Data policy Informatiehuis Water

Data policy Informatiehuis Water Auteur: H-J. Lekkerkerk Datum: 21 mei 2012 Versie: 1.3 Definities pagina 1 van 13

Documentbeheer Wijzigingshistorie Datum Versie Auteur Wijziging 20110615 0.1 H-J. Lekkerkerk Initiele versie 20110621 0.2 H-J. Lekkerkerk Opmerkingen doorgevoerd 20110720 0.3 H-J. Lekkerkerk Opmerkingen na prj3 overleg doorgev. 20110908 0.4 H-J. Lekkerkerk Verwerken opmerkingen PL 20110922 0.5 H-J. Lekkerkerk Verwerken opmerkingen WV 20111013 0.9 H-J. Lekkerkerk Verwerken opmerkingen BDE 20120209 1.0 H-J. Lekkerkerk Definitief maken met laatste opmerkingen Tactisch overleg 20120209 1.1 H.J. Lekkerkerk Kleine aanpassingen 20120216 1.2 Boris Everwijn Kleine aanpassingen 20120521 1.3 H-J. Lekkerkerk Verwerken commentaar, definitief maken Review Datum Versie Reviewer Functie 20120229 1.2 B. Reiling (IHW) Projectleider waterkwaliteitsportaal 20120217 1.2 S. Bouwman Afdelingshoofd Projecten en Beheer (HWH) 20120216 1.2 J. van Enst (HWH) Management team IHW R. Allewijn (RWS- WD) 20120211 1.0 B. Everwijn Kernteam IHW J. Oud 20111011 0.5 Boris Everwijn Programma manager IHW 20110902 0.4 W.Vos Projectleider standaarden 20110902 0.3 P. Latour Procesleider Regie en beleid 20110617 0.1 B.Everwijn Programmamanager 20110719 0.2 PRJ 3 Projectteam Controle en vrijgave Datum Versie Controleur Functie Boris Everwijn Programmamanager Literatuurbronnen 1. WD data beleid 2011 final report 2. Beslisbomen RWS data v1.0 pagina 2 van 13 Definities

Inhoudsopgave 1. Definities 4 2. Algemene bepalingen 5 3. Algemene richtlijnen 6 3.1 Ontsloten data = open data... 6 3.2 Transparant en herleidbaar... 7 3.3 Eenmalige inwinning, meervoudige verstrekking... 8 3.4 Afhandeling van gegevensvragen... 8 4. Details data policy per datastroom 10 4.1 Kaderrichtlijn Water... 10 4.1.1 KRW waterlichamen... 10 4.1.1 Beschermde gebieden... 10 4.1.2 KRW monitoringsprogramma s... 10 4.1.3 KRW toestand / oordelen... 11 4.1.4 KRW belastingen... 11 4.1.5 KRW doelen... 11 4.1.6 KRW maatregelen... 12 4.2 Landelijke Water Enquete... 12 4.3 Limnodata Neerlandica... 12 Definities pagina 3 van 13

