Het Noord-Hollands kanaal bij Koedijk met de houten vlotbrug.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het Noord-Hollands kanaal bij Koedijk met de houten vlotbrug."

Transcriptie

1

2 Koedijk Koedijk ligt aan het Noord-Hollands kanaal noordelijk van Alkmaar. Het is een lintdorp dat ontstaan is na de slag bij Voren, dat lag in het gebied van het huidige Sint Pankras. De slag bij Voren in 1297 was de laatste slag tussen de opstandige West-Friezen en de graven van Holland. Die strijd tussen die twee groepen had zich al generaties voort gesleept en na de moord op Floris V door Gijsbrecht IV van Amstel, Gerard van Velsen en Herman van Woerden in 1296, namen de West-Friezen wraak maar werden bij Voren meedogenloos verslagen. De Hollanders hebben in en na de slag vreselijk huis gehouden, mensen werden niet alleen tijdens de slag dood geslagen maar ook daarna nog opzettelijk verminkt en daarna vermoord. Er zijn ook vrouwelijke slachtoffers gevallen. Uit wraak op de Friezen werd het dorp Voren volledig met de grond gelijk gemaakt en wat er van de bevolking over was gebleven moest zich op de Coedijk vestigen, een dijk langs het riviertje de Coe. In de papieren wordt Coedijk als gemeente voor het eerst genoemd in Koedijk was altijd een arm dorp. Er werd wat nieuw leven ingeblazen toen in het begin van de negentiende eeuw het Noord-Hollands kanaal van Amsterdam naar Den Helder werd gegraven. Arbeiders uit onder andere Koedijk werden voor het graafwerk geworven. Maar toen het werk was gedaan, verviel Koedijk weer in de bekende armoede. Toen ik voet zette in Koedijk, gold het dorp als een van de meest troosteloze van Noord-Holland waar mensen ruzie met elkaar hadden die tot moord en doodslag werden uitgevochten. Ik heb nog mee gemaakt dat personen elkaar op het kerkhof achterna zaten waar messen aan te pas kwamen en naast het huis van de oud-burgemeester werden 's nachts butagasflessen bij een voordeur neer gezet en de slangen door de brievenbus naar binnen gestoken. Van de oud-burgemeester hoorde ik eens het verhaal dat hij ooit was straf-verplaatst naar Koedijk omdat hij werd verdacht van samenwerking met de Duitse bezetter toen hij als burgemeester in Den Helder was aangesteld. Zijn echtgenote deed in het begin van zijn ambtsperiode nog weleens boodschappen in het westelijk gelegen Bergen waar ze bij de bakker werd gevraagd waar zij vandaan kwam en waar ze woonde. Toen ze zij dat haar man burgemeester van Koedijk was geworden, werd het even stil in de winkel en toen zei de bakkersvrouw: "Koedijk? Ach, arme mevrouw!"

3 Het Noord-Hollands kanaal bij Koedijk met de houten vlotbrug. Het begon allemaal met een inleidend gesprek. Mijn eventuele toekomstige onderkomen was de bovenverdieping van een, in 1815 gebouwde, pastorie en de verhuurders waren zelf huurders, een ouder echtpaar van redelijk voorkomen. Hij was timmerman geweest en inmiddels al enige jaren gepensioneerd. Zij was een vrouw met een waardig voorkomen waarvan later bleek dat zij zich eigenlijk te goed voelde voor haar man. Gelukkig had hij een gematigd gevoel voor humor dat hem in staat stelde, deze kant van de situatie schijnbaar te negeren. Hij had enkele standaard uitdrukkingen die hem opgeruimd door de dag loodsten, zoals "Jé is Kris thuis!" of "Al is de leugen nog zo snel, de kleren maken toch de man." Tijdens het gesprek bleek dat zij de ruimte eerder aan een studente hadden verhuurd die inmiddels een goede baan en een eigen woning had. Daarnaast hadden ze slechts 1 duidelijke eis: ze wilden met rust worden gelaten en dat was tevens een belofte. Toen nam ik dat soort beloftes nog serieus maar in de regel betekent dat alleen dat ze het rustig aan wilden doen en eerst de kat uit de boom wilden kijken.

4 De pastorie van Koedijk zag er nog wel zo uit maar was zijn functie kwijt geraakt toen de parochies oecumenisch werden samen gevoegd. Er was een oude kerk geweest in Koedijk maar die was na de oorlog van ellende letterlijk in elkaar gestort. Een tijdlang was Koedijk kerkloos want voor nieuwbouw was net zo min geld beschikbaar als was geweest voor het onderhoud van het oude gebouw Gods. Nu was het geval dat de Wieringermeer uit Scandinavië, naar ik meen, een houten kerk had gekregen, nadat ze daar tijdens de oorlog de polder onder water hadden gezet om de Duitsers te pesten waarbij hun kerk was gesneuveld. Inmiddels had Wieringermeer een nieuwe kerk gebouwd en kon dat straatarme Koedijk de houten kerk overnemen. Om die sauna toch het aanzien van een kerk te geven, bouwde de plaatselijke loodgieter en smid een ijzeren toren waar de originele klok, die de teloorgang van de oude kerk had overleefd, kon worden opgehangen. En inderdaad werden er weer diensten in de sauna gehouden. Maar de pastorie bleef verhuurd aan de twee oudjes die niet eens lid waren van de parochie, van geen enkele parochie en puur per toeval in die pastorie verzeild waren geraakt. De pastorie zelf was eigenlijk in dezelfde staat als de oude kerk. Het ding was in 1815, in de tijd van Napoleon dus, gebouwd als een vluchtoord met een verdieping. Het gebouw lag in een gigantische tuin, omgeven door een gracht, met aan de voorkant een ophaalbrug. In mijn tijd was de gracht aan de voorkant gedempt. In 1848 vond men de pastorie toch te klein en heeft men boven op het bestaande gebouw en fundament klakkeloos een tweede verdieping gebouwd en daar het dak weer op gezet. Die verbouwing is vermoedelijk door een volslagen idioot gepleegd, want men heeft noch de moeite genomen, het fundament aan te passen, noch voor extra steunmuren gezorgd. Zo was een muur van de bovenverdieping op een houten wand beneden opgetrokken. Het hele gewicht van de bovenverdieping rustte grotendeels op de schoorsteen. Huizen werden in die tijd gestut door gemetselde fundamenten waarbij het draagvlak niet groter was dan minimaal twee keer de dikte van de buitenmuur. Onder de schoorsteen was een grondplaat van steen gemetseld die het gewicht van de schoorsteen moest kunnen dragen, een schoorsteen voor één verdieping, niet twee. Betonnen fundamenten bestonden toen nog niet. Alle draagbalken die oorspronkelijk voor de zolder dienst deden, werden deels door de schoorsteen, deels door de buitenmuur gedragen en waren daar vast gezet door muurankers. Toen ik daar uiteindelijk kwam wonen, stond het huis er dus nog wel maar de schoorsteen was

