Afvalwatersystemen in woonhuizen

Afvalwatersystemen in woonhuizen

Welkom bij uw persoonlijke gids voor afvalwaterpompen voor woonhuizen Grundfos Installatiehandboek 4e editie

De gids bevat de volgende onderwerpen: Toepassingen Keuze van de pomp Toebehoren Theorie Tips & problemen oplossen Afvalwatersystemen in woonhuizen

Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Inhoud Toepassingen Afvalwaterpompen en pompsystemen voor woonhuizen...6 Definities in terminologie van Grundfos... 8 Legen van tanks, zwembaden en vijvers...9 Drainagesysteem...10 Oppervlaktewater...11 Noodpomp... 12 Afvalwater onder rioolniveau... 13 Rioolwater van een enkel toilet... 14 Rioolwater van woonhuizen... 15 Keuze van de pomp Ontwerp van het pompsysteem... 18 Het kiezen van de juiste pomp...19 Grundfos KPBasic...20 Grundfos Unilift CC... 21 Grundfos Unilift KP...22 Grundfos Unilift AP12...23 Grundfos Unilift AP35...24 Grundfos Unilift AP50... 25 Grundfos Unilift AP35B...26 Grundfos Unilift AP50B... 27 Grundfos DW...28 Grundfos DP...29 Grundfos EF...30 Grundfos SE1... 31 Grundfos SEV... 32 Grundfos SEG... 33 GrundfosPrefab kunststof pompputten...34 Grundfos Sololift+ WC/WC-1/WC-3/CWC-3... 35 Grundfos Sololift+ C-3/D-3...36 Grundfos Liftaway B... 37 Grundfos Liftaway C...38 Grundfos Multilift MSS/M...39 Grundfos Multilift MD en MLD... 40 Toebehoren Toebehoren voor Unilift CC, KP of AP...42 Toebehoren voor Multilift...44 Toebehoren voor Multilift... 45 Toebehoren voor prefab putten... 46 Niveauregelaars en toebehoren... 47 Theorie Bepaling van inkomende hoeveelheid water...50 Drainagewater (Q d )...50 Regenwater (Q r )...51 Hoeveelheid binnenkomend afvalwater (Q i )... 52 Capaciteit, snelheid en aantal pompen...54 Ontwerp en dimensionering van leidingsystemen... 55 Bescherming tegen terugstroming... 55 Leidingmateriaal...56 Bepaling van totale opvoerhoogte... 57 Statische opvoerhoogte...58 Wrijvingsverliezen in bochten en appendages...59 Wrijvingsverliezen in leidingen... 60 Berekeningsvoorbeeld: Grundfos SEG...62 Bepaling van de totale opvoerhoogte H manometrisch...63 Berekeningsvoorbeeld: Multilift MD... 64 Keuze van speciale pompen... 66 Tips & problemen oplossen Grundfos Sololift+... 68 Grundfos Unilift CC, KP of AP pomp...70 Grundfos Multilift M/MD... 73 Multilift M/MD Installatievoorbeeld... 74 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD...76 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD... 77 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD...78 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD...79 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD... 80 Voorbeeld van eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD... 81 Multilift MSS/M/MD/MLD minimale flow en maximale lengte van de verticale persleiding...82 Opstarten van een dompelpomp...83 Inbedrijfstelling, inspectie en onderhoud van pompopvoerinstallaties...84 Vind gedetailleerde informatie via de Huis & Tuin website...87 Contact Adressen...91 Afvalwatersystemen in woonhuizen

Toepassingen Afvalwaterpompen en pompsystemen voor woonhuizen 5 1 2 3 4 1 2 3 4 5 Pompputten voor het verpompen van afvoer- en oppervlaktewater. Pompstations voor het verpompen van afvalwater bij de bron, bijv. badkamer inclusief toilet, bidet etc. Pompstations voor het verzamelen en verpompen van afvalwater incl. fecaliën, lager gelegen dan de rioolleiding. Ondergrondse pompputten voor het verpompen van huishoudelijk afvalwater van wasmachines, badkamers, etage-afvoeren etc. Verpompen van condensaat uit boilers, airco s etc. Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Toepassingen 6 6 Ondergrondse pompput voor afvalwater en rioolwater van één of meerdere gezinswoningen in kleine gemeenschappen die ver weg liggen van een gemeentelijke rioolleiding. Geïnstalleerde pompen en putten zijn typische druk-rioleringsinstallaties, die ideaal zijn voor het verpompen van rioolwater door kleine leidingen over lange afstanden. Pomptype Unilift CC Unilift KP Unilift AP Sololift+ Liftaway Multilift Pust SEG DP EF SEV SE1 Toepassing Legen van tanks, zwembaden en vijvers Afvoerwater Drainage Oppervlaktewater Noodpomp voor mobiel gebruik Afvalwater van wasmachines Afvalwater van badkamers Afvalwater Afvalwater van de keuken Afvalwater van etage-afvoeren Legen van septic tanks etc. Rioolwater van een enkel toilet Rioolwater Rioolwater van 1 & 2 gezinswoningen binnen het huis Rioolwater van 1 & 2 gezinswoningen buiten het huis Afvalwatersystemen in woonhuizen

Toepassingen Definities in terminologie van Grundfos Drainage: Drainage, lekwater en afvalwater dat mogelijk vaste deeltjes bevat die niet groter zijn dan 12 mm, afkomstig van huishoudens, boerderijen en kleinschalige industrie. Om dichtslibben te vermijden worden pompen aanbevolen met een vrije doorlaat van minimaal 10-12 mm. Afvalwater: Vuil water en afvalwater (exclusief toiletafvoer) dat vezels en vaste deeltjes bevat. Om dichtslibben te vermijden worden pompen aanbevolen met een vrije doorlaat van minimaal 35-45 mm. Rioolwater: Afvalwater en ongezuiverd rioolwater dat vezels, textiel en andere vaste deeltjes bevat, inclusief toiletafvoer, afkomstig van huishoudens, boerderijen en industrie. De minimale vrije doorlaat van de pomp moet ten minste 50 mm zijn. Om dichtslibben te vermijden wordt een vrije doorlaat voor vaste deeltjes van minimaal 65-80 mm aanbevolen. Wees u ervan bewust dat toiletafvoer vreemde voorwerpen kan bevatten zoals luiers, tampons, toiletrollen, kinderspeelgoed en tandenborstels. Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Toepassingen Legen van tanks, zwembaden en vijvers Het legen van tanks, zwembaden en vijvers kan noodzakelijk zijn in gebieden die gevoelig zijn voor bevriezing. Kleine draagbare dompelpompen zijn ideaal voor dit doel. Omdat ze volledig draagbaar zijn, zijn de Grundfos Unilift KP en Unilift AP pompen ideaal voor dit karwei. Wanneer een vlotterschakelaar wordt aangesloten kunnen de pompen worden gebruikt voor automatisch bedrijf. De pomp zal automatisch uitschakelen voordat deze droogloopt. Grundfos adviseert de volgende pompen voor deze toepassing: unilift CC dompelpomp unilift KP dompelpomp unilift AP dompelpomp Opmerking bij de installatie: Grundfos drainagepompen zijn uitgerust met een korf om te voorkomen dat te grote vaste deeltjes de pomp binnengaan. Bij de Unilift CC kan de korf worden verwijderd wanneer het resevoir bijna leeg is. De lage aanzuighoogte van de Unilift CC zorgt ervoor dat een zwembad of tank tot op 3 mm leeggezogen kan worden. Maximale deeltjesgrootte: Unilift CC: 10 mm Unilift KP: 10 mm Unilift AP: 12, 35 of 50 mm (afhankelijk van het type) De kleine, draagbare Unilift CC/KP/AP pompen combineren flexibiliteit en betrouwbaarheid in een handig formaat Afvalwatersystemen in woonhuizen

10 Toepassingen Drainagesysteem Huizen die zijn gebouwd met een souterrain of kelder hebben doorgaans een drainage afvoersysteem nodig om te voorkomen dat grondwater de kelder binnenkomt, waar het verrotting en andere ernstige beschadigingen kan veroorzaken. Opmerkingen bij de installatie: de leidingen dienen te worden aangesloten op een drainage pompput die met een afvoerpomp is uitgerust. een minimale vrije doorgang van 10 mm wordt aanbevolen om dichtslibben te voorkomen. De pomp moet worden voorzien van een niveauschakelaar of een extern regelsysteem. Grundfos adviseert de volgende pompen voor deze toepassing: unilift CC unilift KP unilift AP dp Maximale deeltjesgrootte: unilift CC: 10 mm unilift KP: 10 mm unilift AP12: 12 mm dp: 10 mm Als het afvoerwater zand, ijzeren stoffen, kalk of dergelijke bevat, raadt Grundfos Unilift CC7, CC9, KP, AP12 of DP aan. Grundfos Unilift CC/KP/AP pompen houden een kelder droog door het wegvoeren van overmatig water in de omringende grond voordat het schade kan berokkenen. 10 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Toepassingen 11 Oppervlaktewater Regenwater en ander oppervlaktewater moet van gebouwen worden weggevoerd. In oudere installaties wordt drainagewater en regenwater samen met het huishoudelijke afvalwater weggevoerd. In sommige landen bepaalt de wetgeving dat deze verschillende soorten water gescheiden moeten worden. Dit is om te voorkomen dat afvalwaterzuiveringsinstallaties worden belast met enorme hoeveelheden water na periodes van zware regenval. Opmerking bij de installatie: Grundfos adviseert het gebruik van pompen met een vrije doorgang van minimaal 30-35 mm voor de verwijdering van regenwater. Grundfos adviseert in die situaties waar het gevaar voor overstroming groot is, dat twee pompen met uitwendige regeling inclusief een alarmsysteem worden geïnstalleerd. de opvang van regenwater dient altijd buiten het gebouw plaats te vinden. Grundfos adviseert de volgende pompen voor deze toepassing: unilift AP 35 of 50 ef Maximale deeltjesgrootte: Unilift AP: 35 of 50 mm EF: 30 mm De Unilift AP en EF pompen zijn uitstekend voor afvalwater met bijv. bladeren, twijgjes, enzovoorts. Afvalwatersystemen in woonhuizen 11

12 Toepassingen Noodpomp In laaggelegen gebieden waar zware stortbuien overstroming van kelders etc. kunnen veroorzaken, is het aan te raden om altijd een noodpomp bij de hand te hebben. Opmerking bij de installatie: Bij de Unilift CC kan de korf worden verwijderd wanneer de kelder bijna leeg is. De lage aanzuighoogte van de Unilift CC zorgt ervoor dat de kelder tot op 3 mm leeggezogen kan worden. Grundfos adviseert de volgende pompen voor noodgevallen: unilift CC unilift KP Maximale deeltjesgrootte: Unilift CC: 10 mm Unilift KP: 10 mm Veel huiseigenaren zullen het nuttig vinden om een Unilift KP pomp bij de hand te hebben voor noodgevallen, bijv. voor kelders die gevoelig zijn voor overstroming. 12 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Toepassingen 13 Afvalwater onder rioolniveau Een lokatie onder straatniveau of het ontbreken van een vrijvervalsysteem is geen belemmering voor afvalwater toepassingen. Hier moet het afvalwater worden opgevoerd naar het hoofd rioolniveau. Toepassingen omvatten: wasmachines badkamers (exclusief toiletafvoer) Keukens etage-afvoeren Opmerking bij de installatie: afvalwater zonder toiletafvoer kan worden verpompt. een opvangtank moet altijd worden gebruikt voor deze toepassingen. Grundfos adviseert de volgende complete pompoplossingen: Grundfos Sololift+ Grundfos Liftaway De Sololift+ is een enkelvoudig alles-in-één apparaat, terwijl de Liftaway-modellen complete opvoersystemen zijn met een opvangtank en ingebouwde Grundfos Unilift KP of Unilift AP pomp. Grundfos heeft opvoersystemen zodat u afvalwater en rioolwater uit elke ruimte van het huis kunt laten transporteren. Met inbegrip van ruimtes onder rioolniveau. Afvalwatersystemen in woonhuizen 13

14 Toepassingen Rioolwater van een enkel toilet Het installeren van een extra toilet in een bestaand gebouw kan een moeizame en dure kwestie zijn, vooral als het zich onder rioolniveau of in een apart deel van het gebouw bevindt. Een compacte pompinstallatie om dit rioolwater op te voeren naar het vrij-vervalriool is de ideale oplossing. Grundfos adviseert de volgende pompoplossing: sololift+ De Sololift+ met snijmechanisme is een gecombineerde opvangtank en pompunit, welke in staat is om toiletafval en afvalwater van een douche en wasbak te verwerken. De Sololift+ opvoerinstallaties maken het voor u mogelijk om nieuwe voorzieningen aan elke kamer van het huis toe te voegen zelfs op die plaatsen waar het normaal niet mogelijk is. 14 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Toepassingen 15 Rioolwater van woonhuizen Inpandige installaties In gebouwen zonder direkte aansluiting op vrij-vervalriolering dient (op het laagste niveau) een pompinstallatie met buffertank geplaatst te worden. Vanuit deze installatie kan het rioolwater, met ingebrip van afvoer van toiletten, naar het gemeente riool verpompt worden. Grundfos adviseert de volgende pompoplossingen: multilift MSS/M: Alleen voor eengezinshuishoudens en minder kritische installaties. multilift MD: Twee- en meergezinshuishoudens, kantoren, scholen etc. multilift MLD: Licht-commerciële gebouwen en lokaties waar veelvuldig gebruik wordt gemaakt van sanitaire voorzieningen. Opmerking bij de installatie: de opvoerinstallatie dient in een afzonderlijke ruimte te worden geplaatst. Grundfos opvoerinstallaties garanderen betrouwbare opvang en verwijdering van rioolwater uit ruimtes die onder rioolniveau zijn gesitueerd. Afvalwatersystemen in woonhuizen 15

16 Toepassingen Installaties buiten het gebouw Bij gebouwen zonder een direkte aansluiting op de vrijvervalriolering is het ook mogelijk een pomput buiten het gebouw te plaatsen. Deze zogenaamde drukriolerings installatie bestaat uit een ingegraven pompput met daarin een pomp gemonteerd en voorzien van een automatische besturing. Deze installatie is in staat het rioolwater van meerdere woonhuizen over een langere afstand te kunnen verpompen. Grundfos adviseert de volgende pompoplossingen: Grundfos Put met AP50 of AP50B Grundfos Put met SEG pomp Opmerking: voor het verpompen van afvalwater door een korte persleiding en geringe opvoerhoogte adviseert Grundfos het gebruik van een AP50B afvalwaterpomp met verstoppingsvrije vortexwaaier. voor afvoer van rioolwater uit openbare gebouwen adviseert Grundfos een minimale doorlaat van 65-80 mm (b.v. SE1.80) Grundfos pompinstallaties garanderen betrouwbare opvang en verwijdering van rioolwater uit ruimtes die onder rioolniveau zijn gesitueerd. 16 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 17 Afvalwatersystemen in woonhuizen 17