1. Definities Term Definitie Bron actualiteit datum laatste update in verhouding tot aantal wijzigingen A per tijdseenheid (of mate van wijzigingen). beschikbaarheid voorwaarden waaronder een (deel)gegeven of A (deel)gegevensverzameling kan worden gebruikt. bewerkte data data aangepast/ bewerkt door: A filteren, schematiseren, smoothen, reduceren,(aggregeren) consistentie in hoeverre voldoet de gehele gegevensverzameling aan de A vooraf gestelde voorwaarden in de specificatie. Databank een veelomvattende set gerelateerde databestanden voor A (database) een specifieke toepassing, in de regel op een direct toegankelijk opslagmedium. functionaliteit handeling die een gebruiker kan uitvoeren met digitaal A geleverde (geo)informatie, bijvoorbeeld inzoomen op een kaartgedeelte, gegevens opvragen op een locatie enzovoort gegevensbewerking alle handelingen die leiden tot het vaststellen en opslaan A van meetuitkomsten. gegevensverwerking alle handelingen met vastgestelde gegevens die A plaatsvinden na gegevensbewerking geo-informatie gegevens met een directe of indirecte referentie naar een A plaats op het aardoppervlak. gevalideerde data data waaruit alle missers of blunders zijn gehaald A historische data data van gebeurtenissen uit het verleden. A Inwinning het verzamelen van gegevens en/of monsters. A Metadata gegevens over gegevens. A Modelgegevens het betreft gegevens die nodig zijn om modelberekeningen A uit te kunnen voeren, zoals schematisaties, stuurgegevens, etc. mutatiefrequentie een maat voor het doorvoeren van de veranderingen in A een gegevensverzameling in een bepaalde periode. Volledigheid een maat voor dat deel van de gegevens dat daadwerkelijk A in de gegevensverzameling (bestand) voorkomt ruwe data onbewerkte data A* Informatie producten Standaard product (water) gegevens registratiehouder bronhouder verstrekker Afnemer producten die het gevolg zijn van intellectuele handelingen zoals het toevoegen van waarde aan gegevens door interpretatie of combinatie met andere gegevens. Op routine basis vervaardigd product als individuele objecten of records (zowel digitaal als analoog), meestal verkregen door meting, waarneming of modellering zowel in basis- of ruwe vorm alsook in gevalideerde, bewerkte en/of verwerkte vorm inclusief de hieruit afgeleide standaard informatie producten. (Politieke) eigenaar en daarmee dus politiek verantwoordelijk voor de registratie. In casu I&M; DGRW Gegevensleverancier. Deze is verantwoordelijk voor het ter beschikking stellen van de juiste en actuele gegevens Organisatie die een gegevensvoorziening technisch beheert voor het verstrekken van de gegevens; in casu IHW. Organisaties die gegevens uit de registratie betrekken voor gebruik in bepaalde processen Bronnen: A = Aquo; B = Stelsel van Basisregistraties; * = gewijzigd B* B* B* B* pagina 4 van 13 Definities

2. Algemene bepalingen IHW heeft als gegevens verstrekker voor een aantal informatiestromen, beleid voor het verstrekken van watergegevens (data policy) om: Ervoor te zorgen dat watergegevens ook op de langere termijn beschikbaar zijn voor de publieke zaak. Te zorgen voor transparante en betrouwbare watergegevens Publicatie van formele datasets voor gemeenschappelijke rapportage te ondersteunen Aan de geldende wetgeving en richtlijnen voor beheer en verstrekking van watergegevens te voldoen. Deze data policy beschrijf de rechten en plichten voor zowel bronhouders (waterbeheerders), de gegevensverstrekker (IHW) alsmede de afnemers van watergegevens. Het gaat daarbij om die gegevens die door de registratiehouder (I&M, DGRW of in opdracht daarvan werkende instanties) benodigd zijn voor het voldoen aan verplichtingen die vanuit beleid en/of wetgeving wordt gevraagd danwel die gegevens waarvan de gezamenlijke waterbeheerders het noodzakelijk achten dat deze via het Informatiehuis Water worden verstrekt. Daarnaast betreft het gegevens die middels bewerking van deze brongegevens zijn afgeleid. De registratiehouder (DGRW) wordt geacht eigenaar te zijn van deze gegevens. Het gegevensbeleid van IHW dient zorgvuldig te gebeuren. Immers, er worden vanuit meerdere partijen gegevens verzameld en gemeenschappelijk ontsloten. Dit vraagt om afwegingen die per gegevenstype variabel kunnen zijn. De gegevens die IHW uitvraagt hebben tot doel om de gemeenschappelijke rapportageverplichtingen zoals vastgelegd in het werkprogramma / spoorboekje datastromen te ondersteunen. Naast gegevens die zich in de registratie van IHW bevinden is IHW ook betrokken bij de ontwikkeling van informatiesystemen en het beheer en onderhoud van de Aquostandaard. Dit beleid is niet van toepassing op de regels / code die binnen de applicaties (en modellen) van IHW worden toegepast of afgeleide informatie producten zoals modelbeschrijvingen, standaarden en dergelijke. Voor deze producten zijn aparte gebruiksovereenkomsten opgesteld waarin andere restricties kunnen zijn opgenomen. Deze policy wordt jaarlijks herzien om te garanderen dat deze blijft aansluiten bij de eisen vanuit (inter)nationale wet- en regelgeving en zodanig dat deze blijft aansluiten bij de best practices van data management en de geldende informatiestromen. Tot slot, IHW behandelt alle aanleverende partijen op basis van gelijkwaardigheid. IHW beschouwt de gegevens die worden verzameld ten behoeve van rapportage verplichtingen als onderdeel van het publieke domein en maakt deze zoveel mogelijk open beschikbaar. Het uitgangspunt is daarbij open tenzij... Het tenzij wordt in hoofdstuk 4 per gegevenstype verder uitgewerkt indien van toepassing. IHW gaat daarbij uit van duurzaam gegevensbeheer en het optimaal ontsluiten van deze gegevens naar derden. IHW hanteert hierbij de volgende basis principes: 1. Ontsloten data = Open data 2. Gegevens zijn transparant en herleidbaar 3. Eenmalige inwinning, meervoudige verstrekking Deze basisprincipes worden hieronder verder uitgewerkt naar algemene richtlijnen. Deze richtlijnen dienen vervolgens weer als uitgangspunt voor het bepalen van de specifieke gegevensbehoefte. Algemene bepalingen pagina 5 van 13

