Navel- en bovenbuikbreuk In deze folder vindt u informatie over de navelbreuk en de bovenbuikbreuk (vlak boven de navel). Beide breuken zijn buikwandbreuken. Deze folder bevat algemene informatie. Het is goed u te realiseren dat uw situatie anders kan zijn dan in deze folder is beschreven. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!
Buikwandbreuken Een breuk (hernia) is een zwakke plek of opening in de buikwand, die zichtbaar is als een uitstulping van het buikvlies. De breuk is ter herkennen aan een zwelling ter plaatse. De zwakke plek of opening in de buikwand noemen we de breukpoort. Het is mogelijk dat de uitstulping van het buikvlies (dit noemen we de breukzak) een gedeelte van de buikinhoud bevat. Bij verhoging van de druk in de buik (zoals bij staan, bij persen of hoesten) kan er meer buikinhoud in de uitstulping (breukzak) komen. De breuk wordt dan groter. Soorten breuken Een breuk op de plek van de navel noemen we een navelbreuk. Ligt de breuk iets hoger, dan heet dit een bovenbuikbreuk. Andere veelvoorkomende buikwandbreuken zijn de liesbreuk (aparte folder) en de littekenbreuk (aparte folder). Bij de navelbreuk wordt onderscheid gemaakt tussen de aangeboren navelbreuk en de op latere leeftijd ontstane navelbreuk. Oorzaken De breuk kan ontstaan door aangeboren factoren of door uitrekking van de buikwand. Uitrekking kan optreden in de loop van het leven, bijvoorbeeld door toename in lichaamsgewicht, zwangerschappen, persen, veel hoesten of zwaar lichamelijk werk (bijvoorbeeld: vaak zwaar tillen). 2 Navelbreuk en bovenbuikbreuk
Wanneer is behandeling nodig? Een breuk wordt gevaarlijk wanneer de breukinhoud beklemd raakt bij een relatief nauwe breukpoort. De kans op een aanhoudende beklemming is klein. Door ontspanning en door te gaan liggen, eventueel met lichte massage van de zwelling, zal in het algemeen de breukinhoud zich weer terugtrekken in de buik. Is er sprake van een aanhoudende beklemming die gepaard gaat met pijn, dan is het verstandig om direct naar de huisarts of het ziekenhuis te gaan. Op volwassen leeftijd herstelt een buikwandbreuk meestal niet meer vanzelf. Heeft u klachten door de breuk, dan is meestal een operatie nodig. Aangeboren navelbreuk Bij een aangeboren navelbreuk treedt meestal spontaan herstel op binnen de eerste drie levensjaren. Er is dan ook geen sprake van een ernstige aandoening. Beklemming van een navelbreuk op de kinderleeftijd is zeldzaam. Behandeling Vaak geneest de breuk vanzelf: het kind groeit er dan overheen (doordat de breukpoort gelijk blijft qua grootte terwijl het kind groeit). Als na drie jaar nog geen spontaan herstel is opgetreden, kan operatieve therapie overwogen worden. Als operatieve behandeling is alleen het sluiten van de breukpoort voldoende. De ingreep gebeurt in dagbehandeling. 3
De navelbreuk op latere leeftijd (vanaf ongeveer 12 jaar) Een breuk op latere leeftijd ontstaat als gevolg van verhoogde druk in de buikholte. Door die druk kan de buikinhoud via een zwakke plek in de buikwand naar buiten komen. De navel is zo n zwakke plek in de buikwand. De inhoud van de navelbreuk bestaat meestal uit vetweefsel, maar kan bij grotere breuken ook uit een deel van de darmen bestaan. Een navelbreuk hoeft geen klachten te geven, maar kan bij een beklemming pijnlijk zijn. Komt er vetweefsel door de breuk naar buiten, dan zal dit geen levensbedreigende situatie geven. Wanneer een deel van de darm in de breuk bekneld raakt, is dit wel het geval. Behandeling Als u geen klachten heeft, hoeft u niet per se geopereerd te worden. Bij herhaaldelijke pijnklachten of steeds terugkerende beklemming is een operatie aan te bevelen. Ook kan cosmetiek een reden van operatie zijn. De uit te voeren operatie is afhankelijk van de grootte van de breuk. Een kleine breuk kan behandeld worden door sluiten van de breukpoort. Deze ingreep vindt vaak in dagbehandeling plaats. Als u een wat grotere breuk heeft, gebruikt de chirurg meestal kunststofmateriaal (een kunststof matje) om uw buikwand te verstevigen. Er is dan vaker een opname nodig. Soms krijgt u tijdelijk een wonddrain. Voor een beeldverslag van deze ingreep kunt u terecht op www.heelmeester.nl 4 Navelbreuk en bovenbuikbreuk
