INITIELE INFO VEILIGHEID WERKZAAMHEDEN AAN ELEKTRISCHE INSTALLATIES 1 Houston, we have a problem 2
EHBO 3 4
WETGEVING HET AREI HET ARAB WELZIJN OP HET WERK DIVERSE K.B. DIVERSE M.B DIVERSE DECRETEN DIVERSE NBN NORMEN (BIN) DIVERSE EN NORMEN DIVERSE IEC NORMEN ISO 5 Spanningsgebieden, art. 4 AREI Uitgedrukt in volt Wisselspanning Gelijkspanning Met rimpel Zonder rimpel Zeer lage spanning U 50 U 75 U 120 Laagspanning 1ste categorie 50 < U 500 75 <U 750 120 < U 750 2de categorie 500 < U 1000 750 < U 1.500 750 < U 1.500 Hoogspanning 1ste categorie 1000 < U 50.000 U > 1.500 2de categorie U > 50.000 U > 1.500 6
UITWENDIGE INVLOEDEN ART. 19 AREI GEWIJZIGD BIJ K.B. VAN 7 MEI 2000 7 MILIEU «A» Code Invloed AA Temperatuur, art. 144 & 225 AD Water, art. 88, 145, 226 AE Vaste stoffen, art. 227 AF Corrosieve, vervuilende, art. 146, 228 AG Schokken, art. 147, 229 AH Trillingen, art. 148, 230 AK Flora & schimmels, art. 149, 231 AL Fauna, art. 149, 231 AM Magn. Elektrostat, ioniserende, art. 232 AN Zonnestraling, art. 232 8
Invloed personen & lokalen «B» Bouwmaterialen & structuur «C» Code BA Bekwaamheid personen, art. 47 ( 266) BB El. weerstand lichaam, art. 31 BC Contact met aardpotentiaal, art. 47 BD Ontruiming personen, art. 101 BE Goederen (voedingswaarden), art. 101. 140 CA Bouwmaterialen, art. 101 CB Structuur gebouw, art. 101 9 BA bekwaamheid van personen, art. 47 Code Omschrijving Voorwaarden Voorbeelden BA4 Gewaarschuwden Personen voldoende onderricht voor toevertrouwde taak of permanent bewaakt door BA5 BA5 Vakbekwamen Personen met voldoende kennis of ervaring hebben om de gevaren aan de uit te voeren werkzaamheden zelf in te schatten en de gepaste maatregelen kunnen nemen Uitbatings- of onderhoudspersoneel elektrische inst. Personen belast met de uitbating van elektrische installaties, Ingenieurs en technici 10
BASISPRINCIPES PROCEDURES WERKZAAMHEDEN ONDER SPANNING, art. 266.05.3.2 ENKEL VOOR PERSONEN MET EEN SPECIEFIEKE OPLEIDING/VORMING EN GUNSTIGE BEOORDELING 11 BEDRIJF: Vrijblijvend voorbeeld bevoegdheidsverklaring Hiermee bevestigt de werkgever: (naam) Dat de werknemer: (naam) De codificatie: (toegekende codificatie BA4 of BA5) toegekend krijgt Voor volgende werkzaamheden: (omschrijving werkzaamheden, LS, HS,) Aan volgende elektrische installatie: (omschrijving elektrische installaties) Binnen volgende afdelingen: (omschrijving afdelingen) Mits de volgende beperkingen: (omschrijving beperkingen) Met als geldigheidsduur: (duur max. 5 jaar na uitreikingsdatum) En met als voorwaarde voor het behoud van deze codificatie gedurende de geldigheidsduur: (omschrijving voorwaarde) Hernieuwing van de geldigheidsduur na : (omschrijving voorwaarde) Het opleidingprogramma, vermeld in bijlage, werd met succes beëindigd. Bij de toekenning van de bevoegdheden wordt van de betrokkene geacht dat hij/zij in al zijn activiteiten aan elektrische installaties steeds verantwoord zal handelen naar de dwingende veiligheidsvoorschriften op het gebied van arbeidsveiligheid en veilige werking van installaties. Gelezen en getekend door alle partijen, opgemaak te WAREGEM op 30.02.2345 Naam / Handtekening v/d werkgever Naam / Handtekening werknemer 12