3. Algemene richtlijnen 3.1 Ontsloten data = open data Er is een aantal Europese en nationale wetten die (groepen van) gegevens aanduiden die open(baar) beschikbaar moeten zijn of op aanvraag gemaakt moeten kunnen worden. Het gaat om de volgende wetten en beleid: 1. Wet Openbaarheid van Bestuur. Alle overheidsinformatie (op verzoek) met uitzondering van informatie van vertrouwelijk aan de overheid medegedeelde gegevens en gegevens die de veiligheid in gevaar kunnen brengen of die economische of financiele belangen van de overheid schaden. 2. Wet Milieubeheer (Aarhus verdrag). Alle milieu informatie is altijd openbaar tenzij er zwaarwegende redenen zijn zoals bv broedgebieden of commerciele / industriele informatie. Overheden ondernemen stappen om milieu-informatie zoveel mogelijk in een geordend digitaal systeem / databanken op te slaan. Op een verzoek om informatie worden deze beschikbaar gesteld zonder dat de aanvrager daar een belang bij hoeft aan te geven. 3. EU Inspire richtlijn. Beschikbaarstellen van ruimtelijke informatie zoals genoemd in de richtlijn (waaronder monitoring lokaties, waterlichamen etc) in elektronische vorm volgens vastgestelde formaten. 4. Beleid van ministerie van Binnenlandse Zaken aangaande Open Data (beleidsbrief minister Donner dd juni 2011) en aanpassing van de WOB daarop. 5. Convenant Geo-informatie zoals ondertekend door Unie van Waterschappen en de Provincies aangaande het in principe zonder voorwaarden beschibkaar stellen van geografische / ruimtelijke gegevens. Uitzonderingen bij zwaarwegende belangen. 6. Data beleid Rijkswaterstaat (beslisboom gegevens leveren). In principe zijn gegevens openbare gegevens. Uitzonderingen zijn zwaarwegende belangen. Open data wil zeggen: a. data conform open standaarden b. vrij van gebruiksbeperkingen (in termen van geld en andere restricties). Dit is wel onder voorwaarde van internationale en nationale wet- en regelgeving zoals die op het gebied van nationale veiligheid, erfgoed en milieubescherming gelden. De gegevenstypen die in ieder geval open ontsloten worden, zijn: 1. Gegevens die in het kader van een wettelijke verplichting zoals Aarhus, Inspire of de Richtlijn Publieke dienstverlening (PSI, EU kaderrichtlijn) beschikbaar dienen te zijn 2. Gegevens die in openbare rapportages zijn gepubliceerd (bv rapportage aan Europese Unie, SGBP etc) 3. Alle overige gegevens die niet gevoelig zijn in het kader van privacy of financiële belangen en worden na een periode van twee jaar 1 na validatie (opname in de IHW database) van die gegevens ontsloten tenzij de waterbeheerder ze eerder vrijgeeft. 1 Er is gekozen voor een periode van 2 jaar om te voorkomen dat, als een waterbeheerder verzuimt in de database de gegevens vrij te geven, er een lang administratief traject op gang komt om dit alsnog te verifieren. Daarbij wordt aangenomen dat gegevens na 2 jaar geen impact meer hebben op de directe bedrijfsvoering van de waterbeheerder en/of dat eventueel onderzoek inmiddels is gepubliceerd. pagina 6 van 13 Algemene richtlijnen

