Inhoud. Inleiding 7. Deel 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoud. Inleiding 7. Deel 1"

Transcriptie

1 Inhoud Inleiding 7 Deel 1 1 Niet-functionerende ouders 15 2 Het ongewenste kind 21 3 Dominante ouders 27 4 Parentificatie 35 5 Symbiotische ouders 41 6 Emotionele mishandeling 49 7 Lichamelijke mishandeling 55 8 Verstandelijk gehandicapte ouders 63 9 Verslaafde ouders Seksueel misbruik Gescheiden ouders Het perfecte gezin 89 Deel ii 13 De mythe dat ouders altijd goed zijn voor hun kinderen Kinderen die blijven geloven in het gelukkige gezin Het is niet de schuld van het kind Verschillende visies op breken met je ouders De effecten van een slechte jeugd als je volwassen bent Kinderen die ondanks de slechte relatie blijven Is breken de oplossing? 127

2 20 Ontkenning van de slechte jeugd door de ouders Oververantwoordelijkheid versus gezond egoïsme Jij wilt het contact verbreken, maar je ouders accepteren dat niet De reacties van de overige familieleden en de omgeving Adolescenten die het contact verbreken 159 Deel iii 25 Een ondersteunende omgeving creëren Zoek een goede therapeut Van jezelf houden Geef de hoop op verandering op Het gesprek met je ouders Sta achter je beslissing Als je ouders ziek worden of overlijden Contact met je innerlijk kind Kwaadheid en vergeving Zelf kinderen krijgen Het contact herstellen Erkennen, accepteren en loslaten 233 Nabeschouwing Marinka Kamphuis 237 Aanvullende informatie 249 Literatuur 251

3 Inleiding Toen ik net met mijn ouders gebroken had, inmiddels meer dan tien jaar geleden, was ik op zoek naar literatuur om meer te weten te komen over het onderwerp, in de hoop dat ik door het lezen van verhalen van lotgenoten me niet zo alleen zou voelen staan. Ik hoopte adviezen te krijgen over hoe ik het best met mijn emoties om kon gaan in die moeilijke periode van mijn leven. Over zo ongeveer alles bleken er boeken te zijn, maar dit onderwerp was nog niet behandeld. Tien jaar later is deze leemte nog steeds niet opgevuld. Er zijn een paar boeken die gaan over extreem moeizame relaties met ouders, maar daarin wordt het idee van breken met je ouders slechts even aangestipt. Een boek dat de mogelijkheid van het verbreken van het contact met je ouders verkent en als serieuze optie behandelt, is nog niet gepubliceerd. Het lijkt een van de laatste taboes. Het is echter belangrijk dat dit onderwerp bespreekbaar wordt gemaakt, want er zijn veel meer mensen die voor de keuze staan om met hun ouders te breken dan vaak wordt gedacht. Ik hoop dat ik met dit boek meer bekendheid aan het fenomeen kan geven en dat er in de media en het dagelijks leven meer aandacht aan besteed wordt. Het taboe moet doorbroken worden. Op deze manier zullen mensen die het contact met hun ouders verbroken hebben zich niet zo vaak hoeven te verdedigen tegenover anderen. Daarnaast kan het boek steun bieden aan mensen die op dit moment in het proces van breken met hun ouders zitten of die al gebroken hebben: ze zijn niet de enigen in die situatie, er zijn lotgenoten. Ook zijn er in het boek tips opgenomen over hoe je om kunt gaan met de diverse moeilijkheden die je op het pad kunt tegenkomen. 7

4 Breken met je ouders kan je juist de rust geven om te herstellen van de verwondingen uit je jeugd. Het kan je beschermen tegen constante nieuwe pijn die je oploopt in het contact met je ouders. Het kan je helpen eindelijk eens echt voor jezelf te kiezen. De huidige hulpverlening is nog te weinig bekend met het feit dat het soms goed is voor kinderen om te breken met hun ouders. Deze oplossing wordt nog te weinig erkend. Vaak wordt in een therapie geprobeerd de relatie tussen ouders en kinderen zo leefbaar mogelijk te krijgen, maar dit is niet voor iedereen de juiste weg. Als alles is geprobeerd, maar de relatie nog steeds voornamelijk pijn oplevert, dan kan het beter zijn dat beide partijen hun eigen weg gaan. Ik wil benadrukken dat er meer gegronde redenen bestaan om het contact te verbreken dan lichamelijke of seksuele mishandeling. Bij die soorten mishandeling is het algemeen aanvaard dat iemand geen contact meer wil met zijn ouders. In die gevallen is er niemand die zal zeggen: Maar het zijn toch je ouders, en ze bedoelden het vast goed. Dit is iets waarmee veel mensen die om andere redenen breken wel geconfronteerd worden terwijl opgroeien bij ouders die geen interesse in je hebben, of alcohol belangrijker vinden dan jou, of je regelmatig bestoken met kleinerende opmerkingen, net zo beschadigend kan zijn als lichamelijke of seksuele mishandeling. Het is gemakkelijk kindermishandeling te zien als er fysieke symptomen zijn, zoals blauwe plekken, of als de buren regelmatig geschreeuw tegen het kind horen. Maar er zijn ook subtielere manieren van mishandeling. Soms gaat het dan niet eens zozeer om de dingen die de ouders doen, maar eerder om de dingen die niet gedaan worden, bijvoorbeeld het kind steunen in moeilijke tijden, het verantwoordelijkheid leren, het helpen met huiswerk, het troosten als het verdriet heeft, en het kind kind laten zijn. Voor zowel volwassen kinderen, hun omgeving als therapeuten is het soms moeilijk de link te zien tussen de jeugd en de problemen waarmee de volwassene nu kampt. Zelfs als volwassene kunnen deze mensen een slechte jeugd blijven ontkennen, soms tientallen jaren. Zij zijn namelijk in hun kindertijd onbewust geprogrammeerd om hun ouders te bescher- 8