18 Keuze van de pomp Ontwerp van het pompsysteem Systeemontwerp Het ontwerp van particuliere afvalwater- en afvoerinstallaties moet altijd in overeenstemming zijn met de plaatselijke voorschriften. Plaats van de pomp in het systeem Met de volgende factoren dient rekening te worden gehouden tijdens het ontwerpen of dimensioneren: de ligging van de binnenkomende leidingen moet zo worden gekozen dat verstopping van die leidingen wordt vermeden. Gemakkelijke toegang om onderhoud te plegen milieuaspecten, inclusief toegang voor reinigen bediening en onderhoud Voor putten die buiten een gebouw worden geplaatst dient over het volgende te worden nagedacht: afstand tot het gebouw zo kort mogelijk houden Grond- en grondwateromstandigheden traject en lengte van persleiding plaats en aanwezigheid van elektrische voeding prefab put of ter plekke gebouwde put Voor opvoerinstallaties die binnen een gebouw worden geplaatst dient over het volgende te worden nagedacht: plaats van de installatie mogelijkheid voor het plaatsen van een ontluchtingsleiding noodvoorziening bij calamiteiten afmetingen en aansluit mogelijkheden van de leidingen 18 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 19 Het kiezen van de juiste pomp Voorafgaand aan de keuze van een pomp voor een afvalwatersysteem moeten de volgende factoren worden vastgesteld: inkomende hoeveelheid water diameter en lengte leidingen totale opvoerhoogte samenstelling van het te verpompen medium Inkomende hoeveelheid water Berekeningen met betrekking tot de capaciteit van een pompsysteem hangen af van de inkomende hoeveelheid water en variaties hierin. Deze berekeningen moeten zeer zorgvuldig worden uitgevoerd. Als er een onzekerheid bestaat over de hoeveelheid binnenkomend water dienen zo mogelijk testmetingen te worden uitgevoerd. De hoeveelheid inkomend water uit woonhuizen is doorgaans zo klein dat de keuze van de pomp bepaalt kan worden aan de hand van de minimale vloeistof snelheid in persleiding. Belangrijke opmerking: De minimale vloeistofsnelheid die nodig is om het zelfreinigende vermogen te handhaven is: Horizontale leidingen: 0,7 m/s Verticale leidingen: 1 m/s Afvalwatersystemen in woonhuizen 19

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17Q [m³/h] 20 Keuze van de pomp Grundfos KPBasic dompelbare afvoerpomp Technische gegevens Max. vloeistoftemp: +35 C Max. flow / Max. opvoerhoogte: 16 m³/uur / 11 m Voeding: 1 x 220 240 V / 3 x 380 415 V Vermogen: 0,35 0,8 kw Persaansluiting: 1¼ Gewicht: 4,5 7 kg Materiaal: Composiet & roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Maximale onderdompeling: 7 m Capaciteitscurves p H [kpa] [m] 10.5 100 10.0 600 (A) KPBasic 50 Hz 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 9.5 9.0 8.5 8.0 7.5 7.0 6.5 6.0 5.5 5.0 4.5 4.0 3.5 3.0 2.5 2.0 1.5 1.0 0.5 0.0 300 A 200 0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 3.5 4.0 4.5 Q [l/s] 20 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 21 Grundfos Unilift CC multi-inzetbare dompelpompen lage aanzuighoogte tot 3 mm lange levensduur door keramische asafdichting plug en Pomp door geïntegreerde ontluchtingsklep Technische gegevens Max. vloeistoftemp: +40 C / korte periode 70 C Voeding: 1 x 220 240 V Vermogen (3 modellen): 0,25, 0,38 en 0,78 kw Persaansluiting: 1¼ (slangtule) Gewicht: 4,35 6,50 kg Materiaal: Composiet & roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op een DN32 persleiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigende vermogen. 2.0 m 3 /h 2.5 m 3 /h 2 m 2.5 m Max. 18 m Max. 40 m 2.7 m 3 /h 3.1 m 3 /h 4.1 m 3 /h 5.3 m 3 /h Max. 7 m Max. 28 m Max. 70 m 3.3 m 3 /h 3.8 m 3 /h 4.6 m 3 /h 5.5 m 3 /h 6.6 m 3 /h Max. 110 m 8.0 m 3 /h Max. 80 m Max. 150 m 3.8 m 3 /h 7.0 m 3 /h 10.2 m 3 /h 1 m 2 m 3 m 4 m 4.5 m 1 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 6.5 m Max. 20 m Max. 42 m Max. 85 m Max. 125 m Max. 160 m Max. 215 m Max. 150 m Afvalwatersystemen in woonhuizen 21

22 Keuze van de pomp Grundfos Unilift KP roestvaststalen dompelpomp betrouwbaarheid lange levensduur past in kleine en nauwe putten Technische gegevens Vermogen: 0,15 0,35 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 220 240 V Vloeistoftemp.: 0 +50 C (max. +70 C gedurende twee minuten) Persaansluiting: rp 1¼ Gewicht: 5,5 7,5 kg Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op een DN32 persleiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend vermogen. 2 m 3 m 3.5 m 1 m Max. 10 m Max. 25 m Max. 60 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m Max. 10 m Max. 40 m Max. 80 m Max. 120 m Max. 160 m Max. 16 m Max. 50 m Max. 90 m Max. 135 m Max. 175 m Max. 220 m Max. 100 m Max. 200 m Max. 250 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 7 m KP 150 KP 250 KP 350 22 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 23 Grundfos Unilift AP12 roestvaststalen dompelpomp laag uitslagpijl mogelijk door mantelkoeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Vermogen: 0,4 1,1 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vloeistoftemp.: 0 +55 C (max. +70 C gedurende twee minuten) Persaansluiting: rp 1½ 2 Gewicht: 9,7 18,2 kg Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 12 mm Keuze en dimensionering 100m 1% 2 m 4 m 6 m 8 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m 10 m 1 m 12 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m 10 m Max. 1 m 10 m 12 m 14 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m Max. 95 m Max. 200 m De afbeeldingen Max. 50 m Max. 150 m Max. 410 m voor keuze en dimensionering zijn Max. 60 m Max. 210 m Max. 310 m Max. 830 m gebaseerd op 1½ Max. 220 m Max. 360 m Max. 460 m Max. 620 m verticale leiding Max. 370 m Max. 510 m Max. 610 m Max. 1040 m en 2 horizontale leiding (Unilift Max. 520 m Max. 660 m Max. 760 m Max. 1250 m AP12.50.11: 2 Max. 600 m Max. 740 m Max. 830 m Max. 1350 m verticaal en 2½ horizontaal). Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend AP12.40.04 AP12.40.06 AP12.40.08 AP12.50.11 vermogen. Afvalwatersystemen in woonhuizen 23

24 Keuze van de pomp Grundfos Unilift AP35 roestvaststalen dompelpompen laag uitslagpijl mogelijk door mantelkoeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: 0,6 0,8 kw Vloeistoftemp.: 0 +55 C (max. +70 C gedurende twee minuten) Persaansluiting: rp 1½ Gewicht: 11 14,7 kg (Unilift AP35) Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 35 mm Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op 1½ verticale leiding en 2 horizontale leiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend vermogen. 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 1 m Max. 30 m Max. 110 m Max. 180 m Max. 260 m Max. 330 m Max. 410 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 7 m 8 m Max. 15 m Max. 90 m Max. 160 m Max. 240 m Max. 310 m Max. 390 m Max. 470 m Max. 540 m AP35.40.06 AP35.40.08 24 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 25 Grundfos Unilift AP50 roestvaststalen dompelpompen laag uitslagpijl mogelijk door mantelkoeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: 0,8 1,1 kw Vloeistoftemp.: 0 +55 C (max. +70 C gedurende twee minuten) Persaansluiting: rp 2 Gewicht: 11 14,7 kg (Unilift AP35) Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op 2 verticale leiding en 2½ horizontale leiding. Deze leidingmaat zorgt voor zelfreinigende pompen. 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 1 m Max. 35 m Max. 140 m Max. 240 m Max. 350 m Max. 450 m Max. 550 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 7 m 8 m Max. 35 m Max. 140 m Max. 240 m Max. 350 m Max. 450 m Max. 550 m Max. 660 m Max. 760 m AP50.50.08 AP50.50.11 Afvalwatersystemen in woonhuizen 25

26 Keuze van de pomp Grundfos Unilift AP35B roestvaststalen dompelpomp voorbereid voor voetbochtkoppeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: 0,6-0,8 kw Vloeistoftemp.: 0 +40 C Persaansluiting: rp 2 Gewicht: 7,4 10 kg Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 35 mm Keuze en dimensionering 100m 1% De afbeeldingen voor keuze en dimensionering zijn gebaseerd op 2 verticale leiding en 2½ horizontale leiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend vermogen. 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m Max. 20 m Max. 120 m Max. 220 m Max. 330 m Max. 430 m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 7 m Max. 20 m Max. 120 m Max. 220 m Max. 330 m Max. 430 m Max. 540 m Max. 640 m AP35B.50.06 AP35B.50.08 26 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 27 Grundfos Unilift AP50B roestvaststalen drainage- en rioolwater dompelpomp voorbereid voor voetbochtkoppeling robuust vanwege roestvaststaal demontabele voedings- en vlotterkabel met stekerverbinding Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: 0,8-1,5 kw Vloeistoftemp.: 0 +40 C Persaansluiting: rp 2 Gewicht: 8,4 10,2 kg Materiaal: roestvaststaal Max. grootte van vaste deeltjes: 50 mm Keuze en dimensionering 100m 1% Max. 20 m Max. 75 m Max. 20 m Max. 220 m De afbeeldingen voor keuze Max. 180 m Max. 120 m Max. 430 m en dimensionering Max. 280 m Max. 330 m Max. 640 m zijn Max. 380 m Max. 530 m Max. 850 m gebaseerd op 2 verticale Max. 490 m Max. 740 m Max. 1060 m leiding en 2½ Max. 590 m Max. 850 m Max. 1160 m horizontale leiding. Deze leidingmaat zorgt voor een zelfreinigend AP50B.50.08 AP50B.50.11 AP50B.50.15 vermogen. 2 m 3 m 4 m 5 m 6 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m 9 m 1 m 1 m 2 m 4 m 6 m 8 m 10 m 12 m Afvalwatersystemen in woonhuizen 27

28 Keuze van de pomp Grundfos DW dompelbare drainagepomp robuust, bestendig tegen schurende media laag gewicht vanwege aluminium behuizing zeer betrouwbaar vanwege dubbele asafdichting Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 82 l/s Opvoerhoogte max. 95 m Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 V / 3 x 400 V Vloeistoftemp.: 0 +40 C Persaansluiting: max. 150 mm / 6 Gewicht: 13 148 kg Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Capaciteitscurves H [m] 100 80 100.200.(A)3.H DW 60 100.110.(A)3.H 40 100.66.(A)3.H 30 100.66.(A)3 150.200.(A)3 20 65.39.(A)3.H 15 50.08.(A)3 50.08.(A)1 50.09.(A)3 10 8 50.07.(A).1 6 65.27.(A)3 100.39.(A)3 150.110.(A)3 4 1 2 3 4 6 8 10 20 30 40 60 80 100 Q [l/s] 0 10 20 30 40 50 60 80 100 200 Q [m 3 /h] 28 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 29 Grundfos DP dompelbare drainagepomp eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis. voedingskabel met waterdichte connector Cartridge asafdichting Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 49 m³/uur, 13 l/s Opvoerhoogte max. 25,1 m Vermogen: 0,9 2,6 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 240 V / 3 x 400 415 V Vloeistoftemp.: 0 +40 C Persaansluiting: rp 2 / DN65 Gewicht: 39 61 kg Materiaal: Gietijzer Max. grootte van vaste deeltjes: 10 mm Explosieveilige uitvoering: Optie Capaciteitscurves P [kpa] 240 200 160 120 80 40 0 H [m] 26 24 22 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 65.26.3 50.15.3 50.09.1/50.09.3 DP 10 50 Hz 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Q[l/s] 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 Q[m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 29

30 Keuze van de pomp Grundfos EF dompelpomp voor drainageen afvalwater eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis. voedingskabel met waterdichte connector Cartridge asafdichting Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 44,1 m³/uur, 12,7 l/s Opvoerhoogte max. 22,4 m Vermogen: 0,6 1,5 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 240 V / 3 x 400 415 V Vloeistoftemp.: 0 +40 C Persaansluiting: rp 2 Gewicht: 38 kg Materiaal: Gietijzer Max. grootte van vaste deeltjes: 30 mm Explosieveilige uitvoering: Optie Capaciteitscurves EF 30 50 Hz 50.09.1/80.09.3 50.15.3 50.11.1 50.11.3 50.06.1/50.06.3 30 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 31 Grundfos SE1 dompelbare afvalwaterpomp eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis en voedingskabel met waterdichte connector Cartridge asafdichting enkelkanaals waaier met hoog rendement Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 19 l/s Opvoerhoogte max. 17 m Vermogen: 0,9 1,5 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 240 V / 3 x 400 415 V Vloeistoftemp.: 0 +40 C Persaansluiting: dn 65 Gewicht: 48 kg Materiaal: Gietijzer Max. grootte van vaste deeltjes: 50 mm Explosieveilige uitvoering: Optie Capaciteitscurves p [ka] 160 H [m] 18 16 SE1.50. 50 Hz 14 120 80 12 10 8 65.15.3 65.11.3 6 40 0 4 2 0 65.09.1/65.09.3 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 Q [l/s] 0 10 20 30 40 50 60 70 Q [m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 31

32 Keuze van de pomp Grundfos SEV dompelbare afvalwaterpomp eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis en voedingskabel met waterdichte connector Cartridge asafdichting verstoppingsvrije vortex waaier Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 12,5 l/s Opvoerhoogte max. 10,5 m Vermogen: 0,9 1,5 kw Nominaal spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 240 V / 3 x 400 415 V Vloeistoftemp.: 0 +40 C Persaansluiting: dn 65 Gewicht: 41 kg Materiaal: Gietijzer Max. grootte van vaste deeltjes: 65 mm Explosieveilige uitvoering: Optie Capaciteitscurves p [kpa] 100 H [m] 11 10 SEV.65. 50 Hz 80 9 8 65.15.3 60 40 20 0 7 6 5 4 3 2 1 0 65.11.1/65.11.3 65.09.1/65.09.3 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Q [l/s] 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 Q [m 3 /h] 32 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

TM02 5265 2502 Keuze van de pomp 33 Grundfos SEG versnijdende dompelpomp eenvoudig onderhoud door snelle toegang tot waaier en pomphuis en voedingskabel met waterdichte connector eenvoudige afstelling smart trim van snijmechanisme voor optimaal rendement. Cartridge asafdichting Technische gegevens Capaciteitsbereik: Capaciteitscurves flow max. 5 l/s Opvoerhoogte max. 45 m 0,9 4 kw 1 x 230 V / 3 x 400 V Vermogen: Nominaal spanningsbereik: Aantal polen: 2 Max. vloeistoftemp.: 0 +40 C Persaansluiting: dn 40 / DN 50 Gewicht: Materiaal: Versnijdend systeem: 35 70 kg Gietijzer Gehard roestvaststaal p [kpa] 450 400 H [m] 45 40 40.3 SEG.40 350 300 250 200 150 100 50 35 30 25 20 15 10 5 31.3 26.3 15.3 12.3 12.0 09.3 09.1 0 0 0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 3.5 4.0 4.5 5.0 Q [l/s] 0 2 4 6 8 10 12 14 16 Q [m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 33