5 dermate verzakt dat de muurankers die de balken op hun plaats moesten houden, inmiddels dubbel waren gevouwen en de muur in waren getrokken. De muren waren dik maar hadden geen spouw. Dat kende men in 1815 en 1848 nog niet. Bij vochtig weer liep het water aan de binnenkant van de muur naar beneden. Aan de binnenkant waren de muren dan ook niet behangen maar betengeld. Dat betekende dat er latten tegen de muur waren gespijkerd die met grof bruin katoen waren bespannen. Een duurdere oplossing was geweest om er hout tegenaan te spijkeren. Maar het tengelwerk had ook een voordeel: de muur werd ook aan de binnenkant gelucht waardoor men er minder last had van het vocht. Beneden in de gang aan de voorkant van het huis was de binnenkant afgewerkt met geschilderd hardbord. Toen, na verkoop van de pastorie, de elektricien kwam kijken en het hardbord weg haalde, dreven de ijzeren elektrobuizen in het water en de leidingen waren nog van met geprepareerde stofisolatie voorziene koperdraad. Het was nog een puur wonder dat het huis niet was afgebrand. Dat had vermoedelijk met God te maken die zijn pastorie toch wilde bewaren ondanks dat deze werd bewoond door een stel goddelozen. Maar toen ik er uiteindelijk kwam wonen, wisten wij, de verhuurders en ik, van niets. De huur was dramatisch laag en hield in dat de kerkgemeente het onderhoud van het gebouw aan de hoofdhuurder liet die er vervolgens niets aan deed. Doordat ik huur betaalde, woonde het echtpaar er voor niets. Daarvoor moest de man des huizes de zaak op orde houden maar, ook al was hij timmerman geweest, vond hij dat niet nodig, zolang de boel niet boven zijn hoofd in elkaar stortte. De Koedijkse mentaliteit in optima forma. Nu moet ik zeggen dat zowel de kerk en haar ijzeren toren als de pastorie nog steeds bestaan. Nadat de hoofdhuurders waren vertrokken en ik de pastorie had gekocht en door verkocht (een apart verhaal waar ik nog uitgebreid op terug kom), was de pastorie opnieuw verkocht aan een gepensioneerde loodgieter die de pastorie heeft opgeknapt maar het fundament had gelaten voor wat het was. En toen ik jaren later even ging kijken, begonnen de nieuwe muurankers alweer in de muur te verdwijnen. Ik weet niet of de pastorie daarna weer van eigenaar is gewisseld maar nu staat de pastorie er prachtig bij, de toegang is verbreed en er staan altijd auto's op het pad. Het was typisch zo'n gebouw dat je niet voor het gebouw zelf kocht maar voor de ligging, of je nou gelovig was of niet.

6 Kerk van Koedijk in de achttiende eeuw naar een tekening van Cornelis Pronk. De kerk en pastorie in het begin van de twintigste eeuw. Zo te zien, stond de kerk niet helemaal op deze;fde plek waar die houten sauna uit de Wieringermeer nu staat.

7 De situatie van kerk en pastorie van Koedijk tegenwoordig. De poort uiterst links is de ingang tot het kerkhof; de houten sauna rechts ervan is de kerk, daarvoor staat de ijzeren toren met de klok. Rechts van die klokkentoren is het oorspronkelijke kosterhuis en uiterst rechts de pastorie.

8 Boven: De pastorie tegenwoordig. Voorbij het raampje rechts begon de woonkamer, tegenover dat raam was de trap naar boven. Uiterst links beneden was de wc. Hieronder: De tuin.

9 Mijn geluk in Koedijk was zo wisselend als het weer in het voorjaar. Rijk werd ik in ieder geval niet in Koedijk, wel beroemd maar voorlopig was ik nog steeds een armoezaaier op de rand van faillissement. Met de hulp van vrienden en familie verhuisde ik mijn spulletjes van Fiifhûs naar Koedijk, vijf kilometer noordelijk van Alkmaar, de stad waar tegen het eind van de tachtigjarige oorlog de victorie was begonnen. Er was een vooruitgang te vermelden: in dit huis was een echte wc. Eentje, dat wel, beneden in de lange gang die dwars langs de voorgevel liep. Ik had geen aparte opgang maar toevallig contact met de verhuurders was nauwelijks gegeven. Als men de voordeur binnen kwam, was rechts hun huiskamer met twee ramen naar het Westen en eentje naar het Zuiden met zicht op de weelderige tuin. Naast hun kamerdeur, haaks op de gang was de trap naar boven. Die trap kwam boven uit op een gang aan de achterkant van het huis, overdag verlicht door een enkel raam. Tegenover het raam was een trap naar de zolder, een grote, hoge droogzolder die als opslagruimte diende maar nauwelijks werd gebruikt. Bij de trap rechts, was mijn kamerdeur. De twee kamers aan de andere kant van de gang werden als logeerkamers gebruikt als de kleinkinderen kwamen logeren maar die kwamen nooit behalve driemaal per jaar op de verjaardagen van het stel en tijdens de jaarlijkse 'gondelvaart', een bootoptocht over het Noord-Hollands kanaal met vrachtboten die waren opgetuigd zoals tijdens een carnavalsviering of bloemencorso. En omdat die optocht in de avond plaats vond, was de boel feestelijk verlicht. Het schijnt dat er mensen zijn die plezier aan dit soort vertoon beleven. Mijn kamer was groot, in lengte besloeg zij de gehele breedte van het huis. Boven de voordeur was een deur met balkon. In dat gedeelte van de bovenverdieping was mijn keuken gesitueerd die van de kamer gescheiden was door een doorgang met gordijn. Er bevond zich een kast in de kamer die in de wand was weg gewerkt. Verder was er naast de doorgang naar de keuken een soort open niche met planken waar spullen konden staan die gezien mochten worden. Ikzelf had een dressoir met glazen bovendeel waar ik mijn voorbeeldmodellen had uitgestald, autootjes, vliegtuigen, rijdend wapentuig en een paar bootjes die bij een stripverhaal hoorden dat ik nooit heb af gemaakt omdat de tekeningen te slecht waren en later de tijd ontbrak. Mijn enorme werkbureau was ook mee gegaan en van Ruud uit Zaandam had ik een gigantische roodhouten art deco tafel gekregen die later altijd vol rommel lag waarvoor ik geen vaste plaats had kunnen vinden. Een slaapkamer

