Klankkast We gebruiken een stevige plaat met een minimale afmeting van 1040 x 400 mm en ca mm dik als tijdelijk support. Teken vervolgens parallelle lijnen op afstanden zoals gegeven in figuur 2. Deze geven de positie aan van de supportframes A, B, C, D en E waaraan het latwerk van de klankkast bevestigd wordt zoals ook in de schets in figuur 3 is weergegeven. De frames hebben een halfronde vorm met een vlakke kant boven (dat is dus de achterkant van de kast). Verder zien we dat frame E, de bodem, onder een hoek staat (in figuur 1 zien we dat deze hoek 58 ⁰ is) en extra dik is (mm) omdat de pilaar hieraan bevestigd gaat worden. Om dezelfde reden is ook frame A, de bovenkant, dikker (25mm) omdat de nek daar bevestigd gaat worden. De frames A,B,C en D staan loodrecht op het tijdelijke supportframe; daarom zal de vlakke bovenkant van de frames onder een kleine hoek (ca 9 ⁰) gevijld/geschuurd moeten worden. De afmetingen van de frames staan gegeven in figuren 4-8 (alle maten in de figuren zijn gegeven in mm,maar niet op schaal getekend). 400 A E B D Figuur 2 C C Figuur 3 D B E A Zijlatten met name om het klankbord te bevestigen 4
Zie figuur 4 voor de afmetingen van het onderste frame E in de klankkast. Neem een flink stuk tekenpapier en maak een 1:1 tekening van het frame. Teken lijnen parallel op afstand van 24mm. Het is duidelijk dat de vorm symmetrisch moet zijn tov. de verticale middellijn. In het midden wordt een gat gezaagd met straal 60mm. Omdat het frame onder een hoek van 58 ⁰ gemonteerd wordt op de bodemplaat moeten kanten schuin afgezaagd worden. De hoek van 114 ⁰ kan ook later gemaakt worden (mbv rasp) nadat alle frames op het supportframe gemonteerd zijn. Zoals verderop blijkt kan de hoek dan heel mooi experimenteel bepaald worden. Zowel aan de linker- als rechter onderkant wordt een hoek uitgezaagd voor de bevestiging van de zijlatten (zie figuur 3); de precieze maat hangt af van de dikte van de gekozen lat, bv 10mm. Midden onder zit een uitsparing voor een lat van het klankbord welke later gemaakt kan worden. 160 8 2 242 268 288 302 R=60 Schuin afzagen, 114 ⁰ 44 24 312 314 316 24 Schuin afzagen, 58 ⁰ Figuur 4 316 frame E 5
1 Ga op dezelfde manier te werk voor de frames D,C en B. Maak weer eerst een 1:1 tekening en breng dit over op 10mm dik multiplex. Hier moet dus zowel de buiten- als de binnenkant half rond gezaagd worden. Schat de afmeting van de binnenmaat aan de hand van de tekeningen. Alle frames moeten aan de bovenkant onder een hoek van ca 9⁰ gezaagd/gevijld worden (zie figuur 3). 1 186 191 192 154 176 24 192 224 150 198 Figuur 6 frame C 252 164 258 260 262 262 262 32 82 92 116 128 130 132 16 Figuur 5 frame D Figuur 7 frame B 6
Tot slot resteert frame A, gemaakt van 25mm dik multiplex. Omdat de klankkast ``taps`` toeloopt en dit frame dik is geven we hier de binnen- en buitenmaat, dwz de binnenmaat is de afmeting van frame A gezien vanaf de positie van frame B. Ook hier geldt weer dat de laatste mm s weggevijld worden als alle frames op hun plek op het supportframe gemonteerd zijn samen met de zijlatten. Evenals bij frame E zit midden onder een uitsparing voor een lat van het klankbord welke later gemaakt kan worden. 72 70 10 86 80 86 104 10 74 79 80 96 frame A binnen Figuur 8 frame A buiten 44 58 984 zijlat dikte 10 Figuur 9 7
Positioneer nu de frames op het tijdelijke support met onderlinge afstanden zoals gegeven in figuur 2. Zoals te zien op deze foto s heb ik de frames A,B,C en D geklemd tussen twee MDF plaatjes en deze met hoekijzers aan het tijdelijk support vastgeklemd. Frame E staat dus schuin en wordt met kunst en vliegwerk zo goed mogelijk ondersteund. Met behulp van een aluminium profiel kan vervolgens mooi gekontroleerd worden of de positie goed is en tevens of de hoek waaronder de frames gezaagd/geschuurd zijn klopt. Waar nodig kan de positie enigszins verschoven worden of de schaaf ter hand genomen worden. Dit is ook het moment om na te gaan of de twee zijlatten (figuur 3 en 9) mooi passen; de zijkanten van de frames moeten een beetje afgeschuind worden met een vijl. Het is in deze opstelling eenvoudig de frames los te maken, bijvijlen en weer terug te plaatsen. 8
(hier is 7mm dik materiaal gebruikt) 216 8 164 116 40 R=40 R=36 56 R=32 R=28 48 R=24 R= 60 70 Figuur 10 876 132 De afmetingen voor de achterplaat van de klankkast zijn gegeven in figuur 10. De gaten dienen niet alleen voor het geluid maar ook om toegang te hebben voor de snaarbevestiging. Bekijk of de maten goed zijn, maar schroef of spijker nog niets vast. Het zal duidelijk zijn dat beide zijkanten enigszins afgeschaafd moeten worden om met de kromming van de frames mee te lopen, alsmede de onderkant bij frame E. 9
Als de zijlatten en de achterkant mooi passen op de frames kan met de produktie van de latten welke de halfronde zijkanten bedekken begonnen worden. Deze zijn ca 7 mm dik, ruim een meter lang. De latten lopen taps toe, dwz ze zijn breder aan de onderkant (frame E) dan aan de bovenkant (frame A). Om de halfronde vorm zo fraai mogelijk te benaderen, worden beide zijden van zowel frame E als frame A in 8 identieke stukken verdeeld. Dit geeft de maat voor de 16 taps toelopende latten. Zaag ze iets breder omdat de zijkant afgeschuind moet worden opdat de halfronde kanten zo mooi mogelijk bedekt worden. Al doende blijkt dat slechts een zijde van de lat schuin gezaagd hoeft te worden (in mijn geval ca 5 ⁰) en met behulp van een schuurplank mooi glad geschuurd kan worden. De onderste lat ligt dus voor de zijlat op het supportframe en de andere worden erop gestapeld zoals te zien in bijgevoegde foto s. 5⁰ Schuurplank voor de taps toelopende latten 10
In dit stadium is nog niets vastgelijmd/ vastgeschroefd. Met behulp van klemmen en tape krijg je en goed idee van de pasvorm. Ook is duidelijk dat de laatste lat op maat gemaakt moet worden. Als alle voorbereidingen dan getroffen zijn kunnen eerst de twee zijlatten en de achterkant vastgelijmd (houtlijm) en gespijkerd of geschroefd worden. Gaatjes voorboren is altijd verstandig; bovendien moeten de koppen verzonken worden. Hier is de achterkant met (koploze) spijkers vastgemaakt op de frames B,C en D en zijn schroefjes gebruikt in frame A en E. 11
De taps toelopende latten worden op lengte afgezaagd en stuk voor stuk gelijmd en geklemd; deze zijn alleen in frame E en A geschroefd (schroefjes laten verzinken). Resteert nog een boel schuurwerk om een mooi glad oppervlak te krijgen, maar dat komt later. 12