Patiënteninformatie Kyphoplastie
Dr. T. De Baets Heup-, enkel- en voetchirurgie Dr. M. Mombert Hand-, pols- en elleboogchirurgie Dr. J. De Wachter Enkel- en voetchirurgie Dr. J. Roos Bekken-, heup- en kniechirurgie Dr. L. Hansen Algemene orthopedie Dr. E. Vanlommel Knie- en schouderchirurgie Dr. L. Hofkens Heup- en kniechirurgie Diabetische voetkliniek Dr. P. Verstraete Nek- en rugchirurgie Handchirurgie Dr. R. Houben Schouder- en elleboogchirurgie 1
Inhoud Praktische informatie... 2 Inleiding... 2 Informatie over het ziektebeeld... 3 Voorbereiding op de ingreep... 3 Wat brengt u mee?... 3 Voorzorgen... 4 Hoe verloopt de ingreep?... 5 In de operatiekamer... 5 De ingreep... 5 Het verloop na de ingreep... 5 Eerst 12 uur... 5 Tweede dag... 6 Verwikkelingen... 6 Infectie... 6 Flebitis... 6 Specifieke complicaties eigen aan kyphoplastie... 7 Nabloeding... 7 Andere... 7 Ontslag uit het ziekenhuis... 7 Medische attesten... 7 Brief huisarts... 8 Voorschrift (pijn)medicatie... 8 Controleraadpleging... 8 Richtlijnen en aandachtspunten voor thuis... 8 Tot slot... 9 Wie contacteren bij vragen of problemen?... 9 Persoonlijke notities / vragen... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 1
Praktische informatie Opname Datum: Uur:../../.. u Campus : Aandachtspunten NUCHTER vanaf:...u Vooronderzoek door uw huisarts Raadpleging anesthesie... Inleiding Deze brochure biedt u de nodige informatie over de heelkundige behandeling van kyphoplastie. U leest hierin meer over de ingreep zelf, de verzorging in het ziekenhuis, aandachtspunten en richtlijnen voor thuis. Het is onmogelijk om in deze brochure alle details voor elke situatie te beschrijven. Aarzel daarom niet om zo nodig bijkomende vragen te stellen aan uw arts of verpleegkundige. Algemene informatie over administratie, wat u moet meebrengen, uw verblijf in AZ Turnhout, ontslagprocedure, niet-medische begeleiding, accommodatie, enzovoort vindt u op onze website www.azturnhout.be of in de onthaalbrochure hospitalisatie die u normaal gezien bij inschrijving of van de verpleging heeft ontvangen. Indien u geen onthaalbrochure heeft ontvangen, vraag ernaar bij de verpleegkundige. Breng deze brochure mee als u naar het ziekenhuis komt. 2
Informatie over het ziektebeeld Als er een wervelfractuur wordt vastgesteld, veroorzaakt door osteoporose (=botontkalking) of een andere aandoening (ziekte van Kahler), dan is ballon-kyphoplastie een mogelijke behandeling. Deze behandeling wordt eerder op latere leeftijd uitgevoerd en na falen van niet-operatieve maatregelen welke kunnen bestaan uit pijnstilling, rust en corset. Deze niet-operatieve maatregelen worden gedurende 2 maanden aangewend. Pas wanneer pijn blijft bestaan na 2 maanden wordt de behandeling gepland en terugbetaald (uitz. Ziekte van Kahler). Ballon-kyphoplastie is een minimaal invasieve procedure waarbij rugpijn aanzienlijk kan worden verminderd en de wervelbreuk kan worden hersteld door middel van het plaatsen van cement in het gebroken wervellichaam. Voor de procedure moet er een algemeen medisch onderzoek, alsook verdere onderzoeken, zoals röntgenbeeldvorming, botscan, NMR en botmeting uitgevoerd worden om de exacte locatie van de fractuur te kunnen bepalen. Verder zijn deze onderzoeken ook noodzakelijk om terugbetaling via het RIZIV te bekomen. Voorbereiding op de ingreep Wat brengt u mee? Bij opname in het ziekenhuis dient u de volgende zaken mee te brengen. Deze brochure (grondig gelezen en eventueel voorzien van vragen). De uitgevoerde onderzoeken. Het "pre - operatief dossier regio Turnhout" ingevuld door de huisarts. Een lijst van de door u ingenomen medicamenten. 3