34 Keuze van de pomp Grundfos Prefab kunststof pompputten licht gewicht toevoerleiding ter plekke in te boren lange levensduur door nietcorrosief materiaal voorzien van compleet leidingwerk Technische gegevens Materialen: roestvaststaal, Polyethyleen, Polypropyleen Diameters: Ø 400, Ø 600, Ø 800 en Ø 1000 Standaard lengte: 1500, 2000 en 2500 mm Geschikt voor pomptypes: unilift CC, Unilift KP, Unilift AP/AP-B, DP, EF, SE, SEV en SEG De complete serie pompputten kan worden voorzien van diverse soorten pompen en verschillende materialen leidingwerk. Bezoek: www.grundfos.com/pumpingstations om de complete verkrijgbare reeks te bekijken. 34 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 35 Grundfos Sololift+ WC/WC-1/WC-3/CWC-3 opvoerunit laag inschakelniveau (63 mm) modern ontwerp Geïntegreerde terugslagklep Technische gegevens Mogelijke inlaten: wc: alleen WC (DN 100) wc-1: WC (DN 100) + 1 (DN 40) wc-3: WC (DN 100) + 3 (DN 40) CWC-3: WC (DN100) + 3 DN40 Vermogen: 400 W Frequentie: 50 Hz Spanning: 1 x 220-240 V Gewicht: 5,4 kg Max. vloeistoftemperatuur: 40 C Keuze en dimensionering 5 m 4 m 3 m 2 m 1 m max 10m max 20m max 30m max 50m max 100m 1% Berekening gebaseerd op DN 25 PVC leiding Afvalwatersystemen in woonhuizen 35

36 Keuze van de pomp Grundfos Sololift+ C-3/D-3 opvoerunit Technische gegevens Mogelijke inlaten: Vermogen: Frequentie: Spanning: Gewicht: Keuze en dimensionering 3 (DN40) C-3: 300 W D-3: 270 W 50 Hz 1 x 220-240 V C-3: 4,7 kg D-3: 3,5 kg Max. vloeistoftemperatuur: C-3: 40 C (Max. +70 C gedurende twee minuten) D-3: 40 C 4 m 3 m 2 m 1 m max 10 m max 20 m max 30 m max 50 m 1% Berekening gebaseerd op DN 25 PVC leiding 36 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 37 Grundfos Liftaway B opvang van afvalwater onder de vloer Technische gegevens Vloeistoftemp.: 0 +70 C Afmeting van de inlaat: 3 x DN 100 Persaansluiting: 1 x DN 40 Gewicht: 14,7 kg (zonder pomp) Ontluchting/kabeldoorvoer: 1 x DN 70 Materiaal: pe Tankvolume: Pompunit: 100 l in combinatie met Unilift KP/AP (niet inbegrepen) De pompcapaciteit hangt af van de gekozen pomp. Zie hiervoor Unilift KP/AP Afvalwatersystemen in woonhuizen 37

38 Keuze van de pomp Grundfos Liftaway C opvang van afvalwater op vloerniveau Technische gegevens Nominaal spanningsbereik: 1 x 220 240 V Vloeistoftemp.: 0 +50 C (max. +70 C gedurende twee minuten) Afmeting van de inlaat: 3 x DN 40 + 1 x DN 40/50 Persaansluiting: 1 x DN 40 Gewicht: 3,2 kg (zonder pomp) Materiaal: abs Tankvolume: 13 l Pompunit: in combinatie met Unilift KP-A/KP-S (niet inbegrepen) De pompcapaciteit hangt af van de gekozen pomp. Zie hiervoor Unilift KP 38 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Keuze van de pomp 39 Grundfos Multilift MSS/M enkelpomps opvoerunit voor rioolwater stille werking Gas- en geurdicht Geavanceerde besturing Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 16 l/s Opvoerhoogte max. 19 m Vermogen: 1,2 3,2 kw Nom. spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 V / 3 x 400 V Vloeistoftemp.: 0 +40 C Afmeting van de inlaat: 3 x DN 100 + 1 x DN 150 + 1 x DN 50 Persaansluiting: 1 x DN 80/100 Gewicht: 43 kg - 74 kg Materiaal: Tankcapaciteit/ effectief volume: Capaciteitscurves polyethyleen mss: 66 l / 35 l M: 100 l / 54 l H [m] 20 18 16 14 M(L)D.32.2 Min. flow met drukleiding DN80 Min. flow met drukleiding DN100 M/MD 12 10 8 6 M(L)D.24.2 M(L)D.22.4 M(L)D.15.4 4 2 0 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 Q [l/s] 0 10 20 30 40 50 60 Q [m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 39

40 Keuze van de pomp Grundfos Multilift MD en MLD dubbelpomps opvoerunit voor rioolwater stille werking Gas- en geurdicht Geavanceerde besturing Technische gegevens Capaciteitsbereik: flow max. 32 l/s Opvoerhoogte max. 19 m Vermogen: 1,5 3,2 kw per motor Nom. spanningsbereik: 1 x 230 V / 3 x 230 V / 3 x 400 V Vloeistoftemp.: 0 +40 C Afmeting van de inlaat: 3 x DN 100 + 1 x DN 150 + 1 x DN 50 Persaansluiting: 1 x DN 80/100 Gewicht: 80 kg 197 kg Materiaal: Tankcapaciteit/ effectief volume: Capaciteitscurves polyethyleen md: 120 l / 72 l MLD: 270 l / 190 l H [m] 20 18 16 14 M(L)D.32.2 Min. flow met drukleiding DN80 Min. flow met drukleiding DN100 M/MD 12 M(L)D.24.2 10 M(L)D.22.4 8 M(L)D.15.4 6 4 2 0 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 Q [l/s] De curves hebben betrekking op bedrijf met één pomp. 0 10 20 30 40 50 60 Q [m 3 /h] 40 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Toebehoren 41 Afvalwatersystemen in woonhuizen 41

42 Toebehoren Toebehoren voor Unilift CC, KP of AP Pomptypes Pos. Toebehoren Unilift CC Unilift KP Unilift AP12 Unilift AP35/50 Unilift AP35B/50B 1 Bus voor leidingaansluiting Rp 1½/2 Rp 2/2½ Rp 1½/1½ 2 Leidingnippel Rp 1½/2 Rp 2/2 3 4 10 m rubber leiding incl. klemmen Aansluitingsdeel voor rubber leidingen Rp 2/2½ 1½ 2 2½ Rp 1½ Rp2 Rp 2½ 5 Terugslagklep, baltype 6 Afsluitklep 7 Hexagon nippel 8 Union 9 gebogen leiding 90 10 Terugslagklep voor persleiding (roestvaststaal) Automatische koppeling Leidingkoppelingen Geschroefde koppelingen Rp 1½ Rp 2 Rp 2½* Rp 1½ Rp2 Rp 2½ Rp 1½ Rp2 Rp 2½ Rp 1½ Rp2 Rp 2½ Rp 1½ Rp2 Rp 2½ Rp 1¼ Rp 1½ G 1¼ x ø25 G 1¼ x ø32 G 1¼ x ø40 Verschillende toebehoren zijn verkrijgbaar in verschillende landen, vraag ernaar bij uw plaatselijke vertegenwoordiger van Grundfos 42 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Toebehoren 43 3 4 3 2 9 7 6 7 5 7 8 1 10 Afvalwatersystemen in woonhuizen 43

44 Toebehoren Toebehoren voor Multilift Toebehoren Type Pos. Afbeelding Omschrijving Aansluitmaat M/MSS/MD MLD Geflensde socket voor PVC leiding DN 150 Bouten, moeren en pakking, 8 van elk 16 x 65 mm Bouten, moeren en pakking, 8 van elk 16 x 65 mm DN 80 DN 100 7 Schuifklep voor inlaat DN 100 DN 150 DN 80 Afsluitklep DN 100 5 Terugslagklep Gietijzer baltype PN10 DN 80 DN 100 Externe set met hefboom en gewicht. Staal, epoxy-gecoat. DN 80 DN 100 DN 80/80 Flens/slang DN 80/100 DN 100/100 Ø53 3 Flexibel aansluitstuk Ø75 Ø110 Ø160 Ø53 Klem Ø75 Ø110 Ø160 11 Handbediende membraanpomp 1½ De positienummers verwijzen naar het Multilift M/MD installatievoorbeeld in het deel Tips & problemen oplossen. 44 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Toebehoren 45 Toebehoren voor Multilift Toebehoren Pomptype Pos. Afbeelding Omschrijving Aansluitmaat MSS/M/MD/MLD Accu voor regelaar, 9,6 V Signaallamp Binnenshuis Signaalhoorn Buitenshuis 230 V Urenteller 400 V 230 V Teller van het aantal inschakelingen 400 V 25 A Externe hoofdschakelaar voor voedingskabel 40 A 80 A Afvalwatersystemen in woonhuizen 45

46 Toebehoren Toebehoren voor prefab putten Type Leidingdiameter Omschrijving Hulzen 40 mm Huls 50 mm Huls 63 mm Huls 75 mm Huls 90 mm Huls 110 mm Huls 160 mm Huls Boor voor grote gaten Centreerboor 40 mm Boor, 51 mm 50 mm Boor, 60 mm 63 mm Boor, 75 mm 75 mm Boor, 86 mm 90 mm Boor, 102 mm 110 mm Boor, 121 mm 160 mm Boor, 172 mm Isolatiehoes De isolatiehoes wordt over de leidingen en appendages geplaatst ter bescherming tegen vorst. Ventilatiepakket Ventilatiepakket (50 mm) Niveaumelders Meer informatie vindt u in de brochure LC/LCD niveauregelaars. Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met uw plaatselijke vertegenwoordiger van Grundfos. 46 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Toebehoren 47 Niveauregelaars en toebehoren Regeleigenschappen regeling van één of twee pompen periodieke wisseling motorbeveiliging hoog en laagwater alarm display voor eenvoudige instelling Niveauregelaars SmartCon MCM (D) 80 Regeling voor 1 of 2 pompen gebaseerd op analoge signalen, zoals van een druksensor. Eventuele toepassing van een back-up vlotter. Lokale dataopslag. Instel- en uitleesmogelijkheden door middel van een LCD display en tiptoetsen. Potentiaalvrij contact voor doormelding van een alarm en een 24 volts signaal voor aansluiten van een alarmlamp. Eventuele uitbreiding met LON communicatie of GSM melding mogelijk. Toebehoren Drukopnemer RVS 4-20mA (0-1mWk) Vlotterschakelaar met 10 m kabel Alarmhoorn voor externe alarmindicatie (buitenshuis) Alarmhoorn voor externe alarmindicatie (binnenshuis) LONinstekmodule voor LON communicatie GSM kit voor alarmmelding per SMS Elektrodes met 10 m kabel Voor aanvullende eigenschappen en informatie over andere toebehoren, bijv. automatische koppeling en hulpstukken, wordt verwezen naar de relevante productbrochures en databoeken. Afvalwatersystemen in woonhuizen 47

48 Opmerkingen 48 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Theorie 49 Afvalwatersystemen in woonhuizen 49

50 Theorie Bepaling van inkomende hoeveelheid water Inkomende hoeveelheid water bestaat uit één of meer van de volgende type water: drainagewater (Q d ) regenwater (Q r ) afvalwater (Q i ) De totale inkomende hoeveelheid water(q) in afvalwatersystemen wordt als volgt berekend: Q = Q d + Q r + Q i (l/s) Drainagewater (Q d ) In termen van volume is de hoeveelheid drainagewater doorgaans klein. In geval van poreuze ondergrond (zand) zal de toevoer van drainagewater groter zijn dan bij een niet poreuze ondergrond (klei). Als vuistregel kunnen de volgende waarden worden gebruikt wanneer de grondcondities normaal zijn (d.w.z. niet in de nabijheid van rivieren, andere waterwegen of moerassen). Zanderige grond: Kleigrond: Q d = L x 0,008 [l/s] Q d = L x 0,003 [l/s] L = Lengte van afvoerleidingen Aftevoeren hoeveelheid water [m³/uur] 12 10 8 6 4 2 Drainage Zanderige grond Kleigrond 0 0 100 200 300 400 Drainageleiding in meters 50 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Theorie 51 Regenwater (Q r ) Bepaal de oppervlakte van het neerslaggebied waaruit het regenwater wordt opgevangen. Hoeveelheid regenwater wordt berekend als volgt: Q r = i x Φ x A, waarbij i = de nominale regenintensiteit (l/s/m²) Φ = afvoercoëfficiënt A = neerslaggebied in m² Bij de berekening van de hoeveelheid regenintensiteit dient te worden nagedacht over het risico van een eventuele overstroming. De nominale regenintensiteit varieert van het ene gebied tot het andere. Primaire richtlijnen voor Nederland zijn: 140 l/s/ha 5 m³/uur/100 m² De afvoercoëfficiënt is een maat voor het wegvloeien van het regenwater uit het neerslaggebied. De coëfficiënt varieert met het type oppervlak, en wordt in de volgende tabel weergegeven: Afvoercoëfficiënten Oppervlak Daken en ondoordringbare oppervlakken 1,0 Klinker bestrating 0,8 Grind 0,3 Parken en tuinen 0,1 Afvoer coëfficiënt Φ Het neerslaggebied is het gebied van waaruit het water naar het afvoersysteem stroomt. Afvalwatersystemen in woonhuizen 51

52 Theorie Hoeveelheid binnenkomend afvalwater (Q i ) De hoeveelheid van afvalwater is afgeleid van de aangesloten toestellen/sanitair in het gebouw en hun gelijktijdigheid van afvoeren. Q i = K Σ DU + Q e Q i = hoeveelheid van afvalwater [l/s] K = constante faktor DU = aansluitwaarde [l/s] Q e = continue afvoer [l/s] bijv. koelwater etc. De constante faktor bevat aanpassingen voor de frequentie van gebruik van afvoerende sanitaire (toestellen). Constante faktor Type gebouw Onregelmatig gebruik, bijv. woongebouwen, restaurants, kantoorgebouwen Regelmatig gebruik, bijv. in ziekenhuizen, scholen, restaurants, hotels Veelvuldig gebruik, bijv. openbare toiletten en/of douches K 0,5 0,7 1,0 De aansluitwaarde DU is een maat voor de toevoer hoeveelheid water naar een sanitair toestel. Het aantal liters water dat men gemiddeld in Nederland per persoon per dag verbruikt is 135 liter. 52 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Theorie 53 Ontwerpeenheden (aansluitwaarde) Afvoertoestel/sanitair DU/l/s Aansluitmaat Wasbak, bidet 0,5 DN 40 Douche, badkuip 0,8 DN 50 Wasmachine voor maximaal 6 kg 0,8 DN 50 Gootsteen, vaatwasmachine 0,8 DN 50 Toilet met 4,5 l stortbak Toilet met 6 l stortbak Toilet met 9 l stortbak Afvoerputje DN 50 Afvoerputje DN 70 Afvoerputje DN 100 1,8 2,0 2,5 1,0 1,5 2,0 DN 80/90 DN 80-100 DN 100 DN 50 DN 70 DN 100 Industriële vaatwasmachine 2* DN 50 Urinoir (enkel) 0,5 DN 50 *De fabriekswaarden, indien beschikbaar, dienen te worden gebruikt voor de berekening. Afvalwatersystemen in woonhuizen 53