5 men. Daarnaast is het vaak erg pijnlijk om te erkennen hoe het echt was in de jeugd en toe te geven dat niet alles even fijn was. Ontkenning is dan een bekend afweermechanisme om de pijn niet te voelen. Veelgehoorde excuses zijn dan bijvoorbeeld ze bedoelden het niet kwaad, ze wisten niet beter, of ze hebben hun best gedaan. Alleen nemen op deze manier zowel het volwassen kind, zijn omgeving als de therapeut de ware schade die het kind is aangedaan niet serieus. Daarop komt pas zicht als iemand echt durft te kijken naar zijn jeugd en hoe hij zich in die jaren voelde, en tot zich door laat dringen wat voor uitwerking die onveilige jeugd nog steeds heeft op het volwassen leven. Ouders begrijpen vaak niet waarom een kind zover gaat dat het contact verbroken wordt. Een eerste verklaring daarvoor is dat disfunctionele ouders (met wie we in het verband van breken met je ouders meestal te maken hebben) weinig zelfinzicht hebben of niet geneigd zijn zelfkritiek te leveren. De tweede verklaring is dat disfunctionele ouders vaak zelf ook disfunctionele ouders hebben gehad, en hun gedrag als de norm hebben genomen. Ze hebben de patronen in de opvoeding voortgezet en beschouwen die als goed. Ze zitten zelf in een ontkenning van hun eigen slechte jeugd, en voeden hun kinderen ondertussen op dezelfde manier op als hun ouders. De derde verklaring is dat ouders in het algemeen meer de neiging hebben te letten op wat ze wel gedaan hebben voor een kind. Bijvoorbeeld hoe hard ze moesten werken om eten, kleding en speelgoed te kunnen kopen; of alle gezellige uitjes die de familie heeft gehad naar speeltuinen of dierentuinen, terwijl de kinderen deze dingen voor normaal aannemen omdat dat bij de opvoeding hoort, en meer zullen letten op wat ze gemist hebben in hun jeugd. Ouders bekijken het vanuit hun eigen perspectief en zijn daardoor soms milder tegenover hun eigen handelen. Op deze manier slaat de balans voor hun gevoel positief uit. Mensen verbreken nooit zomaar het contact met hun ouders. Daar is vaak een heel vervelende en/of onveilige jeugd aan voorafgegaan. Het breken gebeurt meestal pas nadat het inmiddels volwassen kind jarenlang heeft geprobeerd of de relatie op de een of andere manier nog te verbeteren is. Pas als duidelijk is dat dat echt niet gaat lukken, is het volwassen kind toe 9

6 aan de gedachte dat het contact misschien beter verbroken kan worden. Dat is de allerlaatste stap in een lang proces van veel emotionele pijn. Uiteindelijk blijkt dat breken de minst pijnlijke oplossing is voor het volwassen kind en ruimte biedt om door te gaan met zijn of haar leven. Geen van de ervaringsverhalen in dit boek getuigt van een gemakkelijk proces of een snelle beslissing. Niemand mag dan ook onderschatten hoeveel moeite het iemand kost om deze beslissing te nemen. Er is geen sprake van dat (volwassen) kinderen breken om wraak te nemen op hun ouders, of om hen op deze manier pijn te doen, zoals soms wel gedacht wordt. Er is dikwijls geen andere keuze meer, omdat contact blijven houden te veel pijn oplevert. In die situatie kan het volwassen kind niet anders dan voor zichzelf en eventueel zijn eigen gezin te kiezen. Dit boek bestaat uit drie delen. In het eerste deel zijn ervaringsverhalen verzameld. Ieder verhaal is gekoppeld aan de belangrijkste reden om het contact te verbreken, bijvoorbeeld een verslaving, parentificatie of emotionele mishandeling. Uiteraard komen redenen vaak ook tegelijkertijd voor: zo zal een kind dat lichamelijk mishandeld wordt ook vaak emotioneel mishandeld worden, en een symbiotische ouder kan ook verslaafd zijn. Door de combinatie van verschillende factoren kan het soms moeilijk zijn duidelijke scheidslijnen te zien. In het tweede deel worden thema s aangekaart die te maken hebben met het centrale onderwerp, bijvoorbeeld wat de ideeën in de samenleving zijn betreffende ouderschap, of hoe de directe omgeving kan reageren op het verbreken van het contact met ouders. In het derde en laatste deel worden diverse suggesties en adviezen gegeven hoe je het best om kunt gaan met moeilijkheden die je ondervindt doordat je een slechte jeugd hebt gehad, hoe je het verbreken van het contact het best kunt aanpakken, en hoe je de moeilijkheden kunt overwinnen die je ondervindt doordat je het contact verbroken hebt. Ook wordt er aandacht besteed aan het eventueel weer herstellen van het contact. 10