De door u ingenomen medicamenten (niet alle bestaande medicamenten kunnen voorradig zijn in het ziekenhuis!). Radiografieën (indien in uw bezit). Laboresultaten (indien in uw bezit). Voorzorgen Indien u om welke redenen dan ook geneesmiddelen inneemt om uw bloed te ontstollen of te "verdunnen" (zoals Marcoumar, Marevan, Sintrom, Plavix of Aspirine) dient u hiervoor contact op te nemen met de arts die deze medicatie heeft voorgeschreven om te vragen hoe deze medicatie tijdelijk gestopt en/of eventueel vervangen kan worden door een ander geneesmiddel (bv. laag moleculair gewicht heparine). In elk geval moet uw stolling de dag van de ingreep op peil zijn omdat anders ernstige bloedingen onvermijdelijk zijn. Wanneer de stolling niet voldoende geregeld is, zal de ingreep onverbiddelijk uitgesteld worden. De dag voor de ingreep mag u na middernacht noch eten noch drinken. Wanneer de voorbereiding op de ingreep begint, krijgt u nog de gelegenheid om naar het toilet te gaan. Juwelen, piercings (veroorzaken brandwonden!!), tandprothesen, bril, contactlenzen, nagellak en make-up dienen verwijderd te worden. U mag uw slip aanhouden. Hierna zult u een operatiehemd krijgen en krijgt u 15 tot 60 minuten voor de ingreep een inspuiting als voorbereiding op de verdoving (narcose). U kunt slaperig en duizelig worden (na de inspuiting uw bed niet meer verlaten). Ook een droge mond is normaal. U wordt afgehaald en per bed naar de operatiekamer gebracht. Uw identiteit blijft verzekerd door een armband aan de rechter pols. Hierop staat uw naam en uw kamernummer. Net voor de ingreep zullen u nog een aantal vragen worden gesteld. Met name wie u bent, wanneer u bent geboren, voor welke dokter u komt en voor welke ingreep (en zo van toepassing welke kant). Deze vragen zijn onderdeel van een normale procedure om vergissingen te voorkomen. U hoeft dus zeker niet ongerust te worden. 4
Hoe verloopt de ingreep? In de operatiekamer Tijdens de operatie installeren wij u in buikligging. De ingreep Na bepalen van het niveau met de C boog (X-stralen) worden er kleine insnedes van 1 cm net naast de wervelzuil gemaakt. Onder geleiding van X-stralen wordt een buisje in de wervelboog geplaatst om zo door te dringen tot in het wervellichaam (zie figuur). Vervolgens wordt er gebruik gemaakt van orthopedische ballonnen om het gebroken bot op te tillen en het terug te plaatsen in zijn correcte positie. Op deze manier wordt er ook een holte gecreëerd waarin veilig cement kan worden geplaatst. Dit in tegenstelling tot vertebroplastie. Dit gebeurt onder continue controle van X-stralen om zo eventueel lekkage van cement onmiddellijk op te merken. De wonde wordt gesloten met verteerbare draad. Het verloop na de ingreep Eerst 12 uur De eerste 12 uur na de ingreep dient u op de rugzijde te blijven liggen. Uitzondering hierop is mogelijk in overleg met uw behandelende arts. U mag omdraaien doch beter niet continu veranderen van houding. Ongeveer 2 uur na de ingreep mag u een beetje water drinken. De pijn wordt onder controle gehouden door pijnstilling via het infuus. Wanneer deze onvoldoende zou zijn moet u dit melden aan de verpleegkundige. 5