10 was er niet maar mijn bed dat ik al in Haarlem had gehad, diende alweer tot zitbank. Daarnaast had ik twee stoelen en mijn bureaustoel die ik al in Bussum had. Die bureaustoel mis ik nog weleens want hij was praktisch onverwoestbaar nadat dikke Willie er op kantoor doorheen was gezakt en hij aan zijn gewicht was aangepast. Ik heb er later een knielstoel van gemaakt, maar daar kom ik nog op terug. De kamer was drie grote ramen rijk. Veel licht dus maar weinig ruimte voor extra kasten. Er was een kachel in de kamer, niet in de keuken en als het erg koud werd, moest ik een extra deken voor de doorgang naar de keuken ophangen want daar werd het dan steenkoud. Dus ook hier liet de wooncomfort te wensen over maar dat werd door de laagte van de huur weer aardig gecompenseerd. Voor de nodige boodschappen reed ik naar Alkmaar. Dat kon heel goed op de fiets die ik ook uit Friesland had mee verhuisd. Op die manier woonde men dus eigenlijk net zo goed in Koedijk als in Alkmaar. Alkmaar is een prettige winkelstad. Het centrum is niet groot en wel overzichtelijk en veel mensen kwamen zelfs uit Amsterdam in Alkmaar boodschappen doen omdat men daar, zoals werd gezegd, prettiger werd geholpen. Ik vond in Alkmaar in ieder geval alles wat ik nodig had. In het begin kon je luxe levensmiddelen kopen bij de voedselafdeling van Vroom&Dreesman die deze afdeling later sloot omdat er te weinig aan werd verdiend. Daarna miste ik bepaalde soepen en merken en moest het duidelijk met minder doen. Er waren meerdere 'gezondheidswinkels' waar men rijst, speciaal brood en vitamines kocht. Ik was inmiddels over gegaan op vitamine C per gram per dag. Mijn theorie over dat soort bijvoeding had te maken met de toestand van de huidige groenten. Mensen zeiden altijd tegen mij: "Ik eet fruit en groenten elke dag, dus ik heb geen vitamine-producten nodig als bijvoeding." Dat kan best zo zijn. Maar groente en fruit komen tegenwoordig of van ver en worden geplukt en verpakt voordat ze goed rijp zijn of komen uit kassen met hulpmiddelen voor de snelle groei en zijn dus niet meer de producten van vroeger, al zien ze er beter uit. Bovendien is ons leven niet meer te vergelijken met dat van toen. De lucht is al niet meer wat zij is geweest en wij leven in een wereld waar stress de gewoonste zaak van de wereld is geworden. Natuurlijk had ik met mijn macrobiotische achtergrond biologische producten moeten kopen maar die zijn in de regel een stuk duurder, zelfs duurder dan 'gewone' groenten met vitamine-aanvulling en bovendien nam ik het niet meer zo vreselijk nauw. Aan sport deed ik ook al niet; het zag er niet goed

11 voor me uit. Daar kwam ook nog bij dat ik in die tijd de BMW kwijt raakte aan een reparatie die ik niet kon betalen. Voorlopig had ik dus alleen maar de fiets maar verder ging het wel. In dat voorjaarsweer van mijn verblijf in Koedijk zat ik even in de motregen en dat zou ook even zo blijven. Stripverhalen Afijn, ik had een woning gevonden. Er was nog iets van hoop, want ik kreeg nog steeds opdrachten van Wieger Gielstra. Na de eerste voltooide opdracht kocht ik weer een oude Vespa scooter. Niet dat ik zo gek was op die scooters waar ik regelmatig op in slaap viel, zeker als ik er mee helemaal naar Friesland moest reizen. Maar die scootertjes hadden twee voordelen: ze waren toen nog goedkoop want niemand wilde die dingen hebben en ten tweede kon er weinig aan stuk gaan. Ik had hem nu zelfs in Amsterdam bij een dealer gekocht en daar was hij ook in onderhoud. De afstanden tussen de opdrachten werden langer en uiteindelijk ging ik weer naar de plaatselijke gemeente om een uitkering aan te vragen. Koedijk was niet langer een eigen gemeente maar hoorde op dat moment al bij de Gemeente Alkmaar. Daar moest ik voor een hele commissie verschijnen. Ook hier weer alle lof voor mijn werk en een zeker vertrouwen in het feit dat ik op den duur mijn geld wel weer zou verdienen. En omdat ik voor een zelfstandige door ging, had ik recht op de rijksbijstand-regeling wat voor mij inhield dat ik geen vast werk hoefde te zoeken. En zo begon ik mij te oefenen in het maken van stripverhalen, een doel dat ik al vanaf mijn achtste levensjaar voor ogen zag. En deze keer schreef ik niet eerst het verhaal maar begon gelijk met de tekeningen. De stijl die ik daarvoor gebruikte, was dezelfde die ik ook voor de tekeningen van Wieger Gielstra hanteerde. Dat had een voordeel en een nadeel: het voordeel was, het was mijn stijl, een techniek die ik beheerste; het nadeel, eigenlijk twee nadelen, een tekening duurde lang en je zag onmiddellijk waar ik niet goed in was, levende mensen. Überhaupt waren levende dingen niet mijn kracht. Ik had inmiddels een gigantisch archief aangelegd met duizenden vellen uit tijdschriften over van alles. Ik heb het nog weleens, dat ik ergens iets zie en denk 'Dat kan ik misschien ooit eens...' en dan bedenk ik dat ik te oud ben daarvoor en dat we tegenwoordig Internet en Google hebben waar men bijna alles kan vinden behalve als men te speciaal zoekt.

