Installatiegeluid in woningen Hoe voldoe ik aan de nieuwe geluidseisen van bouwbesluit 2012 Piet Jacobs
Nieuwe eis installatiegeluid in bouwbesluit 2012 Is de nieuwe eis ambitieus? Hoeveel mensen hebben nog hinder? 1 op de 10 heeft hinder Is het een grote stap? Wat is de huidige praktijk bij nieuwbouw? Natuurlijke toevoer: 54% voldoet niet in woonkamer WTW: 86% voldoet niet in slaapkamer
Branche innovatie contract TNO/VLA TNO ondersteunt de Vereniging van Luchttechnische Apparaten VLA bij het realiseren van een kwaliteit-transitie voor ventilatiesystemen in de bouwkolom. Workshops met de bouwketen: Woningbouwcorporaties Architecten Installateurs Aannemers Website voor professionals: www.ventilatieforum.nl
Huidige situatie Onderzoek in 300 nieuwbouwwoningen, bouwperiode juni 2006 januari 2008 (BBA, februari 2011) % > 30 db(a) Balansventilatie Natuurlijke toevoer mechanische afvoer Woonkamer 72 54 Slaapkamer 86 21 Momenteel alleen geluidseisen ten aanzien van (installatie)geluid van het aangrenzende perceel: maximaal 30 db(a). Slechts een klein deel van de opdrachtgevers stelt aanvullende eisen ten aanzien van geluid in het Programma van Eisen
Bouwbesluit 2003
Bouwbesluit 1-1-2012 Artikel 3.9, lid 2: Een mechanische voorziening voor luchtverversing, warmteopwekking of warmteterugwinning veroorzaakt in een verblijfsgebied van de gebruiksfunctie een volgens NEN 5077 bepaald karakteristiek installatie-geluidsniveau van ten hoogste de in tabel 3.7 aangegeven waarde.
Geluidweringsklassen NEN 1070 Geluidweringsklasse I II III IV V Omschrijving Een hoge mate van bescherming en rust. Geluiden van buiten zijn nauwelijks waarneembaar. Zeer luide spraak is in het algemeen niet verstaanbaar, gewone spraak en muziek niet hoorbaar; luide muziek en feestjes wel hoorbaar maar nauwelijks hinderlijk. Loopgeluiden zijn niet storend waarneembaar en installatiegeluid slechts zelden storend. Onder normale omstandigheden een goede bescherming zonder al teveel beperkingen aan bewonersgedrag. Gewone spraak niet hoorbaar, hardere spraak en muziek soms hoorbaar, maar niet verstaanbaar. Zeer luide spraak en muziek, feestjes duidelijk hoorbaar, maar spraak niet verstaanbaar. Loopgeluiden in het algemeen niet storend hoorbaar. Installatiegeluiden soms storend. Bescherming tegen ontoelaatbare storing, uitgaande van een gedrags- /leefpatroon waarbij men rekening houdt met elkaar. Spraak soms waarneembaar, maar niet verstaanbaar. Zeer luide spraak verstaanbaar, harde muziek goed hoorbaar. Loopgeluiden e.d. soms storend. Ontoelaatbare storing door installatiegeluid wordt in het algemeen voorkomen. Ook bij gelijksoortige leefpatronen en aangepast gedrag, zal regelmatig storing optreden. Spraak en muziek is vaak hoorbaar. Zeer luide spraak goed verstaanbaar en muziek storend. Loopgeluiden zijn veelal hinderlijk. Regelmatig storing van installatiegeluiden. Er wordt feitelijk geen bescherming geboden tegen geluiden. Gewone spraak is vaak verstaanbaar, muziek en luide spraak, loopgeluiden en installatiegeluid veelvuldig hinderlijk. Gehin- Karakteristiek derden installatie- (indicageluidniveatief) L I;A;k [db(a)] < 5 % 20 5% tot 25 10 % 10 % tot 30 25 % 25 % tot 35 50 % > 50 % 40
Strategieën voor geluidarme ventilatiesystemen Twee deuren tussen ventilator en verblijfsruimten Kanaaldiameter zo groot mogelijk (max. 5 2,5 m/s) of pas per vertrek een separaat kanaal toe Overleg met de installateur over het ventilatiesysteem om bochten in het kanaalsysteem zoveel mogelijk te voorkomen: Voldoende ruimte voor geluiddempers reserveren Positie toe- en afvoer dakkappen afstemmen op ventilatie-unit Vraaggestuurde gezoneerde ventilatiesystemen maken minder geluid
Twee deuren technische ruimte voldoende ruimte opnemen voor geluiddempers zwaardere wanden tussen technische ruimten en verblijfsruimten (bijv. 100 kg/m2) geluidisolerende deur (bijv. massief hout) met bijbehorende kierdichting (wel kier nodig als afvoer in ruimte) ventilator of verwarming op zware wand (bijv. 200 kg/m 2 *), eventueel trillingsisolerend bevestigd (noodzakelijk op lichtere wand) * In dit geval zwaarder omdat woningscheidende wand
Effect van diameter Drukval P ~ 1 / diameter 4 Halvering van de diameter drukval zestien maal groter 16% grotere diameter halvering drukval Halvering van het aantal bochten halvering drukval
Hybride ventilatie 180 mm diameter, P ca. 10 Pa
Positie dakkap ten opzichte van unit 4 bochten komen overeen met ca. 28 m leiding Foto: BBA, februari 2011 Toe- en afvoer op dakvlak afstemmen op positie ventilatie-unit
ventilatiestroom [dm 3 /s] Case - effecten slecht(e) ontwerp en uitvoering Eengezinswoning, 145 m 2 Bouwjaar 2007 Ventilatie bij oplevering 60 1 2 3 BB eis 50 40 30 20 10 0 woonkamer slaapkamer 1 slaapkamer 2 slaapkamer 3 zolder toilet badkamer keuken
Case - drukval en energiegebruik Ventilatie stand [m 3 /uur] Drukval [Pa] Energie gebruik [W] Energie per jaar [kwh] Energiekosten [euro] 100 55 28 245 49 200 160 92 806 161 300 340 230 2015 401 In stand 3 wordt bijna aan capaciteitseisen voldaan ten koste van: Zeer hoge energiekosten, 40-47 db(a) in verblijfsruimten en 54 db(a) op zolder Lagere drukval gewenst ca. 100 Pa besparen
Case ontwerp versus realisatie
Case luchtaanzuig onder overstek 70 Pa drukval over alleen het rooster
Case - drukval over aanzuigkanaal (d = 140 mm) -100 Pa -75 Pa -116-116 Pa Pa -199-199 Pa Pa
Case installatieruimte / geluiddempers bij oplevering na aanpassingen
geluidsniveau db(a) Case - effect van geluiddemper en omkasting 60 Bij oplevering (geluiddempers 40 cm lang) geluiddempers 1,5 m lang + muurtje om WTW geluiddempers 1,5 m lang 50 40 30 20 10 0 woonkamer, boven tafel woonkamer, op bank keuken, onder afzuigkap slaapkamer 1 slaapkamer 2 douche zolder, 1 m van WTW
Conclusie: Ja het is een grote stap en bijna onmogelijk achteraf te verhelpen Vragen? Meer informatie: piet.jacobs@tno.nl www.ventilatieforum.nl