogelijkheden geboden door ondermeer elektronische post, de haast eindeloze hoeveelheid informatie beschikbaar op het web of elektronische handel. Het is echter duidelijk dat

24 1-2 Hoofdstuk 1 het gamma van netwerkdiensten dat initieel de aantrekkingspool van het Internet vormde te beperkt is om de gestage groei van het Internet blijvend gaande te houden. In een tijd waarin gewenning en verveling steeds vlugger toeslaan, is het bijgevolg noodzakelijk om op regelmatige basis voor nieuwe en aantrekkelijke diensten te zorgen, die zowel vertrouwde als nieuwe gebruikers kunnen bekoren. Deze vaststelling is vooral van belang voor ISP s (Eng.: Internet Service Providers) die met het oog op het maximaliseren van hun inkomsten steeds op zoek moeten gaan naar nieuwe diensten om hun klanten aan zich te binden. Wanneer men echter nieuwe toepassingen of diensten wil introduceren in het Internet, stoot men op een aantal problemen gerelateerd aan de volgende fundamentele kenmerken van het netwerk. Ten eerste zijn de principes en bouwstenen van het huidige Internet nagenoeg ongewijzigd gebleven sinds hun ontstaan. De basisprincipes dateren van de vroege jaren zeventig toen met het ARPANET [1] het allereerste computernetwerk ontwikkeld werd. In de geest van de toen brandend actuele Koude Oorlog was de belangrijkste doelstelling van dit netwerk het opzetten van een robuuste en veilige communicatie tussen twee computers. Bijgevolg bestaat de basisfunctionaliteit van de huidige computernetwerken nog steeds uit het transporteren van gegevens, opgesplitst in pakketten, tussen twee netwerkknopen die als zender en ontvanger fungeren. Ten tweede speelt het standaardisatieproces een belangrijke rol bij de ontwikkeling en de invoering van nieuwe toepassingen en diensten in het Internet. Met het oog op de samenwerking tussen apparatuur of software van verschillende producenten is het immers nodig een standaard op te stellen die de steun geniet van alle betrokken partijen uit de industrie. Dit kan een langdradig en langduring proces zijn met als gevolg dat de invoering van nieuwe diensten soms jaren vertraagd wordt. Deze twee fundamentele eigenschappen van de bestaande infrastructuur zorgen voor grote beperkingen bij de evolutie van het Internet. Enerzijds wordt de invoering van nieuwe toepassingen vertraagd door het aanslepende standaardisatieproces, waardoor de tijd tussen de ontwikkeling en de eigenlijke invoering voor de ISP onaanvaardbaar groot wordt. Anderzijds is de functionaliteit van computernetwerken te beperkt om geavanceerde en aantrekkelijke toepassingen te ondersteunen. Kortom, de bestaande infrastructuur wordt gekenmerkt door een duidelijk gebrek aan flexibiliteit en functionaliteit. Tot deze vaststelling kwam men midden de jaren negentig binnen de DARPA-onderzoeksgemeenschap [2] vanuit een aantal discussies over de toekomst van netwerkgebaseerde systemen. Hieruit vloeiden dadelijk een aantal initiatieven voort waarbij, geïnspireerd door het succes van computergebaseerde systemen die door het gebruik van software een grote flexibili-

Session Educa-on. 14-15 October 2013

Session Educa-on. 14-15 October 2013 Session Educa-on 14-15 October 2013 FIRE facilities in education: Networking courses (fixed and wireless) IP fixed networks ComNet Labs Build your own network [Lab router] Calculate IP ranges According

Nadere informatie

Welkom. Wilbert Leenders

Welkom. Wilbert Leenders Welkom Wilbert Leenders Agenda T&M Systems BV Inleiding Spraak kwaliteit MOS/ E-model / R -factor PESQ/ POLQA Implementatie voorbeeld Conclusie Intrusieve spraak kwaliteit metingen voor moderne telecom

Nadere informatie

De Enterprise Security Architectuur

De Enterprise Security Architectuur De Enterprise Security Architectuur Martijn Doedens Security Consultant Peter Mesker CTO IT SECURITY IS TOPSPORT! Wat is de definitie?! Een enterprise security architectuur omvat alle noodzakelijke elementen

