Notitie beoordeling houtwal Warandepoort, Oosterhout In het kader van de Flora- en faunawet Tekst, foto's en samenstelling In opdracht van Naam opdrachtgever Rapportnummer Status rapport M. van der Hout Thuisvester Dhr. G. van Ballegooijen RA10172-02 Concept Datum oplevering rapport 17 juni 2010 Aantal pagina's 6 Wijze van citeren van der Hout, M., 2010. Notitie beoordeling houtwal Warandepoort, Oosterhout. In het kader van de Flora- en faunawet. Rapport RA10172-02, Regelink Ecologie & Landschap, Mheer. Regelink Ecologie & Landschap Papenweg 5 6261 NE Mheer 085-7737676 info@regelink.net www.regelink.net Lid Netwerk Groene Bureaus en Samenwerkingsverband Ecologie In opdracht van: Thuisvester
1 Aanleiding Thuisvester is voornemens om direct ten oosten van plangebied Warandepoort, Oosterhout de bouw van woningen te verrichten. Gemeente Oosterhout heeft de vraag gesteld om inzichtelijk te maken wat het effect van de nieuw geprojecteerde woningen op de bestaande houtwal is. Onder andere dient aangegeven te worden wat de kwaliteit van de houtwal is en hoever de toekomstige bebouwing van de houtwal gesitueerd dient te worden. Thuisvester heeft Regelink Ecologie & Landschap gevraagd hierover een advies op te stellen. 2 Werkwijze Op 11 mei 2010 is een veldbezoek aan het plangebied gebracht. Tijdens dit veldbezoek is de houtwal beoordeeld op de aanwezigheid van verschillende lagen (boomlaag, struiklaag en kruidlaag), daarnaast is gekeken tot hoever deze van de houtwal af komen. Om een maat te hebben vanaf waar de "rand" van de houtwal is, is iedere 15 meter een boom gekozen die als "rand boom" wordt beschouwd. Deze bomen zijn gemerkt met een blauwe stip aan vier kanten van de boom (in de bosbouw wordt dit vaak als toekomst boom of flora / fauna boom gezien) en is de hoogte (bij benadering) gemeten. Ten slotte is gekeken hoe de afscheiding met de aan de westzijde gelegen buren (woningen gelegen aan de Capucijenenhof) aanwezig is. Navolgend aan het veldbezoek is een simpele schets van een doorsnede gemaakt (aanwezigheid van verschillende lagen, en afstand daarvan in de rand). Aan de hand hiervan is onderbouwd hoe breed de afstand van de rand van de houtwal tot de rand van het nieuwe perceel en nieuwe woningen dienen te worden. 3 Beoordeling ruimtelijke kwaliteit De houtwal vormt een fysieke scheiding tussen het Kapucijnenhof en de nieuw te bouwen Warandepoort. Daarnaast vormt de houtwal een onderdeel van een ecologisch netwerk. Door de relatief dichte structuur en de aanwezigheid van grote bomen, in combinatie met de ligging in het landschap kan de houtwal met name voor kleine grondgebonden zoogdieren, vleermuizen, insecten en vogels een rol spelen in het verbinden van leefgebieden. De houtwal heeft derhalve een ruimtelijke kwaliteit die behouden dient te blijven. Notitie beoordeling houtwal Warandepoort, Oosterhout RA10172-02 2
4 Resultaten 4.1 Aanwezigheid verschillende lagen De aanwezigheid van de verschillende lagen wordt hieronder per omgeving van gekozen randboom beschreven. Boom 1 is een beuk in de noord west hoek van het plangebied, direct naast de beuk staat nog een grote beuk, met daarvoor een rhodondendron. De ondergroei is erg gering en bestaat uit taxus, sierkers, jonge veldiep, magnolia en algemeen voorkomende soorten van voedselrijke bodem. Boom 2 betreft een robinia, de meest west gelegen van een groepje robinia's. De boom komt ver het nieuwbouwdeel in. De ondergroei bestaat uit o.a. sporkehout, magnolia en een japanse hulst. Veel van de ondergroei is met winde begroeid. Boom 3 betreft wederom een robinia. De ondergroeib wordt gedomineerd door klimop, kleefkruid en brandnetel. Verder staat er o.a smeerwortel en speerdistel. Boom 4 is een zomereik en bevindt zich bij het begin van het hek. De ondergroei bestaat voornamelijk uit brandnetel, kleine maagdenpalm, hulst en opkomende esdoorns en essen. Boom 5 betreft ook een zomereik die direcht achter een middelgrote esdoorn staat. De ondergroei bestaat enkel uit klimpop. Boom 6 is een tweestammige zomereik waarbij de ondergroei alleen uit klimop bestaat. Boom 7 is eveneens een tweestammige zomereik. De ondergroei bestaat uit kleine heesters, opvallend is de afwezigheid van bodembedekkers hier. Boom 8 betreft een vierstammige zomereik. In dit deel staan veel eiken. De achterrand bestaat vanaf boom 5 tot en met hier uit robinia's. De ondergroei bestaat uit kleine heesters waarvan het meerendeel hulst en esdoorn betreft. Boom 9 betreft een tweestammige zomereik, direct naast een andere tweestammige zomereik. De ondergroei bestaat uit enkele kleine heesters met enkele grote rhodondendrons. Uit de meerstammigheid van een groot aantal bomen kan afgeleid worden dat hier in het verleden hakhoutbeheer plaats gevonden heeft. Notitie beoordeling houtwal Warandepoort, Oosterhout RA10172-02 3
4.2 Randbomen, hoogten en kroonprojectie Tabel 1: hoogte en kroonprojectie, weergegeven in meters Randboom Soort Hoogte Kroonprojectie* 1 beuk 16 12 2 robinia 14 12 3 robinia 16 12 4 zomereik 14 14 5 zomereik 15 10 6 zomereik 14 14 7 zomereik 16 14 8 zomereik 16 14 9 zomereik 20 18 *met kroonprojectie wordt de diameter van de boomkroon bedoeld. De kroonprojectie geldt doorgaans als de zone waarin de meeste wortels van de boom groeien. Om schade aan het wortelstel te voorkomen wordt vaak een extra meter om de kroonprojectie vrijgehouden van graafwerkzaamheden. Figuur 1: Randbomen per soort weergegeven Notitie beoordeling houtwal Warandepoort, Oosterhout RA10172-02 4
5 Conclusie Op basis van bovenstaande resultaten zijn conclusies geconcludeerd, deze worden hieronder besproken. 5.1 Afstanden Uit de resultaten blijkt dat graafwerkzaamheden minimaal op een afstand van de kroonprojectie van de randbomen plus één extra meter uitgevoerd dienen te worden. Deze afstanden zijn in Tabel 2 weergegeven. Tabel 2: Te houden afstanden in meters, gerekend vanaf de stam van de randbomen Randboom Soort Te houden afstand 1 beuk 7 2 robinia 7 3 robinia 7 4 zomereik 8 5 zomereik 6 6 zomereik 8 7 zomereik 8 8 zomereik 8 9 zomereik 10 5.2 Beheer Een goed onderhouden houtwal bestaat uit een gezonde kruid-, heester- en bomenlaag. Wanneer een houtwal niet goed onderhouden wordt zal deze uitgroeien tot een hoge bomenrij zonder ondergroei. Hiermee verliest een houtwal zijn functie als leefgebied en toevluchtsoord voor de (potentieel) aanwezige natuur. Om de houtwal in een goede staat te krijgen en daarin te behouden zijn een aantal maatregelen noodzakelijk. Met behulp van diverse bronnen 1 zijn maatrelen opgesteld. Deze maatregelen zijn: In een cyclus van 10 jaar wordt 25% van de aanwezige bomen, gefaseerd in ruimte afgezet. Hierdoor worden verschillen in hoogte en dichtheid gecreëerd waardoor een dichte gezonde houtwal ontstaat. Hierbij worden de randbomen gespaard, deze dienen als stabiele factor binnen de houtwal. De te kappen bomen worden tussen november en begin maart op ongeveer 20 cm hoogte boven het maaiveld afgezet. Er wordt gezorgd dat deze voldoende licht krijgen om weer aan te groeien. Het merendeel van het snoeimateriaal wordt afgevoerd, enkel grotere takken of stamdelen worden opgestapeld en kunnen al dan niet tijdelijk als 1 www.bomenstichting.nl, www.landschapnoordholland.nl, www.chbeheer.nl, www.westbrabantsevwg.nl Notitie beoordeling houtwal Warandepoort, Oosterhout RA10172-02 5
schuilplaats voor dieren dienen. Versnipperen en terugspuiten leidt tot een verrijking van de bodem, wat een ongewenste verruiging van de houtwal tot gevolg heeft. Bramen worden teruggedrongen of verwijderd om te voorkomen dat deze de stobben geheel overgroeien. Omdat de houtwal zich momenteel in een achterstallige onderhoudsfase bevindt biedt de bouwrijp fase een mogelijkheid om dit te herstellen. Door alle bovengenoemde maatregelen in deze fase uit te voeren wordt een goede nulsituatie gecreëerd. De gekozen afstand tot de perceelsrand is tevens ruim afdoende om onderhoud aan de houtwal uit te kunnen blijven voeren. Met betrekking tot werkzaamheden nabij de houtwal dient rekening gehouden te worden met de '10 geboden bouwen rondom bomen' zoals vermeld in Bijlage 3 van het rapport 'Inventaristatie bomen Paterserf, Oosterhout' uit 2009 van BTL Bomendienst. Notitie beoordeling houtwal Warandepoort, Oosterhout RA10172-02 6