Tweede dag Op de tweede dag mag u uw bed verlaten. Dit zal in eerste instantie mogelijks niet zo vlot verlopen. De verpleegster zal u hierin begeleiden. Vanaf nu kunt u rustig rondwandelen in de kamer en in de gang. U kunt zelf bepalen hoeveel u rondloopt, rust,.... Normaal kan u nu reeds het verschil voelen wat pijn betreft. In sommige gevallen overheerst toch de pijn na de procedure en zal de beterschap iets later waargenomen worden. Controle RX wordt genomen en u mag het ziekenhuis verlaten Verwikkelingen Hoewel we alles in het werk stellen om de kans op medische verwikkelingen zo klein mogelijk te houden, kunnen bij elke ingreep toch onverwachts neveneffecten optreden en dit zowel tijdens de ingreep als in de herstelperiode. Meestal zijn ze echter zeldzaam en kunnen ze behandeld worden. In dit geval zijn de voornaamste risico s: Infectie Infectie is een erge verwikkeling. Zelfs met al de moderne middelen die ons ter beschikking zijn, is de kans op infectie nooit volledig afwezig. Oppervlakkige infecties(wondproblemen) kunnen eenvoudig verholpen worden. Diepe infecties stellen ernstigere problemen maar kunnen behandeld worden. Er zijn dan wel bijkomende ingrepen nodig. Diepe infecties komen bij deze procedure nauwelijks voor gezien het hier gaat om een minimale invasieve procedure (=kleine insnede) Flebitis In de periode rond de ingreep bestaat er een verhoogde kans op flebitis (klontervorming in de bloedvaten). De belangrijkste manier om dit te voorkomen is mobiel blijven. Daarom wordt er gevraagd, vanaf het begin, zoveel mogelijk de benen en de voeten te bewegen. Supplementair wordt er medicatie (Laagmoleculairgewicht Heparine type Clexane of Fraxiparine) gegeven om de klontervorming te verminderen. Het dient benadrukt te worden dat deze medicatie de nood tot vroegtijdige mobilisatie niet kan vervangen. 6
Specifieke complicaties eigen aan kyphoplastie Onder normale omstandigheden zal u weinig tot geen pijn meer hebben onmiddellijk na de ingreep. In sommige gevallen is de pijn niet onmiddellijk volledig verdwenen en moet enige dagen tot weken geduld hebben. Tijdens het inbrengen van de cement kan er een lekkage van de cement ontstaan naar achter of voor. Bij lekkage naar achteren kan dit zenuwletsel met zich meebrengen. Bij lekkage naar voor zien we minder problemen tenzij er zich een cementpropje verplaatst via de bloedbaan. Nabloeding Zoals bij elke operatie kan ook hier een nabloeding optreden. Verschil met andere operaties is echter dat het zich opstapelend bloed in de wonde soms een druk op het ruggenmerg kan creëren waardoor de noodzaak ontstaat de wonde terug te openen. Hierdoor kan uw verblijf in het ziekenhuis enkele dagen verlengd worden. Het verloop van uw herstel blijft in de meeste gevallen onveranderd. Andere Andere ernstige verwikkelingen (schade aan zenuw) zijn eveneens mogelijk en zullen uitvoerig met uw behandelend arts worden besproken. De veel voorkomende angst op verlamming en rolstoel zijn echter fel overroepen. Ontslag uit het ziekenhuis De totale hospitalisatie bedraagt gemiddeld 2 dagen. In functie van de revalidatie en de wondgenezing kan dit verblijf echter langer of korter zijn. De behandelende arts zal voor u de volgende documenten klaarmaken. Medische attesten De in te vullen attesten (mutualiteit -"vertrouwelijk"-, verzekeringspapieren, attest werkverlet voor werkgever,...) worden best aan de verpleging overhandigd zodat deze bij het dossier gevoegd 7
kunnen worden. Deze documenten kunnen dan vooraf ingevuld worden, wat de ontslagprocedure vergemakkelijkt. Brief huisarts Een kopie van deze brief werd reeds aan de huisarts verstuurd. Deze brief kunt u voor eigen gebruik bijhouden (consultatie bij controlerende geneesheer, persoonlijk dossier). Hierin staat vertrouwelijke medische informatie. U dient er zelf over te waken deze informatie enkel door te geven aan personen die recht hebben op deze informatie. Voorschrift (pijn)medicatie Dafalgan forte tot 4 maal 1 per dag te nemen bij pijn. Ibuprofen 600 tot 3 maal per dag zo nodig en zo geen maagproblemen. Controleraadpleging Huisarts 14 dagen na ingreep ter verwijdering van de hechtingen. Orthopedisch chirurg Bij de orthopedische chirurg: afspraakkaartje wordt meegegeven. Wat u mee krijgt bij ontslag en wanneer u het ziekenhuis mag verlaten na de ingreep, leest u op www.azturnhout.be of in de algemene onthaalbrochure hospitalisatie of dagopname die u bij de inschrijving heeft meegekregen. Indien u geen onthaalbrochure heeft ontvangen, vraag ernaar bij de verpleegkundige. Richtlijnen en aandachtspunten voor thuis Zwelling rond de wonde is normaal gedurende de eerste week. Hierna kan het litteken een tijd (=enkele weken) hard aanvoelen. Zolang de wonde niet volledig genezen is mag u douchen zonder verband. Het gaat immers om kleine wondjes. Bad nemen of zwemmen is echter niet toegelaten. U moet uw activiteiten geleidelijk aan opdrijven. Geen rugbelastende huishoudelijke activiteiten verrichten zoals stofzuigen, poetsen,... 8
Niet voorover bukken en zeker niks tillen of dragen dat zwaarder is dan 5 kilo en dit gedurende minimum 6 weken. Niet fietsen, met de auto of bromfiets rijden tot uw behandelend arts het toelaat. Voor de rokers onder ons. Roken heeft een negatieve invloed op de genezing. Zie dit misschien als een moment om te stoppen. Kinesitherapie met als doel pijnstillend te werken voor de spieren wordt gestart in functie van pijn welke u mogelijks ondervindt. Dit wordt beslist tijdens uw eerste consultatie na de ingreep door uw behandelende arts. Tot slot Hebt u na het lezen van deze brochure nog vragen of opmerkingen, dan kunt u terecht bij uw behandelend arts, dokter Patricia Verstraete, of de verpleegkundigen van de dienst orthopedie. Wij hopen van harte dat deze brochure u wegwijs heeft gemaakt in het verloop en de nabehandeling van kyphoplastie. Uiteraard wensen wij u een aangenaam verblijf in AZ Turnhout, een goede thuiskomst en een spoedig herstel. Wie contacteren bij vragen of problemen? Bij problemen die niet kunnen wachten tot op de controleraadpleging kan contact opgenomen worden met het secretariaat orthopedie (campus Sint-Elisabeth 014 40 67 85 of campus Sint-Jozef 014 44 44 30) of tijdens de wachturen met de chirurg van wacht op de dienst spoedgevallen ( 014 40 60 11). Indien deze het noodzakelijk vindt, zal hij de behandelende chirurg contacteren. Meer info op www.turnhout-orthopedie.be Indien u vragen of opmerkingen hebt, kunt u die hier noteren. Zo hebt u ze altijd bij de hand bij een gesprek met de arts of verpleegkundige. 9
AZ Turnhout vzw www.azturnhout.be info@azturnhout.be Campus Sint-Jozef Steenweg op Merksplas 44 2300 Turnhout 014 44 41 11 Campus Sint-Elisabeth Rubensstraat 166 2300 Turnhout 014 40 60 11 V.U. : Hans Ramaekers algemeen directeur AZ Turnhout vzw Steenweg op Merksplas 44 2300 Turnhout