12 In Alkmaar waren twee winkels die stripverhalen verkochten en ze waren beiden in het centrum van de stad gesitueerd. 'Paulus de Boskabouter' was de winkel die ik wekelijks minstens eenmaal bezocht. Daar kocht ik in de loop der tijd een gigantische collectie stripverhalen. En kieskeurig kocht ik alleen verhalen van tekenaars waar ik van kon leren. Het waren altijd de 'serieuze' verhalen met naturalistische tekeningen. Maar ik ging zelfs nog verder, ik was geabonneerd op het 'Vrije Volk' omdat die krant de dagstrip 'Rip Kirby' publiceerde en op de Engelse Daily Mirror omdat daarin de serie 'Wes Slade' werd afgedrukt. «Rip Kirby» was een typisch Amerikaanse krantenstrip, strip omdat het verhaal altijd was opgebouwd uit drie plaatjes naast elkaar dat gaf de publiceerder de ruimte om het verhaal per strip of per halve of hele pagina aan te bieden. In principe hield ik niet van dit systeem, ook omdat er van ballons gebruik werd gemaakt die de plaatjes bedierven. Boven: Een dubbele strip, getekend door Alex Raymond. Beneden: Strip, getekend door John Prentice.

13 «Wes Slade» was een ouderwets Amerikaanse cowboystrip, getekend door George Stokes. Ik was niet helemaal onverdeeld gelukkig met Stokes en zijn Wes Slade cowboy-verhaal want hij tekende wapens altijd te klein en had eigenlijk geen duidelijk idee wat zo'n kanon in je hand deed. Wat mij bij hem imponeerde, was de manier hoe hij met licht en donker omging en met schaduwen. Daarbij gebruikte hij vaak een filmisch camera-perspectief. De hoofdfiguur op de rug in de felle zon tekenen en de tegenstander in de verte, tussen de benen van de man in de voorgrond vond ik een waanzinnige vondst. Al die tekenaars, waarvan ik de albums verzamelde, hadden allemaal bepaalde specialiteiten. Maar mijn stijl werd ook bepaald door toevalligheden. Toen ik nog Duitse uniformen in Bussum tekende, had buurman en schilder Martin Postma ooit tegen me gezegd, nadat ik hem tekeningen had laten zien: "Schaduwen zijn niet zwart." Waar kwamen die zwarte schaduwen in stripverhalen dan vandaan? Dat kwam door de slechte druktechnieken. Kranten werden vroeger in hoogdruk gedrukt, vergelijkbaar met een hout- of linoleumsnede maar dan vele malen fijner. Maar de lijnen konden niet te fijn zijn want dan braken ze of liepen dicht en dat was niet de bedoeling. Men gebruikte die techniek omdat ze

14 goedkoop was en het ging voornamelijk om tekst die te lezen moest zijn. Van een gewone tekening zou dan inderdaad de helft dicht lopen tot een zwarte klodder en de rest van de lijnen zou maar gedeeltelijk door komen. Dus koos men voor de tekeningen strakke lijnen en zwarte schaduwen en als Bruin het kon trekken maakte men stukken grijs met grove rasterfilm. Men is die techniek blijven gebruiken, ook toen de kranten allang in offset werden gedrukt en men ongestraft met grijstinten kon werken. Toen ik dus ging oefenen in het striptekenen, was voor mij die noodzaak van strakke lijnen en zwarte schaduwen niet meer aan de orde. En zo kwam het dat ik op een gegeven moment etsen van Rembrand zat na te tekenen. Heel vaak tekende ik ook gewoon foto's over om te leren hoe ik mijn tekeningen zo fotografisch mogelijk kon laten uitzien en toch in lijn kon blijven werken want hard zwart-wit is nog altijd de goedkoopste manier van reproduceren. Schetswerk en oefeningen à la John Prentice, maar dan met het materiaal van mij. Zoals die man heb ik echter nooit echt leren teken. Natekenen is toch een heel andere bezigheid dan uit ervaring precies weten wat je wil laten zien en hoe. Tekenen is niet de werkelijkheid weergeven zoals ik dat wilde, maar tekenen is deze werkelijkheid in een volledig eigen manier zodanig symboliseren dat iedereen onmiddellijk ziet en voelt waar het over gaat, schrijven in beeld. Daarin waren mensen als Alex Raymond en John Prentice absolute meesters.

15 En hier hebben we George Stokes in mijn lijnvoering. En eigenwijs, zoals ik ben, heb ik in ieder geval het geweer in de juiste proportie getekend. Men moge mij deze eigenzinnigheid vergeven; ik was immers niet voor niets wapendeskundige bij uitgeverij Unieboek.

16 In dit rijtje mag Harold Fosters «Prins Valiant» natuurlijk niet ontbreken. In de rij van bewonderde tekenaars was Hal Foster, zoals hij zichzelf noemde, misschien wel de grootste. Al vond ik zijn tekeningen te braaf voor het verhaal en was de prins van Thule overduidelijk homofiel, al was hij dan getrouwd omdat het zo hoorde met een blonde del uit Hollywood.

17 En dan heb ik het nog niet heb gehad over Hans G. Kresse, een Nederlandse grootheid. Hij had een tekenstijl die steeds meer afweek van wat gebruikelijk was. Hij maakte schilderijen in lijn, al waren zijn verhalen van «Erik de Noorman» niet altijd even sterk. Daarentegen waren zijn verhalen over Vidoq en de Amerikaanse Indianen veel belovend. Maar zijn blindheid haalde hem in en in een tijd waarin nog geen kunstlenzen te koop waren. Anders was ik ook allang blind geweest. Zolang ik aan mijn strip (later als graphic novel opnieuw uitgegeven) heb getekend, ben ik blijven zoeken naar de perfecte stijl die ik nooit heb gevonden. Ik bleef altijd een soort geavanceerde technisch tekenaar maar het tekenen van mensen en beweging bleef mij vreselijke moeite kosten en werd nooit wat ik wilde. Daarom zag ik mij ook minder als tekenaar maar meer als plaatjesmaker.

18 Hij maakte geen strips maar was een rasechte Amerikaanse illustrator en 'schilder', Andrew Loomis. Hij maakte hele dikke lesboeken voor aan komende tekenaars en illustrators. Zijn tekeningen en schilderijen waren zo onpersoonlijk als maar mogelijk was, oppervlakkig en Amerikaans, maar hij wist de mens perfect te symboliseren. Van hem oefende ik delen van het gezicht en dan van alle kanten. Een tip voor mensen die redelijk natuurgetrouw willen tekenen: zorg voor een redelijk werkelijkheidsgetrouwe modepop of in ieder geval het hoofd ervan maar liefst ook hoofd en romp, want hoe weet je anders hoe een mens er schuin van achteren uitziet als je geen model bij de hand hebt?

