19 projecties nummer september 2011
Koningsvrouwen van Landlust een innovatief renovatieproject in Amsterdam West In de wijk Bos en Lommer, worden 244 vooroorlogse portiekwoningen uit 1937 samengevoegd tot 187 gerenoveerde woningen. Ze gaan een voorbeeld vormen voor andere renovatiewoningen in Amsterdam. De goedkope, slecht geïsoleerde sociale huurwoningen hebben een monumentenstatus. Ze worden zodanig gerenoveerd dat de huizen straks een energierekening hebben die naar schatting 60 tot 70 % is gedaald. Bij het project wordt een brede sociale aanpak gehanteerd: de bewoners zijn vanaf de beginperiode bij de renovatieplannen betrokken.
Verleden In 1931 werd in Amsterdam West een uitbreidingsplan vastgelegd dat men Landlust noemde, naar een oude hofstede aan de Haarlemmerweg. De architecten Merkelbach en Karsten kwamen met het voorstel om van de toen gebruikelijke manier van bouwen af te wijken en te bouwen volgens het principe van het Nieuwe Bouwen. In plaats van de voorheen gebouwde gesloten woonblokken wilden zij het terrein een meer open karakter geven. Ze streefden naar een nieuwe zuivere vormentaal waarbij functiegescheiden bouwen centraal stond. Er werden nieuwe materialen gebruikt, zoals staal, en nieuwe constructiemethoden toegepast. De verwarmingsbron werd een kolencentrale, voor die tijd een betrekkelijk nieuw fenomeen. Rond de jaren zestig van de vorige eeuw, is de kolencentrale vervangen door een gasgestookte installatie. Heden Bij de huidige renovatie is duurzame energievoorziening erg belangrijk. Daarvoor is een pakket aan energiebesparende maatregelen gehanteerd. Het verwarmingssysteem maakt hiervan deel uit. De oude kolenbunker is opslagplaats geworden voor CO2 neutrale houtpellets die in de verbrandingsoven omgezet worden in nuttige warmte voor het tapwater. Diep onder de grond, in de tuinen, ligt de warmte/koude opslag die gekoppeld is aan het Comfortplafond systeem dat s winters voor warmte en zomers voor de koeling zorgt. En er worden zonnecollectoren op het dak geplaatst.
De uitdaging Comfortplafond en het binnenklimaat Een renovatie van deze aard heeft geen standaard procedure. In de vooroorlogse woningen wordt een isolatiepakket aangebracht tegen wanden, vloeren en plafonds. Dit gebeurt volgens het doos-in-doos principe. Voor de mensen van Comfortplafond een hele uitdaging om hier ook nog een Comfortplafond te realiseren. Eerst wordt het woningscheidend brandwerend plafond aangebracht. Daarna worden de zijden van het Comfortplafond vrijgehouden voor het verleggen van de aanvoer- en retourleidingen. Normaliter worden deze leidingen boven het plafond doorgevoerd maar omdat de brandwering niet mocht worden doorgebroken is hier voor een leidinggoot gekozen. Vervolgens wordt deze goot afgedekt met een plint waardoor de leidingen nog steeds onzichtbaar blijven. Een belangrijk kenmerk voor Comfortplafond. De oude woningen zijn toentertijd gebouwd met een stalen skelet. Door de volledig afgesloten doos-in-doos constructie is de kans op vochtophoping en daardoor aantasting van het skelet, groot. Daarom is ervoor gekozen om tussen de twee dozen (casco en inbouwdoos) een lichte ventilatie toe te laten waardoor de vochtophoping geen kans krijgt. Bij Comfortplafond is de precisie van maatvoering van cruciaal belang. De uitsparingen voor verlichting en de schroefgaten moeten vooraf berekend worden om beschadigingen aan de kunststof leidingen te voorkomen. Comfortplafond beschikt over een eigen CNC machine waarmee tot op de halve millimeter nauwkeurig gewerkt kan worden en waardoor een zeer flexibele productiecapaciteit mogelijk is. Klimaatbeheersingssysteem Comfortplafond is een klimaatbeheersingssysteem dat zomers koeling en s winters warmte geeft zonder lawaai en hinderlijke luchtstromen. Het systeem bestaat uit gipskarton platen waarin kunststofleidingen zijn ingebed. Via deze leidingen worden koude of warmte onzichtbaar en onhoorbaar naar de betreffende ruimtes getransporteerd. Hoofd- en subverdelers zorgen er voor dat de kou of warmte, die vanuit de bron wordt aangevoerd, op de juiste manier verdeeld wordt over het totale plafond. De verwarming of koeling van de ruimte wordt via een thermostaat aangestuurd. Dezelfde leidingen die in de winter zorgen voor de verwarming worden op warmere dagen ingezet om te koelen.
Willem van Oranje en zijn vrouwen De naam van het project De Koningsvrouwen van Landlust is ontleend aan de vier vrouwen van Willem van Oranje (1533-1584), grondlegger van het Huis Oranje-Nassau, Vader des Vaderlands en ook wel Willem de Zwijger genoemd. Deze vrouwen waren Anna van Egmond, gravin van Buren; Anna van Saksen; Charlotte de Bourbon en Louise de Coligny, die allen getrouwd zijn geweest met Willem van Oranje. Landlust is de originele naam van dit stukje Amsterdam.
Projectgegevens Project renovatie, aantal woningen 187 Architect Archivolt Architecten, Amsterdam Opdrachtgever Woningstichting Eigen Haard, Amsterdam Hoofdaannemer Van der Leij Bouwbedrijven B.V., Amsterdam Projecties is een periodieke uitgave van de MAT Bedrijven om geïnteresseerden in woord en beeld te informeren over bijzondere of anderszins interessante projecten waarbij de afbouw werd uitgevoerd door een van de MAT bedrijven. Uitvoering Comfortplafond B.V., Zaltbommel Ploeggrootte gemiddeld 15 man Start project december 2010 Oplevering medio 2012 Productie en realisatie: EMEL producties, Sprang-Capelle i.s.m. Nika grafische vormgeving, Vught. Fotografie: Maria Lentjes Comfortplafond B.V. Postbus 2035 5300 CA Zaltbommel Telefoon (0418) 587078 E-mail info@comfortplafond.nl www.comfortplafond.nl MAT Afbouw B.V. Postbus 2035 5300 CA Zaltbommel Nevenvestigingen: Gerko Afbouw De Langstraat Afbouw Comfortplafond is onderdeel van MAT Groep B.V.