IHW maakt bij verstrekking van de gegevens zoveel mogelijk gebruik van de zogenaamde geo gedeeld licentie zoals opgesteld door Geonovum. In deze licentie zijn beperkingen op te leggen, maar in principe geldt dat de gegevens zonder beperkingen (open) beschikbaar worden gesteld. Wel wordt altijd gevraagd om naamsvermelding van de bron van de data (Informatiehuis Water data.ihw.nl bij gegevens die niet aan één of meerdere bronhouders is toe te schrijven óf de bronhouder(s) bij oorspronkelijke gegevenssets). In die gevallen waarbij op de bron data een zwaardere restrictie rust dan die welke door het IHW wordt gehanteerd prevaleert de licentie van de bronhouder tenzij deze strijdig is met de wettelijke voorschriften. In het geval van strijdigheid met de wettelijke voorschriften wordt de oorspronkelijke licentie door IHW beperkt zodat deze in lijn is met de wettelijke voorschriften. De bronhouder wordt van deze beperking op de hoogte gesteld. Gegevens die aangeleverd en / of ontsloten worden voldoen altijd aan de Aquo standaard voor wat betreft de inhoud tenzij daarover in de desbetreffende datastroom afwijkende afspraken voor zijn opgenomen. Per informatiestroom worden de uitgewisselde gegevens zo eenduidig en begrijpbaar zodat de informatie probleemloost uitgewisseld kan worden. Voor wat betreft de structuur is IMWA / UM Aquo gml het preferente formaat voor ontsluiting maar worden andere technische formaten niet op voorhand uitgesloten. Open data wil niet zeggen onbeveiligde data. IHW draagt er zorg voor dat gegevens slechts door de bronhouder aangeleverd en bewerkt kunnen worden. Hiervoor worden alleen de daartoe geeigende personen binnen een bronhouder gemachtigd toegang te hebben tot de beheer (en bewerk) functionaliteit van de IHW applicaties. Indien de gegevensset (in de toekomst) persoonsgegevens zal bevatten anders dan informatie over geautoriseerden, dan wordt de registratie bij het College Bescherming Persoonsgegevens aangemeld. 3.2 Transparant en herleidbaar IHW beheert geen brongegevens maar baseert zich op de gegevens die door de waterbeheerder worden aangeleverd. Uitgangspunt daarbij is dat de waterbeheerder ook de daadwerkelijk eigenaar is van de aangeleverde gegevens. Verder is de waterbeheerder verantwoordelijk voor de kwaliteit van de gegevens en garandeert deze dan ook. Bij elk gegeven wordt vastgelegd met welk doel (rapportagedoel) deze worden ingewonnen. Waar mogelijk wordt zoveel mogelijk meta data rondom het inwin- en verwerkingsproces van de gegevens vastgelegd. De term meta data omvat alle informatie die nodig is om te interpreteren, te begrijpen om gebruik maken te kunnen maken van een gegeven dataset. Deze meta data wordt altijd meegeleverd met een informatieverstrekking vanuit de waterbeheerder. De meta data voldoen daarbij aan de richtlijnen die hiervoor door Geonovum zijn opgesteld en bevatten informatie zoals doel van de data, contactpersoon, kwaliteit en actualiteit van de data, geografisch bereik. Elke bewerking van een dataset die binnen de context van systemen die in beheer zijn van IHW gebeurt, wordt vastgelegd en wordt onderdeel van de meta data. Tevens wordt vastgelegd welke bron data gebruikt zijn bij het tot stand komen van een resultaat. Algemene richtlijnen pagina 7 van 13