19 Je kan natuurlijk ook fotoboeken erbij halen en tegenwoordig heb je daarvoor het onvolprezen Internet. Maar in 'mijn tijd' moest je het nog allemaal zelf uitzoeken, het antwoord op de vraag: Wat doet het licht op een gezicht? Op een zaterdag kwam ik weer bij 'Paulus de Boskabouter' waarvan de eigenaar een wat groot gegroeide versie was van het figuur waar zijn winkel zijn naam aan ontleende, en zag daar een nieuw stripblad, «Gummi». «Gummi» was voor alternatieve dwarspissers, in Amerika zou men het een 'underground comics magazine' hebben genoemd. Het blad was anders dan al die andere bladen en je kwam er tekenaars in tegen die je nergens anders zag. Ik was geïnteresseerd en kocht een blad. In dat blad stonden onder andere twee verhalen van mensen waarvan ik er één van naam wel kende: Peter Pontiac Polman en zijn vriendin. Ze hadden ruzie of relatieproblemen en een ieder zwolg er op zijn eigen manier in. De naam Peter Pontiac had Joke in Haarlem ooit genoemd. "Ik weet een jongen hier, die zou je eigenlijk eens moeten ontmoeten, Peter Pontiac. Hij tekent ook, net als jij, is ook wat apart, net als jij. Ik denk dat jullie het best samen kunnen vinden." Ik heb Peter Pontiac dus nooit ontmoet maar ik kende nu zijn naam. En van Peter Pontiac wist ik uit verhalen die in Haarlem de ronde deden, hoe hij met relatieproblemen omging. In die tijd had hij zich in zijn kamer opgesloten en van

20 binnen alles zwart geverfd, ook de ramen. Ik had ooit een Engelse film gezien waarin een jongeman zijn hele kamer wit schilderde, ook de ramen, omdat hij een hekel had aan bruin. Het was blijkbaar in een tijd waarin de Engelse burgers (negatieve betekenis) alles bruin schilderden. "Why do you paint your room bloody white?" - "Because I hate bloody brown!" Peter haatte het leven en schilderde het zwart. En zijn pagina, nu, 10 jaar later in «Gummi», was ook zwart. 'Goh,' dacht ik toen ik al die narigheid las, 'als iedereen in dit blad zijn narigheid kan dumpen, dan kan ik dat natuurlijk ook.' Dat weekeind ging ik zitten en schreef en tekende een A4'tje met 9 plaatjes in de opzet die Harold Foster ooit voor «Prins Valiant» zou hebben gebruikt. In dat A4'tje vertelde ik het verhaal van Nineke en mij met als conclusie dat relaties er niet voor bedoeld zijn, elkaars chagrijn over elkaar uit te storten maar om samen het avontuur van het leven aan te gaan en het bestaan naar een hoger niveau te tillen. Aan het einde van die week had ik de pagina in een grote envelop gestoken en naar het postkantoor in Alkmaar gebracht. Ik verwachte er niet veel van, misschien een eenmalige publicatie in «Gummi» maar meer zat er voor mij eigenlijk niet in. Links: Het eerste nummer van «Gummi». Rechts: Ger van Wulften, de uitgever en directeur/oprichter van uitgeverij ESPEE. Zijn streven: mensen bijeen brengen die op stripgebied niet op de brede snelweg van de middelmaat naar het grote geld bewogen maar bijzonder waren op hun eigen manier.

21 De volgende maandag in de ochtend ging de telefoon. Ger van Wulften van uitgeverij Espee (de gesproken uitvoering van de afkorting 'SP', een afkorting die te maken had met de naam 'Small Publishing'.) vroeg of ik die week naar Amsterdam kon komen. Ik had op dat moment echter geen eigen vervoer behalve de fiets en heb nog steeds een hekel aan het openbaar vervoer. "Nou," zei de heer Ger van Wulften soepel, "dan komen wij wel naar jou toe. Koedijk, dat is niet zo ver van Amsterdam." In de volgende namiddag stopte een niet meer zo nieuwe Citroën DS op het grint naast het fietspad voor de pastorie. Twee heren stapten uit de auto. Er werd aangebeld en de huisbaas deed de deur open. Na een korte begroeting en uitleg van de situatie, liep de huisbaas, heer Schuit, nieuwsgierig voor de heren uit de trap op en klopte op mijn kamerdeur. De twee heren stelden zich voor als de heer van Wulften (uitgever) en de heer de Vries (redacteur) van uitgeverij Espee uit Amsterdam. Zoveel eer was ik niet gewend. De heren kwamen niet alleen maar voor de koffie en de gezelligheid; nee, ze hadden een duidelijk idee en Ger van Wulften bracht het als volgt onder woorden: "Uit jouw aardige pagina konden we opmaken dat je oorspronkelijk uit Duitsland komt. Nou, en zoals ik zie, heb je de leeftijd om de oorlog misschien nog net wel te hebben mee gemaakt. Nou, een stripverhaal over die oorlog, daar zitten we niet echt op te wachten. Nee, over die oorlog is al genoeg geschreven inmiddels en verhalen van vóór die oorlog, daar gaat ons interesse ook niet echt naar uit. Wat wij zouden willen weten, is wat er daarna gebeurde. Dat volk heeft die oorlog met de hele wereld gevoerd en de vreselijkste dingen gedaan en dan is die oorlog afgelopen en hebben ze nog verloren ook... en wat dan? Hoe gingen ze daarmee om? Wat doet een volk dat een oorlog met de hele wereld is begonnen en die vervolgens heeft verloren en zich daarbij dermate schuldig heeft gemaakt? Of vindt je dat vervelend?" "Nee," vond ik, "ik weet er eigenlijk niet zoveel van; ik was nogal een sukkel in die tijd die ik in Duitsland heb gewoond; het ging allemaal een beetje langs me heen en aan me voorbij..." Uiteindelijk besloot ik dat ik er een week over na wilde denken en dan zou bellen. Dat bleek een goed plan en de heren dronken hun koffie op en gingen weer. Na een week belde ik de uitgeverij en kreeg Ger van Wulften aan de lijn: "Ik heb er over na gedacht en ik kan één ding doen, ik kan mijn jeugd in Duitsland beschrijven, want alles zat er eigenlijk in. Ik ben geboren een maand vóór de

