Mei Buitenlandse beleggers als financier van nieuwbouwprojecten... the perfect match?!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mei 2014. Buitenlandse beleggers als financier van nieuwbouwprojecten... the perfect match?!"

Transcriptie

1 Mei 2014 Buitenlandse beleggers als financier van nieuwbouwprojecten... the perfect match?!

2 Buitenlandse beleggers als financier van nieuwbouwprojecten... the perfect match?! De Nederlandse woningmarkt kent al enkele jaren van recessie en ondanks de voorzichtig positieve vooruitzichten lijkt het tij nog lang niet gekeerd. Door waardedalingen van koopwoningen en financieringsproblemen is de vraag naar (middel dure) huurwoningen gestegen. Hierin voorziet de huidige woningvoorraad echter niet. Met het oog op de toekomstige geraamde groei van het aantal huishoudens met zo n zal ook een deel van de nieuwbouw in de categorie vrije sector huur (van circa EUR 700 tot EUR huur per maand) moeten worden gerealiseerd. Uitgaande van een kwart van de nieuwbouw opgave in deze categorie, dus circa huurwoningen in de periode tot 2030, is een investeringsvolume van zo n slordige EUR 40 miljard gemoeid. Dit volume is te groot voor de Nederlandse gevestigde orde in vrije sector huurwoningen (Vesteda, Bouwinvest, Amvest, Syntrus Achmea Real Estate & Finance etc.). Dit staat nog los van de koop van bestaande complexen in deze categorie van woningcorporaties. De vraag die daarbij opkomt is: waar gaat deze financiering van EUR 40 miljard voor de toekomstige categorie vrije sector huur vandaan komen en kunnen buitenlandse beleggers hier mogelijk een rol in spelen? Volgens de recente berichten zou de verlossing uit het buitenland moeten komen. De Nederlandse vastgoed-lectuur staat de laatste tijd bol van de bereidwilligheid van buitenlandse investeerders om met hun geld Nederlandse huurwoningen te kopen. Erg interessant, al die investeringsvolumes, maar sluit het aanbod wel aan bij de wensen van deze buitenlandse kapitaalverschaffers? Deloitte deed onderzoek naar de investerings apetite in Nederlands woningvastgoed van 66 grote buitenlandse investment managers (uit Europa en de Verenigde Staten) met een individuele vastgoed beleggingsportefeuille van EUR 2 miljard EUR 95 miljard assets under management. 40% van de respondenten reageerde. Behoorlijke interesse Uit het onderzoek blijkt dat maar liefst 44% van de respondenten momenteel interesse, danwel overwegende interesse heeft in Nederlandse woningportefeuilles. De helft daarvan is actief zoekend naar Nederlandse woningportefeuilles. Voor ruim de helft van de respondenten ligt ons land buiten How can your interest in Dutch residential portfolio investments be defined? 11% 22% 11% 56% I'm not interested at all I m currently searching for Dutch residential portfolio investments I m interested I m considering Dutch residential portfolio investments de geografische investment scope. Dit is opvallend gezien de behoefte aan huurwoningen en de beperkte aanwezigheid hiervan in Nederland. Anderzijds is juist de huidige beperkte omvang van de huurwoningmarkt in Nederland een belemmering (klein en dus niet liquide, niet transparant, complexe regelgeving etc.). Kennelijk zijn buitenlandse partijen in onvoldoende mate op de hoogte van de aantrekkelijkheid van de huurwoningmarkt in Nederland. Ondanks de leegstand op de kantorenmarkt geeft 32% van de investeerders, die niet in woningen zijn geïnteresseerd, aan dat ze wel interesse hebben in Nederlandse kantoren. De opportunistische zoektocht naar distressed assets alsmede het cherry picking van prime assets tegen redelijke rendementen ligt hier mogelijk aan ten grondslag. Kortom, buitenlandse investeerders hebben wel interesse in de Nederlandse vastgoedmarkt, maar juist het minst in de ons inziens belangrijkste groeimarkt hiervan.

3 Investeringsvolume Van de respondenten die interesse tonen in Nederlandse woningportefeuilles varieert het investeringsvolume van relatief kleine transacties (circa EUR 25 miljoen) tot transacties van meer dan EUR 100 miljoen. Het totale investeringsvolume voor 2014 van de respondenten telt op tot maximaal EUR 500 miljoen (oftewel circa woningen). De meeste respondenten zijn op zoek naar complexen in Amsterdam Utrecht en Den Haag, gevolgd door Rotterdam en de Brabantse stedenrij. If investing in residential real estate portfolios in The Netherlands, what regions/ cities would you focus on? The Hague Amsterdam Utrecht Rotterdam Brabantse stedenrij No specific region What would be your investment strategy when entering the Dutch residential investment market? 13% 50% 37% Core: stable and low-risk cash flow, direct return (ROI) Value added: medium-to-highrisk/ medium-to-high-return strategy Core Plus: moderate-risk/ moderate-return strategy Rendementseisen Ons onderzoek wijst uit dat het belangrijkste beleggingsprofiel voor woningen value added is, oftewel een middelmatige tot hoge risicorendementsverhouding. Daarbij past een relatief hoge rendementseis, circa 38% van de respondenten geeft een minimum yield requirement van 6,5% 8,5% (BAR) aan. Met het oog op de recente portefeuille transacties in Amsterdam en Utrecht lijken de meeste woningportefeuilles voor rendementen onder deze bandbreedte verkocht te worden (25% van de respondenten geeft een minimum yield aan van 5,5% 6,5%). Kortom, het Nederlandse aanbod heeft deels een andere rendementsverwachting en sluit dus niet helemaal aan bij de vraag uit het buitenland. If you were to invest in Dutch residential portfolios, what would your minimum yield requirements be? 0% - 4.5% 4.5% - 5.5% 5.5% - 6.5% 6.5% - 8.5% 8.5% - 10%