54 Theorie Capaciteit, snelheid en aantal pompen De capaciteit van het pompsysteem moet altijd groter zijn dan de berekende maximale ingaande flow (Qi). Het overschot aan capaciteit hangt af van de nauwkeurigheid van de berekening van de ingaande flow. In woonhuizen waar afvalwater met fecaliën wordt verpompt, zal het zelfreinigende vermogen van de persleiding doorgaans de minimale pompcapaciteit bepalen. De minimale watersnelheid voor afvoerleidingen is: verticaal: 1 m/s horizontaal: 0,7 m/s Belangrijke opmerkingen: Om verliezen en lawaai in het systeem te vermijden dient de watersnelheid niet hoger te zijn dan 2,3 m/s. Het gebruik van een versnijdende pomp maakt leidingsnelheden van slechts 0,7 m/s mogelijk, aangezien de grootte van vaste deeltjes aanzienlijk is gereduceerd. De tabel geeft minimale en maximale flow aan voor diverse leidingafmetingen om de zelfreinigende snelheid van minimaal 0,7 m/s in de persleiding te verkrijgen: Minimale flow Maximale flow Leidingdiameter l/s m³/uur l/s m³/uur DN 50 (di=63,3 mm) 2,2 8 7,2 26,3 DN 65 (di=77,5 mm) 3,3 12 10,8 39,4 DN 80 (di=87,5 mm) 4,2 15 3,8 49,3 DN 100 (di=113 mm) 7 25 23,0 82,1 Installaties met een enkele pomp zijn het meest gebruikelijk in. Afhankelijk van de grootte en de variaties van de hoeveelheid binnekomend water en de mate van ongemak in het geval van pompstoring, kan een installatie met twee pompen worden gerealiseerd. Dit geeft zekerheid in geval van pompstoring. 54 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Theorie 55 Ontwerp en dimensionering van leidingsystemen Het ontwerp van de leidingen moet zo eenvoudig mogelijk worden gemaakt. Het dient inspectie, service en onderhoud niet te belemmeren. Tegelijkertijd dient over het aantal, type en plaats van appendages op toe- en afvoerleidingen zorgvuldig te worden nagedacht. Deze appendages bestaan o.a. uit: afsluiters en terugslagkleppen bochten, verdeelstukken, vertakkingen, versmallingen en verbredingen flenzen en aansluitingen Opmerkingen bij de installatie: Elke dompelpomp dient te worden voorzien van een persleiding Aansluitingen kunnen worden gemaakt aan een externe afvoerleiding een verdeelstuk dat verbonden is met een externe afvoerleiding buiten de pompput Elke afvoerleiding kan worden voorzien van een terugslagklep een afsluiter In zeer korte leidingsystemen waar terugstroming van vloeistof geen probleem is kan de terugslagklep worden weggelaten. In die situaties waarbij de persleiding bij het lezingsunt onder water uitkomt is het plaatsen van een beluchter aan te bevelen i.v.m. opheffen hevelwerking. Bescherming tegen terugstroming Bij overbelasting van het vrij-vervalriool door bijvoorbeeld zware regenval bestaat de kans dat het water uit het riool terug de woning in kan stromen. Om dit te voorkomen dient men een zwanenhals tot boven het maximale waterniveau van het vrij-vervalriool toe te passen. Afvalwatersystemen in woonhuizen 55

56 Theorie Leidingmateriaal Kunststofleidingen zijn uitermate geschikt als afvoerleiding voor zowel vrij-verval als persleiding. Bij extreem hoge drukken gaat de voorkeur uit naar roestvast stalen of stalenleidingen. Alle appendages en drukleidingen vanaf de pomp dienen een doorlaat te hebben die minimaal gelijk is aan de doorlaat van de pomp. De volgende materialen zijn geschikt voor gebruik als drukleidingen: Gietijzer thermisch verzinkt staal roestvaststaal Glasvezel-vesterkt plastic polyethyleen (PE) hogedichtheid (HD) lagedichtheid (LD) polypropyleen (PP) acrylonitril-butadieen-styreen (ABS) acrylester-styreen-acrylonitril (ASA) polyvinylchloride (niet-weekgemaakt), slagvast (PVC-HI) 56 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Theorie 57 Bepaling van totale opvoerhoogte De pompdruk moet diverse weerstanden in het systeem overwinnen. De totale opvoerhoogte varieert met de hoeveelheid water die door het systeem stroomt. Hoe meer water des te hoger de weerstand. De totale (manometrische) opvoerhoogte bestaat uit. statische opvoerhoogte (Geodetisch) wrijvingsverliezen in leidingwerk en appendages (H-Dynamisch) Een grafische weergave van de relatie tussen verliezen en waterflow wordt de systeemkarakteristiek genoemd. Geodetische opvoerhoogte Wrijvingsverliezen in bochten en appendages Wrijvingsverliezen in leidingwerk Totale opvoerhoogte H geo H V,A H V,R H tot Berekening van totale opvoerhoogte Afvalwatersystemen in woonhuizen 57

58 Theorie Statische opvoerhoogte De statische opvoerhoogte is het verschil in hoogte tussen het gemiddelde waterniveau in de pompput en de uitlaat (eindniveau) onder de voorwaarde dat geen enkel gedeelte van het leidingsysteem op een hoger niveau is dan het eindniveau, en dat de uitlaat niet ondergedompeld is. De statische opvoerhoogte is onafhankelijk van de hoeveelheid vloeistof die door het systeem stroomt. Als het verschil tussen het hoogste en het laagste waterniveau in de pompput er groot is, kan het nodig zijn om de statische opvoerhoogte zowel bij het uitschakelen als inschakelen van de pomp te berekenen. H Geo 58 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Theorie 59 Wrijvingsverliezen in bochten en appendages Wanneer water door kleppen en bochten etc. in het leidingsysteem wordt geleid gaat energie verloren. Het verlies varieert met de snelheid van het water dat door het systeem stroomt. De tabel hieronder geeft enige benaderingswaarden voor de drukverliezen in bochten en appendages in een normaal leidingsysteem. Verliezen zijn gebaseerd op de theoretische formule: H V,A = Σ ζ v 2 / 2g Profiel- 90 bocht Schuifklep Vrije uitlaat T-stuk verbre- ding Terugslagklep Weerstandfactor ζ 0,3 0,5 0,5 1 1 2,2 0,7 0,007 0,012 0,012 0,025 0,025 0,055 0,8 0,010 0,016 0,016 0,033 0,033 0,072 0,9 0,012 0,021 0,021 0,041 0,041 0,091 1 0,015 0,025 0,025 0,051 0,051 0,112 v [m/s] 1,2 0,022 0,037 0,037 0,073 0,073 0,161 1,4 0,030 0,050 0,050 0,100 0,100 0,220 1,6 0,039 0,065 0,065 0,130 0,130 0,287 1,8 0,050 0,083 0,083 0,165 0,165 0,363 2 0,061 0,102 0,102 0,204 0,204 0,449 2,2 0,074 0,123 0,123 0,247 0,247 0,543 Drukverlies in meters (H Dynamisch) weerstanden bij verschillende vloeistof snelheden. Afvalwatersystemen in woonhuizen 59

60 Theorie Wrijvingsverliezen in leidingen Het wrijvingsverlies in leidingen hangt tevens af van de hoeveelheid (snelheid) van de vloeistof door de leiding. Belangrijke opmerking: De afvoerleiding buiten de put is een zeer belangrijk element bij het dimensioneren en kiezen van pompen. De keuze van de pomp is daarom alleen op de juiste wijze voltooid wanneer de afvoerleiding buiten de put wordt behandeld als een integraal onderdeel van het gehele pompsysteem. De tabel op de volgende pagina geeft een snelle en eenvoudige bepaling van het wrijvingsverlies in leidingen. 60 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Theorie 61 Nominale diameter DN 32 DN 40 DN 50 DN 60 DN 70 DN 80 DN 90 DN 100 Volume [l/m] 0,80 1,25 1,96 2,83 3,85 5,03 6,36 7,85 1 0,090 1,5 0,198 0,028 0,019 2 0,108 0,034 0,013 2,5 0,167 0,052 0,020 3 0,074 0,029 0,014 3,5 0,038 0,017 0,007 4 0,050 0,023 0,012 4,5 0,064 0,029 0,014 0,007 5 0,078 0,035 0,018 0,010 5,5 0,042 0,021 0,012 0,007 6 0,025 0,014 0,008 7,5 0,012 Flow [l/s] Afvalwatersystemen in woonhuizen 61

62 Theorie Berekeningsvoorbeeld: Grundfos SEG Uitgangspunt is een woonhuis waarvan al het afvalwater wordt afgevoerd naar een buiten het huis gelegen pompput. De pompinstallatie is samengesteld uit een Grundfos SEG versnijdende pomp met een kunststof put. Het uiteindelijke lozingspunt ligt 55 m verwijderd van de pompinstallatie. Bereken de ingaande flow van afvalwater Q i : Een eengezinswoning heeft drie wastafels, twee toiletten met 6 l stortbakken, een badkuip, een douche, een wasmachine, een gootsteen en een vaatwasmachine. De som van alle aansluitwaardes: ΣDU = 3 0,5+2 2,0+0,8+0, 8+0,8+0,8+0,8 = 9,5 Volume aan afvalwater van alle afvoerende toestellen/sanitair: Q i = 0,5 9.5 = 1,5 l/s = 5,4 m 3 /uur Een pomp dient zodanig te worden gekozen dat de stroomsnelheid van het verpompte medium zodanig is dat het zelfreinigende vermogen van de leidingen intact blijft. NB: Een pomp voor het versnijden van vast en vezelachtig materiaal vereist een drukleiding met een minimale vrije doorlaat van 40 mm. Bepaal de diameter van de drukleiding met de berekende capaciteit van Q i = 1,5 l/s: Een persleiding dient te worden gekozen met een binnendiameter D i = 50 mm omdat dan voldoende vloeistofsnelheid van 0,8 m/s wordt verkregen. Binnendiameter Di [mm] v [m/s] 40 1,2 50 0,8 Vervolg op volgende pagina > 62 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

TM02 5265 2502 Theorie 63 Bepaling van de totale opvoerhoogte H manometrisch Uitschakelpunt van de pompinstallatie: Beoogde opvoerhoogte: hoogte van het lozingspunt +0,5 m NAP +8,5 m NAP De statische opvoerhoogte H wordt berekend uit het stat. verschil tussen de hoogte van het lozingspunt en het uitschakelpunt van de pomp: H stat. = 8,5 m 0,5 m = 8 m Het leidingsysteem bevat de volgende appendages 2 x 90 bochten = 2 x 0,016 m 1 x uitlaat = 1 x 0,016 m 1 x kogelterugslagklep = 1 x 0,072 m 1 x vrije afvoeropening = 1 x 0,032 m Totaal h dyn. A. = 0,15 m Voor Q i = 1,5 l/s en v = 0,8 m/s (met een 55 m lange drukleiding met een binnendiameter van 50 mm): H dyn. L. = 0,019 x 55 m = 1,05 m H man. = H stat. + H dyn. A. + H dyn. L. H tot = 8 m + 0,15 m + 1,05 m = 9,2 m Een Grundfos SEG.40.09 versnijdende pomp wordt aanbevolen voor een capaciteit Q i = 1,5 l/s en een totale opvoerhoogte van H man. = 9,2 m. p [kpa] 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 H [m] 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 40.3 31.3 26.3 15.3 12.3 12.0 09.3 09.1 SEG.40 0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 3.5 4.0 4.5 5.0 Q [l/s] 0 2 4 6 8 10 12 14 16 Q [m 3 /h] Afvalwatersystemen in woonhuizen 63

64 Theorie Berekeningsvoorbeeld: Multilift MD In een appartementencomplex dient van de 2 in het souterrain gelegen appartementen het water afgevoerd te worden van de volgende sanitaire toestellen, een wasbak, douche, toilet met 6 l stortbak, gootsteen, vaatwasmachine en wasmachine. De totale afvoer van die toestellen wordt opgevangen in de Grundfos Multilift MD en dmv de hierop gemonteerde pompen afgevoerd naar het hoofdriool. Er wordt een zwanenhals constructie in de persleiding toegepast om terugstroom van water te voorkomen. Berekenen van de totale hoeveelheid afvalwater: Som van alle aansluitwaardes: DU = 2 0,5+2 0,8+2 2,0+2 0,8+2 0,8+2 0,8 = 11,4 Volume aan afvalwater van alle afvoerende toestellen/sanitair: Q i = 0,5 11,4 = 1,7 l/s = 6,1 m³/uur De opvoerinstallatie dient zodanig te worden gekozen dat de hoeveelheid verpompte vloeistof groter is dan de berekende afvalwater hoeveelheid en zodanig dat de snelheid in de leiding voldoende is voor het zelfreinigende vermogen. De voor dit doel gekozen leidingdiameter van DN 80 geeft een snelheid 0,7 m/s bij 3,5 l/s. Bereken de opvoerhoogte H manometrisch : Uitschakelpunt van de Multilift: +5,1 m NAP Beoogde opvoerhoogte: Straatniveau = + 9,5 m NAP De opvoerhoogte wordt berekend uit het verschil in hoogte tussen het niveau in de opvoerapparatuur en het hoogste punt van de persleiding met een veiligheid van 0,25 m (zwanenhals). Dit betekent: H statisch = 9,5 m + 0,25 m 5,1 m = 4,65 m Vervolg op volgende pagina > 64 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Theorie 65 Het leidingsysteem bevat de volgende appendages 3 x 90 bochten = 3 x 0,012 m 2 x uitlaat = 2 x 0,012 m 1 x vertakte leiding (vereenvoudigd: bocht + T-stuk) = 1 x 0,037 m Totaal H dyn.a. = 0,097 m De wrijvingsverliezen van de in de pompunt geintegreerde terugslagkleppen zijn opgenomen in de totale unit en worden niet apart in de weerstand van de berekening meegenomen. De drukleiding heeft een lengte van 12,5 m. Voor Q i = 3,5 l/s en DN 80 volgt dat: H Dyn. L. = 0,007 x 12,5 m = 0,09 m H man. = H stat. + H dyn. A. + H dyn. L. H Man. = 4,65 + 0,097 + 0,09 = 4,84 m Bij een capaciteit van 3,5 e/sec en een opvoerhoogte van 4,84 m. is de Grundfos Multilift M 15.4 een geschikte installatie. Om een constante afvoer van vuilwater te kunnen garanderen dient volgens de EN 12056 een pompunit waar meerdere woningen op aangesloten zijn te worden uitgevoerd met 2 pompen. (M.D. 15.4) Inhoud van de persleiding Het wordt aanbevolen om het systeem zo te ontwerpen dat de totale inhoud van de persleiding minimaal 1x per 24 uur volledig doorgespoeld wordt. Afvalwatersystemen in woonhuizen 65