22 grote bombardementen op Hamburg. Dus ik ben opgegroeid tussen de puinhopen van gebombardeerde en afgebrande huizen. Ik heb ook een tijdje in een weeshuis voor oorlogswezen gezeten. Verder ben ik opgegroeid bij pleegouders in een gat bij Hannover en heb ook wat oorlogsveteranen ontmoet die het allemaal prachtig hebben gevonden..." - "Dat klinkt helemaal goed. Maak maar een proefpagina dat we even kunnen zien wat we kunnen verwachten en dan praten we verder." En zo is het begonnen. Vanaf nummer 7 of 8 stond ik elke maand met een of twee pagina's in «Gummi» en bij nummer 13 stond ik zelfs op de cover. Automatisch koos ik voor een anekdotisch verloop. Elke pagina was een hoofdstuk of een verhaal op zich en daarom maakte het niet uit of je de serie vanaf het prille begin volgde of ergens middenin het verhaal oppikte. Ik had ook gelijk een wat tamme titel bedacht: «Herinneringen». Tja, je verzint het niet. Ik was begonnen aan een taak die mij de komende vijf jaar bezig zou gaan houden. Nee, ik kon er niet van leven maar ik kreeg wel elke pagina braaf betaald en kon op een gegeven moment weer een motorfiets aanschaffen. Het werd nu een oude, olie lekkende 250cc Honda. Het stelde niets voor maar was een begin. Links: De 250cc Honda. Op zich was ik er wel blij mee maar hij lekte zoveel olie dat ik onderweg door de politie werd aangehouden. Hiernaast: Een tekening voor de kerstkaart van dat jaar.

23 Als ik er niet toevallig een klusje tussendoor kreeg, werkte ik braaf elke dag aan mijn stripverhaal over mijn jeugd in Duitsland. Met de bijstand in Alkmaar had ik afgesproken dat ik alle verdienste braaf opgaf, maar dat onkosten die ik voor het tekenen van mijn verhalen maakte, van de inkomsten aftrok. Bij de belastingen werkte dat ook zo. Ze waren dat bij de bijstand niet zo gewend omdat de meeste mensen in de bijstand geen kosten maken als ze iets bij verdienen. Maar bij mij was dat natuurlijk anders en dus werd mijn eis oogluikend en onder verplicht en zwak protest toegestaan. Bovendien was er eigenlijk nauwelijks controle en in principe kon ik opgeven wat ik wilde. Maar omdat ik allang blij was dat ik onder deze omstandigheden kon werken, maakte ik het niet te bont. Het werk aan het stripverhaal was zenuwslopend omdat ik voor die vreselijke stijl had gekozen. Om veertien dagen aan een tekening te zitten kriebelen, is nog te doen omdat dan de tekening af is, maar bij een stripverhaal begint na twee dagen mierenneuken gewoon weer het volgende plaatje. Om stukken landschap over te kunnen tekenen, kocht ik op een gegeven moment een toverlantaarn. Dat is een projector die via een sterke lamp en spiegels een plaatje (foto of tekening) kan projecteren op een vlak. De grootte van de projectie hangt dan af van de afstand van de lens van de toverlantaarn tot het vlak waarop werd geprojecteerd. Op die manier had ik er niets aan. Dus bouwde ik een spiegeltafel en maakte verstelbare opzetlenzen voor de toverlantaarn. Door onder de glasplaat waarop ik op transparant papier de projectie over trok, de toverlantaarn te verschuiven en de opzetlens bij te stellen, kon ik de grootte van mijn projectie aanpassen. Op een gegeven moment begon ik zelfs met dia's en een diaprojector op deze manier te werken. Wat was een computer in die tijd toch geweldig geweest! Voor mij althans. Voorgrond links: De spiegeltafel met twee spiegels, uitneembaar, daarop zelf gemaakt opzetsuk voor de projector en twee voorzetlenzen, ook eigen maaksel; rechts de projector. Vaak op de achtergrond: zelfgebouwde projector met hulpstuk voor extreme afmetingen. De spiegeltafel was afgedekt met een glasplaat. Het beeld van de projector werd dus via een van de spiegels onder de glasplaat geprojecteerd en kon zo via transparantpapier worden over getrokken.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Kinderkerstfeest van de Kindernevendienst 26 december Kerstverhaal

Kinderkerstfeest van de Kindernevendienst 26 december Kerstverhaal Kinderkerstfeest van de Kindernevendienst 26 december 2016 Kerstverhaal Heel lang geleden was er een jonge vrouw, Maria. Zij woonde in het dorpje Nazareth. Maria was een heel gewone vrouw, net zo gewoon

Nadere informatie

Antwoorden Thema 6 Wonen

Antwoorden Thema 6 Wonen Antwoorden Thema 6 Wonen Luisteren Oefening 2 1 b Hun etage is te klein. 2 een grote woonkamer twee slaapkamers een tuin of een balkon een nieuw huis in of vlakbij het centrum wonen 3 a maximaal 250.000

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Over schulden gesproken

Over schulden gesproken Over schulden gesproken Verhalen uit de praktijk Sandra van der Stege 8 Inleiding In Nederland zijn veel mensen met schulden. Ongeveer 1 op de 5 mensen heeft moeite om elke maand rond te komen. In de schulden

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

WILLEM VAN HANEGEM Een voetballer die veel verdriet had door Auke Kok

WILLEM VAN HANEGEM Een voetballer die veel verdriet had door Auke Kok WILLEM VAN HANEGEM Een voetballer die veel verdriet had door Auke Kok WILLEM VAN HANEGEM Geboren: 1944, Breskens Toptijd: 1962-1983 Clubs: Velox, Xerxes, Feyenoord, AZ 67, Chicago Sting, FC Utrecht Positie

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Lieve vrienden van El Manguaré,

Lieve vrienden van El Manguaré, Lieve vrienden van El Manguaré, Vanuit een overstroomd Iquitos de tweede tamtam van 2012. Twee dagen geleden schreef ik onderstaand stukje: Manguaré kampt met wateroverlast! Zoals Yolanthe in de vorige

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Inhoud Slaapkamer 6 Opwarming 8 Een jaar later 10 Genoeg 12 Terrorist 14 Geheim 16 Olie 20 R.O.A. 23 Betty 26 Vertrouwen 29 Feiten 32 G.O.F. 35 Protest 38 Warm 42 Reuzenmachine 44 Een bewaker! 47 Terrorist?

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail. 't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.com Het aapje en de sleutels Er was eens een man en die had de sleutels

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Op hun knieën blijven ze wachten op het antwoord van Maria. Maar het beeld zegt niets terug.

Op hun knieën blijven ze wachten op het antwoord van Maria. Maar het beeld zegt niets terug. 1950 Het huilende beeld De zon schijnt met hete stralen op het kleine dorpje. Niets beweegt in de hitte van de middag. De geiten en koeien slapen in de schaduw. De blaadjes hangen stil aan de bomen. Geen

Nadere informatie

Om een of andere reden zijn ze daar allebei heel tevreden

Om een of andere reden zijn ze daar allebei heel tevreden Tweelingen Anna en Thijs wonen in de Verlegenstraat. Zo heet hun straat niet echt. Ze is vernoemd naar een Franse schilder. Fer. Léger staat er op het straatnaambordje. Maar als je de naam hardop uitspreekt

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Ruth 1. Ruth en Noömi

Ruth 1. Ruth en Noömi Ruth 1 Ruth en Noömi Elimelech en zijn familie 1 Toen de rechters het land bestuurden, was er eens hongersnood in Juda. Daarom besloot een man uit Betlehem naar het land Moab te gaan. Zijn vrouw en zijn

Nadere informatie

Tabaco y Chanel. Joachim

Tabaco y Chanel. Joachim Tabaco y Chanel Tabaco y Chanel Joachim Schrijver: Joachim Reurink Coverontwerp: Jan-Willem de Graaf Joachim ÉÉN. Wij spraken nooit over ons. Althans het eerste jaar niet, het gebeurde gewoon. We hadden

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

Nieuwsbrief van: Sinterklaas

Nieuwsbrief van: Sinterklaas Sinterklaas Wat was het weer een mooi feest vandaag op Meander. Vanmorgen mochten we de Sint met zijn Pieten weer ontvangen en we stonden met de hele school klaar om hen te begroeten. Allemaal stralende

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf.

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf. Batavia werf We gingen naar Batavia werf. Met de klas. En we gingen ook met de auto. Ik zat met Yessir Thijs en Sebastiaan en de moeder van Sebastiaan.We hadden ook groepjes toen we in de Batavia werf

Nadere informatie

hartstikke gelukkig op Mallorca

hartstikke gelukkig op Mallorca In de patio groeit een enorme citroenplant. 42 BEWONERS ZIJ KIRSTEN SPROET (38), EIGENARESSE VAN LIFESTYLEWINKEL MIMAR (WWW.MIMARBALEAR.COM) HIJ BERND WITTMANN (37), ONDERNEMER IN ZONWERINGS- SCHERMEN

Nadere informatie

Afsluiting kinderjury 2013

Afsluiting kinderjury 2013 Afsluiting kinderjury 2013 Schrijverbezoek: Gerard van Gemert 1. Kastor en Tim Wanneer bent u begonnen met schrijven? Gerard van Gemert is in 2005 begonnen met schrijven toen hij met zijn dochters een

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen in april - A -

Klein Kontakt. Jarigen in april - A - - A - Klein Kontakt Hallo allemaal, vanaf de Brugslootweg komen deze keer de puzzels, verhalen en kleurplaten voor jullie. Margreet (de moeder van Jesse) heeft het estafettestokje aan mij doorgegeven en

Nadere informatie

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop.

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop. Inhoud. Blz. 1. Blz. 2. Blz. 3. Blz. 4. Blz. 5. Blz. 6. Blz. 7. Blz. 8. Blz. 9. Blz. 10. Blz. 11. Kaft Inhoud Het leven van Escher. Moeilijke jaren. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Mijn mond zat vol aarde

Mijn mond zat vol aarde Mijn mond zat vol aarde Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Hoofdstuk 17 - Willem en Ielynke

Hoofdstuk 17 - Willem en Ielynke Een hoofdstuk uit Kort maar krachtig, portretten van extreem kleine mensen; Cornelie van Well. Uitgeverij De Tijdstroom. http://www.wijwell.nl/kmk/ Hoofdstuk 17 - Willem en Ielynke Wij zijn gelukkig zoals

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en

Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en Het plan van Bart Dobber, niet doen! Bibi staat op het dek van het schip en kijkt naar haar hond die een kat achterna zit op de kade. Haar broer Bart ligt op de loopplank en peutert aan het touw van de

Nadere informatie

Parking - N E Je ziet hier een bord op het hek. Zet beide GROTE letters om in cijfers. Dit is A=... en B=...

Parking - N E Je ziet hier een bord op het hek. Zet beide GROTE letters om in cijfers. Dit is A=... en B=... Dit avontuur is eigenlijk bedoeld voor geo-kids. Leeftijd is niet zo belangrijk maar wij denken zo tussen de 6 en 12 jaar. Durf je het avontuur aan om samen met je ouders het raadsel van de schatkaart

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

De kleine draak vindt het drakenland Iris Kater. Vandaag wil ik jullie iets vertellen over een kleine draak.

De kleine draak vindt het drakenland Iris Kater. Vandaag wil ik jullie iets vertellen over een kleine draak. De kleine draak vindt het drakenland Iris Kater Vandaag wil ik jullie iets vertellen over een kleine draak. Deze kleine draak werd in de mensenwereld geboren en heeft lang bij zijn vriend Maurice en zijn

Nadere informatie

HOTTENTOTTENTEN- TENTENTOONSTELLING

HOTTENTOTTENTEN- TENTENTOONSTELLING HOTTENTOTTENTEN- TENTENTOONSTELLING 6 Stap 1 Binnenkort is Tim jarig. Zijn ouders organiseren een feestje. Zijn familieleden willen graag weten waarmee ze hem een plezier kunnen doen. Tim wil hun een lijstje

Nadere informatie

De Man van de Toekomst Module Theater Groep 7-8

De Man van de Toekomst Module Theater Groep 7-8 De Man van de Toekomst Module Theater Groep 7-8 Teksten: Stella van Lieshout Illustraties: Tjarko van der Pol ABC Cultuur is een initiatief van het Centrum voor de Kunsten Beverwijk www.abccultuur.nl De

Nadere informatie

Het feest van de olifant

Het feest van de olifant Het feest van de olifant door Marike Jongsma In een land hier ver vandaan leefde eens een mooie olifant. Olifant had vele vrienden in het woud. Maar zijn vrienden hadden olifant al een poosje niet meer

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

KLEM. Katja en Udo in de schulden. Anne-Rose Hermer

KLEM. Katja en Udo in de schulden. Anne-Rose Hermer KLEM Katja en Udo in de schulden Anne-Rose Hermer Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Katja ontmoet Udo Katja is bijna negentien jaar. Ze woont nog bij haar ouders. Katja werkt in een warenhuis.

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser

Kom erbij Tekst: Ron Schröder & Marianne Busser Muziek: Marcel & Lydia Zimmer 2013 Celmar Music / Schröder & Busser Kom erbij Kom erbij, want ik wil je iets vertellen, het is heel bijzonder, dus luister allemaal. Ik ken honderdduizend prachtige verhalen, maar dit is echt het mooiste van allemaal. Het gaat over twee

Nadere informatie

Kinder Woord Dienst van Oase. Elke keer dat je komt, krijg je een Bijbel verhaal, Ze verschijnen ook op de Oase website.

Kinder Woord Dienst van Oase. Elke keer dat je komt, krijg je een Bijbel verhaal, Ze verschijnen ook op de Oase website. Kinder Woord Dienst van Oase Elke keer dat je komt, krijg je een Bijbel verhaal, Ze verschijnen ook op de Oase website. Verzamel ze en je hebt je eigen Bijbel! Licht en Zout Navertelling Matteüs 5,13-16

Nadere informatie

Maatschappelijk werk (alweer)

Maatschappelijk werk (alweer) Maatschappelijk werk (alweer) Na mijn tweede miskraam heb ik toch weer besloten om het er op te wagen naar maatschappelijk werk te gaan. Ik vond de stap echt wel heel zwaar, want ik hou er niet zo van.

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje.

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje. Opdracht 1 Ongeveer 150 jaar geleden stonden er veel steenfabrieken langs de IJssel. De stenen werden van klei gemaakt. Dat kon je langs de IJssel vinden. Als de rivier overstroomde, bleef er een laagje

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks

De kerker met de vijf sloten. Crista Hendriks De kerker met de vijf sloten Crista Hendriks Schrijver: Crista Hendriks Coverontwerp: Pluis Tekst & Ontwerp ISBN: 9789402126112 Crista Hendriks 2014-2 - Voor Oscar... zonder jou zou dit verhaal er nooit

Nadere informatie

Thema In en om het huis.

Thema In en om het huis. http://www.edusom.nl Thema In en om het huis. Les 22. Een huis zoeken Wat leert u in deze les? Praten over uw huis Informatie over het vinden van een nieuwe woning Praten over wat afgelopen is Veel succes!

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn:

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn: A Klein Kontakt Het is alweer eind maart wanneer dit Kontakt uitkomt, het voorjaar lijkt begonnen, veel kinderen hebben kweekbakjes met groentes in de vensterbank staan, die straks de tuin in gaan. Over

Nadere informatie

Ik heb geen zin om op te staan

Ik heb geen zin om op te staan Liedteksten De avonturen van mijnheer Kommer en mijnheer Kwel Voorbereiding in de klas: meezingen refrein Het Dorp Het is weer tijd om op te staan Maar ik heb geen zin Hij heeft geen zin Om naar m n school

Nadere informatie

Dit is een download bij het artikel Omdat je het kunt uit JOP COACH magazine, nr

Dit is een download bij het artikel Omdat je het kunt uit JOP COACH magazine, nr Honger! (voor jonge kinderen) Drie kinderen lopen naar school. Opeens zien ze een heel rare man in oude kleren. Hij vraagt om een beetje geld voor eten. Natuurlijk schrikken de kinderen en denken ze aan

Nadere informatie

Dubbelspel. Alan Durant

Dubbelspel. Alan Durant Dubbelspel Dubbelspel maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

Het meisje in de trein

Het meisje in de trein Het meisje in de trein in makkelijke taal Paula Hawkins Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen Woensdag 3 juli 2013 Rachel zit in de trein naar Londen. Elke dag zit Rachel in deze trein. s Morgens

Nadere informatie

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur.

Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Tornado Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Geschreven in januari 2012 (Geïllustreerd t.b.v. het

Nadere informatie

Preek over Psalm 1,1 a.2 (jeugddienst): Hoe kan ik tijd met God doorbrengen?

Preek over Psalm 1,1 a.2 (jeugddienst): Hoe kan ik tijd met God doorbrengen? Preek over Psalm 1,1 a.2 (jeugddienst): Hoe kan ik tijd met God doorbrengen? Gemeente van onze Heer Jezus Christus! Ze zitten met z'n tweeën op haar kamer: Reinier en Marloes. Ze kennen elkaar al een poosje.

Nadere informatie

Een spannende ontsnapping

Een spannende ontsnapping Botel Bibalo Vivian den Hollander Een spannende ontsnapping Met illustraties van Juliette de Wit Van Holkema & Warendorf ISBN 978 90 00 33762 0 NUR 282 2014 Van Holkema & Warendorf Uitgeverij Unieboek

Nadere informatie

Van boomgaard tot droomhuis. Binnenkijken

Van boomgaard tot droomhuis. Binnenkijken Binnenkijken Van boomgaard tot droomhuis Ruim een jaar woont Kristel van Leeuwen nu met haar gezin in hun nieuwe huis. Een bekende plek voor hen, want ze hebben eerst zes jaar in de aangrenzende boerderij

Nadere informatie

Ga eens even bij jezelf na waarom je dit programma bent gaan volgen: wil je weg van iets of wil je ergens naartoe?

Ga eens even bij jezelf na waarom je dit programma bent gaan volgen: wil je weg van iets of wil je ergens naartoe? Je bent waarschijnlijk begonnen met Het VoedingsKompas vanuit het verlangen om iets te veranderen in je leven. Misschien wil je alleen maar méér energie, misschien wil je af van enkele lichamelijke klachten

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Verteld door Schulp en Tuffer

Verteld door Schulp en Tuffer Verteld door Schulp en Tuffer Het allereerste kerstfeest Het allereerste kerstfeest Verteld door Schulp en Tuffer Vertaald en bewerkt door Maria en Koos Stenger Getekend door Etienne Morel en Doug Calder

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: Mijn huis

Auditieve oefeningen bij het thema: Mijn huis Auditieve oefeningen bij het thema: Mijn huis Boek van de week: 1; Een huis bouwen 2;De bouwvakker 3; Op de bouwplaats 4; Een hol voor mol Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende vragen: Wat staat

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie