stoppen met blowen Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "stoppen met blowen Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd 1 22-03-10 14:54"

Transcriptie

1 stoppen met blowen Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

2 Voor mijn vader Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

3 Yoram Stein stoppen met blowen de mythen, de gevaren en je laatste joint Nieuw Amsterdam Uitgevers Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

4 Yoram Stein 2010 Alle rechten voorbehouden Tekstredactie Edith Vroon Omslagontwerp Bureau Beck Foto voorplat Image Store Foto auteur Hester Otter Typografie binnenwerk Yulia Knol nur 751; 740 isbn Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

5 Stoppen met een verslaving is vergelijkbaar met emigreren. Peter van Dalen Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

6 Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

7 Inhoud Inleiding 9 deel i de mythen en de gevaren 1 hoe ik ben begonnen 18 2 het is maar een jointje 26 3 het is niet verslavend 33 4 ik heb een probleem 36 5 het is een softdrug 45 6 verbieden werkt averechts 58 7 maar als je er nou gelukkig van wordt 64 8 het is cool 70 deel ii je laatste joint De methode van Peter van Dalen schema stoppen met blowen in tien stappen 78 1 hoe je kunt stoppen 80 2 waarom van dalen? 83 Over de methode 3 waarmee je moet stoppen 89 Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

8 4 de eerste stap 93 Toegeven dat je een probleem hebt 5 de tweede stap 97 Bepaal of je verslaafd bent 6 de derde stap 101 Zoek een therapie 7 de vierde stap 105 Bepaal je stopdatum 8 de vijfde stap 107 Maak stiekem gebruiken onmogelijk 9 de zesde stap 109 Vermijd risico, zorg voor veiligheid 10 de zevende stap 111 Robotten 11 de achtste stap 113 Wees alert en voorkom een terugval 12 de negende stap 118 Ga een andere koers varen 13 de tiende stap 123 Waarnemen, accepteren, mildheid (wam) 14 de gordijnen gaan open de beloningen van het gestopt zijn 127 Noten 128 Verkorte literatuurverwijzingen 141 Dankwoord 143 Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

9 Inleiding Dit is een eigenaardig boek. Het bevat twee boeken in één. Het eerste is een analyse van allerlei mythen die als grote, dikke rookwolken rondom cannabis zijn opgetrokken. Het tweede is een zelfhulpboek: het wil mensen helpen om van hun verslaving aan roesmiddelen af te komen. Als ik de twee boeken in één zin zou moeten samenvatten, zou ik zeggen dat zij beide bedoeld zijn als hulpmiddel om achter het rookgordijn vandaan te komen. De twee boeken kennen meerdere hoofdpersonen, maar de belangrijkste rol wordt wel ingenomen door een plant, genaamd cannabis sativa, in de volksmond bekend als cannabis, marihuana, wiet, hasj of stuff. Cannabis heeft vele namen, maar hoe je dit zogeheten geestverruimende middel ook noemt, het is de meest gebruikte illegale drug ter wereld. Ook in Nederland is cannabis na alcohol het populairste roesmiddel. Maar hoe riskant is cannabisgebruik eigenlijk? Dit boek wil een stem geven aan verslaafden in het debat dat al bijna veertig jaar over deze vraag gevoerd wordt. Het boek gaat uitdrukkelijk niet over wel of niet legaliseren van cannabis, maar over hoe we over cannabisgebruik denken (Deel I) en wat je tegen cannabisverslaving kunt doen (Deel II). Mensen die willen weten hoe ze kunnen stoppen met blowen (of met andere verslavende roesmiddelen) kunnen meteen doorbladeren naar het begin van Deel II. Daar vinden ze een beschrijving van de tien stappen om van je verslaving af te komen. Mensen die geïnteresseerd zijn in het politieke en wetenschappelijke debat over cannabisgebruik, kunnen gewoon beginnen bij Deel I van dit boek. Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

10 10 inleiding In het debat over cannabisgebruik staan twee kampen tegenover elkaar. De mensen in het progressief-liberale kamp stellen dat cannabisgebruik onschuldig is, dat mensen zelf moeten weten wat ze doen en laten, en dat cannabisgebruik moet worden gedoogd of gelegaliseerd. De mensen in het conservatief-christelijke kamp stellen dat cannabisgebruik verre van onschuldig is, dat wetgeving er is om burgers te beschermen, soms ook tegen zichzelf, en dat er daarom tegen cannabisgebruik moet worden opgetreden. Waarom ziet de een de problematiek rond cannabis lichter dan de ander? Dat heeft natuurlijk ook te maken met de ervaringen die mensen met cannabis hebben. Veel mensen hebben goede ervaringen met cannabis of hebben er positieve associaties bij. Ze hebben vrienden die enthousiaste gebruikers zijn, ze hebben het zelf een paar keer gebruikt of ze gebruiken nog steeds. Dat anderen van dit middel in de problemen raken, kunnen ze zich niet voorstellen. Soms behoren deze mensen tot een generatie die cannabisgebruik associeerde met vrijheid en blijheid of ze voelen zich verwant met die generatie. Voor hen staat blowen voor een bepaalde vrijgevochten levenshouding, voor een vrije geest, een vrije samenleving. Iemand die vraagtekens plaatst bij cannabisgebruik is in hun ogen al snel iemand die erop uit is om mensen in hun vrijheid te beknotten. Ik kan de mensen in het progressief-liberale kamp goed begrijpen, want ik was zelf een van hen. Ik dacht dat cannabis een onschuldig middel was, ik dacht dat de wereld misschien wel beter zou worden als mensen wat vaker een jointje zouden roken. Ik geloofde in de mythen die in het eerste deel van dit boek staan, totdat ik mijn hoofd hard stootte aan de werkelijkheid. Als ex-cannabisverslaafde in een grote stad als Amsterdam heb ik de ernst van de problematiek van nabij leren kennen. Ik beschrijf in dit boek wat permanent cannabisgebruik voor effect had op mijn persoonlijke ontwikkeling en levensgeluk. Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