Voor zover mogelijk wordt informatie gecontroleerd op onjuistheden bij invoer in de database. Over het algemeen zal deze validatie zich richtten op gebruik van juiste domeinwaarden en de juiste vulling voor het soort rapportage. Waar mogelijk vindt verdere validatie plaats maar het is onmogelijk om hiermee volledig te zijn (bv een waarde van 6 daar waar deze 5.5 had moeten zijn voor bv ph is nagenoeg niet te valideren zonder kennis van het watersysteem). Gebruikers die kennelijke onjuistheden aantreffen vanuit een dataset die door IHW is ontsloten, melden deze terug aan IHW. IHW zorgt vervolgens voor dat de melding ofwel direct intern wordt onderzocht als het om een gemeenschappelijke dataset gaat, ofwel bij de bronhouder wordt teruggelegd voor nader onderzoek. Indien het een fout betreft wordt deze door de bronhouder gecorrigeerd / aangevuld met juiste gegevens. In alle gevallen wordt het desbetreffende gegeven geoormerkt in onderzoek en als zodanig verstrekt totdat duidelijk is of het hier een daadwerkelijke fout betreft. De melder wordt op de hoogte gehouden van de status van de melding en ontvangt de uitslag van het onderzoek: gegeven onbetrouwbaar of kan zonder verdere beperkingen worden gebruikt. 3.3 Eenmalige inwinning, meervoudige verstrekking Dit basisprincipe leidt ertoe dat waterbeheerders slechts eenmaal door het IHW bevraagd worden voor specifieke gegevens. Het IHW draagt zorg voor een goede opslag van deze gegevens en waarborgt de integriteit hiervan. De bronhouder (waterbeheerder) blijft eigenaar van deze gegevens, ze zijn slechts in (technisch) beheer gegeven bij het IHW. Gemeenschappelijke gegevens die afgeleid worden van deze brongegevens (na aggregatie en integratie) worden eigendom van het IHW. Denk daarbij aan maatregelen die per waterlichaam worden ingewonnen maar vervolgens geaggregeerd per gebied beschikbaar worden gesteld. De waterbeheerder geeft deze hiervoor vrij waarna deze gegevens onderdeel worden van de kernregistratie water welke door het IHW wordt beheerd. Voor elke datastroom wordt een gegevens plan opgesteld waarin staat welke gegevens noodzakelijk zijn en aan welke voorwaarden deze moeten voldoen qua formaat en inhoud. Waar mogelijk wordt daarbij gebruik gemaakt van gegevenstypen die reeds ingewonnen worden of die reeds in de centrale database van IHW beschikbaar zijn. 3.4 Afhandeling van gegevensvragen Gegevensvragen van buitenaf worden geregistreerd op een dusdanige manier dat dit geen overmatige belasting vormt voor de aanvrager. Regelmatige aanvragers krijgen bij voorkeur een account en/of worden automatisch herkend; incidentele aanvragers krijgen op basis van bijvoorbeeld een e-mail adres toegang tot de gevraagde datasets. Hierbij gelden geen restricties ten aanzien van de verstrekking van de dataset anders dan die welke genoemd onder open data. Op het moment dat een gegevensset is ontsloten naar een gebruiker houdt de verantwoordelijkheid van IHW en/of de bronhouder ten aanzien van datakwaliteit op. IHW heeft geen zicht op het verdere gebruik van gegevens en garandeert de kwaliteit alleen van de bestanden die ze zelf ter beschikking stelt. pagina 8 van 13 Algemene richtlijnen

IHW stelt de gegevens beschikbaar as is. Dat wil zeggen dat geen verdere bewerkingen op de data worden uitgevoerd dan die welke in het kader van de taakstelling van IHW noodzakelijk zijn. Gegevens worden zoveel mogelijk automatisch verstrekt zonder menselijke tussenkomst van het IHW. Indien daar behoefte aan is zal IHW de vraagsteller in alle redelijkheid assistentie verlenen bij het gebruik van de gegevens. Gegevens waarvoor handmatige interventie nodig is bij het verstrekken (complexe vragen) mogen voor de directe kosten die daaraan verbonden zijn (bestede uren en kosten voor bijvoorbeeld informatiedragers of uitbesteding) doorbelast worden aan de aanvrager. Kosten voor inwinning en opslag van de gegevens worden niet doorberekend. Zowel de praktische uitvoerbaarheid van de vraag als het kostenaspect worden steeds per geval beoordeeld door IHW en teruggemeld aan de vrager voordat wordt overgegaan tot uitvoering van de interventie. Het kan zijn dat geen capcaciteit beschikbaar is om een complexe vraag te beantwoorden, in dat geval behoudt IHW zich het recht voor deze vraag op een later moment in te plannen dan wel geheel te weigeren. Algemene richtlijnen pagina 9 van 13