7 Mijn dank gaat uit naar alle personen die hun ervaringen hebben willen delen met mij en de lezers van dit boek. Veel verhalen zijn tot mij gekomen na het plaatsen van oproepen op diverse forums op internet. Een deel van de verhalen is afkomstig van lotgenoten die ik de afgelopen jaren persoonlijk heb leren kennen. Door gesprekken en contact kwam ik regelmatig tot nieuwe onderwerpen en nieuwe gezichtspunten voor mijn boek. Ook mijn eigen ervaringen heb ik verwerkt in dit boek. Om herkenning te voorkomen zijn (plaats)namen in de ervaringsverhalen veranderd, en zijn te specifieke aanwijzingen omtrent de identiteit van de personen in kwestie aangepast. 11

8

9 Deel 1

10

11 1 Niet-functionerende ouders Vaak wordt in het algemene taalgebruik de term disfunctioneel gezin gebruikt om een gezin aan te duiden waarin zich diverse problemen voordoen met betrekking tot de omgang met elkaar en de buitenwereld. Het kan dan gaan om ouders die alcoholist zijn en hun kinderen daardoor verwaarlozen, of om een gezin waarin de kinderen ontsporen door kleine criminaliteit te plegen. Door deze term wordt de verantwoordelijkheid van het niet goed functioneren bij het hele gezin gelegd. Ieder gezinslid is in gelijke of bijna gelijke mate verantwoordelijk voor de situatie waarin het gezin terechtgekomen is, ook de kinderen. Ik denk dat dit een grote misvatting is. Een kind is slechts zelden verantwoordelijk voor wat er misgaat in het gezin en levert er zelden een grote bijdrage aan. Natuurlijk zijn er gevallen van kinderen die zulke zware stoornissen hebben dat ze ontsporen en het gezin ontwrichten, maar veel vaker wijst het ontsporen van een kind, in welke zin dan ook, op een onderliggend probleem, namelijk ouders die hun kind niet de steun en opvoeding geven die het kind nodig heeft. Ik zou daarom in verband met probleemgezinnen veel liever spreken over niet-functionerende of disfunctionele ouders. Hierdoor wordt duidelijker waar het probleem vandaan komt en ook waar de oplossing ligt. De onschuldige slachtoffers krijgen zo niet het stempel opgedrukt dat het ook aan hen ligt. Kinderen worden zo beter beschermd, en in ieder geval niet extra belast, want vaak zal een kind al veel van de schuld op zich nemen. Dit doet een kind omdat dit als het niet begrijpt hoe het echt in elkaar steekt zijn enige mogelijkheid is om met de situatie om te gaan; moeten erkennen dat de ouders fout zitten en misschien niet voldoende van het kind houden is veel pijnlijker dan de schuld van het verkeerde gedrag van de ouders op zich te nemen. Als de ouders disfunctioneel worden genoemd, geeft het kind zichzelf niet of minder de schuld. Het zal door deze term eerder geneigd zijn om 15

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Handvatten voor het omgaan met zelfbeschadiging

Handvatten voor het omgaan met zelfbeschadiging Handvatten voor het omgaan met zelfbeschadiging Als iemand in jouw omgeving zichzelf beschadigt is dat erg ingrijpend. Het kan allerlei emoties oproepen. Je bent misschien erg verdrietig, boos of je voelt

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Bij kindermishandeling gaat het vaak om eenmalige gebeurtenissen die uit de hand gelopen zijn. a. Waar

Bij kindermishandeling gaat het vaak om eenmalige gebeurtenissen die uit de hand gelopen zijn. a. Waar Eindtoets Casus Probleemouders Vraag 1 Naar schatting 50.000 kinderen zijn per jaar slachtoffer van kindermishandeling. Vraag 2 Bij kindermishandeling gaat het vaak om eenmalige gebeurtenissen die uit

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

Inhoud VII. 2 Integrale hulpverlening door gezinspolikliniek en gezinspsychiatrie... 7 2.1 Gezinspolikliniek... 8 2.2 Het vak gezinspsychiatrie...