66 Theorie Keuze van speciale pompen Grundfos levert een reeks verschillende pompen binnen een specifiek capaciteitsbereik. Bij de keuze van een pomp dient u op het volgende te letten: de pomp aan de capaciteitspecificaties voldoet. het werkpunt van de pomp zo gunstig mogelijk is. toereikende minimale snelheden worden behaald om de zelfreinigende eigenschappen van de leidingen in stand te houden. dat de diameter van de persleiding in overeensteming is met de vrije doorlaat van de pomp. Voor de keuze van speciale pompen verwijzen wij u naar de Grunfos informatiebrochures of naar Grundfos WinCAPS/WebCAPS op het internet of naar uw plaatselijke vertegenwoordiger van Grundfos. 66 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 67 Afvalwatersystemen in woonhuizen 67

68 Tips & problemen oplossen Grundfos Sololift+ Bij het installeren van een Grundfos Sololift+ moeten de volgende grondregels worden nageleefd: zorg voor ten minste 10 mm vrije ruimte tussen tank en elke nabijgelegen wand. aansluitingen mogen geen belasting op de tank geven. slechts één bron van afvalwater per inlaat een doucheputje moet op de onderste inlaten aangesloten worden. afvoerleiding dient van een terugstroombeveiliging voorzien te zijn de Sololift+ dient te worden geïnstalleerd met voldoende ruimte voor service en onderhoud. als een douche is aangesloten dient de afvoer van de douche te zijn voorzien van een filter zodat geen haar in de Sololift+ kan komen. de Sololift+ moet op trillingsdempend materiaal worden geplaatst om resonantie in het gebouw te elimineren. sololift apparatuur moet in dezelfde ruimte als het sanitaire product worden geïnstalleerd. de Sololift+ moet direct achter het toilet worden geïnstalleerd. De Sololift = WC-3 kan ook direct rechts naast het toilet worden geïnstalleerd. 68 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 69 Opmerking bij de installatie: U dient altijd de Instructie- en Bedieningshandleiding te raadplegen tijdens installatie en opstart. Sololift+ heeft een minimale doorspoeling van 6 liter nodig. Wanneer u een wasmachine wilt installeren, gebruik dan de Sololift+ C-3. Zorg ervoor dat er een ontluchtingsopening in de leiding zit door de afvoer van de wasmachine aan de bovenzijde te bevestigen of door het inbrengen van de afvoerslang van de wasmachine in een leiding met een grotere diameter: Wanneer een Sololift+ gebruikt wordt voor een douche, zorg er dan voor dat het niveau van het waterslot hoger ligt dan het startniveau van de Sololift. SOLOLIFT+ WC CWC C D A 70 90 90 60 Start 63 85 85 55 Stop 40 62 55 30 A Start Stop Start: min. niveau sifon Afvalwatersystemen in woonhuizen 69

70 Tips & problemen oplossen Grundfos Unilift CC, KP of AP pomp Bij het installeren van een Grundfos Unilift CC, KP of AP dompelpomp moeten de volgende grondregels worden nageleefd: de volgende kleppen kunnen aan de perszijde worden aangebracht: > Een terugslagklep > Een afsluiter verwijder alle bouwmaterialen en andere ongewenste grote delen uit de pompput voorafgaand aan het opstarten. de vloeistof mag geen vaste stoffen bevatten die groter zijn dan de maximale doorlaat. de vlotterschakelaar moet zonder belemmeringen kunnen werken. Maximale vrije doorlaat: Grundfos Unilift CC/KP: 10 mm Grundfos Unilift AP: 12 mm Opmerking bij de installatie: De afsluiter is niet vereist bij draagbare installaties. U dient altijd de Instructie- en Bedieningshandleiding te raadplegen tijdens installatie en opstart. Als lucht is ingesloten in het pomphuis of bij de terugslagklep, dient deze eerst ontlucht te worden. 70 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 71 Grundfos beveelt aan om de volgende appendages in de persleiding aan te brengen. Afsluiter Terugslagklep Afvalwatersystemen in woonhuizen 71

72 Tips & problemen oplossen De Unilift AP35B en AP50B kunnen tevens worden geïnstalleerd op een automatisch koppelingssysteem (voetbocht koppeling), leverbaar als toebehoren. Bevestiging Twee geleiderstangen Afvoer Voetbocht Klauw Inlaat 72 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 73 Grundfos Multilift M/MD Bij het installeren van een Grundfos Multilift MSS/M/MD/ MLD moeten de volgende grondregels worden nageleefd: alle aansluitingen dienen spanningsvrij en volledig waterdicht gemonteerd te zijn. de inlaat- en persleidingen moeten op veilige wijze worden ondersteund. Hun gewicht mag de tank niet belasten. afsluiters dienen op de pers- en inlaatleidingen worden aangebracht voor onderhoud aan de installatie. het medium in de persleiding moet de volgende minimale snelheid kunnen halen > Horizontale leidingen: 0,7 m/s > Verticale leidingen: 1,0 m/s een noodhandpomp dient te worden geïnstalleerd voor het legen van de tank tijdens onderhoud of reparatie. de persleiding moet dmv een zwanenhals boven het straat niveau liggen. de minimale diameter van de persleiding dient 80 mm te zijn. opvoerinstallaties dienen stevig aan de grond bevestigd te zijn. Afvalwatersystemen in woonhuizen 73

TM030422-5004 1 2 3 12 9 5 10 11 13 7 8 6 4 14 74 74 1 2 3 4 Grundfos Installatiehandboek 4e editie Tips & problemen oplossen Multilift M/MD Installatievoorbeeld Terugstroomniveau Opvoerinstallaties hebben een ontluchtingspijp nodig. De persleiding moet boven het terugstroomniveau een bocht maken (zwanenhals). De persleiding en alle andere aansluitingen dienen door middel van flexibele delen aan de opvoerinstallatie gekoppeld zijn. In de persleiding is het plaatsen van een afsluiter noodzakelijk.

Tips & problemen oplossen 75 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Een DIN/EN goedgekeurde terugslagklep is noodzakelijk bij een opvoerinstallatie. De ruimte waar de opvoerinstallatie is geïnstalleerd dient voorzien te zijn van een putje of afvoer, waar water van lekkende leidingen of tanks in opgevangen kan worden. We adviseren u een pomp te plaatsen in dit putje. Een opvoerinstallatie dient een afsluiter in de ingaande leiding te hebben die gesloten kan worden bij servicewerkzaamheden. Opvoerinstallaties hebben een minimale vrije ruimte aan alle zijden nodig van 60 centimeter. Om leegzuigen van de sifons te voorkomen mag de persleiding niet direkt aangesloten worden op de vrij-vervalleiding. Als de persleiding van de Multilift is aangesloten op een verzamelleiding samen met een vrij-vervalleiding, dient de verzamelleiding ten minste één maat groter te zijn dan de grootste persleiding en de vrij-verval-leiding. Een handpomp wordt aanbevolen om de unit tijdens werkzaamheden te kunnen legen maar is niet noodzakelijk. Een installatie met twee pompen kan toegepast worden om het risico op storingen te verkleinen. Het volume van de verticale afvoerleiding dient kleiner te zijn dan het pompvolume van de opvoerunit. Regenwater mag nimmer op de installatie worden aangesloten. Zie ook toebehoren voor Multilift. Afvalwatersystemen in woonhuizen 75

76 Tips & problemen oplossen Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD Standaard opvoerinstallaties kunnen worden gedimensioneerd met de eenvoudige richtlijnen op de volgende pagina s. 1. Kies MSS, M, MD of MLD op basis van toepassing. 2. Tel de ontwerpeenheden (DU) in het gebouw. 3. Vind een geschikte opvoerinstallatie. 4. meet verticale stijging (H statisch) en horizontale leidinglengte en controleer of de gekozen opvoerinstallatie het water op een veilige wijze kan verwijderen. 76 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 77 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD 1. Kies MSS, M, MD of MLD op basis van de toepassing. MSS/M: Alleen voor eengezinswoningen en minder-kritische installaties. MD: Flats en appartemente complexen, licht-commerciële gebouwen, kantoren, scholen, kleine hotels etc. MLD: Licht-commerciële gebouwen, systemen met grote aantallen sanitair, plaatsen met veelvuldig gebruik van sanitaire apparatuur en/of lange periodes met max. belasting, bijv. bioscoop. 2. Tel de ontwerpeenheden (DU) in het gebouw. Ontwerpeenheden (aansluitwaarde) Afvoertoestel/sanitair DU/l/s Aansluitmaat Wasbak, bidet 0,5 DN 40 Douche, badkuip 0,8 DN 50 Wasmachine voor maximaal 6 kg 0,8 DN 50 Gootsteen, vaatwasmachine 0,8 DN 50 Toilet met 4,5 l stortbak Toilet met 6 l stortbak Toilet met 9 l stortbak Afvoerputje DN 50 Afvoerputje DN 70 Afvoerputje DN 100 1,8 2,0 2,5 1,0 1,5 2,0 DN 80/90 DN 80-100 DN 100 DN 50 DN 70 DN 100 Industriële vaatwasmachine 2* DN 50 Urinoir (enkel) 0,5 DN 50 *De fabriekswaarden, indien beschikbaar, dienen te worden gebruikt voor de berekening. Afvalwatersystemen in woonhuizen 77

78 Tips & problemen oplossen Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD 3. Vind een geschikte pomp. De motorgrootte en het model wordt bepaald door het aantal ontwerpeenheden (DU). TYPE Pomp DU* MSS 12.1.4 10 12.3.4 92 M 12.1.4 10 12.3.4 92 15.1.4 10 15.3.4 92 22.3.4 92 24.3.2 23 30.3.2 23 TYPE Pomp DU* MD** 15.1.4 10 15.3.4 92 22.3.4 92 24.3.2 23 30.3.2 23 MLD** 15.3.4 46 22.3.4 46 24.3.2 12 30.3.2 12 * max. ontwerpeenheden zijn berekend bij 12 l/s, ander werkpunt zal het aantal max. ontwerpeenheden reduceren. ** max. ontwerpeenheden zijn berekend met werk/standby-bedrijf. 78 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 79 Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD 4. meet verticale stijging (H statisch) en horizontale leidinglengte en controleer of de gekozen opvoerinstallatie het water op een veilige wijze kan verwijderen. Het doel van deze controle is om er zeker van te zijn dat de gekozen pomp het afvalwater hoog genoeg kan oppompen. Max. verticale en horizontale stijging per motorgrootte Motorgroottes: 14 13 Verticale leiding, vanaf vloer [m] 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 20 12.1.4/ 12.3.4 15.1.4/ 15.3.4 22.3.4 24.3.2 32.3.2 50 100 200 500 Max. lengte, horizontale leiding [m] Wanneer de verticale leiding Ø100 is in plaats van Ø80, wordt de verticale stijging gereduceerd met ongeveer 1 m, en wordt de medium snelheid gereduceerd van 1,1 m/s naar 0,7 m/s in de verticale leiding. Afvalwatersystemen in woonhuizen 79

80 Tips & problemen oplossen Eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD Omstandigheden: Verticale leiding Kunststof leiding uitwendig 90 mm Binnendiameter 79 mm Horizontale leiding Kunststofleiding uitwendig 110 mm Binnendiameter 99 mm Min. medium snelheid: Verticaal 1 m/s Horizontaal 0,7 m/s 80 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 81 Voorbeeld van eenvoudig dimensioneren Multilift MSS/M/MD/MLD Een klein pension heeft acht kamers met WC, bad en wastafel in elke kamer. Bovendien is er een keuken met een afvoerputje, een vaatwasmachine en twee gootstenen. Er is ook een apart toilet met WC en wasbakken. Een Multilift dient te worden geïnstalleerd om het afvalwater 3 m op te voeren en 30 m horizontaal te verpompen naar het hoofdriool. Keuze In dit geval kiezen we voor een MD installatie. Som van ontwerpeenheden (DU)* 9x2,5 + 8x1 + 11x0,5 + 1x1,5 + 1x2 = 39,5 Pompkeuze gebaseerd op ontwerpeenheden (DU) Pomp 15.3.4 wordt gekozen. Omdat dit de kleinste eenheid is die in staat is om de berekende totale afvoer te verpompen. Controle bij 3 m stijging is 500 m horizontale leiding toegestaan. 30 m < 500 m 3 m verticale leiding bevat 5,03 l/m x 3 m = 15,1 l 15,1 l < MD effectief volume 72 l *Ontwerpeenheden (DU) Aantal DU Totaal WC 9 2,5 22,5 Badkuipen 8 1 8 Wasbakken 11 0,5 5,5 Afvoerputje 1 1,5 1,5 Vaatwasmachine 1 2 2 Totaal 39,5 Grundfos kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor eventuele onjuiste dimensionering op basis van dit boekje. Afvalwatersystemen in woonhuizen 81

82 Tips & problemen oplossen Multilift MSS/M/MD/MLD minimale flow en maximale lengte van de verticale persleiding Snelheid Nominale leidingdiameter 80 mm 100 mm 0,7 m/s 13,4 m³/uur 22,7 m³/uur 1,0 m/s 18 m³/uur 30 m³/uur Tabel 1. Vereiste flow voor minimale snelheid Multilift Enkele eenheid (MSS) Enkele eenheid (M) Dubbele eenheid (MD/MLD) Inlaat hoogte 80 mm 5 liter per meter Nominale leidingdiameter 100 mm 8 liter per meter 180 mm 7 m 4,35 m 250 mm 9,6 m 6 m 180 mm 10,8 m 6,75 m 250 mm 14,8 m 9,25 m 180 mm 14,4 m 9 m 250 mm 18,4 m 11,5 m Tabel 2. Max. lengte van de verticale persleiding voor de bocht boven het straatniveau. 82 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 83 Opstarten van een dompelpomp Doe altijd het volgende voordat u een Grundfos dompelpomp opstart: zorg ervoor dat u de veligheidsvoorschriften in acht neemt Controleer de draairichting van de waaier* zorg ervoor dat het systeem met vloeistof gevuld is en op de juiste wijze ontlucht is zorg ervoor dat de pomp in de vloeistof is ondergedompeld zorg ervoor dat afsluiters, indien aangebracht, open zijn Controleer de instellingen van de niveauschakelaars Controleer dat alle aansluitingen stevig en op de juiste wijze bevestigd zijn *Door de pomp heel even aan te zetten terwijl u de pomp bij het handvat heeft zal de pomp een reaktie kracht geven welke tegengesteld is aan de draairiching. Pompen in 220 V uitvoering draaien altijd goed om. Alleen van toepassing op 3-fasen pompen. Afvalwatersystemen in woonhuizen 83

84 Tips & problemen oplossen Inbedrijfstelling, inspectie en onderhoud van pompopvoerinstallaties Onderstaande voorschriften zijn volledig gebaseerd op de richtlijnen EN 12056-4: 2000 Inbedrijfstelling De pompinstallatie moet door een gekwalificeerd persoon in bedrijf gesteld worden. De leverancier van de pompinstallatie is verantwoordelijk voor het beschikbaar hebben van deze persoon. Het testen met water gedurende minimaal twee schakel-series is noodzakelijk bij het in bedrijf stellen. Tijdens deze test dient drooglopen te worden voorkomen. De volgende zaken moeten gecontroleerd worden vooraf, tijdens en na de test: A. elektrische veiligheid in overeenstemming met IEC of lokale voorschriften B. draairichting van de motor C. Kleppen (bediening, openen, afdichting) D. schakelen en instellen van de regelniveaus in de opvangtank, wanneer deze niet vooraf door de fabrikant zijn ingesteld E. Waterdichtheid van het station, kleppen en leidingen F. nominale spanning en frequentie G. Functionele test van de terugslagklep H. waarschuwingsapparatuur; in combinatie met een tweede schakelcircuit, indien aanwezig I. bevestiging van de afvoerleiding J. motorbeveiligingsschakelaar (door verwijdering afzonderlijke zekeringen (twee-fasen bedrijf)) K. olieniveau (indien olietank aanwezig is) L. Controlelampen, opnemers en meters M. bediening van de handpomp, indien aanwezig. Van de inbedrijfstelling dient een rapport opgesteld te worden, waarin gegevens opgenomen moeten worden over de instelling van de motoroverbelastingschakelaar en de standen van de urentellers. 84 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 85 Inspectie Opvoerstations voor afvalwater dienen maandelijks geïnspecteerd te worden, door minimaal twee schakelcycli te observeren en de werking te controleren. Onderhoud Opvoerstations moeten regelmatig onderhouden worden door gekwalificeerd personeel. De tijdsduur tussen twee onderhoudsbeurten mag niet langer zijn dan: ¼ jaar voor installaties in bedrijfsgebouwen ½ jaar bij gebruik voor meedere wooneenheden 1 jaar voor installaties in eengezinswoningen Onderhoud moet bestaan uit: a) visuele inspectie van alle aansluitingen op lekkage b) werking van de kleppen, controle van goede werking en afdichtingen Indien nodig resetten en invetten c) openen en sluiten van terugslagkleppen; controle van de zitting en bal/klep; functionele controle d) reinigen van de pompeenheid en leidingwerk dat er direct op aangesloten is; controleren van waaier en lagers e) Controleren van olieniveau. Vul olie bij of vervang de olie indien noodzakelijk (wanneer een olietank is inbegrepen) f) inwendige reiniging van de tank (indien noodzakelijk of onder speciale omstandigheden) g) visuele inspectie van het elektrische gedeelte van het station h) visuele inspectie van de staat van de opvangtank i) spoel het station eens in de twee jaar door met schoon water Afvalwatersystemen in woonhuizen 85

86 Tips & problemen oplossen Nadat onderhoud gepleegd is, moet het station opnieuw in bedrijf gesteld worden. Er dient een logboek bijgehouden te worden van alle onderhoudswerkzaamheden, waarin gedetailleeerde informatie over eventuele uitgevoerde werkzaamheden en beschikbare informatie opgenomen moet zijn. Waarschuw de opzichter indien eventuele fouten niet zijn gecorrrigeerd. Vergeet niet om naar een bewijs te vragen. Onderhoudscontract Eigenaren van opvoerstations wordt aangeraden een onderhoudscontract af te sluiten met een onderhouds- of reparatiebedrijf. 86 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 87 Vind gedetailleerde informatie via de Huis & Tuin website De Huis & Tuin website geeft u gemakkelijk en direct toegang tot gedetailleerde productinformatie in onze WebCAPS database. Volg eenvoudig de onderstaande stappen. 1. bezoek de www.grundfos.com website. 2. vind het Select your business area drop-down menu aan de linkerzijde en kies Home & garden. 3. als het intro gereed is heeft u toegang tot een lijst met algemene productinformatie via één van de volgende links in de bovenste balk: Watertoevoer, Verwarming, Afvalwater, en Totale productlijst. 4. volg in deze lijsten de Gedetailleerde productinformatie in WebCAPS links voor volledige informatie over de pomp waarin u geïnteresseerd bent. Dat is alles! Afvalwatersystemen in woonhuizen 87

88 Tips & problemen oplossen Storing Oorzaak Oplossing 1. Motor start niet. Zekeringen slaan door of motorstarter schakelt onmiddellijk uit. Pas op: Probeer niet om de pomp opnieuw te starten! a) storing in de voeding; kortsluiting; aardlekstoring in kabel of motorwikkeling. b) zekeringen slaan door als gevolg van gebruik van verkeerde type zekering. c) waaier geblokkeerd door verontreinigingen. d) niveauschakelaar buiten ingesteld bereik of defect. Laat de kabel en motor controleren en repareren door een bevoegd elektricien. Installeer zekeringen van het juiste type. Reinig de waaier. Controleer de niveauschakelaar. a) lage instelling van thermisch relais in motorstarter. Stel het relais in, in overeenstemming met de specificaties op de typeplaat van de pomp. 2. Pomp werkt, maar motorstarter schakelt na een korte tijd uit. b) verhoogd stroomgebruik als gevolg van grote spanningsafname. c) waaier geblokkeerd door verontreinigingen. Verhoogd stroomgebruik in alle drie fasen. Meet de spanning tussen motorfasen. Tolerantie: ±10%. Reinig de waaier. Al u werkzaamheden aan de pomp of installatie gaat uitvoeren zorg er dan voor dat de elektrischevoeding naar de installatie is afgesloten en houdt de veiligheidsvoorschriften in acht. 88 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Tips & problemen oplossen 89 Storing Oorzaak Oplossing a) waaier geblokkeerd door verontreinigingen. Reinig de waaier. 3. Pomp werkt bij capaciteit lager dan standaard, en met verhoogd energiegebruik. b) verkeerde rotatierichting. Controleer de rotatierichting en, indien nodig, verwissel twee fasen. a) afsluiter gesloten of geblokkeerd. Controleer afsluiter en open en/of reinig deze eventueel. 4. Pomp werkt, maar produceert geen vloeistof. b) terugslagklep geblokkeerd. c) lucht in de pomp. Reinig terugslagklep. Ontlucht de pomp door deze uit het water te tillen, start de pomp en laat deze terug in het water zakken terwijl deze loopt. Al u werkzaamheden aan de pomp of installatie gaat uitvoeren zorg er dan voor dat de elektrischevoeding naar de installatie is afgesloten en houdt de veiligheidsvoorschriften in acht. Afvalwatersystemen in woonhuizen 89

90 Contact 90 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Contact 91 Adressen Bedrijf Adres plaats Telefoon Burggraaf Tuinbouw Techniek Mr. Jac Takkade 3 AALSMEER (0297) 32 39 51 Technische Unie Alkmaar Ivoorstraat 2 ALKMAAR (072) 567 67 67 Vegro Alkmaar Korte Vondelstraat 2-10 ALKMAAR (072) 519 26 26 Wasco Alkmaar Phoenixstraat 1 ALKMAAR (072) 540 21 00 Warmteservice Groep Laanenderweg 34 ALKMAAR (072) 541 00 41 Eriks Servicecenter Alkmaar Safierstraat 3 ALKMAAR (072) 514 17 17 Salo u.a. Toermalijnstraat 6 ALKMAAR (072) 514 50 00 Eriks B.V. Toermalijnstraat 5 ALKMAAR (072) 514 15 14 Lasaulec B.V. Bestevaerstraat 61 ALKMAAR (072) 54 12 198 Technische Unie Almelo Twentepoort Oost 44 ALMELO (0546) 53 41 41 Wasco Almelo Virulyweg 5A ALMELO (0546) 47 39 00 Vihamij B.V. Almelo Haven Noordzijde 89 a ALMELO (0546) 87 34 75 Plieger Almelo Turfkade 27 a ALMELO (0546) 87 00 05 Wasco Almere Koningsbeltweg 73 ALMERE (036) 540 33 78 Plieger Almere Transistorstraat 108 ALMERE (036) 536 03 85 Lasaulec B.V. Zwenkgrasstraat 5 ALMERE (036) 548 25 55 Koekkoek B.V. Almere Palmpolstraat 18 ALMERE-STAD (036) 547 04 05 Warmteservice Groep Euromarkt 125 ALPHEN A/D RIJN (0172) 44 81 11 ALPHEN AAN DEN Plieger Alphen aan den Rijn Hoorn 100 (0172) 41 80 70 RIJN Vihamij B.V. Ambt Delden Langenhorsterweg 16 AMBT DELDEN (074) 376 63 00 Rensa Amersfoort Chromiumweg 87 AMERSFOORT (033) 461 67 44 Technische Unie Amersfoort Cobolweg 5 AMERSFOORT (033) 453 52 51 Gebr. Van Walraven B.V, Nijverheidsweg Noord 112 AMERSFOORT (033) 469 13 48 Vihamij B.V. Amersfoort Neonweg 8 AMERSFOORT (033) 461 91 34 Plieger Amersfoort Nijverheidsweg 95 N AMERSFOORT (033) 422 07 50 Warmteservice Groep Puntenburgerlaan 82-84 AMERSFOORT (033) 465 04 75 Kopex San. Groothandel B.V. Databankweg 8 AMERSFOORT (033) 455 16 33 Technische Unie Amsterdam Dynamostraat 5 AMSTERDAM (020) 581 21 21 Technische Unie Amsterdam H.J.E. Wenckebachweg 171 AMSTERDAM (020) 560 85 00 Wasco A dam West Nieuwe Hemweg 20 AMSTERDAM (020) 686 26 46 Vegro A dam Oost Nobelweg 27 AMSTERDAM (020) 592 28 00 Vegro A dam West Zekeringstraat 36 AMSTERDAM (020) 592 28 00 Groothandel Van der Wal Anthony Fokkerweg 51 AMSTERDAM (020) 617 35 81 Warmteservice Groep A dam Oost Cruquiuskade 155 AMSTERDAM (020) 535 32 80 Warmteservice Groep A dam De Clercqstraat 22 AMSTERDAM (020) 689 27 37 Oud-West Eriks Service Centrum Amsterdam Dynamostraat 46-48 AMSTERDAM (020) 448 96 30 Warmteservice Groep A dam Haarlemmerstraat 51 AMSTERDAM (020) 623 93 64 Centrum Vihamij B.V. Amsterdam Jacob Catskade 37-41 AMSTERDAM (020) 682 06 31 Solar Nederland B.V. Amsterdam Kabelweg 54 AMSTERDAM (020) 606 06 90 Warmteservice Groep A dam West Van Slingelandtstraat 43 AMSTERDAM (020) 584 97 90 Lasaulec B.V. Berchvliet 17 AMSTERDAM (020) 684 96 05 Koekkoek B.V. A dam Oost Wenckebachweg 101 AMSTERDAM (020) 692 59 77 Koekkoek B.V. A dam West Willem de Zwijgerlaan 344 AMSTERDAM (020) 683 76 56 Koekkoek B.V. A dam Centrum Zeeburgerpad 19 AMSTERDAM (020) 665 54 49 Pieksma J. & Zn. B.V. Achtergracht 27 AMSTERDAM (020) 623 53 12 CVS Amsterdam Den Brielstraat 22 AMSTERDAM (020) 684 87 48 Pieksma J. & Zn B.V. Gerard Terborgstraat 46 AMSTERDAM (020) 670 44 74 Vimeta Handel v.o.f Hoogte Kadijk 410 AMSTERDAM (020) 622 48 05 Havia B.V. Nassaukade 373 AMSTERDAM (020) 612 61 51 AMSTERDAM ZUID Wasco A dam Zuidoost Hoogoorddreef 72 (020) 453 11 15 OOST Wasco Apeldoorn Sint Eustatius 73-77 APELDOORN (055) 540 11 01 Rensa Apeldoorn Tweelingstraat 137 APELDOORN (055) 360 20 16 (055) 538 99 Plieger Apeldoorn Aruba 5 APELDOORN 61/62/63 Afvalwatersystemen in woonhuizen 91