Geachte heer, Gezien er wat onduidelijkheid heerst, graag uw deskundig advies. Verwijzend naar art. 266 AREI, punt 05.3.2, zie hieronder. 05.3.2. - Specifieke opleiding, vorming en kwalificatie Enkel de personen die een specifieke opleiding en vorming gevolgd hebben mogen, na gunstige beoordeling van hun bekwaamheid, werkzaamheden onder spanning uitvoeren. De vaardigheid tot onder spanning werken moet op peil worden gehouden hetzij in de praktijk, hetzij door extra- of permanente educatie. Graag twee vragen. 1. Wat is de juiste definitie van "SPECIFIEKE OPLEIDING, VORMING", 2. Iemand met een technisch diploma (richting elektriciteit, elektro-mechanica, elektro technieken) hetzij HSTO, Bachelor, Ing. of Ir., is die automatisch BA4 of BA5? Met voorname hoogachting en dank bij voorbaat, Jos Nuytens VRAAGSTELLING NAAR FODWASO 13 ANTWOORD FODWASO Geachte, Ik kreeg uw onderstaande vraag overgemaakt. Daarop het volgende : 1. Het eigene aan de BA4/BA5 kwalificatie is dat deze bevoegdheidsverklaring betrekking heeft op wel omschreven werkzaamheden aan een wel omschreven elektrische installatie (vb. een persoon die bevoegd is om aan een elektrische laagspanningsinstallatie buiten spanning te werken heeft een andere kwalificatie dan een persoon die bevoegd is om aan een LS-installatie onder spanning te werken alsook een andere kwalificatie dan iemand die werkzaamheden uitvoert aan een HS-installatie, en dan hangt het ook nog af van de specifieke werkzaamheden). 2. Er bestaat niet zoiets als een algemene BA-4 persoon of een algemene BA-5 persoon. De opleiding dient dan ook in deze context gezien te worden : de opleiding heeft betrekking op de specifieke werkzaamheden aan de specifieke elektrische installatie waarvoor de bevoegdheidsverklaring verleend wordt. Er worden in diverse instellingen allerhande opleidingen omtrent het BA4-BA5 gebeuren verstrekt, maar deze (algemene) opleidingen dienen steeds aangevuld te worden met het bedrijfsspecifieke aspect. Ik vestig uw aandacht erop dat er een schriftelijke bevoegdheidsverklaring dient opgesteld te zijn waarin de werkzaamheden en de installatie moeten beschreven zijn (art 47 vh AREI). 3. Uit het vorige volgt ook dat een diploma nooit automatisch aanleiding geeft tot een BA4-BA5 bevoegdheidsverklaring. Het bedrijfsspecifieke luik zit immers niet in de schoolse opleiding. Met hoogachting, ir Paul Van Haecke FOD WASO TWW Oost-Vlaanderen St Lievenslaan 33b, 9000 GENT 14
VERBODSBEPALINGEN art. 265 AREI Beveiliging tegen elektrische schokken bij rechtsreekse en onrechtstreekse aanraking weg te nemen, te beschadigen of te vernietigen 15 VERBODSBEPALINGEN art. 265 AREI De actieve delen onder spanning van het elektrisch materieel zonder reden aan te raken, met uitzondering van het materieel werkend op zeer lage veiligheidsspanning Toestand menselijk lichaam Spanning in Volt BB1 BB2 BB3 Wisselspanning 25 12 6 Gelijkspanning met rimpel 36 18 12 Gelijkspanning zonder rimpel 60 30 20 Niet van toepassing op zwembaden en sauna s 16
VERBODSBEPALINGEN art. 265 AREI Ieder systeem voor bescherming van de elektrische installatie weg te nemen, te beschadigen of te vernietigen 17 WERKZAAMHEDEN art. 266 AREI Uitzondering op art. 265 > enkel voor personen gecodificeerd BA4 of BA5 18
02.2. - Werkzaamheden onder spanning Werkzaamheden waarbij een persoon in aanraking komt met blanke delen onder spanning of in de zone onder spanning binnendringt, hetzij met een lichaamsdeel, hetzij met arbeidsmiddelen of uitrustingen. 19 02.3. - Werkzaamheden in de nabijheid van delen onder spanning Werkzaamheden waarbij een persoon in de nabijheidszone binnendringt, hetzij met een lichaamsdeel, hetzij met arbeidsmiddelen en uitrustingen, zonder evenwel in de zone onder spanning binnen te dringen. 20
02.4. - Werkzaamheden buiten spanning Werkzaamheden op elektrische installaties die noch onder spanning, noch elektrisch geladen zijn en die uitgevoerd worden nadat alle maatregelen ter voorkoming van elektriciteitsrisico genomen zijn. 21 VEILIGHEIDSAFSTANDEN, vb. hoogspanningsbarenstel 22 cm DL = afstand die de buitengrens bepaalt van de zone onder spanning DV = afstand die de buitengrens bepaalt van de nabijheidszone Deze afstanden moeten gemeten worden vanaf de dichtstbijzijnde geleiders of niet-geïsoleerde delen onder spanning m kv 1 20 30 36 70 150 220 380 D L geen 0,22 0,32 0,38 0,75 1,20 1,60 2,50 Art 266 D V 0,5 1,22 1,32 1,38 1,75 3,20 3,60 4,50 22
BASISPRINCIPES: RISICOBEOORDELING PROCEDURES 23 BASISPRINCIPES: STEEDS Last Minuut Risico Analyse (LMRA) Periodieke herhaling!! 24
BASISPRINCIPES: ONGUNSTIGE ATMOSPHERISCHE OMSTANDIGHEDEN Installaties in open lucht of aan een toestel dat direct is verbonden met een dergelijke installatie donder en bliksem onweersbui onvoldoende zicht 25 BASISPRINCIPES: BIJ VOORKEUR COLLECTIEVE BESCHERMINGSMIDDELEN ZONIET PBM EN 60903:2003 en IEC 60903:2002. 26
PBM Richtlijn tot de keuze van een handschoenenklasse in relatie tot het nominale voltage van een systeem KLASSE AC VOLT KLEUR 00 500 Beige 0 1.000 Rood 1 7.500 Wit 2 17.000 Geel 3 26.500 Groen 4 36.000 Oranje PERIODIEKE INSPECTIE 27 BASISPRINCIPES: JUISTE ARBEIDSMIDDELEN MOETEN STEEDS AANWEZIG ZIJN 28
BASISPRINCIPES: INDIEN NODIG AANGEPASTE SIGNALERING 29 BASISPRINCIPES: ALLE BETROKKENEN > ONDERRICHTEN VEILIGHEIDS- EN BEDRIJFSVOORSCHRIFTEN 30
BASISPRINCIPES PROCEDURES Installatieverantwoordelijke of werkverantwoordelijke vergewist zich of deze instructies begrepen zijn en toegepast worden.? blabla blabla 31 AREI art. 266.03.3. Organisatie Elke elektrische installatie moet onder de verantwoordelijkheid van de installatieverantwoordelijke worden geplaatst. 32
AREI art. 266.03.3. Organisatie Alle werkzaamheden moeten onder de verantwoordelijkheid staan van de werkverantwoordelijke. 33 AREI art. 266.03.3. Organisatie De werkverantwoordelijke en de installatieverantwoordelijke moeten in gemeenschappelijk akkoord schikkingen treffen om de veilige uitvoering van de werkzaamheden te waarborgen. 34
AREI art. 266.03.3. Organisatie De werkverantwoordelijke en de installatieverantwoordelijke kunnen één en dezelfde persoon zijn. = = 35 05.1. - Algemeenheden In principe worden de werkzaamheden buiten spanning uitgevoerd. 36
WERKEN ZAAMHEDEN BUITEN SPANNING De vitale 7 37 1. Voorbereiding. Identificatie van de installateur. Omschrijving werkzaamheden Risico-analyse. Werkprocedures. Identificatie van de veiligheidsmaatregelen. Arbeidsmiddelen. Persoonlijke beschermingsmiddelen Last Minute Risico-Analyse enz 38