4 If you were to invest in Dutch residential portfolios, what type of assets would have your interest? Please select the level of interest. 100% 80% 60% 40% 20% 0% Cooperation with (local) developer in new constructions/ redevelopments Turn key, newly built and (partialy) leased out Interested Moderate Not interested Existing assets, investment grade Gezien de value added strategie kan de oplossing enerzijds gezocht worden in het complexgewijs verwerven van corporatiewoningen. Anderzijds kan gedacht worden aan het enorme nieuwbouw volume, dat in het begin van dit artikel werd geduid. Hierin ligt enerzijds de kans om met behulp van de ontwikkelwinst een hoger rendement te realiseren dat valt binnen de bandbreedte van gewenste rendementseisen (6,5% 8,5%). Anderzijds hebben de buitenlandse investeerders hiermee tot op zekere hoogte zelf invloed op het type en de kwaliteit van de te ontwikkelen woningen. Deze oplossing wordt mede ondersteund door de respons op de vraag welke type woningen de voornaamste aandacht heeft van de buitenlandse beleggers. Veel interesse gaat uit naar nieuwe, turn-key en (deels) verhuurde woningen. Aandachtspunt hierbij is de ontbrekende kennis (taal, communicatie en regelgeving) van de Nederlandse en lokale ontwikkelmarkt. Maar daarvoor zijn uiteraard samenwerkingspartners (zoals gemeenten, ontwikkelaars en adviseurs) te vinden. Buiten de Randstad In de meer perifeer gelegen steden en dorpen is het huidige aanbod van middel dure vrije sector huurwoningen vaak marginaal. Daar ligt ook een kans om tegen hogere rendementen met het bijbehorende risicoprofiel nieuwe huurwoningen te realiseren. Maar daar gaat de interesse van buitenlandse beleggers in eerste instantie niet naar uit. De grote vraag is dus of de verwachtingen van buitenlandse beleggers wel aansluiten bij het aanbod. Ons onderzoek wijst uit dat dit voor bestaande bouw niet of slechts deels het geval is. De rendementsverwachting speelt daarin een belemmerende rol. Echter, voor nieuwbouwprojecten worden wel degelijk kansen gesignaleerd. Vooral in de Randstad, maar met een stukje opvoeding en ondersteuning door lokale partijen (gemeenten, ontwikkelaars, adviseurs etc.) wellicht ook daarbuiten. Met een rendementseis aan de onderkant van de bandbreedte van 6,5% 8,5% zijn er wellicht mogelijkheden voor buitenlandse beleggers in groeigebieden buiten de Randstad (delen van Noord- Brabant, Gelderland en Overijssel). Amsterdam en Utrecht Dan resteert nog de geografische voorkeur van buitenlandse beleggers. De ontwikkelopgave van woningen ligt voor een deel in Amsterdam, Utrecht en Den Haag. Daar ligt dus een kans voor buitenlandse beleggers en Nederlandse partners (ontwikkelaars en gemeenten) om elkaar op te zoeken en projecten vlot te trekken. Een optimale samenwerking kan leiden tot een efficiënt ontwikkelen verhuurproces, waarbij de buitenlandse belegger afneemt tegen (de onderkant van de bandbreedte van) het gewenste rendement (6,5%).

5 Maatregelen De grootste obstakels om in Nederlandse woningen te investeren zien buitenlandse partijen in wet- en regelgeving (44%) en belastingmaatregelen (38%), zoals de verhuurdersheffing die beleggers onevenredig hard raakt. What do you consider to be the main challenges and concerns for investments in Dutch residential portfolios? 6% 6% 6% 38% 44% Rules and regulation, such as tenant protection Tax issues, such as land lord charges and transfer tax Pverall size of the Dutch residential investment market Lack of supply/difficulties to enter the market Market dominance by a limited number of players 87% van de geïnteresseerde respondenten geeft aan dat ze op de hoogte zijn van de veranderingen op het gebied van de complexgewijze verkoop van vrije sectorwoningen door corporaties (de nieuwe circulaire). Dit geeft aan dat het buitenland wel degelijk gevoelig is voor prikkels en stimuleringsmaatregelen, die Nederlandse huurwoningen interessanter maken. Dit is dan ook de belangrijkste boodschap aan de Rijksoverheid om de Nederlandse woning- en ontwikkelmarkt vlot te trekken. Zeker als men zich realiseert welk vliegwieleffect deze opgave heeft voor de bouwsector. We moeten de investeringsbereidheid stimuleren! Enerzijds door hervorming van landelijke wet- en regelgeving, zoals het afschaffen of hervormen van de verhuurdersheffing. En anderzijds door het stimuleren van lokale initiatieven. Hoewel de verhuurdersheffing de middel dure huursector niet direct raakt (tenzij de overheid de liberalisatiegrens jaarlijks blijft verhogen) heeft deze maatregel grote invloed op de investeringsbereidheid in huurwoningen, vooral bij buitenlandse partijen. De reden hiervoor ligt besloten in de beeldvorming dat huurwoningen als de nieuwe melkkoe van de Nederlandse overheidsfinanciën wordt gezien. Wat betekent dit voor de toekomstige huuropbrengsten? Beleggers houden niet van onzekerheden, vooral beleggers die geen ervaring hebben in de Nederlandse woningmarkt. Ons onderzoek wijst uit dat beleggers bij voorkeur turn-key af willen nemen als de woningen (deels) verhuurd zijn. Dat roept dus om een overbruggingsfaciliteit, waarmee de ontwikkeling gefinancierd kan worden. De reguliere Nederlandse banken zijn daarvoor (nog) niet echt warm te krijgen. Dit vraagt dus om een samenwerking in de driehoek gemeente, ontwikkelaar/bouwer en buitenlandse belegger, waarbij iedereen zijn eigen risico- en rendementsprofiel hanteert, die past bij de werkzaamheden van de betreffende partij. Zo kan de gemeente de RO-risico s beheersen, is de ontwikkelaar/bouwer verantwoordelijk voor de bouwen ontwikkelrisico s en blijven de verhuurrisico s bij de belegger. Op die manier kan de gezamenlijke ontwikkeling van middeldure huurwoningen door partijen worden gestimuleerd, wat hard nodig is gezien de eerder genoemde opgave van huurwoningen tot 2030 in dit segment. We zien dat beleggers, zeker op nieuwbouwlocaties, afwachtend zijn en huiverig zijn voor ontwikkelrisico s. Vooral het bouwkostenrisico en publiekrechtelijke onzekerheden (bestemmingsplan/ omgevingsvergunning en verhuurrisico s). Dat vraagt om participatie van bouwers, die het bouwkostenrisico voor hun rekening willen/kunnen nemen, in ruil voor bouw- en onderhoudsproductie. Daarnaast vraagt dit ook om participatie van gemeenten, die daarmee het publiekrechtelijke risico voor hun rekening kunnen nemen. Gemeenten en bouwers kunnen bijvoorbeeld in een PPS-constructie voor eigen rekening en risico vrije sector huurwoningen realiseren en eventueel tijdelijk exploiteren (zie figuur: voorbeeld van een project in Zuid-Holland). Na oplevering in verhuurde staat zijn deze woningen interessant voor een (buitenlandse) belegger.