92 Contact Plieger Apeldoorn Saba 12 APELDOORN (055) 538 99 99 Warmteservice Groep Sleutelbloemstraat 31 APELDOORN (055) 36 82 100 Kopex San. Groothandel B.V. Spadelaan 3 APELDOORN (055) 533 71 22 Vihamij B.V. Arnhem Driepoortenweg 16 ARNHEM (026) 384 09 85 Rensa Arnhem Overmaat 78 A ARNHEM (026) 361 83 53 Technische Unie Arnhem Vlamoven 33 ARNHEM (026) 365 04 65 Plieger Arnhem De Overmaat 60 ARNHEM (026) 327 29 77 Eriks Servicecenter Arnhem P. Calandweg 46 ARNHEM (026) 362 92 44 Vegro Arnhem P.Calandweg 23 ARNHEM (026) 384 37 00 Warmteservice Groep Vlamoven 2B ARNHEM (026) 376 02 80 Dales Sanitair Arnhem Cruguiusweg 6-8 ARNHEM (026) 364 37 40 Kopex San. Groothandel B.V. P. Calandweg 48 ARNHEM (026) 370 77 00 Handelsonderneming Arnhem Merwedestraat 2 ARNHEM (026) 443 36 80 Solar Nederland B.V. Assen Havenkade 2 ASSEN (0592) 31 78 11 Vihamij B.V. Assen Wiltonstraat 4 ASSEN (0592) 34 17 18 Plieger Assen Zeilmakersstraat 4 ASSEN (0592) 34 43 44 Lasaulec B.V. Europaweg Noord 7 ASSEN (0592) 34 02 22 Koekkoek B.V. Baarn Saturnusweg 5 BAARN (035) 542 93 84 Akkermans Techniek B.V. Lelyweg 15 BERGEN OP ZOOM (0164) 27 57 00 Vihamij B.V. Bergen op Zoom Karmel 223 BERGEN OP ZOOM (0164) 23 49 25 Beuken B.V. Vierlingweg 1 BERGEN OP ZOOM (0164) 24 62 46 Plieger Beverwijk Laan van Meerenstein 12 BEVERWIJK (0251) 23 81 81 Lasaulec B.V. Rietlanden 4 BEVERWIJK (0251) 22 09 41 Rensa Breda Minervum 1607 BREDA (076) 573 85 00 Wasco Breda Nikkelstraat 1 BREDA (076) 543 05 03 Technische Unie Breda Takkebijsters 19 BREDA (076) 572 22 57 Warmteservice Groep Neerloopweg 7 BREDA (076) 524 60 30 Vegro Breda Zinkstraat 28 BREDA (076) 548 31 00 De Ruyter B.V. Groothandel Allerheiligenweg 85 BREDA (076) 565 03 00 Kopex San. Groothandel B.V. Hekven 2 c BREDA (076) 542 68 88 Akkermans Techniek B.V. Spinveld 62 BREDA (076) 522 49 44 Gevier B.V. Bunnik Rumpsterweg 8 b BUNNIK (030) 65712 99 Bouwmaat Nederland B.V. Ceciusweg 5 BUNSCHOTEN (033) 299 28 00 Van Walraven Bussum B.V. Vaartweg 11 BUSSUM (035) 694 30 13 Koekkoek B.V. Bussum Kruislaan 15 BUSSUM (035) 691 33 14 Technische Unie Capelle a/d IJssel Rivium Oostlaan 51-59 CAPELLE A/D IJSSEL (010) 266 71 66 Vihamij B.V. Capelle a/d IJssel Mient 22 CAPELLE A/D IJSSEL (010) 450 88 11 W.P. van den Dungen / Oskaro BV De Hork 7 CUIJK (0485) 31 58 04 Van Walraven De Bilt B.V. Kerklaan 3 DE BILT (030) 220 05 04 ThermoNoord / Plieger Breeuwhamer 3 DE GOORN (0229) 54 88 20 Haring B.V. De Lier Leemolen 6 DE LIER (0174) 51 51 56 Plieger de Meern Strijkviertel 54 DE MEERN (030) 666 17 77 Dales Sanitair Utrecht B.V. Molensteijn 25 DE MEERN (030) 666 15 04 Haring B.V. Delft Abtswoudseweg 18 DELFT (015) 251 23 45 Vihamij B.V. Delft Rijnweg 14-16 DELFT (015) 261 37 01 Koekkoek B.V. Delft Surinamestraat 9 DELFT (015) 213 31 08 Lasaulec B.V. Sikkel 4 DELFZIJL (050) 593 33 33 Technische Unie DEN BOSCH Het Sterrenbeeld 20 DEN BOSCH (073) 687 36 87 Vegro Den Bosch Afrikalaan 12 DEN BOSCH (073) 644 41 66 Warmteservice Groep Goudsmidstraat 12 DEN BOSCH (073) 645 86 66 Plieger Den Bosch Graaf van Solmsweg 52 DEN BOSCH (073) 624 21 20 Vihamij B.V. Den Bosch Zandzuigerstraat 17 DEN BOSCH (073) 642 43 55 W.P. Van den Dungen B.V. Techn. Moeskampweg 4 DEN BOSCH (073) 621 24 25 Grooth. W.P. van den Dungen / OSKARO Rietveldenweg 12 A DEN BOSCH (073) 621 24 25 Technische Unie Den Haag Jupiterkade 7 DEN HAAG (070) 315 16 16 - Binckhorst Wasco Den Haag Westvlietweg 60b DEN HAAG (070) 387 43 30 Technische Unie Den Haag Zilverstraat 100 DEN HAAG (070) 359 43 59 - Westland Solar Nederland B.V. Den Haag Elbe 33-35 DEN HAAG (070) 317 44 60 Vihamij B.V. den Haag Radarstraat 11 a DEN HAAG (070) 389 34 14 92 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Contact 93 Plieger Den Haag B.V. Slachthuisstraat 22 DEN HAAG (070) 307 77 60 Warmteservice Groep Televisiestraat 244 DEN HAAG (070) 384 40 40 Plieger Den Haag B.V. Waldeck Pyrmontkade 25-27 DEN HAAG (070) 365 69 36 Vegro Leidschendam Wolga 3 DEN HAAG (070) 317 32 00 Koekkoek B.V. Den Haag Kleine Veenkade 40 DEN HAAG (070) 345 74 00 Verploegen Verwarming B.V. Loosduinseweg 637 DEN HAAG (070) 360 29 24 Eriks Servicecenter Marofra Neckar 2 DEN HAAG (070) 381 84 81 Hoogeveen J. & Co. b.v. Veenkade 31 DEN HAAG (070) 346 96 15 Ed Alter B.V. Techn. Elandstraat 43-49 DEN HAAG (070) 345 28 28 Handelsonderneming Technische Unie Deventer Hanzeweg 34 DEVENTER (0570) 66 16 16 Wasco Deventer Schonevaardersstraat 8b DEVENTER (0570) 62 86 20 Vihamij B.V. Deventer Industrieweg 2a DEVENTER (0570) 62 59 96 Hadeg Deventer b.v. Groningerstraat 16015 DEVENTER (0570) 50 20 50 Rensa Didam Beekseweg 3 DIDAM (0316) 29 29 29 Rensa Doetinchem Plakhorstweg 46 DOETINCHEM (0314) 35 05 11 Warmteservice Groep Transportweg 7-01 DOETINCHEM (0314) 37 76 66 Dales Sanitair Doetinchem Bedrijvenweg 10 DOETINCHEM (0314) 37 77 77 Technische Unie Dordrecht Röntgenstraat 19 DORDRECHT (078) 654 66 66 Plieger / Thermonoord Kamerlingh Onnesweg 13 DORDRECHT (078) 652 16 66 Warmteservice Groep Rijksstraatweg 22 DORDRECHT (078) 654 30 00 De Ruyter B.V. Groothandel Veerplaat 17 DORDRECHT (078) 630 51 51 Vihamij B.V. Drachten De Giek 33 DRACHTEN (0512) 52 58 58 Vegro Drachten De Hemmen 4 DRACHTEN (0512) 52 49 81 Lasaulec B.V. De Roef 20 DRACHTEN (0513) 61 71 40 Gevier B.V. Drachten Den Bolder 79 DRACHTEN (0512) 54 22 02 Vihamij B.V. Duiven Rijksweg 26 DUIVEN (0316) 28 30 28 Technische Unie Ede Maxwellstraat 39 EDE (0318) 66 47 64 Solar Nederland B.V. Ede Radonstraat 12 EDE (0318) 63 40 13 Rensa Eelde Burg. J.G.Legroweg 100 EELDE (050) 309 17 00 Technische Unie Eindhoven Ambachtsweg 12 EINDHOVEN (040) 264 06 40 Pleuger Techniek B.V. Hooge zijde 29 EINDHOVEN (040) 251 68 74 Wasco Eindhoven Rooijakkersstraat 8 EINDHOVEN (040) 266 15 50 Vihamij B.V. Eindhoven Beemdstraat 19 EINDHOVEN (040) 252 06 00 Vegro Eindhoven Beemstraat 15 EINDHOVEN (040) 256 39 00 Solar Nederland B.V. Eindhoven Croy 15 EINDHOVEN (040) 252 75 75 Warmteservice Groep Hurksestraat 7B EINDHOVEN (040) 259 50 60 Galvano Groothandel B.V. Aalsterweg 137 EINDHOVEN (040) 214 14 14 M. van Dijk. Sanitair B.V. Bemmelseweg 10 ELST (0481) 37 19 37 Lasaulec B.V. Techniekweg 6 EMMELOORD (0527) 63 15 50 Bijl & de Jong B.V. Daalder 5 A EMMELOORD (0527) 61 30 37 Technische Unie Emmen Tweede Bokslootweg 10-12 EMMEN (0591) 65 76 57 Vihamij B.V. Emmen M. Strogoffstraat 7 a EMMEN (0591) 61 84 05 Warmteservice Groep Wolfsbergenweg 51 EMMEN (0591) 307 000 Lasaulec B.V. 2e Bokslootweg 16 EMMEN (0591) 65 46 54 Technische Unie Enschede De Giem 35 ENSCHEDE (053) 480 41 41 Wasco Enschede Hendrik ter Kuilestraat 208 ENSCHEDE (053) 432 77 63 Plieger Enschede Binnenhaven 100 ENSCHEDE (053) 480 31 51 Vihamij B.V.Enschede De Reulver 51 ENSCHEDE (053) 432 11 70 Lasaulec B.V. Het Lentfert 98-100 ENSCHEDE (053) 480 70 70 Wellplast BV Telgterweg 226 ERMELO (0341) 363 312 Vihamij B.V. Geleen Vouersweg 101 GELEEN (046) 475 11 97 Cema B.V. Techn. Burg. Lemmensstraat 216 GELEEN (046) 474 75 75 Handelsonderneming Rensa Geleen Vouwerweg 114 GELEEN (046) 410 54 59 Plieger Goes Nansenbaan 15 GOES (0113) 24 64 64 Van der Peijl Techniek Livingstoneweg 1 GOES (0113) 27 92 79 Gevier B.V. Goes Nobelweg 1 GOES (0113) 24 95 00 Hogeweg Goor B.V. Gruttostraat 77 GOOR (0547) 27 34 04 ThermoNoord / Plieger Tolhuislaan 7 GORREDIJK (0513) 46 99 99 Technische Unie Gouda Marconistraat 36 GOUDA (0182) 54 12 41 Van Munster & Zn. B.V. Gouda Groningenweg 1 GOUDA (0182) 51 80 44 Afvalwatersystemen in woonhuizen 93

94 Contact Technische Unie Groningen Jeverweg 13 GRONINGEN (050) 590 01 00 Wasco Groningen Kielerbocht 15 a GRONINGEN (050) 542 69 90 Plieger Groningen Osloweg 55 GRONINGEN (050) 318 88 80 ThermoNoord / Plieger Osloweg 55 GRONINGEN (050) 316 87 80 Vihamij B.V. Groningen Osloweg 105 GRONINGEN ( 050 ) 3129944 Warmteservice Groep Stettinweg 3 GRONINGEN (050) 597 39 73 Lasaulec B.V. Bornholmstraat 10 GRONINGEN (050) 593 33 33 Simon de Haas B.V. Groningen Stavangerweg 14 GRONINGEN (050) 549 18 90 Technische Unie Haarlem Conradweg 30 HAARLEM (023) 512 31 23 Rensa Haarlem Hendrik Figeeweg 5 D HAARLEM (023) 531 74 63 Plieger Haarlem Heringaweg 6 HAARLEM (023) 553 99 55 Vihamij B.V. Haarlem Rutherfordstraat 29 HAARLEM (023) 524 71 04 Warmteservice Groep Schalkwijkerstraat 17 HAARLEM (023) 543 54 54 Dicks Handelsonderneming B.V. Werfstraat 10 HAARLEM (023) 541 00 20 Vihamij B.V. Harderwijk Graaf Ottolaan 1 HARDERWIJK (0341) 41 35 44 Kopex San. Groothandel B.V. Herenweg 101 HEEMSTEDE (023) 548 11 11 Rensa Heerenveen Venus 29 HEERENVEEN (0513) 68 36 46 Vihamij B.V. Heerenveen De Kuinder 2-A HEERENVEEN (0513) 63 30 30 Lasaulec B.V. Kûper 4 HEERENVEEN (0513) 61 71 40 Plieger Heerlen Breukerweg 3 HEERLEN (045) 571 78 66 Vegro Heerlen In de Cramer 54-56 HEERLEN (045) 573 51 00 Vihamij B.V. Heerlen Wijngaardsweg 14 HEERLEN (045) 522 68 38 Delbouw B.V. Heerlen Breukerweg 194 HEERLEN (045) 522 42 50 Warmteservice Groep De Groote Heeze 32 B HEIJEN (0485) 51 46 26 Technische Unie Helmond Schootense Loop 8 HELMOND (0492) 50 65 06 Vihamij B.V. Helmond Binnendijk 16 HELMOND (0492) 52 65 85 Warmteservice Groep Lagedijk 2c HELMOND (0492) 32 88 88 Dumoulin Helmond B.V. Buitendijk 7 HELMOND (0492) 52 65 25 Plieger Hengelo Diamantstraat 5 HENGELO (074) 255 65 65 Vihamij B.V. Hengelo Haaksbergerstraat 31 HENGELO (074) 242 44 40 Eriks Servicecenter Hengelo Hassinkweg 16 HENGELO (074) 291 57 57 Warmteservice Groep Turbinestraat 10 HENGELO (074) 245 25 90 Vegro Hengelo Wegtersweg 20a HENGELO (074) 245 23 00 Lasaulec B.V. Pasmaatweg 2 HENGELO (074) 255 66 77 Norad Herten solvayweg 10a HERTEN (0475) 31 16 19 Technische Unie Hilversum Nieuwe Havenweg 43 HILVERSUM (035) 655 77 55 Plieger Hilversum Korte Noorderweg 77 HILVERSUM (035) 642 16 63 Plieger Hilversum Nieuwe Havenweg 51 HILVERSUM (035) 623 81 40 Warmteservice Groep Verlengde Zuiderloswal 21 HILVERSUM (035) 628 06 54 Imbema van Vught B.V. Oosterengweg 32 HILVERSUM (035) 683 84 44 Norad B.V. Hoensbroek De Koumen 148 HOENSBROEK (045) 522 64 65 Gebr. Van Walraven B.V. Graftermeenstraat 38 HOOFDDORP (023) 565 41 12 Vihamij B.V. Hoogeveen Stephensonstraat 15-A HOOGEVEEN (0528) 27 48 49 Lasaulec B.V. Siemensstraat 5 HOOGEVEEN (0591) 65 46 54 Vihamij B.V. Hoogezand Sluiskade 8 HOOGEZAND (0598) 39 95 01 Delbouw B.V. Horst Energieweg 12 HORST (077) 3976363 Sluiter B.V. Karreweg Noord 14 KESSEL (077) 462 29 00 Adr. v.d. Voort B.V. Bovendijk 41 KWINTSHEUL (0174) 29 15 00 Eriks servicecenter Leek Zernikelaan 10 LEEK (0594) 58 70 00 Wasco Leeuwarden Ceresweg 36a LEEUWARDEN (058) 280 06 35 Technische Unie Leeuwarden Zuiderkruisweg 1 LEEUWARDEN (058) 284 79 99 Vihamij B.V. Leeuwarden James Wattstraat 3 LEEUWARDEN (058) 213 13 21 Warmteservice Groep Marsweg 16 LEEUWARDEN (058) 280 13 36 Plieger Leeuwarden Zwettestraat 29 a LEEUWARDEN (058) 212 30 59 Lasaulec B.V. Zwettestraat 9-17 LEEUWARDEN (058) 294 44 06 Technische Unie Leiden Flevoweg 16 LEIDEN (071) 568 15 68 Warmteservice Groep Flevoweg 39 B LEIDEN (071) 521 06 88 Plieger Leiden Rooseveltstraat 6 LEIDEN (071) 535 17 00 Sjartec B.V. Flevoweg 2 LEIDEN (071) 565 90 00 Sjardin Handelsmaatschappij b.v. Rooseveltstraat 40 LEIDEN (071) 531 78 39 Warmteservice Groep Noordersluisweg 19 E LELYSTAD (0320) 28 90 60 Lasaulec B.V. Koperstraat 11-13 LELYSTAD (0320) 28 50 28 94 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Contact 95 Lasaulec B.V. Lemsterpad 22 LEMMER (0514) 56 84 68 Vihamij B.V. Lichtenvoorde Newtonstraat 14 LICHTENVOORDE ( 0544 ) 371122 Lasaulec B.V. Newtonstraat 1 LICHTENVOORDE (0544) 39 33 00 Vihamij B.V. Lochem Kastanjedwarsstraat 3 LOCHEM (0573) 25 84 43 Warmteservice Groep Industrieweg 30-06 MAARSSEN (0346) 57 13 31 Zantingh Westland B.V. Oud Camp 2 MAASLAND (0174) 51 58 22 Wasco Maastricht Hoekerweg 70 MAASTRICHT (043) 604 90 10 Technische Unie Maastricht Sleperweg 39 MAASTRICHT (043) 352 65 65 Eriks Servicecenter Maastricht Amerikalaan 28 MAASTRICHT (043) 604 91 80 Plieger Maastricht Galjoenweg 43 MAASTRICHT (043) 369 07 90 Vihamij B.V. Maastricht Het Rondeel 3 MAASTRICHT (043) 327 06 56 Norad B.V. Maastricht Fort Willemweg 39 MAASTRICHT (043) 321 76 41 Mathieu Dumoulin B.V. Korvetweg 16 MAASTRICHT (043) 363 08 00 Vos Gerard B.V. Eekhorstweg 21 MEPPEL (0522) 26 32 42 Lasaulec B.V. Zomerdijk 13 A MEPPEL (0522) 23 94 00 Technische Unie B.V. Arnesteinweg 65 MIDDELBURG (0118) 65 72 57 Van der Peijl Techniek Herculesweg 21 MIDDELBURG (0118) 67 06 20 Gebr. Van Walraven B.V. Nijverheidsweg 26 MIJDRECHT (0297) 23 14 00 Solar Nederland B.V. Moergestel De Sonman 26 MOERGESTEL (013) 513 22 91 De Bruin B.V. Handelsonderneming Tasveld 28 a MONTFOORT (0348) 4718 13 CV Saniceve B.V. Pannenweg 223-229 NEDERWEERT (0495) 63 28 26 Technische Unie Nieuwegein Liesbosch 88 NIEUWEGEIN (030) 266 92 66 Rensa Nieuwegein Ravenswade 62 b NIEUWEGEIN (030) 287 12 66 Warmteservice Groep Ravenswade 1 J NIEUWEGEIN (030) 280 61 51 Brinic B.V. Nieuwegein Ravenswade 220 NIEUWEGEIN (030) 284 41 10 Saris Nijmegen Factorijweg 4 NIJMEGEN (024) 377 03 54 Wasco Nijmegen Factorijweg 4 NIJMEGEN (024) 377 03 54 Technische Unie Nijmegen Mercuriusstraat 1 NIJMEGEN (024) 372 55 66 Plieger Nijmegen Dr de Blecourtstraat 70 NIJMEGEN (024) 372 74 00 Vihamij B.V. Nijmegen Hulzenseweg 2 A NIJMEGEN (024) 356 58 20 Dales Sanitair Nijmegen Energieweg 58 NIJMEGEN (024) 372 65 00 Rensa Nijverdal Energiestraat 17 NIJVERDAL (0548) 62 61 28 Vihamij B.V. Oldenzaal Helmichstraat 37-3 OLDENZAAL (0541) 53 20 90 Zevij BV Touwslagerijweg 4 OOSTERHOUT (0162) 42 69 17 Vihamij B.V. Oosterhout Wilhelminakanaal oost 39 OOSTERHOUT (0162) 49 25 31 W.P. van den Dungen / Oskaro Rijnstraat 7 A OSS (0412) 64 12 25 Akkermans Techniek B.V. Nijverheidsweg 17 OUDENBOSCH (0165) 31 35 55 Warmteservice Groep Steenstraat 28 PANNINGEN (077) 308 28 32 Warmteservice Groep Netwerk 141 PURMEREND (0299) 48 00 30 Koekkoek B.V. Purmerend Volumeweg 59 PURMEREND (0299) 47 62 58 ThermoNoord / Plieger Industrieweg 18 PUTTEN (0341) 36 97 60 Ehrbecker Schiefelbusch Steurweg 2 RAAMSDONKVEER (0162) 48 42 00 Hoenderop P. B.V. Boelewerf 3 RIDDERKERK (0180) 46 07 60 Gibaco B.V. Keurmeesterstraat 25 RIDDERKERK ( 0180 ) 48 00 34 Zantingh B.V. Aarbergerweg 9 RIJSENHOUT (0297) 21 91 00 Vihamij B.V. Rijssen Molendijk Noord 55 A RIJSSEN (0548) 53 92 92 Teunis Industrietechniek B.V. Galvanistraat 8 RIJSSEN (0548) 53 77 88 Kopex San. Groothandel B.V. Nijverheidsstraat 42 RIJSSEN (0548) 63 16 90 Eriks Servicecenter Roermond Ada Byronweg 11 ROERMOND (0475) 32 22 70 Vihamij B.V. Roermond Daalakkerweg 93 ROERMOND (0475) 31 83 99 Mathieu Dumoulin B.V. Molengriendweg 1 ROERMOND (0475) 33 18 10 Delbouw B.V. Roermond Schipperswal 10 ROERMOND (0475) 31 19 19 Plieger Roosendaal Boerkensleen 2 ROOSENDAAL (0165) 56 10 40 Gevier Roosendaal B.V. De Meeten 29-31 ROOSENDAAL (0165) 56 85 50 Akkermans Techniek B.V. Rucphensebaan 27 ROOSENDAAL (0165) 56 14 00 A & V Airco en Verwarming Kloosterstraat 7 ROSMALEN (073) 522 56 93 Technische Unie Rotterdam Charlois Driemanssteeweg 106 ROTTERDAM (010) 203 03 03 Wasco Rotterdam Zuid Koperslagerstraat 8 ROTTERDAM (010) 479 55 85 Technische Unie Rotterdam Schuttevaerweg 76 ROTTERDAM (010) 208 06 08 Wasco Rotterdam Noord Sevillaweg 55 ROTTERDAM (010) 238 33 33 Warmteservice Groep Industrieweg 99 B ROTTERDAM (010) 208 00 20 Afvalwatersystemen in woonhuizen 95

96 Contact Plieger Rotterdam Stolwijkstraat 41 ROTTERDAM (010) 483 20 22 De Ruyter B.V. Groothandel Goudsesingel 24-30 ROTTERDAM (010) 411 61 55 Vos Gérard B.V. Moezelweg 140 ROTTERDAM (0181) 26 17 18 Eyle en Ruygers Schwartz B.V. Sevillaweg 75 ROTTERDAM (010) 245 50 00 De Ruyter B.V. Groothandel Tandwielstraat 16 ROTTERDAM (010) 485 46 11 Van der Beyl B.V. Ridderkerkstraat 27 ROTTERDAM (010) 432 22 22 Mulder T. Rotterdam b.v. Veilingweg 16-20 ROTTERDAM (010) 413 06 50 Vihamij B.V. Sassenheim Anton Philipsweg 3 SASSENHEIM (0252) 21 90 10 Vegro Schiedam Jan van Galenstraat 13 SCHIEDAM (010) 488 44 00 Plieger Schiedam Nieuw Mathenesserstraat 73 SCHIEDAM (010) 427 77 40 Plieger Schiedam Scholtenstraat 23 SCHIEDAM (010) 262 02 00 Geurts-Janssen Habraken B.V. Madame Curieweg 9 SCHIJNDEL (073) 543 10 30 Vihamij B.V. Sittard Handelsstraat 29 SITTARD (046) 451 69 03 Norad B.V. Sittard Handelsstraat 18 SITTARD (046) 411 08 08 Vihamij B.V. Sneek Lemmerweg 40 SNEEK (0515) 41 47 25 Lasaulec B.V. Einsteinstraat 1 SNEEK (0515) 42 92 50 WaKo c.v. & sanitair Beckeringhstraat 3 SOEST (035) 52 68 142 Vihamij B.V. Spijkenisse Edisonweg 6 SPIJKENISSE (0181) 62 12 55 Akkermans Techniek B.V. Prins Reinierstraat 16 STEENBERGEN (0167) 56 40 52 Plieger Terneuzen Hughersluys 20 TERNEUZEN (0115) 63 00 77 Gevier B.V.Terneuzen Kennedylaan 32 TERNEUZEN (0115) 68 06 65 Van der Peijl Techniek Mr. F.J. Haarmanweg 41 TERNEUZEN (0115) 64 25 00 Warmteservice Groep Lutterveldweg 11 TIEL (0344) 63 70 60 Ceveko B.V. Techn. Marconistraat 2 TIEL (0344) 61 11 33 Handelsonderneming Bovera Technische Groothandel B.V. Koelenhofstraat 21 TIEL (0344) 63 14 20 Technische Unie Tilburg Dr. Anton. Phillipsweg 3 TILBURG (013) 594 66 66 Vegro Tilburg Centaurusweg 119 TILBURG (013) 458 33 00 Eriks Servicecenter Tilburg Ellen Panhurststraat 9 TILBURG (013) 571 45 61 Vihamij B.V. Tilburg Floresstraat 5 TILBURG (013) 536 11 55 Melchiors Technisch Buro Minosstraat 25 TILBURG (013) 572 15 00 Plieger Tilburg Watermanstraat 18 TILBURG (013) 455 09 28 Mati b.v. Groothandel Centrale Heliosstraat 10 TILBURG (013) 572 95 72 Verwarming Kopex San. Groothandel B.V. Ringbaan Oost 112 TILBURG (013) 584 13 13 Wasco-Het Onderdeel B.V. Koppelstraat 9 TWELLO (0571) 27 97 97 W.P. van den Dungen / Oskaro B.V. Loopkantstraat 26 UDEN (0413) 26 54 45 Facta Products B.V. Westerwerf 11 UITGEEST (0251) 36 12 00 Verholt B.V. Nijverheidsweg 11 ULFT (0315) 69 54 96 Technische Unie Utrecht Hudsondreef 32 UTRECHT (030) 263 16 31 Wasco Utrecht Mississippidreef 91 UTRECHT (030) 266 09 07 Plieger Utrecht Amsterdamsestraatweg 632 UTRECHT (030) 244 44 99 Vihamij B.V. Utrecht Kanaalweg 27e UTRECHT (030) 2804544 Vegro Utrecht Mississippidreef 46 UTRECHT (030) 264 29 00 Stichts Handelshuis B.V. Fransiscusdreef 80 UTRECHT (030) 2623044 Lasaulec B.V. Transportweg 20 VEENDAM (050) 317 65 65 Vihamij B.V. Veenendaal Bobinestraat 45 VEENENDAAL (0318) 55 19 19 Kopex San. Groothandel B.V. Inductorstraat 16 VEENENDAAL (0318) 58 73 00 ThermoNoord / Plieger Costerweg 13 VEGHEL (0413) 31 58 00 Koekkoek B.V. Velserbroek Zeilmakerstraat 30 VELSERBROEK (023) 537 11 32 Technische Unie B.V. Venlo Alerbeemdweg 25 VENLO (077) 324 82 48 Plieger Venlo L.J. Costerstraat 35 VENLO (077) 320 21 01 Geurts-Janssen Habraken B.V. Tjalkkade 9 VENLO (077) 387 47 40 Vihamij B.V. Vlissingen Hermesweg 8 VLISSINGEN (0118) 41 09 67 Gevier BV Vlissingen Marie Curieweg 9-13 VLISSINGEN (0118) 49 13 44 Kwabo Techniek B.V. Julianaweg 210 A VOLENDAM (0299) 36 10 01 W.P. van den Dungen / Oskaro Keurweg 8 C WAALWIJK (0416) 67 20 00 Rensa Waddinxveen Zuidelijke Rondweg 5 WADDINXVEEN (0182) 62 44 10 Vihamij B.V. Weert Fahrenheitsstraat 4 WEERT (0495) 54 10 21 Delbouw B.V. Weert Risseweg 10 WEERT (0495) 53 63 10 De Ruyter B.V. Groothandel Jan Kriegestraat 3-5 WOERDEN (0348) 48 70 40 Vihamij B.V. Wormerveer Industrieweg 36 WORMERVEER (075) 621 33 38 96 Grundfos Installatiehandboek 4e editie

Opmerkingen 97 Warmteservice Groep Wandelweg 96-98 WORMERVEER (075) 628 61 11 Technische Unie Zaandam Gerrit Kiststraat 23 ZAANDAM (075) 659 05 90 Koekkoek B.V. Zaandam Pieter Ghijsenlaan 29 ZAANDAM (075) 612 75 75 Plieger Zaltbommel Koxkampseweg 6 ZALTBOMMEL (0418) 68 26 82 Kopex San. Groothandel B.V. Bloemenheuvellaan 22 ZEIST (030) 692 14 20 Akkermans Techniek B.V. Industrieweg 16 ZEVENBERGEN (0168) 32 72 51 Kastol B.V. Schoolstraat 35 ZEVENHOVEN (0172) 53 84 44 Vos Gérard B.V. Nijverheidscentrum 18 ZEVENHUIZEN (0180) 63 75 75 (ZH) Laman Zoetermeer Stephensonstraat 2 ZOETERMEER (079) 342 13 44 B.V. Verploegen Verwarming B.V. Wiltonstraat 14 ZOETERMEER (079) 363 09 63 Hoogeveen & Co B.V. Philipsstraat 27 ZOETERMEER (079) 342 19 54 Luitec B.V. Productieweg 20 ZOETERWOUDE (071) 589 87 77 Vihamij B.V. Zutphen Pollaan 31 ZUTPHEN (0575) 51 33 53 Warmteservice Groep De Oude Veiling 20 ZWAAG (0229) 24 98 40 Koekkoek B.V. Zwaag De Corantijn 11 ZWAAG (0229) 21 36 50 Van Munster & Zn. B.V. Fruitenierstraat 1 A ZWIJNDRECHT (078) 610 09 13 Zwijndrecht Vegro Zwolle Boeierweg 9 ZWOLLE (038) 427 24 00 Technische Unie Zwolle Loggerweg 5 ZWOLLE (038) 425 84 25 Wasco Zwolle Punterweg 30 ZWOLLE (038) 460 38 99 Warmteservice Groep Simon Stevinweg 4 ZWOLLE (038) 467 15 20 Plieger Zwolle Voltastraat 13 ZWOLLE (038) 465 65 22 Vihamij B.V. Zwolle Voltastraat 31 ZWOLLE (038) 465 05 55 Lasaulec B.V. Marconistraat 10 ZWOLLE (038) 465 56 55 H & K B.V. Technische Groothandel Schoenerweg 2 a ZWOLLE (038) 422 15 15 Zwolle Brinic B.V. Zwolle Trawlerweg 15 ZWOLLE (038) 423 18 92 Simon de Haas B.V. Zwolle Hoekerweg 7 ZWOLLE (038) 422 11 55 Afvalwatersystemen in woonhuizen 97

Be responsible Think ahead Innovate www.grundfos.com 0308/GMA/WW/ 7569/