1. Voorbereiding. K.B. 04/12/2012 Elektrische installaties Procedure werken met derden Tijdelijke en mobiele werkplaatsen Gebruik van steiger stelling Gebruik van ladder Werkzaamheden in de hoogte Valbeveiliging Mobiele arbeidsmiddelen Atex omgeving Brandveiligheid Vergunningen Besloten ruimten Afgezonderde werknemer.. 39 CONFRERIE VAN DE 7 WEEEN WIE WAT WAAR WAAROM WAARMEE WAARDOOR WIJZE WAAROP 40
2. Vrijschakelen. Scheiden van de elektrische installaties 41 3. Vergrendelen (lock out tag out /loto) Voorkomen van herinschakelen 42
4. Controle spanningsafwezigheid Aangepast meettoestel. Aangepaste PBM 43 5. Aarden EN/OF kortsluiten Indien installatie ongewild spanning kan voeren: Bovengrondse leidingen die gekruist worden door andere lijnen of die elektrisch worden beinvloed, Installaties die gevoed kunnen worden door noodstroombanen, Vermogenschakelaars met automatische herinschakeling 44
6. Afbakenen Afbakenen en/of afschermen van de elektrische installaties - werkzone 45 7. Vrijgeven van de elektrische installaties. 46
Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - dat de kenmerken van de elektrische installatie het toelaten - dat een aangepaste werkmethode wordt toegepast - dat de dienstnoodwendigheden zulks vereisen. 47 05.1. Algemeenheden Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - dat de kenmerken van de elektrische installatie het toelaten Spanningsgebied 48
05.1. Algemeenheden Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - dat de kenmerken van de elektrische installatie het toelaten Type van uit te voeren werkzaamheden 49 05.1. Algemeenheden Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - dat de kenmerken van de elektrische installatie het toelaten Technische realisatie van het bord gebruikte materialen 50
05.1. Algemeenheden Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - dat de kenmerken van de elektrische installatie het toelaten Technische realisatie van het bord OF 51 05.1. Algemeenheden Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - dat een aangepaste werkmethode wordt toegepast (vb MUOP) Mens Uitrusting Omgeving Produkt 52
05.1. Algemeenheden Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - Dienstnoodwendigheid: spanningsmeting en andere, dienen te gebeuren onder spanning 53 05.1. Algemeenheden Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - Dienstnoodwendigheid: indien uitschakeling ernstige gevolgen kan hebben Zoals medische ruimten. 54
05.1. Algemeenheden Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - Dienstnoodwendigheid: indien uitschakeling ernstige gevolgen kan hebben Zoals vitale kringen. 55 05.1. Algemeenheden Werken onder spanning mogen slechts uitgevoerd worden op voorwaarde dat aan de drie volgende voorwaarden voldaan wordt: - Dienstnoodwendigheid: indien uitschakeling ernstige gevolgen kan hebben Zoals ventilatie varkenstallen. 56
VRAAGSTELLING 57 MET MEDEWERKING VAN EN MET Uw distributeur in elektrotechnisch materiaal Koninklijke Vlaamse Vereniging voor Preventie en Bescherming Uw opleidingscentrum voor Preventie, Bescherming en Ondersteuning arbeidsveiligheid 58