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid Internet Protocol Telematica Quality Of Service (Netwerk laag) Hoofdstuk 5 4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid n Pakketten kunnen verloren raken

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

NCTS - INFORMATIE INZAKE NIEUWIGHEDEN VOOR 2010

NCTS - INFORMATIE INZAKE NIEUWIGHEDEN VOOR 2010 NCTS - INFORMATIE INZAKE NIEUWIGHEDEN VOOR 2010 Op basis van het nieuwe artikel 365, lid 4 (NCTS) en het nieuwe artikel 455bis, lid 4 (NCTS-TIR) van het Communautair Toepassingswetboek inzake douane 1

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Open source VoIP Networks

Open source VoIP Networks Open source VoIP Networks Standard PC hardware inexpensive add-in vs. embedded designs Ing. Bruno Impens Overview History Comparison PC - Embedded More on VoIP VoIP Hardware VoIP more than talk More...

Nadere informatie

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Programma 1. Activiteiten Van Dusseldorp Training 2. Alarmcommunicatie algemeen 3. LAN-WAN 4. Toegangsnetwerken

Nadere informatie

Intelligent Gebouw. Relatie met de technische infrastructuur. Heerlen, 15 december 2009 Anton.Lankhuizen@apg.nl Architect Technische Infrastructuur

Intelligent Gebouw. Relatie met de technische infrastructuur. Heerlen, 15 december 2009 Anton.Lankhuizen@apg.nl Architect Technische Infrastructuur Intelligent Gebouw Relatie met de technische infrastructuur Heerlen, 15 december 2009 Anton.Lankhuizen@apg.nl Architect Technische Infrastructuur Agenda Toegepaste technologieën Ontwikkeling netwerkinfrastructuur

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Free Technology Academy

Free Technology Academy Free Technology Academy Symposium 21 november 2009 Wat is vrije software? Begrip geïntroduceerd door Richard Stallman in 1985 Niet verwarren met gratis software (freeware) 'Free as in free speech, not

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Quality of ICT Networks

Quality of ICT Networks Quality of ICT Networks Broadband Technology Event Robert Kooij 10 November 2009 About me Affiliations Senior Scientist at TNO Associate professor at TU Delft Fields of interest Quality of Experience (QoE)

Nadere informatie

De Lync naar Het Nieuwe Werken. Utrecht - 25 januari 2011

De Lync naar Het Nieuwe Werken. Utrecht - 25 januari 2011 De Lync naar Het Nieuwe Werken Utrecht - 25 januari 2011 Agenda 25 januari 14:30 tot + 17.00 uur 14:30 15:15 Lync 2010 - What s New? 15:15 15:30 Pauze 15:30 16:15 Lync 2010 Architectuur en Case 16:15 17:00

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Toetsmatrijs examen 8432

Toetsmatrijs examen 8432 Kwalificatie en Crebo: MK-TMA, TCS 10230 & 10231 Deelkwalificatie en Crebo: 4057 versie 3 50863 Servicedocument: 6552 Titel van het examen: Theorie transportnetwerken Relevante eindtermen. Taco. 1 de leerling

Nadere informatie

Beveiliging in Industriële netwerken. Waarom monitoring een goed idee is

Beveiliging in Industriële netwerken. Waarom monitoring een goed idee is Beveiliging in Industriële netwerken Waarom monitoring een goed idee is Korte introductie / voorstellen: - Sinds 1951, Benelux - Monitoring, groeit naar security - ICT omgevingen, groeit naar Industrie

Nadere informatie

Beheer van IP telefonie diensten 12 december 2008

Beheer van IP telefonie diensten 12 december 2008 Beheer van IP telefonie diensten 12 december 2008 NiVo network architects Peter Hartman Even voorstellen NiVo network architects Sinds 1991 actief op het gebied van ICT Architectuur, Consultancy en Management