6 Gemeente Bouwer 50% 50% PPS - vehikel Financiering realisatie (bouw): Gezamenlijk inbreng Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Realisatie (bouw) Vastgoedexploitatie Huurinkomsten Exploitatielasten Rentekosten Aflossingen Verkoopopbrengst Rendement Eigen Vermogen Erfpacht (gemeente is erfverpachter) Erfpachtcontract (vastgoedeigenaar) De vraag is alleen of dergelijke woningen ook voldoende rendement kunnen genereren voor buitenlandse beleggers. Een nieuwbouwwoning (grondgebonden) met een huurprijs van bijvoorbeeld EUR 900 per maand en stichtingskosten van in totaal circa EUR leidt al tot een gangbare ratio (BAR) tussen 5,5% 6%, waarmee op termijn een redelijk direct rendement op het eigen vermogen kan worden behaald (door jaarlijkse huurprijsverhoging en afnemende rentekosten). Wanneer buitenlandse beleggers relatief hoge rendementen wensen te behalen, dan zal enerzijds een langere beleggingstermijn nodig zijn en anderzijds zal de business case voor vrije sector huurwoningen moeten worden geoptimaliseerd. Hierbij kan worden gedacht aan optimalisatie van de huurprijzen. Buitenlandse beleggers hebben de voorkeur voor stedelijke groeigebieden zoals de Randstad. Daar kan voor dit huursegment doorgaans een hoger huurprijsniveau worden gerealiseerd tot circa EUR per maand. Wij benadrukken wel dat het optimaliseren van het huurprijsniveau (ver) buiten de Randstad minder realistisch is. In die regio s kan een huur van circa EUR 800 per maand als maximum worden gezien en leidt daarmee tot een relatief laag rendement. Daarnaast zullen huishoudens die een dergelijk huurprijsniveau kunnen betalen, zich daar eerder oriënteren op de koopsector. Gezien de relatief beperkte economische en demografische groei in dergelijke gebieden buiten de Randstad, zal de interesse van buitenlandse beleggers naar verwachting daarom beperkt zijn. Verder nemen huurders in de Randstad doorgaans ook genoegen met een kleiner woonoppervlak waardoor optimalisatie van de bouwkosten mogelijk is. Daarnaast kunnen nieuwe innovatieve bouwconcepten op termijn ook leiden tot lagere bouwkosten (ander materiaalgebruik, nieuwe montagetechnieken, kortere bouwtijd, ketensamenwerking etc.). Tot slot kan het verlagen van de gemeentelijke grondprijzen helpen om de stichtingskosten verder te verlagen, waardoor een hoger rendement mogelijk wordt. Een alternatief is om woningen te bouwen op erfpachtgrond. Grondkosten worden daarmee geen onderdeel meer van de stichtingskosten (afgezien van canonbetalingen zie figuur). Juist in de grote steden in de Randstad worden gronden grotendeels in erfpacht uitgegeven. De vraag is echter of buitenlandse beleggers bekend zijn met dit instrument, de beperking van het eigendom als risico zien en dit verdisconteren in de rendementseisen. We concluderen dat er interesse is vanuit het buitenland in Nederlandse vrije sector huurwoningen. De rendementseisen zorgen mogelijk voor een mismatch tussen vraag en aanbod. Ter optimalisatie van de rendementen kan de oplossing gezocht worden in de nieuwbouwopgave. Dit vraagt om het inprijzen van risico s, waarvoor goede samenwerkingsconstructies de oplossingsrichting vormen. Daarnaast is (verdere) verlaging van de grondprijzen en optimalisatie van de bouwkosten wenselijk om tot de voor buitenlandse beleggers gewenste rendementen te kunnen komen.

7 Opinie Henk Harms, gemeente Den Haag Deloitte vroeg Henk Harms, directeur Ontwikkeling en Realisatie van de Dienst Stedelijke Ontwikkeling in Den Haag, om zijn visie en reflectie op het onderzoek en de geschetste oplossingsrichtingen. De problematiek en oplossingsrichtingen, die Deloitte schetst naar aanleiding van haar onderzoek herken ik. In Den Haag tonen meerdere buitenlandse beleggers interesse om te investeren in middel dure huurwoningen. De gemeente Den Haag zoekt dit ook op. We zien met name partijen uit het Verenigd Koninkrijk en Duitsland richting Den Haag komen. De voornaamste interesse gaat uit naar hoge kwaliteit en rendementen. In Den Haag zijn veel huurwoningen kwalitatief goed en relatief laag geprijsd. Uit (onderhouds)kostenoverwegingen tonen buitenlandse partijen vooral interesse in nieuwbouw of relatief jonge, bestaande en verhuurde woningen. Ze kijken naar concrete portefeuilles. Omdat de vastgoed ontwikkelingsmarkt door de crisis tot een dieptepunt is gezakt zien we dat banken woningprojecten met een ontwikkelrisico niet meer willen financieren. Daar moet je als gemeente op anticiperen door het zelf te doen. En dan bedoel ik niet het subsidiëren, maar het voorfinancieren van het ruimtelijke-ordenings-risico. Op die manier heeft Den Haag de realisatiedoelstelling van vorig jaar (1.500 woningen) gehaald. In dit model verzorgt de gemeente de grond en de bouwvergunningen en beheerst daarmee het ruimtelijke-ordenings-risico. De uit het onderzoek van Deloitte blijkende rendements niveau s (BAR-en) herken ik slechts gedeeltelijk. Bij bestaande bouw zien we allerlei verschillende rendementen, dat hangt vooral samen met de diversiteit in leeftijd en staat van onderhoud van de gebouwen. Voor nieuwbouw zien we in Den Haag overwegend portefeuilletransacties plaatsvinden net onder de door Deloitte onderzochte bandbreedte, een BAR van circa 6% (NAR 5%). Erfpacht zien buitenlandse partijen niet als een issue. Voor veel projecten waar dat speelt hanteren wij een eeuwigdurende erfpacht en dat wordt door buitenlandse partijen niet als een risico gezien. Om buitenlandse partijen naar Den Haag te trekken treedt de gemeente in rechtstreeks contact. Buitenlandse beleggers willen ontzorgt worden. Hiertoe is het van belang dat de Rijksoverheid een consistent beleid voert. Dit vergroot het vertrouwen en de investeringsbereidheid van buitenlandse partijen in de Nederlandse huurwoningmarkt. Een belangrijk voorbeeld hiervan is het bevriezen van de huurliberalisatiegrens. Dit verkleint het risico dat middel dure huurwoningen in de toekomst in de sociale sector vallen, waardoor de buitenlandse belegger met de verhuurdersheffing te maken krijgt. Het WWS-puntenstelsel draagt bij aan die consistentie, ook dit moeten we in stand houden! Dergelijke maatregelen houden de markt stabiel en zeker, een belangrijke reden voor buitenlandse partijen om naar Nederland te komen.

8 Paul Meulenberg Work: +31 (0) Mobile: +31 (0) Frank Ten Have Work: +31 (0) Mobile: +31 (0) Ruud van Eijk Work: +31 (0) Mobile: +31 (0) Deloitte Financial Advisory Services B.V. Orlyplein DP Amsterdam Postbus KD Amsterdam The Netherlands Tel: Fax: Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, a UK private company limited by guarantee ( DTTL ), its network of member firms, and their related entities. DTTL and each of its member firms are legally separate and independent entities. DTTL (also referred to as Deloitte Global ) does not provide services to clients. Please see for a more detailed description of DTTL and its member firms. Deloitte provides audit, tax, consulting, and financial advisory services to public and private clients spanning multiple industries. With a globally connected network of member firms in more than 150 countries and territories, Deloitte brings world-class capabilities and high-quality service to clients, delivering the insights they need to address their most complex business challenges. Deloitte s more than 200,000 professionals are committed to becoming the standard of excellence. This communication contains general information only, and none of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, its member firms, or their related entities (collectively, the Deloitte network ) is, by means of this communication, rendering professional advice or services. No entity in the Deloitte network shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication Deloitte The Netherlands

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf TaxLab 26 maart 2015 We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf Inhoud Tax Incentives: o Innovatie drieluik: WBSO/RDA/iBox o Investeringsregelingen EIA/MIA en subsidies Optimalisatie

Nadere informatie

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Number 11, May 2015 IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Het alloceren van de transactieprijs aan de afzonderlijke prestatieverplichtingen in een

Nadere informatie

IT risk management voor Pensioenfondsen

IT risk management voor Pensioenfondsen IT risk management voor Pensioenfondsen Cyber Security Event Marc van Luijk Wikash Bansi Rotterdam, 11 Maart 2014 Beheersing IT risico s Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor de hele procesketen,

Nadere informatie

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nummer 8, december 2014 Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nieuwe regels zijn door de IASB gepubliceerd voor

Nadere informatie

Nederland GES April 2016. GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd!

Nederland GES April 2016. GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd! Nederland GES April 2016 GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd! Inhoudsopgave 1. Aanpassingen Wet werk en zekerheid 2. Aanpassingen Wet aanpak schijnconstructies 3. Knelpunten loonbetaling

Nadere informatie

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Agenda Inleiding Huidige visie Nederlandse belastingdienst Uitspraak HvJ zaak C-44/11 Deutsche Bank Gevolgen

Nadere informatie

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013 Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan Oostzaan, 22 april 2013 1. Situatieschets De gemeente Oostzaan is permanent bezig met het verbeteren en optimaliseren van haar bedrijfsvoering. Het

Nadere informatie

Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering. Drs. Jeroen Dungelmann

Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering. Drs. Jeroen Dungelmann Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering Drs. Jolanda van Elst Drs. Jeroen Dungelmann Deloitte FAS ABN Amro Juli 2013 Agenda Algemeen Afsplitsing activa/passiva naar Overgangs-BV: juridische

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V.

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Dit reglement is op 3 april 2013 door de Raad van Commissarissen vastgesteld. Achtergrond en inleiding De

Nadere informatie

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Number 12, May 2015 Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Het onderscheiden van prestatieverplichtingen is een belangrijke stap

Nadere informatie

Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant

Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant Piet Klop RA MGA Rotterdam, maandag 28 november 2011 De Rotterdamse havenbaron en politicus Lodewijk Pincoffs speelde een belangrijke

Nadere informatie

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam)

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam) A.van Beerendonk Van: Griffie Verzonden: dinsdag 1 december 2015 13:17 Aan: A.van Beerendonk Onderwerp: FW: Cursus van BBV naar Vpb 18 januari 2016 Bijlagen: image013.wmz Digitale leeszaal Van: Hoogendoorn,

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW. Ivan Massin Senior Director

Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW. Ivan Massin Senior Director Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW Ivan Massin Senior Director 26 november 2015 Inhoud Schoolgebouwen 5 Sociale woningen privé-initiatief 8 Renovatie woningen 11 Overige topics Infrastructuur

Nadere informatie

GES Alert Wooncorporaties

GES Alert Wooncorporaties The Netherlands Tax, Global Employer Services Inhoud Inleiding Controle overzichten UWV Eigenrisicodrager ZWflex? Herverzekeren of niet? Optimaliseren ziekteverzuimbeleid Projectplan GES Alert Wooncorporaties

Nadere informatie

Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014

Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014 Professional Practice Department Nummer 8, november 2014 Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014 Wijzigingen Richtlijnen voor

Nadere informatie

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire Chi? Netwerk van (en samenwerking tussen) collega s met Italiaanse achtergrond, binnen Deloitte België, zowel Nederlandstalig als Franstalig, vanuit verschillende achtergrond en locaties Lokaal aanspreekpunt

Nadere informatie

Supermarkten Omzet, het fundament. Paul Op Heij

Supermarkten Omzet, het fundament. Paul Op Heij Supermarkten Omzet, het fundament Paul Op Heij Dinsdag, 28 januari 2014 Onderwerpen Omzet, het fundament Winkellandschap Impact crisis op consumentengedrag Vernieuwing in de branche zet door Rapport Deloitte

Nadere informatie

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Dit is Laura 1 2015 Deloitte The Netherlands Laura & trends in onderwijs,

Nadere informatie

Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014. Update Afscheiden van embedded derivaten

Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014. Update Afscheiden van embedded derivaten Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014 Update Afscheiden van embedded derivaten Afscheiden van embedded derivaten: Inleiding Onlangs zijn in RJ 290 Financiële instrumenten diverse wijzigingen

Nadere informatie

Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur

Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur Den Haag, 28 juni 2012 Schriftelijke communicatie over de accountantscontrole - Voortgangsrapportage accountantscontrole

Nadere informatie

Ranking Verloningsoptimalisaties. Februari 2015

Ranking Verloningsoptimalisaties. Februari 2015 Ranking Verloningsoptimalisaties Februari 2015 Loonsverhoging - Brutoloonsverhoging werknemer (op jaarbasis) 1.000,00 - RSZ werkgever (35%) + 350,00 - Brutokostprijs werkgever 1.350,00 - Belastingbesparing

Nadere informatie

Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie

Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie Channa Minke Apeldoorn, 24 april 2012 Programma Inhoudelijke toelichting op samenhang en innovatie (15 min) Workshop innovatieve

Nadere informatie

Capital at Risk model Meten van projectrisico s

Capital at Risk model Meten van projectrisico s Capital at Risk model Meten van projectrisico s Amsterdam, 14 oktober 2011 Risicomodel voor projectrisico s Overzicht Doeleinden risicomodel Inzicht verschaffen in het risico van een project; Rekening

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

FAS/REA Utrecht. Governance en risicomanagement bij corporaties. Actieve rol van de RvC vereist!

FAS/REA Utrecht. Governance en risicomanagement bij corporaties. Actieve rol van de RvC vereist! FAS/REA Utrecht Governance en risicomanagement bij corporaties Actieve rol van de RvC vereist! Gerda Groeneveld, Rotterdam, 16 02 2012 Onderwerpen Veranderde rol van de commissaris Uitgangspunten voor

Nadere informatie

Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte

Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte Deloitte onderschrijft de uitgangspunten en bepalingen van de Code voor Accountantsorganisaties en heeft zich verbonden om deze te implementeren

Nadere informatie

Nummer 2, oktober 2014. Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer

Nummer 2, oktober 2014. Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Nummer 2, oktober 2014 Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Vanaf boekjaar 2014 mag in de jaarrekening de voorziening

Nadere informatie

Number 10, April 2015. Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen

Number 10, April 2015. Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen Number 10, April 2015 Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen De Nederlandsche Bank (DNB) heeft aangekondigd vanaf 1 januari

Nadere informatie

Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties

Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties Drive for Excellence Woningcorporaties zien zich geconfronteerd met veel veranderingen die invloed hebben op de

Nadere informatie

Private Client Services Uw vermogen onze aandacht

Private Client Services Uw vermogen onze aandacht Private Client Services Uw vermogen onze aandacht It s business, it s personal Het kunnen beschikken over vermogen maakt veel zaken gemakkelijker maar brengt ook vaak vragen met zich mee. Fiscale vragen

Nadere informatie

Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1

Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1 Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1 Presentatoren: Stephen Brunner Hans Pijl Start webinar 08:30 uur Vragen Voor het stellen van vragen tijdens het webinar zijn er twee mogelijkheden. Inbellen

Nadere informatie

Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad. Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok

Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad. Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok Agenda Rollen in de gemeente Kadersstellen Financiële verordening 212 Begroting en paragrafen

Nadere informatie

Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR

Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR 2 maart 2015 David Savenije dsavenije@deloitte.nl 06 83555226 Een kort overzicht van de WKR Schematisch overzicht werkkostenregeling

Nadere informatie

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 Introductie Janko Lindenbergh Director Real Estate Advisory Finance & Transactions Deloitte Financial Advisory

Nadere informatie

Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen. Marly Kiewik

Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen. Marly Kiewik Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen Marly Kiewik 25 september 2014 Proeftuin Gerichte Preventie: preventie succesvol in de praktijk borgen door een gerichte

Nadere informatie

Decentralisaties sociaal domein

Decentralisaties sociaal domein Decentralisaties sociaal domein Landelijke ontwikkelingen, controleaanpak en aandachtspunten Gemeenten Land van Cuijk 24 maart 2016 Drs. Erwin Hollanders Drs. Patrick Jussen RA Drs. Arjan Schutgens RA

Nadere informatie

Nummer 1, oktober 2014. Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten

Nummer 1, oktober 2014. Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten Nummer 1, oktober 2014 Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten 20 juni 2013 publiceerde de International Accounting Standards

Nadere informatie

Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance

Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance Samenwerken met de meest efficiënte accountant ooit 2 Inhoud 3 U zoekt meer dan

Nadere informatie

Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden

Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden 2 Introductie Deloitte ACS kan je cashflow en werkkapitaal verstevigen in deze onzekere tijden

Nadere informatie

2de editie - Oktober 2013. Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen

2de editie - Oktober 2013. Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen 2de editie - Oktober 2013 Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen Inhoud Inleiding 3 Nederlandse fiscus erg coulant met uitstel 4 De fiscus vult

Nadere informatie

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Professional Practice Department Nummer 6, november 2014 Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting:

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie en aanleiding: wat zijn decentralisaties? 2. Decentralisaties in de praktijk: Gemeente Den Haag

Agenda. 1. Introductie en aanleiding: wat zijn decentralisaties? 2. Decentralisaties in de praktijk: Gemeente Den Haag Agenda 1. Introductie en aanleiding: wat zijn decentralisaties? 2. Decentralisaties in de praktijk: Gemeente Den Haag 3. Koppeling Sociaal Domein en Grondzaken 1 Aanleiding Focus afgelopen jaren op fysieke

Nadere informatie

Risicomanagement@gemeente Doetinchem

Risicomanagement@gemeente Doetinchem Risicomanagement@gemeente Doetinchem Ruimte voor elkaar: risico-inventarisatie Wmo en Wwb + Wsw drs. Laudy Konings Doetinchem, 18 oktober 2012 Inhoudsopgave Context van risicomanagement Aanleiding voor

Nadere informatie

Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma

Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma Drs.ing. Marcel Noordhuis Promovendus Nyenrode Business Universiteit Director Deloitte Real Estate

Nadere informatie

Doorbraak van Big data in de vastgoedsector? Big Data in real estate: too big to ignore

Doorbraak van Big data in de vastgoedsector? Big Data in real estate: too big to ignore Zoeken Services Locatie: Nederland Branches Carrière Lee s me er Opinie Doorbraak van Big data in de vastgoedsector? Big Data in real estate: too big to ignore Sinds het begin van dit jaar zijn er duidelijke

Nadere informatie

State of the State Woningmarkt Kantorentransformatiepotentie. Amsterdam, 2 juli 2015

State of the State Woningmarkt Kantorentransformatiepotentie. Amsterdam, 2 juli 2015 State of the State Woningmarkt Kantorentransformatiepotentie Amsterdam, 2 juli 2015 Agenda Introductie Methodiek Onderzoeksresultaten Conclusie 1 Introductie State of the State Woningmarkt State of the

Nadere informatie

De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat

De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat Optimaliseer het samenwerkingsportfolio van uw lokaal bestuur Context Samenwerking tussen lokale besturen in Vlaanderen is vandaag al een

Nadere informatie

WOMEN ON BOARDS LEERGANG PUBLIEKE SECTOR

WOMEN ON BOARDS LEERGANG PUBLIEKE SECTOR WOMEN ON BOARDS LEERGANG PUBLIEKE SECTOR Executive Academy Deloitte Governance Services/Deloitte Academy 2015 WOMEN ON BOARDS LEERGANG PUBLIEKE SECTOR EXECUTIVE ACADEMY Wie lid is van een bestuur of toezichthoudend

Nadere informatie

december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst

december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst Inhoudsopgave Een duurzame toekomst 3 Belang duurzaamheid 5 Toetsing 8 Corporate governance code 9 De rol van accountants en consultants

Nadere informatie

Herken uw kansen in het veranderende onderwijs speelveld Innovatieve ICT-oplossingen als hefboom voor verregaande verbeteringen

Herken uw kansen in het veranderende onderwijs speelveld Innovatieve ICT-oplossingen als hefboom voor verregaande verbeteringen Herken uw kansen in het veranderende onderwijs speelveld Innovatieve ICT-oplossingen als hefboom voor verregaande verbeteringen 2 De Maatschappij stelt steeds hogere eisen aan uw organisatie Toenemende

Nadere informatie

Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan

Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan Zijn de Vlaamse lokale besturen klaar voor de integratie van de OCMW s in de gemeenten? Deloitte stelt de resultaten van haar Gereedheidsscan voor. Context

Nadere informatie

One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan

One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan One step ahead! Graag gaan wij met u in overleg over uitdagende thema s, zoals de kwaliteit van uw frauderisicoanalyse en professionele

Nadere informatie

Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing?

Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing? Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing? Information Managing Day, 8 Mei 2015 Even kennismaken Werk Aan resultaten en uitdagingen bij de UvA, CGEY, Novius,

Nadere informatie

Grensverleggende AOV Multi generation management Binden, boeien en belonen

Grensverleggende AOV Multi generation management Binden, boeien en belonen Grensverleggende AOV Multi generation management Binden, boeien en belonen Grensverleggende AOV Van 25 tot 60 Naar 25 tot 65.. So what? Niet praktisch: wat staat er in het contract? 2 Multi generation

Nadere informatie

Impact Koopzondag op lokale economie Maastricht Werkgelegenheid in ontwikkeling. Februari 2015, Maastricht

Impact Koopzondag op lokale economie Maastricht Werkgelegenheid in ontwikkeling. Februari 2015, Maastricht Impact Koopzondag op lokale economie Maastricht Werkgelegenheid in ontwikkeling Februari 2015, Maastricht Sinds 1 april 2013 is er een nieuwe verordening winkeltijden Hierdoor kan elke winkel voortaan

Nadere informatie

Mid Market Monitor 2015 Kansen ontdekken, creëren en benutten

Mid Market Monitor 2015 Kansen ontdekken, creëren en benutten Mid Market Monitor 205 Kansen ontdekken, creëren en benutten Voorwoord / Inleiding In deze 5e editie van de Deloitte Mid Market Monitor zien we een duidelijke voortzetting van het beeld van de 204 editie:

Nadere informatie

Engaging title in Green. Descriptive element in Blue 2 lines if needed. Besturen is vooruitzien Ontwikkelprogramma voor corporatiebestuurders

Engaging title in Green. Descriptive element in Blue 2 lines if needed. Besturen is vooruitzien Ontwikkelprogramma voor corporatiebestuurders Besturen is vooruitzien Ontwikkelprogramma voor corporatiebestuurders Engaging title in Green Deloitte Academy Descriptive element in Blue 2 lines if needed De wereld waarin corporaties functioneren, verandert

Nadere informatie

BEST MANAGED COMPANIES powered by Deloitte Netherlands and ING. Best Managed Companies 2015 Hoe flexibel is uw business model?

BEST MANAGED COMPANIES powered by Deloitte Netherlands and ING. Best Managed Companies 2015 Hoe flexibel is uw business model? BEST MANAGED COMPANIES powered by Deloitte Netherlands and ING Best Managed Companies 2015 Hoe flexibel is uw business model? Voorwoord Het thema van de Best Managed Companies (BMC) dit jaar is flexibiliteit.

Nadere informatie

Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2015, inclusief wijzigingen Titel 9 Boek 2 BW

Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2015, inclusief wijzigingen Titel 9 Boek 2 BW Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2015, inclusief wijzigingen Titel 9 Boek 2 BW Professional Practice Department Januari 2016 Wijzigingen

Nadere informatie

Van het datacenter naar de boardroom De bliksemcarrière van data binnen verzekeringsland

Van het datacenter naar de boardroom De bliksemcarrière van data binnen verzekeringsland Van het datacenter naar de boardroom De bliksemcarrière van data binnen verzekeringsland Van het datacenter naar de boardroom heeft binnen het bedrijfsleven de afgelopen jaren een steeds belangrijkere

Nadere informatie

Stappenplan overdracht of overname van een onderneming Week van de bedrijfsoverdracht. Jan Goemaere Partner Deloitte M&A & Finance 26 October 2015

Stappenplan overdracht of overname van een onderneming Week van de bedrijfsoverdracht. Jan Goemaere Partner Deloitte M&A & Finance 26 October 2015 Stappenplan overdracht of overname van een onderneming Week van de bedrijfsoverdracht Jan Goemaere Partner Deloitte M&A & Finance 26 October 2015 Inhoud Introductie Belgische KMO-markt Overnameproces Directe

Nadere informatie

Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad.

Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad. Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad. Voorwoord Geachte lezer, Eumedion en de VEB hebben in de afgelopen tijd aandacht

Nadere informatie

Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording

Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording De impact en gevolgen op het jaarverslag Met de recente aanpassing van de Regeling Verslaggeving WTZi (RVW) komt

Nadere informatie

Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht

Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht Oktober 2012 Agenda Inleiding Btw-ondernemerschap voor de toezichthouder per 1 januari 2013 Mogelijkheden om btw te voorkomen Mogelijkheden voor btw-aftrek

Nadere informatie

EEHEB 2012. Identificeer latent talent - de excellente student Met oog voor de gehele studieloopbaan

EEHEB 2012. Identificeer latent talent - de excellente student Met oog voor de gehele studieloopbaan EEHEB 2012 Identificeer latent talent - de excellente student Met oog voor de gehele studieloopbaan Groningen, 5 oktober 2012 Agenda Introductie & Context 1 De Excellente Student in de Student Life Cycle

Nadere informatie

Financiering niet-daeb activiteiten Nadere uitwerking MIF

Financiering niet-daeb activiteiten Nadere uitwerking MIF Financiering niet-daeb activiteiten Nadere uitwerking MIF Het samenbrengen van woningcorporaties met private financiers en beleggers Persoonlijk en vertrouwelijk Real Estate Advisory Niet-DAEB activiteiten

Nadere informatie

Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen

Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen Graag wisselen wij met u van gedachte over uitdagende thema s, zoals corporate compliance, waaronder

Nadere informatie

2011 Deloitte The Netherlands

2011 Deloitte The Netherlands Herziene Richtlijn Jaarverslaggeving (RJ) 645 Vergadering Raad van Commissarissen Inhoudsopgave Aanleiding De nieuwe RJ-645: de belangrijkste wijzigingen De nieuwe RJ-645:

Nadere informatie

Stresstest Een financieel beeld

Stresstest Een financieel beeld Stresstest Een financieel beeld Auditcommissie gemeente Albrandswaard Portugaal 3 juni 2013 Rein-Aart van Vugt Jaap Schot Waar draait het om? Lokale lasten Financiële positie Voorzieningenniveau 2 Uitgangspunten

Nadere informatie

Leergang. Cultivating Leadership

Leergang. Cultivating Leadership WomEn on Boards Leergang Cultivating Leadership Women on Boards Leergang Cultivating leadership Wie lid wordt van een bestuur of toezichthoudend orgaan komt voor grote uitdagingen en verrassingen te staan.

Nadere informatie

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie Koen Dessens Financial Risk Management 1 veel voorkomende plain vanilla derivaten 2 veel voorkomende exotics derivaten 3 invloed renteveranderingen

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Agile organiseren vanuit een capability perspectief

Agile organiseren vanuit een capability perspectief Agile organiseren vanuit een capability perspectief Omdat de snelheid en de impact van veranderingen exponentieel toenemen, zijn veel organisaties op zoek naar een flexibele, wendbare structuur om hun

Nadere informatie

WOMEN ON BOARDS LEERGANG 2016 EXECUTIVE ACADEMY CULTIVATING LEADERSHIP

WOMEN ON BOARDS LEERGANG 2016 EXECUTIVE ACADEMY CULTIVATING LEADERSHIP WOMEN ON BOARDS LEERGANG 2016 EXECUTIVE ACADEMY CULTIVATING LEADERSHIP WOMEN ON BOARDS LEERGANG CULTIVATING LEADERSHIP VOOR DE VIERDE KEER OP RIJ ORGANISEREN WIJ DE SUCCESVOLLE WOMEN ON BOARDS LEERGANG.

Nadere informatie

Fiscale monitoring in de publieke sector

Fiscale monitoring in de publieke sector Franklin Soetens (06-1234 28 58) Hans Willemsen (06-1234 44 50) Jeroen van der Meer (06-1099 92 92) Gerwin Volkerink (06-1234 27 03) Donderdag 26 maart 2015 Introductie Wat verstaan we onder fiscale monitoring?

Nadere informatie

(Financiële) risico s en aandachtspunten Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland

(Financiële) risico s en aandachtspunten Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland (Financiële) risico s en aandachtspunten Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland Enschede, 9 augustus 2012 Inhoudsopgave Achtergrond en introductie aanpak 2 Samenvatting en conclusies 4 Het verrekenmodel in

Nadere informatie

Deloitte Real Estate Advisory Juni 2012. G25-gemeenten aan het woord Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Deloitte Real Estate Advisory Juni 2012. G25-gemeenten aan het woord Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Deloitte Real Estate Advisory Juni 2012 G25-gemeenten aan het woord Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Inhoudsopgave Achtergrond 5 Duurzaamheidsambities G25-gemeenten 6 Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Nadere informatie

Financiering in een markt beheerst door liquiditeitstekorten

Financiering in een markt beheerst door liquiditeitstekorten Financial Advisory Services Real Estate Integrated Solutions Financiering in een markt beheerst door liquiditeitstekorten De Financiering- en Treasury scan Prepare and Anticipate Audit.Tax.Consulting.Financial

Nadere informatie

Professional Practice Department Audit Function. Fair Value Measurement (In)schattingen van de actuele waarde

Professional Practice Department Audit Function. Fair Value Measurement (In)schattingen van de actuele waarde Professional Practice Department Audit Function Fair Value Measurement (In)schattingen van de actuele waarde One step ahead! Graag gaan wij met u in overleg over een uitdagend thema: de kwaliteit van (in)schattingen

Nadere informatie

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Deloitte Accounting & Auditing Center Wilhelminakade 1 3072 AP ROTTERDAM Tel: (088) 288 18 02 Fax: (088) 288 99 24 www.deloitte.nl December

Nadere informatie

Samen anders kijken. April 2015. Investeren in sociale innovatie

Samen anders kijken. April 2015. Investeren in sociale innovatie Investeren in sociale innovatie Samen anders kijken April 2015 Investeren in sociale innovatie 1 Hoe Social Impact Bonds maatschappelijke uitdagingen oplossen Samen anders kijken De afgelopen jaren is

Nadere informatie

Professional Practice Department Januari 2016

Professional Practice Department Januari 2016 Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor grote en middelgrote rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2015, inclusief wijzigingen Titel 9 Boek 2 BW Professional Practice Department Januari

Nadere informatie

Deloitte Automotive Industry Event (Auto) Mobility 2020-2025

Deloitte Automotive Industry Event (Auto) Mobility 2020-2025 Deloitte Automotive Industry Event (Auto) Mobility 2020-2025 Deloitte Automotive Industry Event 2015 Het huidige Automotive ecosysteem kent uitdagingen op het gebied van de consumentvraag, snel veranderende

Nadere informatie

Latent talent in het Hoger Onderwijs

Latent talent in het Hoger Onderwijs Latent talent in het Hoger Onderwijs De betekenis van de laatste trends in ICT voor het Hoger Onderwijs, studenten en leden van de DEUG 8 november 2012 - Theo Bakker Britains Got Talent nr 43121 Britains

Nadere informatie

Perceptiemonitor Haags vestigingsklimaat Let op de kleintjes

Perceptiemonitor Haags vestigingsklimaat Let op de kleintjes Perceptiemonitor Haags vestigingsklimaat Let op de kleintjes Inhoudsopgave 1. Highlights 3 2. Inleiding 5 3. Resultaten 7 3.1 Beschikbaarheid van personeel 7 3.2 Bereikbaarheid van de werklocatie 10 3.3

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Deloitte Accounting & Auditing Center Wilhelminakade 1 3072 AP ROTTERDAM Tel: (088) 288 18 02 Fax: (088) 288 99 24 www.deloitte.nl December

Nadere informatie

EFSI Info-session for the Flemish Region

EFSI Info-session for the Flemish Region EFSI Info-session for the Flemish Region Publieke financiering van infrastructuurprojecten voor transport, ziekenhuizen, onderwijs, water en energie,... Brussels, 14 September 2015 1 Eligibility voor EFSI

Nadere informatie

GREXpert. Verliezen op grondexploitaties

GREXpert. Verliezen op grondexploitaties nummer 25, oktober 2011 GREXpert Verliezen op grondexploitaties Begin oktober heeft minister Schultz van Haegen het rapport Financiële effecten crisis bij gemeentelijke grondbedrijven Update 2011 aan de

Nadere informatie

Woningcorporaties en financiering Recente ontwikkelingen drukken op de cashflow

Woningcorporaties en financiering Recente ontwikkelingen drukken op de cashflow Woningcorporaties en financiering Recente ontwikkelingen drukken op de cashflow drs. K. (Kees) Zachariasse drs. J. (Jolanda) van Elst-Spitteler Real Estate Advisory Februari 2012 0. Inhoud presentatie

Nadere informatie

Gezamenlijke focus op risico s en efficiëntie Arnhem, 15 september 2014

Gezamenlijke focus op risico s en efficiëntie Arnhem, 15 september 2014 2014 Gemeente Doetinchem Gezamenlijke focus op risico s en efficiëntie Arnhem, 15 september 2014 Inhoudsopgave Onderwerp Blz. Aanbieding audit plan 2 Ontwikkelingen in de sector 4 Onze aanpak 7 Heldere

Nadere informatie

Deloitte Academy. Cursusaanbod Salesforce

Deloitte Academy. Cursusaanbod Salesforce Deloitte Academy Cursusaanbod Salesforce Deloitte vindt het belangrijk om kennis te delen met klanten en relaties. Om deze reden bieden wij u de mogelijkheid om samen met Deloitte Consulting professionals

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Het Supply Chain Excellence programma Routekaart naar supply chain excellence

Het Supply Chain Excellence programma Routekaart naar supply chain excellence Het Supply Chain Excellence programma Routekaart naar supply chain excellence Drs. ing. Marcel Noordhuis Deloitte Real Estate Advisory Tel: 088 288 18 16 Fax: 088 288 99 60 Mobiel: 06 123 44 631 E-mail:

Nadere informatie

Wonam: nieuwe woningbouworganisatie in Amsterdam. Combinatie van Realisatie en Exploitatie onder eigen regie

Wonam: nieuwe woningbouworganisatie in Amsterdam. Combinatie van Realisatie en Exploitatie onder eigen regie Wonenamsterdam Wonam: nieuwe woningbouworganisatie in Amsterdam Directie: Carolyn van Duijvendijk-Koster en Robert Kohsiek Nieuwe huurwoningen voor het middensegment Combinatie van Realisatie en Exploitatie

Nadere informatie

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk

Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Handboek Woningcorporaties 2012 Een handreiking voor de praktijk Deloitte Accounting & Auditing Center Wilhelminakade 1 3072 AP ROTTERDAM Tel: (088) 288 18 02 Fax: (088) 288 99 24 www.deloitte.nl December

Nadere informatie