11 inleiding 11 In de tijd dat ik zelf nog gebruikte, heb ik bovendien veel mensen leren kennen op wie het blowen duidelijk een negatieve invloed had. Een aantal van hen heeft last gekregen van psychoses en depressies, anderen zijn aan de harddrugs geraakt en weer anderen zijn maar blijven blowen: dag na dag, jaar na jaar. In de periode dat ik probeerde met hasj te stoppen, heb ik tientallen cannabisverslaafden ontmoet die ook probeerden eraf te komen. In de groep van Peter van Dalen, psychotherapeut bij de Jellinek, ontdekten wij, ex-cannabisverslaafden wat er met ons gebeurde, nu we niet meer gebruikten. De beslissing om voorgoed te stoppen met blowen bleek voor radicale veranderingen in ons leven te zorgen. Ook dat deed mij beseffen hoe lang wij stil hadden gestaan en wat een negatieve invloed dit middel op mensen kan hebben. Inmiddels ben ik alweer een tijd geleden gestopt met blowen. Maar als docent op een middelbare school maak ik ieder jaar weer scholieren mee die in de problemen komen door hun cannabisgebruik. Zij gaan meer spijbelen, hun schoolresultaten worden slechter, en ze verlaten de school vaker zonder diploma dan anderen. Hoewel er de afgelopen jaren meer aandacht is gekomen voor de gevaren van cannabis dan in de jaren daarvoor, denken veel mensen nog steeds dat het middel weinig schade kan aanrichten. Dit boek tracht dit beeld te nuanceren. Cannabis is minder onschuldig dan menigeen denkt. Redelijk bekend zijn de gevaren van cannabisgebruik voor schoolprestaties 1 en voor het ontwikkelen van geestesziekten. 2 Ook is wel bekend dat mensen van blowen passief worden, en dan geneigd zijn om zaken uit te stellen. Weinig bekend is dat er steeds meer bewijzen komen voor de in het verleden vaak verguisde stepping stone-theorie: cannabisgebruikers lopen een groter risico om ook harddrugs te gaan gebruiken. Minder bekend zijn ook de gevaren van problematisch cannabisgebruik en cannabisverslaving 3 die in dit boek centraal staan. Mensen die verslaafd raken aan cannabis zijn obsessief met cannabis Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

12 12 inleiding bezig. Blowen wordt steeds belangrijker voor hen, terwijl andere dingen steeds onbelangrijker worden. Hun kansen op geluk en succes nemen af. Hoe vaker mensen gebruiken, hoe kleiner de kans dat ze hun studie afmaken, hoe lager hun inkomen, hoe groter de kans dat ze van een werkloosheidsuitkering moeten rondkomen en hoe minder gelukkig ze zijn in hun relatie en met hun leven in het algemeen. 4 Mensen die dagelijks of vrijwel dagelijks cannabis gebruiken, staan bovendien stil in hun ontwikkeling. Emoties als verdriet worden niet gesignaleerd en verwerkt. Pas als mensen stoppen met blowen, komen deze emoties weer aan de oppervlakte. Niet iedereen die begint met blowen raakt eraan verslaafd, net zoals niet iedereen die begint met drinken alcoholist wordt. Een Duits onderzoek bracht aan het licht dat 35 procent van jonge cannabisgebruikers door langdurig gebruik last krijgt van één of meer van de verschijnselen waaraan je een middelenafhankelijkheid kunt herkennen procent, de meerderheid, had dus geen last van verslavingssymptomen. Het is ook bewezen in andere studies dat sommige mensen verslavingsgevoeliger zijn dan anderen en dat dit een genetische kwestie is. 6 Hoewel het merendeel van de mensen niet snel verslaafd raakt, is het gevaar van een roesverslaving toch iets dat dreigt voor een ieder die te lang te veel van een bepaald roesmiddel zoals cannabis, alcohol of cocaïne gebruikt. Het is niet alleen de gewoonte waar je moeilijk vanaf kunt komen. Als het alleen om gewoontevorming zou gaan, zou dat niet verklaren waarom het lastiger is om met het gebruik van roesmiddelen te stoppen dan om te stoppen met andere gewoontes. Iemand die een roesmiddel als cannabis gebruikt, ervaart vaak een onmiddellijke beloning. Het roesmiddel neemt even de pijn weg of zorgt even voor genot. Het gecombineerde effect van gewoontevorming en onmiddellijke behoeftebevrediging zorgt ervoor dat ook mensen zonder genetische aanleg voor verslavingen uiteindelijk aan roesmiddelen verslaafd kunnen raken. 7 Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

13 inleiding 13 Er zijn geen exacte cijfers over de omvang van het probleem van cannabisverslaving en -misbruik. Geschat wordt dat het in Nederland om ongeveer mensen gaat, maar niemand weet of deze schatting klopt. Gegevens van het cbs duiden erop dat één op de dertig jongeren een problematisch patroon van cannabisgebruik ontwikkelt, hetgeen betekent dat er in iedere schoolklas één jongen (jongens blowen vaker en meer dan meisjes) zit die een probleem heeft met zijn cannabisgebruik of een probleem aan het ontwikkelen is. In stedelijke gebieden zijn dat er waarschijnlijk twee of drie per klas, omdat er daar twee tot drie keer meer geblowd wordt dan op het platteland. 8 Hoewel we dus niet precies weten hoeveel problematische cannabisgebruikers er zijn, weten we wel dat in de afgelopen dertien jaar steeds meer cannabisgebruikers een beroep hebben gedaan op de hulpverlening. Alleen al van 2001 tot 2005 steeg de hulpvraag met betrekking tot cannabis volgens het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (ladis) met 43 procent tot mensen. Deze cijfers hebben echter nauwelijks tot bezorgdheid geleid. Cannabis wordt verondersteld niet zo verslavend te zijn, 9 terwijl niet bekend is hoeveel problematische of verslaafde cannabisgebruikers er eigenlijk zijn. Hoe komt het dat het probleem zo weinig serieus genomen wordt? Volgens Jaap de Vlieger, jarenlang drugsexpert bij de Rotterdamse politie, gebruikt een aantal van de beleidsbepalende Nederlandse drugswetenschappers zelf, en streven zij naar legalisering. Feiten die zouden wijzen in de richting van problemen ten gevolge van cannabisgebruik zouden deze onderzoekers niet goed uitkomen. Wie de recente geschiedenis van het drugsonderzoek in Nederland bestudeert, zoals in dit boek gebeurt, moet inderdaad constateren dat er een neiging bestaat bij Nederlandse drugswetenschappers om de problemen rondom cannabisgebruik te ontkennen, te bagatelliseren of te negeren. In het eerste deel van dit boek, dat is gewijd aan Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