Inhoud VII. 2 Integrale hulpverlening door gezinspolikliniek en gezinspsychiatrie... 7 2.1 Gezinspolikliniek... 8 2.2 Het vak gezinspsychiatrie... VII 1 KOPP/KVO-kinderen............................................................ 1 1.1 Indrukwekkende cijfers over KOPP/KVO-kinderen in Nederland..................... 2 1.2 Waarom KOPP/KVO-kinderen

Nadere informatie

VBE (VRAGENLIJST BELASTENDE ERVARINGEN)

VBE (VRAGENLIJST BELASTENDE ERVARINGEN) VBE (VRAGENLIJST BELASTENDE ERVARINGEN) Mensen kunnen worden getroffen door belastende gebeurtenissen. Wij vragen u of, en zo ja op welke leeftijd(en), u een of meer van de volgende gebeurtenissen heeft

Nadere informatie

Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming

Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming Wat is Jeugdbescherming? Jeugdbescherming heette vroeger Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam. Wij dragen bij aan de bescherming van kinderen en daardoor

Nadere informatie

Wat is emotionele pijn eigenlijk?

Wat is emotionele pijn eigenlijk? Wat is emotionele pijn eigenlijk? Door de enorme stappen die het laatste decennium zijn gezet in hersenonderzoek, wordt steeds meer duidelijk dat emotionele pijn net zo erg kan zijn als fysieke pijn. Emotionele

Nadere informatie

KINDERRECHTEN KINDERMISHANDELING. informatieblad voor jongeren. Kun je je voorstellen?

KINDERRECHTEN KINDERMISHANDELING. informatieblad voor jongeren. Kun je je voorstellen? informatieblad voor jongeren KINDERRECHTEN KINDERMISHANDELING Voor wie? Dit informatieblad is bedoeld voor jongeren van de tweede en derde klas van het voortgezet onderwijs die meer willen weten over het

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Dierenmishandeling in gezinnen

Dierenmishandeling in gezinnen Dierenmishandeling in gezinnen Prof.dr. Marie-Jose Enders-Slegers, Leerstoel Antrozoologie, Faculteit Psychologie Stichting Cirkel van Geweld, Werkgroep Dierenpleegzorg marie-jose.enders@ou.nl Link - letter

Nadere informatie

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. -----

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. ----- Test: Je persoonlijke afweerprofiel Met de volgende test kun je bepalen welk afweermechanisme je het meest gebruikt. Iedereen gebruikt alle afweervormen, maar er bestaan verschillen in de frequentie waarmee

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele

Nadere informatie

Zorgen voor jezelf. Kostbaar vaatwerk 19 maart 2016 Marjo van Essen

Zorgen voor jezelf. Kostbaar vaatwerk 19 maart 2016 Marjo van Essen Zorgen voor jezelf Kostbaar vaatwerk 19 maart 2016 Marjo van Essen Zorgen voor jezelf? Als je het thema zorgen voor jezelf intikt op Google krijg je een keur aan websites met tips en waarom zorgen voor

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012 Wat is een psychische stoornis? Een psychische stoornis is een patroon van denken, voelen en gedrag dat binnen de geldende cultuur ongebruikelijk is. Het patroon veroorzaakt last bij de persoon zelf en/of

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

Stoppen met zelfbeschadiging?

Stoppen met zelfbeschadiging? Stoppen met zelfbeschadiging? Hoe weet ik of ik eraan toe ben te stoppen? Besluiten om te stoppen met zelfbeschadiging is een persoonlijke beslissing. Niemand kan dit voor je beslissen. Stoppen omdat je

Nadere informatie

Autisme in de levensfase van 16-25 jaar. Marijke Gottmer GZ-Psycholoog Altrecht 11 december 2012

Autisme in de levensfase van 16-25 jaar. Marijke Gottmer GZ-Psycholoog Altrecht 11 december 2012 Autisme in de levensfase van 16-25 jaar Marijke Gottmer GZ-Psycholoog Altrecht 11 december 2012 Programma Voorstellen Inleiding Problemen Intake/Diagnose Analyse Behandeling 16-25 jaar moeilijke leeftijd

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren Mishandeling en seksueel geweld Laat het niet zomaar gebeuren Alles over mishandeling en seksueel geweld Meldpunt Geweld, Misbruik en Kindermishandeling tel. 1712 elke werkdag van 9 tot 17 uur Dit nummer

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

Inleiding. De makers van dit boekje : Marc de Kleijn, Dennis Kramer, Darius Kuiper, Iris Brinkhuis, Keanu Lawalata, Aron Hofman.

Inleiding. De makers van dit boekje : Marc de Kleijn, Dennis Kramer, Darius Kuiper, Iris Brinkhuis, Keanu Lawalata, Aron Hofman. Inleiding De makers van dit boekje : Marc de Kleijn, Dennis Kramer, Darius Kuiper, Iris Brinkhuis, Keanu Lawalata, Aron Hofman. Waarom wij dit doen : Wij vinden het belangrijk om iets te doen tegen kindermishandeling,

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Als je verliefd op iemand bent is dat vaak een fijn gevoel. Als de ander dan ook verliefd op jou is, wordt dit gevoel alleen maar sterker. Het is echter niet altijd

Nadere informatie

Kindspoor Fier Fryslân

Kindspoor Fier Fryslân Kindspoor Fier Fryslân Het kind centraal stellen Denken vanuit het perspectief van het kind Fier Fryslân is een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheids- relaties 1 Wij

Nadere informatie

Inleiding 11. Hoofdstuk 1 Moeder. Haar dochters en haar zonen 14

Inleiding 11. Hoofdstuk 1 Moeder. Haar dochters en haar zonen 14 Inhoud Inleiding 11 Hoofdstuk 1 Moeder. Haar dochters en haar zonen 14 1. De moederrol 14 1.1 De vorige relatie 14 1.2 De babyboomgeneratie 15 1.3 Onvoorwaardelijke moederliefde 16 en voorwaardelijke vaderliefde

Nadere informatie

18-04- 2010. Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie

18-04- 2010. Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie Een goede voorbereiding van adoptieouders

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Inhoudsopgave Overeenkomst meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 3 Toelichting meldcode huiselijk

Nadere informatie

Reacties van ouders. 105 Tips voor ouders

Reacties van ouders. 105 Tips voor ouders 8 TIPS VOOR OUDERS Ouders kost het vaak al moeite om het gedrag van een normale adolescent te begrijpen. Dus omgaan met een kind dat zichzelf verwondt, is dan zeker erg moeilijk en verwarrend. In eerste

Nadere informatie

Mariëlle Dekker Direkteur Augeo Foundation

Mariëlle Dekker Direkteur Augeo Foundation Mariëlle Dekker Direkteur Augeo Foundation WHY aanpak kindermishandeling Veilig opgroeien Herstel WHY van het schadefonds maatschappelijke uiting solidariteit erkenning van het onrecht en leed geschade

Nadere informatie

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders

Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Leony Coppens Carina van Kregten Symposium Pleegzorg 2014 Waar blijft het kind? 11 maart 2014 Wat gaan we vandaag doen? Wie zijn wij?

Nadere informatie

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan.

gaan. Van belang is dat we er op een goede manier mee leren omgaan. Over geluk, angst en weerbaar zijn Ouders willen hun kinderen opvoeden tot weerbare mensen. De laatste jaren is hier meer aandacht voor. De samenleving wordt steeds complexer, aan kinderen worden veel

Nadere informatie

KITTY VAN DER HEIJDEN BORDERLINE BELEVENISSEN. Ervaringen van mensen met borderline én hun naasten

KITTY VAN DER HEIJDEN BORDERLINE BELEVENISSEN. Ervaringen van mensen met borderline én hun naasten KITTY VAN DER HEIJDEN BORDERLINE BELEVENISSEN Ervaringen van mensen met borderline én hun naasten Borderline belevenissen Ervaringen van mensen met borderline en hun naasten Kitty van der Heijden Inhoud

Nadere informatie

Werkblad Seksuele Diversiteit. KaartjesspeL voorkant

Werkblad Seksuele Diversiteit. KaartjesspeL voorkant KaartjesspeL voorkant Kaartjesspel achterkant Wat betekent LHBT? Ben je in de war als je bi bent? Hoe word je homo? Wat is coming out? Op welke leeftijd ontdek je dat je homo of lesbisch bent? Op welke

Nadere informatie

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je?

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je? Eerst wat algemene gegevens. 1. In welke klas zit je? 2. Bij wie woon je de meeste dagen van de week? Je mag één antwoord geven. Ik woon: Bij mijn vader en moeder (samen) Ongeveer de helft van de tijd

Nadere informatie

Gezinsstrategieën om met woedeuitbarstingen

Gezinsstrategieën om met woedeuitbarstingen woedeuitbarstingen om te gaan N.B.: de inhoud van dit programma is slechts van adviserende aard en dient niet als vervanging voor professioneel en/of medisch advies. Als u verdere consultatie wenst, of

Nadere informatie

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s)

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s) A. Ouderfactoren: gegeven het feit dat de interventies van de gezinscoach en de nazorgwerker gericht zijn op gedragsverandering van de gezinsleden, is het zinvol om de factoren te herkennen die (mede)

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling 2. Gevolgen van kindermishandeling voor kind en omgeving De emotionele, lichamelijke en intellectuele ontwikkeling van een kind berust op genetische mogelijkheden

Nadere informatie

Hij/zij was de liefste, maar ook de ergste

Hij/zij was de liefste, maar ook de ergste Hij/zij was de liefste, maar ook de ergste Eerste druk, 2014 2014 Emelie van Laar isbn: 9789048434497 nur: 775 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Signalen bij partnergeweld

Signalen bij partnergeweld Datum: 31/10/2013 Auteur: Kris De Groof Versie: Def Herkomst: Methodisch kader Aan de Slag Doel: Bestemming: Handelingskader 1712 Signalen bij partnergeweld 1. Algemene signalen van partnergeweld 1.1.

Nadere informatie

Signaleren van kindermishandeling op school. Signaleringsproces

Signaleren van kindermishandeling op school. Signaleringsproces Signaleren van kindermishandeling op school In een klas gebeurt er dagelijks van alles: een leerling die in slaap valt tijdens de les, een kind met een pijnlijke arm, ruzies tussen klasgenoten. Niet alles

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> COMPLEXE TRAUMA S KUNNEN GROTE

Nadere informatie

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL

KINDEREN LEKKER IN HUN VEL KINDEREN LEKKER IN HUN VEL 1. Welkom wij zijn Karin Hallegraeff en Noelle van Delden van Praktijk IKKE Karin stelt zich voor en er komt een foto van Karin in beeld. Noelle stelt zich voor en er komt een

Nadere informatie

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING TYTSJERKSTERADIEL

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING TYTSJERKSTERADIEL MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING TYTSJERKSTERADIEL Stappenplan voor het handelen bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling in de Gemeente Tytsjerksteradiel

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Aandachtspunten en tips voor gesprekken met ouders en kinderen 7

Aandachtspunten en tips voor gesprekken met ouders en kinderen 7 Bijlage 4 Aandachtspunten en tips voor gesprekken met ouders en kinderen 7 Richtlijnen Jeugdhulp / KOPP / richtlijn / pagina 69 Deze bijlage geeft hulpverleners tips en suggesties voor het gesprek met

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen

KOPPen bij elkaar en schouders eronder. Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen KOPPen bij elkaar en schouders eronder Informatie voor kinderen van ouders met psychiatrische problemen Mama, waarom huil je? Mama, ben je nu weer verdrietig? Papa, gaan we naar het zwembad? Waarom niet?

Nadere informatie

Ouderen. Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling. Stichting

Ouderen. Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling. Stichting Vrijwilligers en studenten tegen ouderenmishandeling Stichting Definitie ouderenmishandeling Al het handelen of nalaten van handelen jegens (geheel of gedeeltelijk) afhankelijke ouderen, door diegene(n)

Nadere informatie

EERSTE HULP BIJ EMOTIE

EERSTE HULP BIJ EMOTIE EERSTE HULP BIJ EMOTIE Geschreven door barbara kelder Inleiding Dit is een spiritueel boekje, die je zal helpen wegwijs te worden in je eigen innerlijke wereld, die innerlijke wereld is een spiegel, van

Nadere informatie

Daarvoor gaat u naar Minters

Daarvoor gaat u naar Minters Opvoeden & Opgroeien Eigen functioneren & Relaties Een leefbare buurt Daarvoor gaat u naar Minters U weet zelf vaak het beste wat goed is voor uzelf of uw gezin. En u gaat voor goede raad of praktische

Nadere informatie

Schrijf je verhaal. zeven schrijfopdrachten

Schrijf je verhaal. zeven schrijfopdrachten Schrijf je verhaal zeven schrijfopdrachten THEM A LOYALITEIT Onder loyaliteit verstaan wij: De manier waarop het kind de band tussen hem en zijn ouders ervaart en hoe hij hiermee omgaat. Hierbij is te

Nadere informatie

KEUZES MAKEN DOOR IN JE KRACHT TE GAAN STAAN LIFESURFER.NL

KEUZES MAKEN DOOR IN JE KRACHT TE GAAN STAAN LIFESURFER.NL KEUZES MAKEN DOOR IN JE KRACHT TE GAAN STAAN LIFESURFER.NL Copyright en Toestemming... Copyright namens Alianne Looijenga voor LifeSurfer. Alle rechten voorbehouden. Auteursrechten, alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

Hoe gezond is mijn relatie?

Hoe gezond is mijn relatie? Hoe gezond is mijn relatie? Vraagt u zich wel eens af of u een gezonde relatie heeft? Maakt u zich zorgen over hoe het momenteel gesteld is met uw relatie? Wilt u hier meer inzicht in krijgen? Doe dan

Nadere informatie

Hoofdstuk 9 Oefeningen

Hoofdstuk 9 Oefeningen Hodstuk 9 De eerste stap in werken aan jezelf is ook meteen de belangrijkste stap: Het durven onderkennen van je innerlijke conflicten en dat je daardoor je emoties nog niet voor je kan laten werken. De

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

lyondellbasell.com Versla de Verslaving

lyondellbasell.com Versla de Verslaving Versla de Verslaving Versla de Verslaving Verslaving, in welke vorm dan ook, is een wereldwijd begrip. De consequenties ervan kunnen variëren van chronische ziekten tot ontslag en van financiële ondergang

Nadere informatie

1 Wat is er met me aan de hand? 11

1 Wat is er met me aan de hand? 11 Leven met een alcoholprobleem 07-03-06 09:25 Pagina 7 Inhoud Voorwoord 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Typerend beeld van de kwaal 11 Symptomen 12 Vroege en late symptomen 14 Diagnostiek 14 Een paar

Nadere informatie

Dé stappen om je doel te bereiken: de combinatie van de creatiespiraal en het enneagramprocesmodel. Ontspannen. Handelen

Dé stappen om je doel te bereiken: de combinatie van de creatiespiraal en het enneagramprocesmodel. Ontspannen. Handelen Van wens naar doel Dé stappen om je doel te bereiken: de combinatie van de creatiespiraal en het enneagramprocesmodel. Het combinatiemodel Ontspannen Doel bereiken Willen/wensen Verbeelden/ verheugen Geloven/

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding Meldcode Meldcode/Richtlijn

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding Meldcode Meldcode/Richtlijn Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 Wat is misbruik en mishandeling? 3 Wat is huiselijk geweld? 4 Meldcode 5 Meldcode/Richtlijn 6 Wie gaat het gesprek voeren? 6 Mogelijke gevolgen Fout! Bladwijzer

Nadere informatie

Kindvriendelijke verhoorstudio

Kindvriendelijke verhoorstudio Het horen van kinderen door de politie HET HOREN VAN KINDEREN DOOR DE POLITIE Jannie van der Sleen Binnen een strafrechtelijk onderzoek: Doel van het verhoor is waarheidsvinding/feiten: Is er al dan niet

Nadere informatie

Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor

Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor Modules Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor 1. Psychologie en Psychopathologie 2. Sociale psychologie

Nadere informatie

Inhoud Inleiding 15 1. Puberteit: algemene ontwikkelingskenmerken 19 2. Puberteit en adoptie 39

Inhoud Inleiding 15 1. Puberteit: algemene ontwikkelingskenmerken 19 2. Puberteit en adoptie 39 Inhoud Inleiding 15 1. Puberteit: algemene ontwikkelingskenmerken 19 1.1 Inleiding 19 1.2 Prepuberteit (9-12 jaar): veranderingen 21 1.2.1 Fysieke en hormonale veranderingen 21 1.2.2 Hersengroei 22 1.2.3

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Samen opvoeden in de buurt.

Samen opvoeden in de buurt. Samen opvoeden in de buurt. Praktische trainingen voor speeltuinvrijwilligers. 0035 NUSO A5 brochure Folder Opvoeden (3).indd 1 24-02-12 10:07 0035 NUSO A5 brochure Folder Opvoeden (3).indd 2 24-02-12

Nadere informatie

Gespreksvoering - 1 -

Gespreksvoering - 1 - Gespreksvoering Toelichting op het gesprek met de ouder(s) Zorgen delen Als u zich zorgen maakt over een kind of de ouder(s), bespreek deze dan zo snel mogelijk met een of beide ouders. Zij zijn uw belangrijkste

Nadere informatie

Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1

Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Anne Marie van Bilsen, www.praktijk-deregenboog.nl 1 Titel: Wat kun je zelf doen Auteur: Anne Marie van Bilsen Omslagontwerp: R.P. da Costa Druk: ebook Uitgever: Praktijk de Regenboog Juni 2012 eerste

Nadere informatie

GGzE centrum psychotrauma

GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma GGzE centrum psychotrauma Mensen helpen met complexe traumaproblematiek en het (her)vinden van hun weg in de samenleving. Algemene informatie >> Complexe trauma s kunnen grote

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting Inleiding Depressie en angst zijn veel voorkomende psychische stoornissen. Het ontstaan van deze stoornissen is gerelateerd aan een breed scala van risicofactoren, zoals genetische kwetsbaarheid, neurofysiologisch

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

Florieke Stofmeel Training Coaching Advies

Florieke Stofmeel Training Coaching Advies Florieke Stofmeel Training Coaching Advies www.flexflow.nl Voor pr Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Aanpak van kindermishandeling! Visie Voorkomen is beter dan genezen Preventie, op

Nadere informatie

VERLIEFD WORDEN KAN IEDEREEN, MAAR HOE BLIJF JE VERLIEFD OP ELKAAR

VERLIEFD WORDEN KAN IEDEREEN, MAAR HOE BLIJF JE VERLIEFD OP ELKAAR VERLIEFD WORDEN KAN IEDEREEN, MAAR HOE BLIJF JE VERLIEFD OP ELKAAR Deel 2 Hoe het verliefde gevoel in de relatie vast te houden Iedere behoefte kan voor- en nadelen hebben. Ik ga hier niet focussen op

Nadere informatie

SIPP persoonlijkheidsvragenlijst

SIPP persoonlijkheidsvragenlijst SIPP persoonlijkheidsvragenlijst Deze vragenlijst bestaat uit een aantal stellingen. Deze stellingen hebben betrekking op de laatste 3 maanden. Door per stelling aan te geven in hoeverre u het hier bent,

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

EFT-Nijmegen-Sanitas Emotional Freedom Techniques

EFT-Nijmegen-Sanitas Emotional Freedom Techniques Personalia Naam : Straat : Postcode : Woonplaats : Telefoon : Geb datum : E-mail : 1. Wat is je probleemstelling? Symptomen? Klachten? Plaats klachten in volgorde van belangrijkheid. Belangrijkste boven.

Nadere informatie

Proefles cursus Innerlijk kind

Proefles cursus Innerlijk kind Anne Marie van Bilsen, www.deregenboog-academy.nl 1 Titel: proefles innerlijk kind Auteur: Anne Marie van Bilsen Omslagontwerp: Sabine Holleman Druk: ebook Uitgever: De Regenboog Academy Januari 2015 eerste

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les twee Welkom bij les twee van deze e-cursus waarin we je willen laten zien hoe je groter kunt worden zodat je problemen

Nadere informatie

PERFECTIONISME. www.berenvanjouwweg.nl info@berenvanjouwweg.nl Boomstraat 127A, 5038 GP Tilburg, 06-154 08 602

PERFECTIONISME. www.berenvanjouwweg.nl info@berenvanjouwweg.nl Boomstraat 127A, 5038 GP Tilburg, 06-154 08 602 PERFECTIONISME overgenomen uit; Teaching gifted kids in the regular classroom. Susan Winebrenner, free spirit, 2001. Vertaald en aangepast door Marita van den Hout, 2011, Beren van jouw weg. Het zal u

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

Stap 6: Wat is de kernovertuiging?

Stap 6: Wat is de kernovertuiging? E-Learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende? Module 7/9 Stap 6: Wat is de kernovertuiging? De relevante vraag is hier: wat is het ergste wat er kan gebeuren als hij zijn controledrang loslaat?

Nadere informatie

Persoonlijkheidsprofiel. Anoniem

Persoonlijkheidsprofiel. Anoniem Anoniem 2012 1. Inleiding Dit is jouw persoonlijkheidsprofiel. Het profiel is gebaseerd op de antwoorden die jij hebt gegeven in de vragenlijst. Jouw antwoorden zijn vergeleken met die van een grote groep

Nadere informatie

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft

Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Checklist samenwonen voor partners waarvan alleen de man kinderen heeft Vul afzonderlijk van elkaar allebei de vragen in. Bij elke vraag moet je een antwoord kiezen. Als je niet kunt kiezen, kies dan het

Nadere informatie

VRAGENLIJSTEN. Verlatingsangst - Pagina 57. Wantrouwen en Misbruik - Pagina 79

VRAGENLIJSTEN. Verlatingsangst - Pagina 57. Wantrouwen en Misbruik - Pagina 79 Verlatingsangst - Pagina 57 1 Ik ben vaak bang dat de mensen die me dierbaar zijn me zullen verlaten 2 Ik klamp me aan mensen vast omdat ik bang ben om in de steek gelaten te worden 3 Er zijn te weinig

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL I ONTWIKKELEN: EEN LEVENSLANG PROCES 19. Voorwoord 13. Pictogrammen 14. Doelstellingen 15

INHOUDSTAFEL I ONTWIKKELEN: EEN LEVENSLANG PROCES 19. Voorwoord 13. Pictogrammen 14. Doelstellingen 15 INHOUDSTAFEL Voorwoord 13 Pictogrammen 14 Doelstellingen 15 I ONTWIKKELEN: EEN LEVENSLANG PROCES 19 A Wat is ontwikkeling? 21 1 Definitie en kenmerken 21 1.1 Definitie 21 1.2 Algemene kenmerken van ontwikkeling

Nadere informatie

Je moet voelen en beleven wat je niet meer wilt, heel helder hebben waar je van weg wilt.

Je moet voelen en beleven wat je niet meer wilt, heel helder hebben waar je van weg wilt. Waar wil je van weg? Belangrijk is dat je nu een doel gaat stellen. Maar voordat je een doel stelt is het nodig dat je specifiek in kaart brengt waar je nu bent ten aanzien van je doel. Je moet voelen

Nadere informatie

CHECKLIST BEHANDELDOELEN

CHECKLIST BEHANDELDOELEN Uw naam: Naam therapeut: Datum: CHECKLIST BEHANDELDOELEN Het stellen van doelen is een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle therapie. Daarom vragen wij u uw doelen voor de aankomende therapie aan

Nadere informatie

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN EXCLUSIEF PROGRAMMA OVERZICHT 2016 LEF IN ACTIE Ontdek waarom het zo moeilijk is je hart te volgen en heb het lef dit toch te doen! De achtergrond van het programma Jij weet dat

Nadere informatie

JEUGDBESCHERMING NOORD. Voogdij

JEUGDBESCHERMING NOORD. Voogdij JEUGDBESCHERMING NOORD Voogdij Als je ouders niet meer voor jou kunnen beslissen... Informatie voor jongeren Voogdij Als ouders kinderen krijgen, verwachten ze dat ze hun kinderen zelf gaan opvoeden. Totdat

Nadere informatie

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG :

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Bijlage Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Interview: vragen gast : Levensgeschiedenis: Zie dossier Hoe vind

Nadere informatie

Omgaan met een stoma: een versmald levenspad met een ongenode gast?

Omgaan met een stoma: een versmald levenspad met een ongenode gast? Omgaan met een stoma: een versmald levenspad met een ongenode gast? An Lievrouw psycholoog Oncologisch Centrum UZ Gent Stellingen 2 We moeten de patiënt zover krijgen dat hij zijn stoma aanvaardt. Ja Ik

Nadere informatie