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Ede, 18 november

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Ede, 18 november De PROFIBUS, PROFINET & Ede, 18 november 2011 IO-Link dag 2011 The basics of PROFINET Harm Geurink Product Manager AUTOMATION Phoenix Contact bv hgeurink@phoenixcontact.nl PROFINET Trends in de markt:

Nadere informatie

Dell SonicWALL product guide

Dell SonicWALL product guide Dell SonicWALL product guide TZ Series Dell SonicWALL SMB solutions: TZ Series at-a-glance De Dell SonicWALL TZ Serie bevat de instapmodellen van de Dell SonicWALL fi rewalls. De serie bestaat uit drie

Nadere informatie

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Netwerk evaluatie tools Inleiding In een pakket geschakelde netwerk gebeurt de communicatie

Nadere informatie

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Welkom bij IT-Workz Altijd en overal werken en leren Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Etten-Leur, 16 november 2010 IT-Workz is de verzelfstandigde Dienst ICT van het ROC West-Brabant.

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids VoIP Netwerking Configuratie Gids Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids 1 VoIP Netwerking Configuratie gids Specificaties kunnen wijzigen zonder voorgaande. DM-983 NL Draft 2 VoIP Netwerking Configuratie

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Model driven Application Delivery

Model driven Application Delivery Model driven Application Delivery Fast. Flexible. Future-proof. How Agis streamlines health procurement using Mendix Model driven Application Platform Mendix in a nutshell Mendix delivers the tools and

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Generieke eisen ten aanzien van datacomnetwerken voor het transport van het PINbetalingsverkeer

Generieke eisen ten aanzien van datacomnetwerken voor het transport van het PINbetalingsverkeer PIN B.V. BIJLAGE J Rules & Regulations bepalingen Generieke eisen ten aanzien van datacomnetwerken voor het transport van het PINbetalingsverkeer Versie : 3.2 Datum : januari 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding...

Nadere informatie

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC 802.11b Wireless router w. 4 port switch StarTech ID: BR411BWDC Share your Internet connection without being constrained by cables with StarTech.com s 802.11b wireless router. The BR411BWDC lets you share

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Droom of werkelijkheid? Integratie VMware NSX en F5 zorgt voor effectieve uitrol van applicaties.

Droom of werkelijkheid? Integratie VMware NSX en F5 zorgt voor effectieve uitrol van applicaties. Droom of werkelijkheid? Integratie VMware NSX en F5 zorgt voor effectieve uitrol van applicaties. Ralph Wanders Datacenter Solutions Manager IT SECURITY IS TOPSPORT! Datacenter solutions componenten Orchestrate

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

xxter Mobotix T24 configuratie

xxter Mobotix T24 configuratie xxter Mobotix T24 configuratie Setup / instellingen voor VoIP De Mobotix T24 kan in samenwerking met xxter als video intercomsystem werken. De configuratie zoals beschreven in dit document is getest. Andere

Nadere informatie

ONTWERP VAN GEDISTRIBUEERDE SOFTWARE ACADEMIEJAAR 2009-2010 1 STE EXAMENPERIODE, 15 JANUARI 2010, 14U 17U30 VRAAG 1: INLEIDENDE BEGRIPPEN[20 MIN]

ONTWERP VAN GEDISTRIBUEERDE SOFTWARE ACADEMIEJAAR 2009-2010 1 STE EXAMENPERIODE, 15 JANUARI 2010, 14U 17U30 VRAAG 1: INLEIDENDE BEGRIPPEN[20 MIN] ONTWERP VAN GEDISTRIBUEERDE SOFTWARE ACADEMIEJAAR 2009-2010 1 STE EXAMENPERIODE, 15 JANUARI 2010, 14U 17U30 Naam :.. Richting :.. Opmerkingen vooraf : - werk verzorgd en duidelijk, zodat er geen dubbelzinnigheden

Nadere informatie

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP] Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten CBM-I bij Faalangst in een Studentenpopulatie 1 Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias for Students with Test Anxiety

Nadere informatie

Cisco Cloud. Collaboration. Ronald Zondervan David Betlem September, 2011. Presentation_ID 2010 Cisco Systems, Inc. All rights reserved.