14 14 inleiding de mythen en de gevaren, komen tal van voorbeelden aan bod. Waarschuwingen over de verslavende werking van cannabis, het steeds sterker worden van het middel, de steeds jongere gebruikers en de gevaren van blowen voor het ontwikkelen van psychoses werden door de beleidsbepalende wetenschappers niet gehoord of afgedaan als paniekzaaierij. Het thema van de onderschatting van de problematiek rondom cannabisgebruik loopt als een rode draad door dit boek. De twee boeken waaruit ik al zei dat het bestaat, staan dan ook wel degelijk rechtstreeks met elkaar in verband, wat dan ook de reden is dat ze hier als twee-eenheid binnen het geheel van één boek worden gepresenteerd. In het eerste deel wordt onderzocht waarom de mythen over cannabis, zoals het is niet verslavend en het is een onschuldig middel, zo lang ons denken over cannabis hebben kunnen beheersen. Waarom wilde men de feiten niet onder ogen zien? Twee factoren lijken van invloed te zijn: dogmatisch geloof in de progressief-liberale ideologie en steeds groter wordende politieke en economische belangen bij het gedoogbeleid. Met name de ideologie wordt onderzocht in het eerste deel als mogelijke verklaring voor het hardnekkig blijven voortbestaan van de mythen rond cannabis. Ook maakt het eerste deel duidelijk wat het gevaar van de mythen is: zolang de samenleving blijft zeggen het is maar een jointje is het voor potentiële cannabisverslaafden makkelijk om hun eerste op te steken, maar moeilijk om hun laatste te doven. Ook in de hulpverlening is lange tijd de tendens geweest om het probleem cannabisverslaving niet ernstig te nemen, terwijl dat een noodzakelijke voorwaarde is om verslaafden ervan af te helpen. Het tweede deel van dit boek is daarom specifiek gericht op de behandeling van het probleem van cannabisverslaving. De methode van psychotherapeut Peter van Dalen, die mij en vele anderen geholpen heeft om voorgoed met blowen te stoppen, wordt er in beschreven. In het eerste deel gaat het vooral om hoe wij denken, in het tweede deel gaat het erom wat Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

15 inleiding 15 jij als problematisch cannabisgebruiker of cannabisverslaafde kan doen om een nieuw leven te beginnen. De methode van Van Dalen die niet alleen gebruikt kan worden om te stoppen met blowen, maar ook om te stoppen met andere roesverslavingen, zoals drinken, gokken, snuiven en slikken wordt in dit tweede deel in tien overzichtelijke stappen behandeld. Dit deel is wellicht niet alleen interessant voor mensen die problemen hebben met cannabis of een ander verslavend roesmiddel, hun ouders, partners en vrienden, maar ook voor professionele hulpverleners en andere mensen die werkzaam zijn bij verslavingsinstellingen. Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

16 Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

17 deel i DE MYTHEN EN DE GEVAREN Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

18 1 hoe ik ben begonnen In mijn klas hadden een paar meiden het als eerste geprobeerd. Ze vertelden dat ze ontzettend gelachen hadden, dat ze zich heel prettig hadden gevoeld en allerlei mooie kleuren hadden gezien. Ik wilde ook wel weten hoe het was. Zo spannend is het leven in een welvarende en vredige verzorgingsstaat niet, zeker niet voor een verveelde puber. Ik had wel zin in iets spannends. Beginnen met blowen was een avontuur. Zo kwam het dat ik op mijn zestiende mijn eerste joint rookte. 10 Toch was ik ook weer niet zo n enorme avonturier. Heroïne wilde ik niet proberen. En lsd, het middel dat de vader van mijn beste vriend zodanig in de war had gebracht dat hij daarna zelfmoord pleegde, wilde ik ook niet. Ik zocht zoals zo veel mensen een kick, maar dan wel een veilige kick, een gevaar met een vangnet. Ik wilde daarom niet beginnen met drugs, ik wilde beginnen met softdrugs drugs die geen kwaad konden. Op de middelbare school waar ik in de jaren tachtig op zat, was het volkomen normaal om te blowen. Het werd zelfs als iets positiefs gezien. Veel leerlingen deden het, maar ook docenten. Er werd wiet gerookt op het schoolplein en er werd geblowd tijdens werkweek en in de rookkantine. Op school werd mij verteld bij het vak biologie, waar wij in de derde klas een soort voorlichtingsles over drugs kregen, dat cannabis een onschadelijk middel was. Cannabis was in ieder geval niet verslavend. (Dat leerden ze toen ook op de universiteit: cannabis is niet verslavend.)volgens de biologieles was een jointje roken minder schadelijk dan het nemen van een aspirientje. Voor mij Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