De bovenbuikbreuk (hernia epigastrica) Boven de navel komen ook breuken voor. Deze berusten op een zwakke plek in de buikwand precies in de middenlijn van de bovenbuik. Het verschil met de gewone navelbreuk is, dat bij deze breuk meestal geen buikinhoud naar buiten puilt, maar alleen vetweefsel. De breuk komt nogal eens meervoudig voor en vaker bij mannen. Meestal geeft deze breuk geen klachten, maar een enkele keer kan er pijn optreden. Omdat er meestal alleen vetweefsel aanwezig is, zal een eventuele beklemming geen ernstige gevolgen hebben. Behandeling Heeft u klachten, dan kan een operatie uitkomst bieden. Hierbij sluit de chirurg de breuk in de buikwand. Tijdens de operatie wordt meteen gekeken of er meerdere van dergelijke breuken aanwezig zijn. Deze kunnen dan gelijktijdig verholpen worden. In dat geval wordt het litteken langer dan u had verwacht! Meestal gebeurt de ingreep in dagbehandeling. 5
De operatietechniek De operatie van een navelbreuk of bovenbuikbreuk vindt plaats onder narcose. Als een breuk klein is (minder dan twee centimeter), gebruikt de chirurg hechtdraad om de breuk dicht te maken. Is de breuk groter, dan wordt gebruik gemaakt van kunststofmateriaal in de vorm van een matje. Deze houdt de breukinhoud tegen en vergroeit met de buikwand. Het matje kan direct na openen van de huid via het buikwanddefect (de breukpoort) worden geplaatst. Daarnaast is het mogelijk om via een kijkoperatie (laparoscopie) het matje te plaatsen. Bij deze kijkoperatie brengt de chirurg smalle buisjes (met een diameter variërend van 5-12 mm) via de buikwand in uw buik. Via deze buisjes wordt een camera ingebracht, die het mogelijk maakt dat de chirurg in de buik kan kijken. Deze laatste techniek leidt in het algemeen tot sneller herstel en minder pijn. Ook is er een kleinere kans op wondgenezingsprobleem, zoals een infectie. Voor een beeldverslag van deze ingreep kunt u terecht op www.heelmeester.nl 6 Navelbreuk en bovenbuikbreuk
Na de operatie De operatie vindt vaak in dagbehandeling plaats. U mag dan dezelfde dag weer naar huis. U mag die dag nog niet zelf autorijden. Het is raadzaam het vervoer naar huis van tevoren te regelen. Voor de pijn krijgt u pijnstillers. Na thuiskomst, kunt u uw dagelijkse werkzaamheden hervatten, zolang u hierdoor niet te veel pijnklachten krijgt. Als de breuk gesloten is met hechtmateriaal is het verstandig ten minste 6 weken geen zwaar werk te verrichten of zwaar te tillen. Als bij u een matje geplaatst is, kunt u uw werkzaamheden meestal eerder (één week na de operatie) hervatten. Mogelijke complicaties Geen enkele operatie is zonder risico s. Bij een operatie van een buikwandbreuk is de normale kans op complicaties aanwezig, zoals nabloeding, wondinfectie, trombose of longontsteking. Bij een wondinfectie of als de wond niet goed geneest, bestaat een klein risico op het ontstaan van een nieuwe breuk. 7
Vragen Heeft u nog vragen, stel ze gerust aan uw behandelend arts of huisarts. Bij dringende vragen of problemen vóór uw behandeling kunt u het beste contact opnemen met de afdeling waar de behandeling gaat plaatsvinden. Wanneer zich thuis na de operatie problemen voordoen, neem dan contact op met de huisarts of het ziekenhuis. Rijnstate Arnhem Polikliniek Chirurgie: 088-005 77 37 Buiten kantooruren kunt u voor spoedgevallen contact opnemen met de Spoedeisende hulp, via 088-005 66 80. Bij Rijnstate kunt u telefonisch en voor de meeste specialismen via www.rijnstate.nl uw afspraak maken. Rijnstate Postbus 9555 6800 TA Arnhem T 088-005 8888 E info@rijnstate.nl www.rijnstate.nl Ziekenhuislocaties Arnhem Zevenaar Velp Dieren Arnhem-Zuid 088080/2013-12 Uitgave: Afdeling Marketing & Communicatie Rijnstate, 2013