Cisco Cloud. Collaboration. Ronald Zondervan David Betlem September, 2011. Presentation_ID 2010 Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Cloud Collaboration Ronald Zondervan David Betlem September, 2011 1 E Open architectuur Uitgangspunten Gebaseerd op Open Standaarden telefonie, video, desktop integratie, beschikbaarheidsstatus (presence)

Nadere informatie

Feedback WG System Operations 21 November 2012

Feedback WG System Operations 21 November 2012 Feedback WG System Operations 21 November 2012 User Group 06/12/2012 Wim Michiels Content Feedback IGCC Winter action plan Draft ENTSO-E winter outlook 2012 2013 Capaciteit noordgrens Overview of dynamic

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011 Professionaliseren dienstverlening CMS Agenda Introductie CIBER Waarom verder professionaliseren Tijdslijnen selectietraject Businesscase Scope implementatie Status

Nadere informatie

Hoge beschikbaarheid in zuivelindustrie door toepassing van conditie gebaseerde onderhoudsstrategie.

Hoge beschikbaarheid in zuivelindustrie door toepassing van conditie gebaseerde onderhoudsstrategie. De PROFINET, PROFIBUS & IO-Link dag 2012 Hoge beschikbaarheid in zuivelindustrie door toepassing van conditie gebaseerde onderhoudsstrategie. Jaap Westeneng Product Manager Asset Management Praktijkcase

Nadere informatie

[ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR. Over Ascom Harry Wassens 13-10-11 Ascom (Nederland) B.V.

[ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR. Over Ascom Harry Wassens 13-10-11 Ascom (Nederland) B.V. [ ] OVER ASCOM HARRY WASSENS, SALES DIRECTOR 1 ASCOM Ascom employs about 2.300 people worldwide Ascom has subsidiaries in 20 countries In H1/2011 Ascom generated revenues of 253.1 MCHF with an EBITDA margin

Nadere informatie

Cloud werkplek anno 2014. Cloud werkplek anno 2014

Cloud werkplek anno 2014. Cloud werkplek anno 2014 Introductie Peter Klix Infrastructuurarchitect Specialisatie networking en desktop concepts Peter.klix@eic.nl Cloud desktop Introductie Desktop concepten door de jaren Infrastructuur Cloud concepten Focus

Nadere informatie

High Availability & Disaster Recovery

High Availability & Disaster Recovery Disaster Recovery Problematiek en denkpistes voor oplossingen Cevi Usernamiddag 8 december 2009 9 december 2009 Cevi bedrijfspresentatie High Availability & Disaster Recovery Een theoretische benadering

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

1945, eerste DC. Eigen logo

1945, eerste DC. Eigen logo 1945, eerste DC Eigen logo Doelstelling: Binnen uw computer ruimte verzamelt u diverse informatie over bijvoorbeeld stroomverbruik van uw apparatuur. Via welk netwerk kunt u deze data verwerken. Welk

Nadere informatie

Video. Multimedia Rein van den Boomgaard Universiteit van Amsterdam

Video. Multimedia Rein van den Boomgaard Universiteit van Amsterdam Video Multimedia Rein van den Boomgaard Universiteit van Amsterdam 1 data explosion 1200 lines x 1600 pixels per line RGB, 24 bit (3 bytes) per color pixel Total uncompressed (raw) size is 5.8 Mbyte 36

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

IPv6. Seminar Innoveer je campusinfrastructuur: DNSSEC en IPv6 4 december 2014 Niels den Otter

IPv6. Seminar Innoveer je campusinfrastructuur: DNSSEC en IPv6 4 december 2014 Niels den Otter <Niels.denOtter@surfnet.nl> IPv6 WAAROM HOE WANNEER Seminar Innoveer je campusinfrastructuur: DNSSEC en IPv6 4 december 2014 Niels den Otter IPv6 IP-versie 6 (IPv6) gaat wereldwijd doorbreken. Instellingen

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

Remote maintenance 4.0

Remote maintenance 4.0 Locatie A Locatie B Remote maintenance 4.0 Onderwerpen 1 2 3 Uitleg Remote maintenance 4.0 Verschillende manieren van Remote maintenance Remote maintenance als een service 4 Twee voorbeelden van mogelijke

Nadere informatie

Turn-key platform Newz. Big Content & Semantics

Turn-key platform Newz. Big Content & Semantics Introduction Michel de Ru Solution architect @ Dayon 16 years experience in publishing Among others Wolters-Kluwer, Sdu (ELS) and Dutch Railways Specialized in Content related Big Data challenges Specialized

Nadere informatie

Optimale ICT-beveiliging. Van advies en ontwikkeling tot implementatie en beheer

Optimale ICT-beveiliging. Van advies en ontwikkeling tot implementatie en beheer Optimale ICT-beveiliging Van advies en ontwikkeling tot implementatie en beheer 1 Inhoud Deze brochure geeft u meer uitleg over de manier waarop Telenet de ICT van uw bedrijf kan beveiligen. Ervaring,

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX Universiteit Gent Faculteit economie en bedrijfskunde Student X Tussentijds Rapport Promotor: prof. dr. M. Vanhoucke Begeleider: Y Academiejaar 20XX-20XX

Nadere informatie

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter?

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Emiel Krahmer, Erwin Marsi & Paul van Pelt Site visit, Tilburg, November 8, 2007 Plan 1. Introduction: A short

Nadere informatie

Medicatie controle. Mobiele app op basis van App Service en Azure AD

Medicatie controle. Mobiele app op basis van App Service en Azure AD Medicatie controle Mobiele app op basis van App Service en Azure AD Michiel Lankamp Principal developer @michiellankamp michiel.lankamp@winvision.nl Zorggroep Sint Maarten Zorgorganisatie met 2.600 medewerkers,

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making 12-11-2013 2 Operatie Tactiek Strategie Integrated decision making Integrated

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

BGP, Traffic Engineering, & Akamai. Niels Bakker NLnog-dag 2014

BGP, Traffic Engineering, & Akamai. Niels Bakker NLnog-dag 2014 BGP, Traffic Engineering, & Akamai Niels Bakker NLnog-dag 2014 The Akamai Intelligent Platform The world s largest on-demand, distributed computing platform delivers all forms of web content and applications

Nadere informatie

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server)

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server) Multi user Setup Firebird database op een windows (server) Inhoudsopgave osfinancials multi user setup...3 Installeeren van de firebird database...3 Testing van de connectie met FlameRobin...5 Instellen

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Hoe maak ik mijn datacenterinfrastructuur cloud ready? Door: Bart Nieuwenhuis

Hoe maak ik mijn datacenterinfrastructuur cloud ready? Door: Bart Nieuwenhuis Hoe maak ik mijn datacenterinfrastructuur cloud ready? Door: Bart Nieuwenhuis Application: Data Center Fire Pump Controller Chillers Surge Protection Automatic Transfer Switch Uninterruptible Power Supplies

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie CIBER Nederland BV Agenda SURF 1. Introductie CIBER 2. Visie Cloud Services 3. Visiei Position Paper Beliefs 4. Hoe kan CIBER hepen 2 Titel van de presentatie 1. Introductie CIBER Nederland? Feiten en

Nadere informatie

SuperOffice Systeemvereisten

SuperOffice Systeemvereisten Minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM De minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM zijn tevens afhankelijk van het besturingssysteem en de services/applicaties die op het systeem actief zijn.

Nadere informatie

Nederlandse voornorm NAD-NVN-ENV 1995-1-1. (nl)

Nederlandse voornorm NAD-NVN-ENV 1995-1-1. (nl) Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst voor netwerkgebruik met NEN is afgesloten. This

Nadere informatie

uw ICT partner ADSL Home en Business

uw ICT partner ADSL Home en Business uw ICT partner ADSL Home en Business ADSL Home en Business Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 1.0 Introductie 2 1.1 Wat is DSL 2 1.2 Hoe werkt DSL 2 1.3 ADSL is de Asymmetrische variant van de DSL techniek

Nadere informatie

Migratie proces van Unilab6.4 naar SIMATIC IT R&D Suite 7. Lut Van Gorp

Migratie proces van Unilab6.4 naar SIMATIC IT R&D Suite 7. Lut Van Gorp Migratie proces van Unilab6.4 naar SIMATIC IT R&D Suite 7 Lut Van Gorp We sluiten materiaalkringlopen, een ecologische en economische must. 2 Inhoud 3 Story of Indaver Lims bij Indaver Waarom migreren

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Mobiele data: 2G, 3G, 4G, wifi,... Verschillen in eigenschappen, toepassingen...

Mobiele data: 2G, 3G, 4G, wifi,... Verschillen in eigenschappen, toepassingen... Mobiele data: 2G, 3G, 4G, wifi,... Verschillen in eigenschappen, toepassingen... Paul Dekkers Summerschool Mobiele apps, augustus 2012 Inhoud Wat doet SURFnet Ontwikkelingen mobiel in Nederland Mobiele

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces

Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces Operating System Overview (Hfst 2) Wat is een OS? Wat was een OS? Evolutie van OS. OS als virtuele machine OS als beheerder van hulpbronnen (resources) Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces

Nadere informatie

Usability walkthrough for accessibility

Usability walkthrough for accessibility Usability walkthrough for accessibility steven stijger steven_stijger@nl.ibm.com http://www.flickr.com/photos/81167076@n00/322162512/ Copyright IBM Corporation 2008 usability walkthrough usability test

Nadere informatie

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Handleiding/Manual Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Inhoudsopgave / Table of Contents 1 Verbinden met het gebruik van

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

Studie AES-implementaties

Studie AES-implementaties WiSCy Gebruikerscommissie 21 oktober 2010 1 Inhoud Studie AES-implementaties ZigBee (kort) Motivering Setup Resultaten Conclusies Volgende werkpunten Andere technologieën Lightweight crypto s 2 1 Studie

Nadere informatie

Inleiding Wat zijn paradata en welke data voor welk gebruik. verzamelen?

Inleiding Wat zijn paradata en welke data voor welk gebruik. verzamelen? Inleiding Wat zijn paradata en welke data voor welk gebruik Ann Carton verzamelen? Discussiemiddag paradata, Nederlandstalig Platform voor Survey-Onderzoek Brussel, 11 maart 2010 Wat zijn paradata? Data»Gegevens

Nadere informatie

Incidenten in de Cloud. De visie van een Cloud-Provider

Incidenten in de Cloud. De visie van een Cloud-Provider Incidenten in de Cloud De visie van een Cloud-Provider Overzicht Cloud Controls Controls in de praktijk Over CloudVPS Cloudhosting avant la lettre Continu in ontwikkeling CloudVPS en de Cloud Wat is Cloud?

Nadere informatie

Virtual Enterprise Centralized Desktop

Virtual Enterprise Centralized Desktop Virtual Enterprise Centralized Desktop Het gebruik van virtuele desktops en de licensering daarvan Bastiaan de Wilde, Solution Specialist Microsoft Nederland Aanleiding Steeds meer gebruik van Virtuele

Nadere informatie

Webapplicatie-generatie NIOC 2013

Webapplicatie-generatie NIOC 2013 Webapplicatie-generatie NIOC 2013 Eddy Luursema, Misja Nabben, Arnoud van Bers Research Group Model Based Information Systems Presentation Introduction M-BIS Data intensive systems Requirements Generation

Nadere informatie

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services.

BeCloud. Belgacom. Cloud. Services. Cloud Computing Webinar Unizo Steven Dewinter Steven.Dewinter@belgacom.be January 20 th, 2012 Agenda Agenda: Wat is nu precies Cloud Computing? Voordelen & Nadelen Hoe ga ik naar de Cloud? Belgacom Cloud

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Onder de motorkap van Microsoft Azure Web Sites. Eelco Koster Software architect ORDINA

Onder de motorkap van Microsoft Azure Web Sites. Eelco Koster Software architect ORDINA Onder de motorkap van Microsoft Azure Web Sites Eelco Koster Software architect ORDINA Agenda Introductie Architectuur Project Kudu Azure Resource Manager Doel Dieper inzicht geven in de werking van Azure

Nadere informatie