4. Details data policy per datastroom In deze paragraaf worden per datastroom de specifieke details gegeven. Alleen daar waar afwijkingen van de algemene data policy zijn worden deze hier beschreven, voor de overige zaken geldt de algemene datapolicy zoals hiervoor benoemd. 4.1 Kaderrichtlijn Water 4.1.1 KRW waterlichamen Bronhouders Waterschappen Gebruiksdoel Factsheets KRW Stroomgebiedbeheerplannen Water in Beeld KRW Rapportage EC BM Atlas EIONET 4.1.1 Beschermde gebieden Bronhouders voor zwemwater MIN. EL&I voor Natura 2000 CSN voor Opp. waterlichamen met onttrekking voor menselijke consumptie voor schelpdierwateren Gebruiksdoel Factsheets KRW Stroomgebiedbeheerplannen KRW Rapportage EC? 4.1.2 KRW monitoringsprogramma s Oppervlaktewater Bronhouder(s) Oppervlaktewaterbeheerders: Waterschappen Gebruiksdoel KRW Stroomgebiedbeheerplannen Jaarlijkse Rapportage aan de EC (alleen bij wijzigingen) (NB is in de praktijk nog niet gebeurd, pagina 10 van 13 Details data policy per datastroom

omdat WISE hiervoor niet geschikt is) Vastlegging in Ministerieel Besluit Basis voor de KRW toestand bepaling Grondwater Bronhouder(s) Grondwaterbeheerders Gebruiksdoel KRW Stroomgebiedbeheerplannen Jaarlijkse Rapportage aan de EC (alleen bij wijzigingen) idem Vastlegging in Ministerieel Besluit Basis voor de KRW toestand bepaling 4.1.3 KRW toestand / oordelen Bronhouders Waterschappen Gebruiksdoel Factsheets KRW Stroomgebiedbeheerplannen Water in Beeld KRW rapportage aan EC behoudens in de SGBP n wordt de KRW toestand niet afzonderlijk aan EC gerapporteerd. Kan hier dus weg. State of the Environment rapportage EC EIONET 4.1.4 KRW belastingen Bronhouders Waterschappen Emissie registratie (diffuse & puntbronnen) Gebruiksdoel Factsheets KRW Stroomgebiedbeheerplannen 4.1.5 KRW doelen Bronhouders Waterschappen Details data policy per datastroom pagina 11 van 13

Gebruiksdoel Factsheets KRW Stroomgebiedbeheerplannen 4.1.6 KRW maatregelen Bronhouders Waterschappen, Gemeenten via waterschappen Gebruiksdoel Rapportage voortgang maatregelen LBOR ( jaarlijks in april) Rapportage aan 2 e Kamer voortgang NWP (jaarlijks in mei) Rapportage EC mrt 2013: voortgang uitvoering maatregelenprogramma (Bovenstaande rapportage bevatten geaggregeerde informatie over de voortgang.) Factsheets SGBP 2015 (geaggregeerde informatie) Restricties Alleen geaggregeerde informatie per deelstroomgebied mag verstrekt worden (staat momenteel wel ter discussie) Geen financieel herleidbare gegevens bij publieke ontsluiting 4.2 Landelijke Water Enquete Bronhouders Waterschappen Gebruiksdoel Voortgangsrapportage NWP (Water in Beeld) Waterbalans van PBL Nitraatrapportage aan de EC Bestrijdingsmiddelen atlas 4.3 Limnodata Neerlandica Bronhouders Waterschappen Sportvisserij Nederland Registratiehouder N.v.t. Verstrekker STOWA Gebruiksdoel Onderzoek Eutrofiëringsenquête Waterbalans / Natuurbalans van PBL Onderzoek pagina 12 van 13 Details data policy per datastroom

Restricties Eigendom gegevens STOWA namens waterschappen en RWS Verstrekking na toestemming STOWA Details data policy per datastroom pagina 13 van 13