19 1 hoe ik ben begonnen 19 was er dan ook nauwelijks reden om niet met blowen te beginnen. Natuurlijk kan ik anderen niet de schuld geven van iets dat ikzelf gedaan heb. Er waren, ondanks het feit dat er een sterk pro-cannabisklimaat was in de jaren tachtig, toen ook genoeg mensen die het niet deden, dus je hoefde niet te beginnen met drugs. Dat ik begon met blowen, is mijn eigen beslissing geweest. Maar achteraf gezien heb ik die beslissing wel makkelijker genomen, omdat er zo veel positieve verhalen over cannabis de ronde deden. Volgens die verhalen was blowen iets voor coole mensen: iets voor kunstenaars, intellectuelen, muzikanten, reizigers, schrijvers, revolutionairen en filosofen. Níét blowen was voor suffe burgertutjes. Stoned en high zijn, was voor een uitverkoren elite. De meeste ex-blowers die ik voor dit boek geïnterviewd heb, vertellen soortgelijke verhalen. 11 Ramon, veertig jaar oud, en van zijn achttiende tot zijn achtendertigste bijna voortdurend onder invloed van cannabis, kreeg van zijn vriendinnetje te horen: Je bent achttien, en je hebt nog nooit geblowd. Wat een watje! Sonja, zesendertig jaar oud, tien jaar gebruikt en zes jaar clean, vertelt: Ik had alleen maar positieve verhalen gehoord over cannabis. Ik zal nooit vergeten dat ik op televisie een item zag over politieagenten die stoned auto waren gaan rijden, en tot de conclusie waren gekomen dat blowen geen kwaad kon in het verkeer. Klinkklare onzin, maar toen gaf dat voor mij toch wel aan hoe onschuldig blowen was: zelfs de politie deed het, en het maakte niets uit of je nu stoned achter het stuur ging zitten of niet. Jan, eenenvijftig jaar oud, twintig jaar verslaafd, en zeven jaar clean, antwoordt op de vraag waarom hij met blowen begon: Het was de tijdgeest. Ik dacht dat het normaal was dat je ging blowen. Je hoorde op deze manier bij de mensen die alternatief waren. Het was goed voor je imago, net zoals roken, drinken, neuken, in mijn idee moest je dat al vanaf je achttiende doen. Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

20 20 deel i de mythen en de gevaren Als Jan zegt: het was de tijdgeest, bedoelt hij de culturele revolutie van de sixties en de invloed daarvan op ons denken. De protestgeneratie van de sixties beschouwde de idee dat de mens zijn verlangens in bedwang moet kunnen houden als de levensfilosofie van burgerlijke en angstige mensen, waarmee de revolutionairen een breuk forceerden met de klassieke filosofie, het christendom en de burgerlijke moraal. De nieuwe generatie zou niet zo bang zijn om zich te laten gaan. Doel van de revolutie was er zorg voor te dragen dat de mens ongeremd zou kunnen genieten van seks en drugs, want dan zou de wereld eindelijk in een paradijs veranderen. In Californië bestonden er plannen om lsd in het drinkwater te doen. Hoogleraar psychologie, Timothy Leary, spoorde zijn studenten aan om te experimenteren met lsd. Hij raadde jongeren aan om te stoppen met hun burgerlijke leven en te beginnen met drugs. Turn on, tune in, drop out. Om weer in De Hof van Eden terecht te komen was er eigenlijk maar één ding nodig, zoals Bob Dylan zong: Everybody must get stoned. Zelf ben ik geboren in Niettemin oefenden de sixties een enorme aantrekkingskracht op mij uit toen ik een tiener was en ook daarna nog. De muziek van The Doors, Jimi Hendrix, Pink Floyd, films als Easy Rider, de verfilming van het legendarische concert in Woodstock en boeken als van Jack Kerouac waren doordesemd van drugsgebruik en deden mij verlangen naar een andere wereld, waarin alle grenzen zijn weggevaagd en je de absolute vrijheid kunt ervaren. De levensfilosofie van de jaren zestig waarin je de wereld kon benaderen als één grote speeltuin en het leven als een lange vakantie vond ik een stuk aanlokkelijker dan het burgerlijke ideaal van een opleiding volgen, carrière maken, om vervolgens een partner te vinden en een gezin te stichten. Of om het in de woorden van de auteurs van het boek Uit je bol, Gerben Hellinga en Hans Plomp, te zeggen: Veel mensen werken zonder morren hun dagelijkse patroontje af en hebben blijkbaar geen behoefte aan verandering en avontuur. Maar er zijn ook in iedere generatie Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

21 1 hoe ik ben begonnen 21 opnieuw ontdekkingsreizigers, kunstenaars, zoekers, dichters, filosofen, maar ook anonieme vrouwen en mannen die wel de behoefte hebben om de enge grenzen van de alledaagse werkelijkheid te overschrijden. 12 Ik wilde natuurlijk graag bij de tweede categorie horen. De enge grenzen van de werkelijkheid benauwden mij evenzeer, en dus begon ik met blowen. Blowen hoorde onlosmakelijk bij de romantiek van de sixties. De idealen van deze periode de vrije opvoeding, het eeuwig jong blijven en het afschaffen van alle gevoelens van jaloezie zijn dermate onrealistisch dat je ze nuchter misschien niet al te lang serieus kunt uitdragen. Met een beneveld brein, een verslapte wil en een wazige blik in de ogen is het wellicht ook makkelijker te denken dat je alleen maar door zelf te genieten de wereld kunt verbeteren. De revolutie bracht een nieuw geloof in een nieuwe wereld en een nieuwe mens. Iedereen leek dit geloof te omarmen. Wie wilde nu bij de reactionaire, bekrompen geesten horen die de nieuwe, bevochten vrijheid niet aankonden? Ik wilde zelf ook graag bij de vrijdenkers horen en deel uitmaken van gemeenschappen zoals de Amsterdamse kunstenaarsgemeenschap Ruigoord, waar mensen als Hans Plomp en Gerben Hellinga woonden die verlicht en spiritueel waren, en de hele dag in andere sferen vertoefden. De jaren zestig hebben in de jaren tachtig en negentig dus nog een grote invloed gehad op mij, en op mijn beslissing om te beginnen met blowen. Andere mensen die ik interviewde over hun beslissing om te beginnen met blowen, hadden dat vaak minder sterk, maar voelden zich meestal wel aangetrokken tot de alternatieve scene. De vraag is natuurlijk: hoe zit dat nu? Worden jongeren nog steeds door diezelfde idealen beïnvloed? Het lijkt alsof er steeds meer vraagtekens worden geplaatst bij de zegeningen van de culturele revolutie, en dat de samenleving weer enigszins verlangt naar heldere regels en afspraken. Na jaren waarin de seksuele revolutie werd gevierd, hoor je nu toenemende bezorgdheid over de pornoficatie van Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

22 22 deel i de mythen en de gevaren de samenleving. 13 De trend in het algemeen is om duidelijker grenzen te willen stellen aan een nieuwe generatie die als grenzeloos ervaren wordt. 14 Ook ten aanzien van cannabis verandert langzaam de houding. Het gedoogbeleid, jarenlang het toppunt van Nederlands nationale trots, staat op de helling, vooral vanwege de zware criminaliteit die dit beleid heeft aangewakkerd. De vraag is of het typisch Nederlandse, want in het buitenland niet gehanteerde onderscheid tussen harddrugs en softdrugs nog wel houdbaar is, gezien het feit dat de nederwiet in de loop van de jaren negentig zeker vijf keer zo sterk is geworden, en steeds meer mensen in de problemen komen door cannabis. Het imago van blowen is nu minder vriendelijk dan in de jaren tachtig. Dankzij wetenschappelijk onderzoek is nu bij steeds meer mensen bekend dat cannabisgebruik een negatieve invloed heeft op je schoolprestaties en dat het schizofrenie in de hand kan werken. Maar denkbeelden die decennia lang dominant zijn geweest, en die vastgeroest zijn in de hoofden van flink wat babyboomers, en door hen ook zijn overgedragen aan jongere generaties, verander je niet zo snel. Nog steeds staat cannabis officieel bekend als een softdrug, een middel dat geen kwaad kan. Nog steeds willen mensen niet geloven dat je voor zoiets als cannabis naar een verslavingskliniek zou moeten. En wat betreft aantrekkelijkheid? De blowende hippies zijn dan misschien een uitstervend ras, maar cannabis hoort ook bij het uitgaansleven, bij gangsterrappers, skaters, en alto s, en blijft dus onderdeel van wat sinds de jaren zestig van de vorige eeuw jongerencultuur heet. 15 Omdat niet te verwachten valt dat deze jongerencultuur snel zal verdwijnen, zullen de kinderen die vandaag opgroeien indirect ook nog met de tentakels van de jaren zestig te maken krijgen: de beatniks en de hippies hebben het blowen immers overgedragen aan andere subculturen. De beweegredenen van jongeren die vandaag beginnen met Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

23 1 hoe ik ben begonnen 23 blowen zijn vermoedelijk niet heel anders dan die van mij toen waren. Achteraf zeggen veel cannabisverslaafden dat blowen voor hen op een gegeven moment ook een vlucht werd om problemen niet onder ogen te hoeven zien. Maar meestal was dat voor zover zij dat zelf kunnen bepalen niet de directe aanleiding om met blowen te beginnen. Ze dachten gewoon dat het iets leuks en onschadelijks was, zoals ik ook gedacht heb. Wie een keer een jointje rookt, is natuurlijk nog niet verslaafd. Maar veel mensen die het één keer proberen, willen het ook nog wel een tweede, een derde, een vierde, en een vijfde keer proberen. Zo kan het zijn dat je op een gegeven moment in een groep vrienden terecht bent gekomen die met enige regelmaat gebruikt. Ieder weekend bijvoorbeeld en altijd op feestjes. Zo raak je langzamerhand gewend aan het blowen. Het wordt van iets uitzonderlijks iets normaals. Omdat het een softdrug is, lijkt er eigenlijk geen enkele reden te zijn om je hier druk over te maken. Op dit punt ben je ook nog niet verslaafd. Wat wel kan gebeuren, is dat blowen een steeds belangrijker rol in je leven gaat spelen. Vaak wil dat zeggen dat je niet meer alleen sociaal gebruikt, maar ook in je eentje gaat zitten blowen. Dat je niet meer alleen op zon- en feestdagen gebruikt, maar ook op maandag, dinsdag, woensdag, donderdag, vrijdag en zaterdag. Vaak is het eigenlijk maar een kleine stap van recreatief naar problematisch gebruik. Het enige wat ervoor nodig is, is bijvoorbeeld dat je je leven niet zo vreselijk spannend vindt en je vaak verveelt, waardoor je de spanning die je mist in je leven gaat compenseren door dagelijks te blowen. Of je hebt problemen thuis met je ouders of op school of in het vinden van een vriendje of vriendinnetje allemaal niet geheel ongebruikelijke zaken in het leven van een puber en je reactie daarop is om die problemen weg te blowen. Blowen kan in je hoofd dan uitgroeien tot de enige manier om echt zin aan je leven te geven of tot de enige echte troost in jouw leven. Vaak ontdekken cannabisverslaafden als ze stoppen met blowen dat er onderliggende problemen waren die ze pas kunnen gaan oplossen nu ze Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

24 24 deel i de mythen en de gevaren gestopt zijn, maar dat hoeft niet zo te zijn. Het kan ook zijn dat je begint met bijvoorbeeld dagelijks blowen, omdat je het leven niet zo spannend vindt, maar uiteindelijk blowen gebruikt als zingevingmiddel, inspiratiebron, troost, kalmeringsmiddel en beloning ineen. Zulke mensen hadden geen grote problemen voordat ze begonnen met blowen, maar ze kregen ze uiteindelijk wel dóór het blowen. Wat ik bij nogal wat blowers en bij mijzelf heb zien gebeuren, is dat er op enig moment een ongezonde fixatie op cannabis optreedt. Op het moment dat je een jointje doorgeeft, houd je dan bijvoorbeeld overdreven goed in de gaten of die wel snel genoeg rondgaat. Ik weet nog dat ik in de bergen aan het wandelen was met vrienden, en dat zij droomden van een mooie vrouw en een bad, terwijl ik eigenlijk niets liever wilde dan een joint. Dit om een beetje een idee te geven van wat ik een ongezonde fixatie noem. Op dat moment, als cannabis zo belangrijk voor je geworden is, belangrijker dan seks en liefde, belangrijker dan vriendschap en genegenheid, belangrijker dan opleiding en carrière, en je vervolgens merkt dat je, ondanks herhaalde pogingen, er niet in slaagt ermee te stoppen, besef je dat je verslaafd bent geraakt. Het gaat bij een verslaving meer om die fixatie dan om de hoeveelheid die je gebruikt. Jeroen die drieënveertig jaar oud is, veertien jaar heeft gebruikt, en nu zes jaar clean is, rookte niet overdag, maar dacht de hele dag aan het moment dat hij weer kon beginnen. Zelf liep ik op vakantie vele kilometers om ergens aan de andere kant van een berg in een klein hippiedorpje vol gekken wat hasj te kunnen halen, zodat ik in het donker een levensgevaarlijke tocht moest maken om terug over die berg naar mijn pension te komen. Daaraan herken je de verslaving in jezelf: je bent dusdanig bezeten van een middel dat je alle normale verhoudingen uit het oog verliest. Zo ongeveer vanaf mijn achttiende begon mijn leven als cannabisverslaafde. In mijn studententijd verbleef ik dagen, weken, maanden in een voortdurende cannabisroes. Op weg naar Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

25 1 hoe ik ben begonnen 25 een hoorcollege of een werkgroep kon ik het vaak niet laten om even bij de coffeeshop naar binnen te lopen. Vervolgens kwam ik meestal niet meer bij de universiteit aan. Doordat het mij steeds lukte om tijdelijk te stoppen, slaagde ik er wonder boven wonder in om mijn studie af te maken. Maar met iedere tijdelijke stoppoging en met het verstrijken van de jaren ging ik steeds meer gebruiken en steeds vaker. Ook raakte ik er steeds meer aan gewend. Waar ik eerst onmogelijk stoned een normaal gesprek kon voeren of een tekst kon lezen de letters dansten dan voor mijn ogen werd het op een gegeven moment normaal om onder invloed met mensen te praten, te lezen en te schrijven. Na de zoveelste mislukte stoppoging meende ik gewoon te moeten accepteren dat ik cannabisverslaafd was, en trachtte ik, ondanks mijn afhankelijkheid van de roes, zo goed en zo normaal mogelijk te functioneren in de maatschappij. s Ochtends begon ik met blowen, zoals een ander begint met het ontbijt. Als ik geen hasj meer in huis had, fietste ik voordat ik naar mijn werk ging naar de coffeeshop om daar mijn eerste joint te roken. Zo verscheen ik dan op mijn werk, als een gestoorde acteur die speelt dat hij een gewoon mens is. Als het kon, glipte ik er in de pauze tussenuit om nog even een joint te roken. Op weg terug naar huis ging ik naar de coffeeshop en rookte ik er nog een paar. Na het eten rookte ik de ene na de andere, net zolang totdat ik in een droomloze slaap viel. Dit patroon herhaalde zich dag na dag, week na week, maand na maand. Mijn niet-blowende omgeving had niets door. Ik hield zo lang mogelijk de schijn van normaliteit op, totdat het echt niet meer ging. Stein-Stoppen_Met_Blowen-3ePr.indd :54

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

De Pers Dinsdag 6 april 2010. Verslaving Yoram Stein. Een joint moet níet kunnen. Door: Marcel van Engelen

De Pers Dinsdag 6 april 2010. Verslaving Yoram Stein. Een joint moet níet kunnen. Door: Marcel van Engelen De Pers Dinsdag 6 april 2010 Verslaving Yoram Stein Een joint moet níet kunnen Door: Marcel van Engelen Hij heeft het helemaal gehad met de softies die doen alsof cannabis net zo onschuldig is als chocolade.

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games.

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games. Doelgroep onderzoek Datum: 22 maart Door: Peter Uithoven IAD 2 van Team 19 Project: Drugs and the City Inleiding Wij hebben ervoor gekozen als doelgroep de eerste jaars middelbare scholieren, de brugklassers

Nadere informatie

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al:

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al: Niet meer overgeven Vaak is de eerste zin die de klant uitspreekt een aanwijzing voor de hulpvraag. Paula zat nog maar net toen ze zei: ik ben bang om over te geven. Voor deze angst is een mooie naam:

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18 Feiten over het Alcohol- en Drugsgebruik van jongeren in het district Rivierenland Gelderland-Midden Gebaseerd op het onderzoek: Lekker samen van de kaart (maart 27) Inleiding Het alcoholgebruik neemt

Nadere informatie

Genotmiddelen. Omgaan met tabak, alcohol en drugs

Genotmiddelen. Omgaan met tabak, alcohol en drugs Genotmiddelen Omgaan met tabak, alcohol en drugs Genotmiddelen Omgaan met tabak, alcohol en drugs Genotmiddelen als tabak, alcohol en drugs zijn vaak verleidelijk voor tieners. Ze weten dat het niet mag,

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 7. Nawoord 171 Over de auteur 175 Literatuur 177 Register 179

Inhoud. Voorwoord 7. Nawoord 171 Over de auteur 175 Literatuur 177 Register 179 Inhoud Voorwoord 7 1 Hoe word je seksverslaafd? 13 2 Wie is gevoelig voor seksverslaving? 29 3 Het ontstaan van de verslaving 53 4 Seksverslaving, wissels en vat 73 5 Seksverslaving en de relatie 97 6

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Kikid Het is als ouder jouw verantwoordelijkheid, dat je kind NEE kan zeggen tegen drank!

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Bewust Omgaan met een Verslaving

Bewust Omgaan met een Verslaving Bewust Omgaan met een Verslaving Dit stuk biedt enkele handvatten om bewust te leren omgaan met je verslaving. Misschien denk je op dit punt wel dat je er niet mee om wil léren gaan, maar dat je er gewoon

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers 1) Waarom ik? Antwoord: Precies, het gaat juist over je ik, niet waar? Want wil een normaal intelligent mens verslaafd zijn? 2) Hoe bedoel je precies?

Nadere informatie

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Programma Soorten genotmiddelen Het puberbrein Genotmiddelen; Waterpijp Blowen Opvoeding Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering

Nadere informatie

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis Inhoud To blow or not to Inleiding 1. Een psychose blow? Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose 2. Cannabis 3. Risico op een psychose door cannabisgebruik 4. Redenen om cannabis te gebruiken

Nadere informatie

BLPA Curriculum. - Waarom we ons op romantisch vlak voelen aangetrokken tot iets wat we zelf niet zijn.

BLPA Curriculum. - Waarom we ons op romantisch vlak voelen aangetrokken tot iets wat we zelf niet zijn. BLPA Curriculum Module #1 - Waarom we ons op romantisch vlak voelen aangetrokken tot iets wat we zelf niet zijn. - Waarom we niet in een gelijkwaardige wereld leven, wanneer het op mannelijke of vrouwelijke

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. Deel 1

Inhoud. Inleiding 7. Deel 1 Inhoud Inleiding 7 Deel 1 1 Niet-functionerende ouders 15 2 Het ongewenste kind 21 3 Dominante ouders 27 4 Parentificatie 35 5 Symbiotische ouders 41 6 Emotionele mishandeling 49 7 Lichamelijke mishandeling

Nadere informatie

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de klas en aan docenten) ABC gesprekken Aanwezig bij verschillende ZAT

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

Groningen Matthias Sulin K3a

Groningen Matthias Sulin K3a Groningen Matthias Sulin K3a Van onze school (Cs Vincent Van Gogh Salland) Zijn er ongeveer 60 leerlingen en docenten mee geweest naar een activiteit in Groningen genaamd De Rode Loper. Er waren Nederlandse

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Nederlandse cannabisbeleid

Nederlandse cannabisbeleid Improving Mental Health by Sharing Knowledge Het Nederlandse cannabisbeleid & de volksgezondheid: oorsprong en ontwikkeling Margriet van Laar Hoofd programma Drug Monitoring CIROC Seminar Woensdag 7 maart,

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Van verslaving naar herstel!

Van verslaving naar herstel! Van verslaving naar herstel! Eerste druk, 2013 2013 Anita Van Besauw isbn: 9789048429356 nur: 340 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul HASJ EN WIET Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Het roken van tabak met hasj of wiet heet blowen. Ik blow niet. Ik gebruik medicijnen. Dan kan het

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Parabel geschreven door Neale Donald Walsch Ergens in de tijd was er een Zieltje, dat tegen God zei: Ik weet wie ik ben! God zei: Dat is heel mooi. Wie ben

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies Achtergronden We beschouwen verslaving vandaag als een ziekte. Door veranderingen in de hersenen zijn verslaafden niet goed in staat om hun innamegedrag onder controle te houden. Een verslaafde drinker

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen 5. Overtuigingen Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen Een overtuiging is een gedachte die je hebt aangenomen als waarheid doordat ie herhaaldelijk is bevestigd. Het is niet meer

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities

Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities De Twaalf Tradities zijn voor de groep wat de stappen zijn voor het individu. De tradities helpen om het programma van herstel levend en succesvol

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

Look! Inspire : De schaduw kant van verslavende middelen Daan Hermans G&I 1B

Look! Inspire : De schaduw kant van verslavende middelen Daan Hermans G&I 1B Look! Inspire : De schaduw kant van verslavende middelen Daan Hermans G&I 1B 1 Inhoudsopgave Inleiding.. 3 Tijdlijn verzameling..4 week 1 & 2..4 week 3 & 4..5 week 5 & 6..6 week 7...7 De verwerkingskeuze....7

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training 2010 Marco Honkoop NLP coaching & training Introductie Dit ebook is gemaakt voor mensen die meer geluk in hun leven kunnen gebruiken. We kennen allemaal wel van die momenten dat het even tegen zit. Voor

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Filmverslag Nederlands Pay It Forward

Filmverslag Nederlands Pay It Forward Werkstuk Scholieren.com Filmverslag Nederlands Pay It Forward Someone A Basis Titel: Pay it forward. Regisseur: Mimi Leder. Personen: Trevor is de hoofdpersoon, maar Arlene en Eugene zijn ook heel belangrijk.

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09 330 35 25 www.sosnuchterheid.org Anonieme Alcoholisten Vlaanderen

Nadere informatie

Bespreken van situaties

Bespreken van situaties Bespreken van situaties U heeft met de leerlingen de website over alcohol, roken en drugs doorlopen. Dit zijn onderwerpen die leerlingen bezighouden en waar ze onderling over praten. Toch is het goed om

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Onderzoek GHB. Publicatiedatum: 18-03- 2013

Onderzoek GHB. Publicatiedatum: 18-03- 2013 Onderzoek GHB Publicatiedatum: 18-03- 2013 Over dit onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 11 t/m 18 maart 2013, deden 2690 jongeren mee (onder wie 1020 middelbare scholieren). De uitslag is

Nadere informatie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie

Schizofrenie. Leven in een andere wereld. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie ggz voor doven & slechthorenden Schizofrenie Leven in een andere wereld Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over schizofrenie Herkent u dit? Denkt u wel eens dingen te zien

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Werkblad Seksuele Diversiteit. KaartjesspeL voorkant

Werkblad Seksuele Diversiteit. KaartjesspeL voorkant KaartjesspeL voorkant Kaartjesspel achterkant Wat betekent LHBT? Ben je in de war als je bi bent? Hoe word je homo? Wat is coming out? Op welke leeftijd ontdek je dat je homo of lesbisch bent? Op welke

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Coffeeshop. Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl. 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage)

Coffeeshop. Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl. 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage) Coffeeshop Onderzoeksresultaten TIPHorstaandeMaas.nl 1 Als je denkt aan coffeeshops. Waar denk je dan aan? (Zie alle antwoorden in de bijlage) 1 120,0% 100,0% 80,0% 2 Heb jij de afgelopen maanden cannabis

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Erlend Loe. Gelukkig getrouwd

Erlend Loe. Gelukkig getrouwd Erlend Loe Gelukkig getrouwd Vertaald uit het Noors door Paula Stevens de geus Deze uitgave is mede tot stand gekomen dankzij een bijdrage van NORLA (Oslo) De citaten op pagina s 171 en 175 komen uit Nigella

Nadere informatie

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut Nee tegen alcohol (en drugs) schade Bert Vinken Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg Programma 19.30 uur 20.30 uur 20.45 uur 21.30 uur Presentatie Pauze vraag en antwoord Einde Drugs Definities

Nadere informatie

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten

Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Voor iedereen die een gelukkig en succesvol leven niet aan het toeval wil overlaten Anderen over het werk van David en Arjan: Met hun boek en hun seminars maken De Kock en Vergeer heel Nederland gelukkig.

Nadere informatie

IK BEN EEN SCHELDWOORD

IK BEN EEN SCHELDWOORD IK BEN EEN SCHELDWOORD Roy Faber Ik ben een scheldwoord 1 ISBN: 978-94-91247-95-8 Copyright: Roy Faber Hoofdredactrice: Els Breedveld Opmaak omslag: Seb Wals www.latitudesolutions.co.uk Opmaak binnenwerk

Nadere informatie

OMGAAN MET NEGATIEVE GEDACHTEN

OMGAAN MET NEGATIEVE GEDACHTEN OMGAAN MET NEGATIEVE Iedereen heeft wel eens last van negatieve gedachten. De één heeft er vaker last van dan de ander. Jij bent iemand die hier gevoelig voor is. In deze sessies leer je hoe je ermee kan

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?!

Dat doet mijn kind toch niet?! Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 17 maart 2016 marion.kooij@brijder.nl 088 3583 880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over drugs INHOUD pagina Colofon: Deze lesbrief hoort bij het drugspreventieproject

Nadere informatie

1.1 Relatie verslaving

1.1 Relatie verslaving 1.1 Relatie verslaving Typering Iemand wordt relatieverslaafd genoemd als hij denkt niet zonder relatie te kunnen leven. Soms zijn mensen zo afhankelijk van een relatie, dat ze er alles voor doen om die

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag.

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Onze vragen: 1. Wanneer bent u met uw schrijfcarrière begonnen? 8 jaar geleden ben ik begonnen met het schrijven.

Nadere informatie

The Magic / Rhonda Byrne

The Magic / Rhonda Byrne The Magic / Rhonda Byrne samenvatting: The Magic is gebaseerd op de Wet van de Aantrekkingskracht, een fundamentele, wetenschappelijke, universele wet, die alle energie in ons universum stuurt. Volgens

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Op de grens van hemel en aarde. Een bijna-doodervaring

Op de grens van hemel en aarde. Een bijna-doodervaring Op de grens van hemel en aarde Een bijna-doodervaring Eerste druk, 2014 2014 Tineke H.C.M. Verwij Illustraties: Tineke H.C.M. Verwij Coverfoto: Tineke H.C.M. Verwij isbn: 9789048432684 nur: 402 Uitgever:

Nadere informatie

GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP

GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP Voor iedereen die: Gezonder wil eten Wil stoppen met schadelijke verslavingen Meer wil bewegen Minder stress en meer ontspanning wil Inclusief werkboek Leopoldstraat

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 WWW.VOORKOM.NL V.S.O. Roken stoer? Stoppen is sterker! LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief Over Roken V.S.O. Colofon: Deze lesbrief hoort

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Magie voor het verkopen van je huis Leer hoe je in korte tijd je huis kunt verkopen en ook nog voor een gunstige prijs. Desirée

Magie voor het verkopen van je huis Leer hoe je in korte tijd je huis kunt verkopen en ook nog voor een gunstige prijs. Desirée Life Coach Désirée Snelling Berg Magie voor het verkopen van je huis Leer hoe je in korte tijd je huis kunt verkopen en ook nog voor een gunstige prijs. Desirée 2011 Magie voor het verkopen van je huis

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7 1. Je bent 1 een jongen 2 een meisje 2. In welk jaar ben je geboren? Jaar 19 3. Welke van de volgende personen maken deel uit van je huisgezin? Kruis aan wat van toepassing is. 1 Vader 1 Stiefvader 1 Moeder

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Doe Gelukkiger. Marco Honkoop NLP coaching & training

Doe Gelukkiger. Marco Honkoop NLP coaching & training 1 Inhoudsopgave 1. Introductie... 3 2. Je goed voelen om niets... 5 2.1 Gevoel trainen... 6 2.2 Strategie goed voelen... 7 3. Goede beslissingen nemen... 9 3.1 Strategie goede beslissingen nemen... 10

Nadere informatie

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Programma Welkom bij Uw kind en genotmiddelen (hersen)ontwikkeling pubers Genotmiddelen Energydrinks Roken Alcohol en genotmiddelen Eef Hollman Adviseur Gezondheidsbevordering Indeling naar werking Wat

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie