MENTALE VEERKRACHT ALS BUFFER TEGEN DOCENTEN STRESS 1. Mentale Veerkracht als Buffer tegen Docenten Stress-Reactiviteit: een ESM-studie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MENTALE VEERKRACHT ALS BUFFER TEGEN DOCENTEN STRESS 1. Mentale Veerkracht als Buffer tegen Docenten Stress-Reactiviteit: een ESM-studie"

Transcriptie

1 MENTALE VEERKRACHT ALS BUFFER TEGEN DOCENTEN STRESS 1 Mentale Veerkracht als Buffer tegen Docenten Stress-Reactiviteit: een ESM-studie Mental Resilience buffers Teacher Stressreactivity: An ESM-study Tanya Pit-Pauw Naam student: Tanya Pit-Pauw Studentnummer: Cursusnaam en -code: S60317 Empirisch afstudeeronderzoek: scriptie levenslooppsychologie Eerste begeleider: Dhr. Dr. Lataster Tweede begeleider: Dhr. Dr. Roeslan Leontjevas Inleverdatum: maart 2015

2 MENTALE VEERKRACHT ALS BUFFER TEGEN DOCENTEN STRESS 2 Inhoudsopgave Samenvatting 4 Summary 5 Inleiding 7 Oorzaken van Docentenstress 7 Veerkracht en eigen effectiviteit als beschermende factoren? 8 Docenten Eigen Effectiviteitsverwachting 13 Doelstelling onderzoek 16 Hypothesen 17 Methode 19 Design 19 Onderzoekspopulatie en steekproef 19 Meetinstrumenten 19 Procedure 22 WMO-plichtigheid, ethiek en wetgeving 23 Analyse 24 Resultaten 26 Beschrijving steekproef 26 Verschil Google Drive en papieren dagboek 29 Samenhang tussen stress, mentale veerkracht, DEE, PA en NA 29 Discussie 32 Google Drive 37 Beperkingen 38 Vervolgonderzoek 40 Praktische aanbevelingen 41 Conclusie 43

3 MENTALE VEERKRACHT ALS BUFFER TEGEN DOCENTEN STRESS 3 Referenties 46 Bijlagen 54

4 MENTALE VEERKRACHT ALS BUFFER TEGEN DOCENTEN STRESS 4 Samenvatting Achtergrond. Lesgeven is een veeleisende bezigheid. Het percentage docenten dat uitvalt door burnout of psychische problemen of voortijdig afhaakt is hoog. De mate waarmee stressvolle gebeurtenissen samengaan met negatief en positief affect (stress-reactiviteit) verschilt echter per docent. Mentale veerkracht, de persoonlijke kracht om bestand te zijn tegen en te herstellen van stressvolle gebeurtenissen, speelt hierin een essentiële rol. Doel. Om meer inzicht te krijgen in factoren die positief bijdragen aan de stress-reactiviteit van de docent wordt in deze studie onderzocht in hoeverre mentale veerkracht en docenten eigen effectiviteitsverwachting (DEE) een bufferende werking hebben in de samenhang tussen dagelijkse gebeurtenissen met stress en het positief (PA) en negatief affect (NA). Deze kennis kan gebruikt worden op zowel preventief (selectie) als curatief niveau. Deelnemers, procedure, onderzoeksontwerp. Het onderzoek is gedaan onder 41 docenten (leeftijd M=40, SD=9.2) uit verschillende typen onderwijs. Middels de experience sample methode werden gedurende een week activiteitsgerelateerde, sociale en gebeurtenisgerelateerde stress en de emotionele reactiviteit, geobjectiveerd in veranderingen in PA en NA gemeten. Vooraf de onderzoeksweek vulden zij twee vragenlijsten in betreffende mentale veerkracht en DEE. Meetinstrumenten. Het meten van positief en negatief affect (PA en NA), activiteitsgerelateerde, sociale en gebeurtenisgerelateerde stress gebeurde door middel van de Experience Sample Methode, zowel via papieren boekje als digitaal (smartphone, tablet, computer). Mentale veerkracht is gemeten met de RS-NL, DEE door middel van een vertaalde vragenlijst van de Teacher Self-Efficacy Scale. Resultaten. Door middel van een multi-level regressieanalysie werden tussen de drie stressmaten en de afhankelijke variabelen PA en NA zijn significante samenhangen gevonden. Volgens de verwachting speelt mentale veerkracht een modererende rol in de

5 MENTALE VEERKRACHT ALS BUFFER TEGEN DOCENTEN STRESS 5 samenhang tussen de stressmaten en NA. DEE speelt een modererende rol in de samenhang tussen sociale stress en PA. Conclusie. De rol van mentale veerkracht als buffer in de samenhang tussen alledaagse stress en de negatief affect reactiviteit is aangetoond. Er worden zowel praktische als theoretische aanbevelingen gedaan voor interventies en vervolgonderzoek. Keywords: mentale veerkracht, docenten eigen effectiviteitsverwachting, stressreactiviteit, positief affect, negatief affect Summary Background: Teaching is a demanding job. The percentage of teachers dropping out because of burnout or mental problems and of early teacher attrition is high. However, the way stressful daily events are associated with positive and negative affect (stress-reactivity) varies among teachers. Resilience, defined as the capacity to bounce back from and recover in face of adversity, is of importance. Aim. The article examines the buffering role of resilience and teacher self-efficacy (DEE) in the relationships between stressful daily events and positive and negative affect (PA and NA). The results give insight in benificial factors in teachers stress-reactivity. This knowledge can be used at a preventive (selection) and curative level. Participants, procedure, design. Forty-one teachers (age M=40, SD=9.2) from different education levels were studied during one week with the experience sampling method to assess appraised subjective stress of small disturbances in daily life at activity, social and eventrelated level and emotional reactivity, reflected in changes in PA and NA. Mental Resilience and DEE were assessed by means of questionnaires.

6 MENTALE VEERKRACHT ALS BUFFER TEGEN DOCENTEN STRESS 6 Measures. Appraised subjective stress of small disturbances in daily life at activity, social and event-related level and PA and NA were assessed using the experience sampling method, both digital (smartphone, tablet, computer) as using paper diaries. Mental Resilience was measured using the RS-NL, DEE using the Teacher Self-Efficacy Scale. Results. Multilevel regression analyses showed significant associations between the stresslevels and the dependent variables PA and NA. There was a significant interaction between stress and resilience in the association with NA. It showed that higher mental resilience was related to less NA. There also was a significant interaction between social stress and DEE in the association with PA. Conclusion. Evidence was found for the buffering role of mental resilience against NA reactivity. Practical and theoretical recommendations were made for interventions and further research. Keywords: mental resilience, teacher self-efficacy, stress-reactivity, positive affect, negative affect