Werkingsverslag 2008

Werkingsverslag 2008 Dit project wordt ondersteund binnen het Actieplan Wetenschapsinformatie en Innovatie, een initiatief van de Vlaamse Gemeenschap

Doelstellingen De belangstelling voor de activiteiten van de Vlaamse volkssterrenwachten blijft groot. Er gaat een belangrijke aantrekkingskracht uit van speciale ruimtevaartgebeurtenissen en belangwekkende hemelverschijnselen. Vooral deze laatste zijn heel belangrijk, omdat voor de meesten onder ons sterrenkunde erg abstract is geworden. Het contact met de sterrenhemel is immers totaal verloren gegaan door het succes van de massamedia die ons s avonds aan de beeldbuis of voor het computerscherm gekluisterd houden en de steeds maar verder om zich heen grijpende lichthinder. Gelukkig werken de hoger genoemde gebeurtenissen zeer uitnodigend om nader kennis te maken met ruimtevaart en sterrenkunde. Hoe ver weg dergelijke hemellichamen ook staan, astronomie is beslist geen esoterische bedoening, maar een wetenschap die ons kennis bezorgt die direct relevant is voor ons bestaan. Zo leert de sterrenkunde ons dat wij bestaan uit materiaal gevormd in reeds lang verdwenen sterren. Ook wordt het steeds duidelijker dat onze dampkring ons maar in zeer beperkte mate beschermt tegen inslagen van hemellichamen zoals kometen en planetoïden, en dat zulke inslagen catastrofale gevolgen kunnen hebben. Bovendien kan een geïnteresseerde in de sterrenkunde, met de nodige inzet en gedrevenheid maar zonder veel middelen, belangrijke wetenschappelijke bijdragen tot deze wetenschap leveren. Tenslotte, als wetenschap tot doel heeft een antwoord te zoeken op de eeuwige vragen van de mens over het wat, hoe en waarom van de dingen, dan beantwoordt de sterrenkunde in de ruime zin van het woord hier wel bij uitstek aan. Zij probeert immers de immense wereld rondom ons te beschrijven en te begrijpen en leert ons welke plaats wij erin innemen. De Vlaamse volkssterrenwachten proberen daarom aan het grote publiek en aan de schoolgaande jeugd broodnodige informatie over te brengen over de verworvenheden van sterrenkunde en ruimtevaart, op wetenschappelijk verantwoorde wijze maar tegelijk begrijpelijk en ondersteund door informatica en moderne media. Door hen met behulp van telescopen wegwijs te maken aan de sterrenhemel, pogen zij het publiek opnieuw bewust te maken van het ons omringende heelal. Meer concreet stelt Volkssterrenwacht Urania zich tot doel sterrenkunde, ruimtevaart, weerkunde en aanverwante wetenschappen en technieken te populariseren. Hierbij moet het interactief aspect, dit wil zeggen het actief betrekken van het doelpubliek bij de diverse initiatieven, worden benadrukt. Betrokkenheid kan immers alleen worden gerealiseerd door te betrekken! Het mag daarom ook niet verwonderen dat Urania ook de actieve beoefening van sterrenkunde en weerkunde bevordert. Volkssterrenwacht Urania is zich daarbij in groeiende mate bewust van haar maatschappelijke rol. Daarom werden ter gelegenheid van de jongste statutenwijziging de volgende doelstellingen toegevoegd, die de vereniging daarvoor reeds al feitelijk nastreefde: 1. het stimuleren van jongeren om te kiezen voor een exact wetenschappelijke studie; 2. het vervullen van een brugfunctie tussen de overheid, de professioneel-wetenschappelijke wereld en de ruimtevaartindustrie enerzijds en het grote publiek anderzijds; en 3. de uitbouw van een vrijwilligerswerking. De doelstellingen van Urania worden gerealiseerd door een grote verscheidenheid aan activiteiten. Door het ontvangen en begeleiden van schoolgroepen, socio-culturele verenigingen en individuele bezoekers wordt aan iedereen de gelegenheid geboden tot een eerste kennismaking met sterrenkunde en weerkunde. Via een documentatiecentrum en de uitgave van publicaties en een tijdschrift wordt informatie over deze wetenschappen aan het publiek verstrekt. Verder biedt de volkssterrenwacht cursussen aan, voordrachten, waarnemingsavonden, tentoonstellingen, studiereizen, astronomische waarnemingskampen en manifestaties gericht naar het grote publiek. Daarbij richt Urania zich tot zowel beginners als gevorderden. In het bijzonder wordt de mogelijkheid geboden zelf sterrenkunde of weerkunde als hobby te beoefenen. Uit deze mensen rekruteert de vereniging haar (vrijwillige) medewerkers. 1

Bij haar activiteiten besteedt de vereniging bijzondere aandacht aan jongeren. In het licht van het schrijnend tekort aan studenten die voor een exact-wetenschappelijke opleiding kiezen, vindt de volkssterrenwacht het erg belangrijk om vooral bij jongeren wetenschappelijke interesse op te wekken. Ook betrekt Urania veel jongeren in haar vrijwilligerswerking. Als vrijwillige medewerker krijgen zij immers alle mogelijkheden om hun talenten te ontwikkelen, en het mag daarom geen verwondering wekken dat de meeste van hen voor een exact-wetenschappelijke studie kiest. Om nog slagvaardiger te kunnen optreden, sloten de Vlaamse volkssterrenwachten Urania, Mira, Beisbroek, het Europlanetarium, Armand Pien en Astrolab Iris een overeenkomst af met de Vlaamse Gemeenschap (Departement Economie, Wetenschap en Innovatie) voor de periode 2007 2011. Deze sluit aan bij eerdere overeenkomsten in de periode 1999 2006. De afgesloten overeenkomst houdt in dat de volkssterrenwachten een structurele partner zijn in het Actieplan Wetenschap en Innovatie van de Vlaamse Gemeenschap. Vanuit de optiek van samenwerking om slagvaardiger te kunnen optreden, richtten Volkssterrenwacht Urania en Volkssterrenwacht Beisbroek reeds eerder, in 1995, het Samenwerkingsverband van Vlaamse Volkssterrenwachten v.z.w. op. Organisatie De werking van Urania, Volkssterrenwacht van Antwerpen v.z.w., werd vastgelegd in de Statuten, aangenomen door de Stichtingsvergadering van 17 april 1970 (BS van 3 december 1970) en aangepast door de Algemene Vergadering op 17 november 1986 (BS van 21 mei 1987), 13 februari 1991 (BS van 4 april 1991), 17 februari 1992 (BS van 21 mei 1992), 28 februari 1996 (BS van 3 mei 1996) en 12 december 2005 (BS van 12 januari 2006) en in het Huishoudelijk Reglement, goedgekeurd door de Raad van Bestuur op 13 februari 1991. De juridische, financiële, administratieve en bestuurlijke belangen van de vereniging worden behartigd door de Raad van Bestuur. De Raad van Bestuur benoemt een algemeen directeur, die de dagelijkse werkzaamheden van de vereniging leidt. Hij beschikt hiervoor over een aantal hoofdmedewerkers, om bepaalde activiteiten te coördineren, en een aantal toegevoegde medewerkers om deze laatsten bij te staan in hun taak. Bovendien kunnen directie en medewerkers voor het organiseren van manifestaties of het uitvoeren van karweien geregeld rekenen op erg geapprecieerde gelegenheidshulp. In 2008 kwam de Raad van Bestuur bij elkaar op 25 februari en 20 oktober. De Algemene Vergadering kwam bij elkaar op 25 februari en 20 oktober. De Algemene Vergadering bestaat uit de effectieve leden van de vereniging. De vereniging telde eind 2008 in totaal 54 effectieve leden. Alle andere leden van de vereniging zijn toegetreden lid. In 2008 telde Urania in totaal 712 leden. Dankzij de steun van de Vlaamse overheid, kon Urania personeel aanwerven. Gedurende het volledige werkingsjaar 2008 beschikte Volkssterrenwacht Urania over de volgende personeelsleden: Bart Dessoy, halftijds (19 u.) administratief medewerker; Marc Van den Broeck, deeltijds (32 u.) directeur. Ondanks de aanwezigheid van bezoldigd personeel, steunt de vereniging in ruime mate op de onbaatzuchtige inzet van enthousiaste en gemotiveerde vrijwilligers. Afgezien van de Vlaamse overheid, wordt Volkssterrenwacht Urania op jaarlijkse basis gesubsidieerd door de Provincie Antwerpen en de gemeenten Hove, Edegem, Kontich en Lint. 2

Dienstverlening Bezoeken en introductie-activiteiten Eén van de belangrijkste taken van een volkssterrenwacht is het introduceren tot de astronomie en aanverwante wetenschappen van bezoekers die over dit onderwerp weinig of geen kennis bezitten. Zowel socio-culturele verenigingen als individuele personen doen hiervoor op ons beroep. Vaste onderdelen van zo n bezoek zijn een multimediale introductie tot de sterrenkunde en een bezoek aan de observatietoren en de andere waarnemingsinfrastructuur van de sterrenwacht, met mogelijkheid tot waarnemen indien het bezoek s avonds plaatsvindt en indien het weer het toelaat, en een bezoek aan het weerstation. Als gevolg van een samenwerkingsakkoord tussen de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen en Volkssterrenwacht Urania, mag deze s avonds ook bezoekersgroepen ontvangen in het Zoo-planetarium. In 2008 werden 113 groepen met in totaal 2746 bezoekers ontvangen, waarvan 34 volwassenengroepen of gemengde groepen en 79 jongeren- en schoolgroepen. Daarnaast ontving Urania verscheidene honderden individuele bezoekers (zie p 17). De hier geciteerde cijfers houden geen rekening met bezoekers op speciale manifestaties. In vergelijking met 2007 (130 groepen met 2850 bezoekers, waarvan 63 volwassenengroepen of gemengde groepen en 67 jongeren- of schoolgroepen), stellen we een gevoelige daling vast, die zich vooral situeert bij de volwassenengroepen. Een mogelijke verklaringen is een te hoge deelnemingsbijdrage ten opzichte van vergelijkbare activiteiten. Vanaf het werkjaar 2008-09 werd daarom een groepskorting ingevoerd. Bezoekende groepen in 2008 Groepen aangeduid met * zijn jongeren; de andere zijn volwassenen of gemengd. Nr Datum Begin Einde Duur Naam Begeleider Aantal 1 03/01/2008 20:00 22:30 2:30 Kameleon, Mechelen Frans Busschots 81 2 * 07/01/2008 09:00 11:30 2:30 VTI Kontich, Kontich Guido Mariën 37 3 * 09/01/2008 14:00 16:30 2:30 Verjaardagsfeestje Pepijn, Mechelen Marc Van den Broeck 9 4 10/01/2008 14:00 16:30 2:30 Gepensioneerden Gemeentebestuur, Edegem Guido Mariën 27 5 * 15/01/2008 20:00 22:30 2:30 K.A.Malle, Malle Marc Van den Broeck 21 6 * 16/01/2008 09:00 11:00 2:00 BSGO De Schans, Kontich Marc Van den Broeck 23 7 * 18/01/2008 10:00 12:00 2:00 Leefschool De Dageraad, Antwerpen Marc Van den Broeck 29 8 18/01/2008 20:00 22:30 2:30 English on Friday, Mortsel Frans Busschots 41 9 * 21/01/2008 09:30 11:30 2:00 Lieven Gevaertschool, Mortsel Katrien Van der Heyden 23 10 * 22/01/2008 13:45 16:15 2:30 Sint Aloisius, Mortsel Marc Van den Broeck 58 11 * 22/01/2008 20:00 22:30 2:30 Centrum voor Basiseducatie, Willebroek Frans Busschots 5 12 * 23/01/2008 09:00 11:00 2:00 BSGO De Schans, Kontich Marc Van den Broeck 22 13 * 24/01/2008 10:00 12:30 2:30 VZW OZCS West Brabant, Roosdaal Guido Mariën 26 14 * 24/01/2008 10:00 12:30 2:30 VZW OZCS West Brabant, Roosdaal Ferdinand Dammen 27 15 25/01/2008 20:00 22:30 2:30 Gezinsbond, Vremde Frans Busschots 46 16 * 30/01/2008 09:00 11:30 2:30 Pierenbos, Zoersel Marc Van den Broeck 22 17 01/02/2008 20:00 22:30 2:30 Amicitia Koninklijke vriendenkring, Beerse Frans Busschots 27 18 * 04/02/2008 14:00 16:30 2:30 VZW Den Trechter, Zwijndrecht Marc Van den Broeck 23 19 * 05/02/2008 10:00 12:30 2:30 Sint Alloysius school, Menen Marc Van den Broeck 6 20 08/02/2008 20:00 22:30 2:30 Raval VZW, Berchem Frans Busschots 26 21 * 11/02/2008 09:00 10:30 1:30 Regina Pacis 1, Hove Guido Mariën 18 22 * 12/02/2008 09:00 10:30 1:30 Regina Pacis 1, Hove Guido Mariën 18 23 * 13/02/2008 09:00 11:30 2:30 OLVE-Familia, Edegem Fred Suffys 26 24 * 14/02/2008 09:00 10:30 1:30 Regina Pacis 1, Hove Guido Mariën 17 25 * 15/02/2008 09:00 10:30 1:30 Regina Pacis 1, Hove Guido Mariën 15 26 * 20/02/2008 09:00 11:30 2:30 OLVE-Familia, Edegem Fred Suffys 13 27 * 20/02/2008 19:00 21:00 2:00 VBS De Merode, Berchem Marc Van den Broeck 40 28 22/02/2008 20:00 22:30 2:30 VMPA Antwerpen-C, Borgerhout Alain Geenrits 19 29 * 26/02/2008 09:30 11:30 2:00 Sint-jozefinstituut BuSo, Antwerpen Guido Mariën 12 30 * 27/02/2008 09:00 11:30 2:30 OLVE-Familia, Edegem Fred Suffys 26 31 28/02/2008 10:00 12:30 2:30 Zilveren Passer 62, Oelegem Fred Suffys 21 32 29/02/2008 20:00 22:30 2:30 Stadsbibliotheek Antwerpen, Antwerpen Frans Busschots 18 33 * 04/03/2008 09:40 12:10 2:30 Basisschool 't Kasteeltje, Puurs Marc Van den Broeck 27 34 * 06/03/2008 09:15 11:45 2:30 Sint Michielscollege, Merksem Guido Mariën 23 3

Nr Datum Begin Einde Duur Naam Begeleider Aantal 35 * 07/03/2008 20:00 22:30 2:30 Sint Ursulalyceum, Koningshooikt Alain Geenrits 27 36 * 11/03/2008 09:00 11:30 2:30 Dorpsschool Vremde, Vremde Guido Mariën 41 37 * 12/03/2008 14:00 16:30 2:30 Wimme, Berchem Marc Van den Broeck 14 38 * 13/03/2008 14:00 16:30 2:30 Tweedekans Onderwijs Antwerpen, Hoboken Guido Mariën 11 39 * 18/03/2008 20:00 22:30 2:30 KA Aarschot, Assent Herman Fornhoff 14 40 * 20/03/2008 09:15 11:45 2:30 OLV Berchem Pulhof, Berchem Marc Van den Broeck 25 41 * 20/03/2008 19:30 22:30 3:00 De Linde, Deurne Marc Van den Broeck 24 42 21/03/2008 20:00 22:00 2:00 Gem. Vriendenkring "Polikap", Stabroek Ferdinand Dammen 12 43 * 08/04/2008 09:15 11:45 2:30 OLVE College, Edegem Jozefa De Laet 33 44 * 08/04/2008 09:15 11:45 2:30 OLVE College, Edegem Fred Suffys 33 45 * 09/04/2008 09:30 11:30 2:00 Freinetschool De Tuimelaar, Schoten Marc Van den Broeck 20 46 * 11/04/2008 09:00 11:30 2:30 Basisoefenschool Wijnegem, Wijnegem Guido Mariën 46 47 11/04/2008 20:00 22:30 2:30 KWB Edegem, Edegem Frans Busschots 24 48 * 15/04/2008 13:00 15:30 2:30 Technisch Instituut der Heilig Harten, Ninove Ferdinand Dammen 43 49 * 15/04/2008 13:00 15:30 2:30 Technisch Instituut der Heilig Harten, Ninove Marc Van den Broeck 44 50 * 17/04/2008 09:00 11:30 2:30 Basisschool Berendrecht, Berendrecht Guido Mariën 26 51 18/04/2008 20:00 22:30 2:30 Werminval VZW, Merksem Alain Geenrits 38 52 * 09/05/2008 09:30 12:00 2:30 GBS De Klinker, Borsbeek Marc Van den Broeck 21 53 * 20/05/2008 09:00 11:30 2:30 BSGO De Schans, Kontich Guido Mariën 50 54 20/05/2008 10:00 12:30 2:30 Wegen en Verkeer Antwerpen, Ruisbroek Ferdinand Dammen 21 55 20/05/2008 10:00 12:30 2:30 Wegen en Verkeer Antwerpen, Ruisbroek Ferdinand Dammen 21 56 * 21/05/2008 14:00 16:30 2:30 Verjaardag Cedric, Duffel Marc Van den Broeck 19 57 23/05/2008 20:00 22:30 2:30 Jozefa De Laet, Hove Frans Busschots 28 58 24/05/2008 20:00 22:30 2:30 Tafeltennisclub Martinus, Kontich Marc Van den Broeck 12 59 * 28/05/2008 15:00 17:30 2:30 Verjaardagsfeest Liam, Antwerpen Marc Van den Broeck 7 60 30/05/2008 20:00 22:30 2:30 Jozefa De Laet, Hove Alain Geenrits 10 61 * 04/06/2008 14:00 16:30 2:30 Verjaardagsfeest Ben, Oelegem Marc Van den Broeck 10 62 06/06/2008 20:00 22:30 2:30 Sound & Vision, Antwerpen Nancy Vermeulen 2 63 06/06/2008 20:00 22:30 2:30 Sound & Vision, Antwerpen Nancy Vermeulen 2 64 * 09/06/2008 09:30 12:00 2:30 GBS De Klinker, Borsbeek Marc Van den Broeck 20 65 13/06/2008 14:30 16:00 1:30 YWCA, Kapellen Etienne Vermeulen 10 66 13/06/2008 14:30 16:00 1:30 YWCA, Kapellen Etienne Vermeulen 10 67 * 24/06/2008 09:00 11:30 2:30 VTI Kontich, Kontich Guido Mariën 32 68 * 24/06/2008 09:00 11:30 2:30 VTI Kontich, Kontich Guido Mariën 40 69 * 02/07/2008 10:00 12:30 2:30 De Astronauten CBO, Berchem Guido Mariën 10 70 * 08/07/2008 14:00 16:30 2:30 Grabbelpas Hove, Hove Marc Van den Broeck 16 71 * 16/07/2008 10:30 13:00 2:30 Free Time vzw, Gent Guido Mariën 12 72 29/07/2008 09:30 12:00 2:30 Idee Kids vzw, Gentbrugge Guido Mariën 27 73 16/09/2008 13:30 16:00 2:30 OKRA trefpunt St Bavo Wilrijk, Wilrijk Guido Mariën 21 74 23/09/2008 10:00 12:30 2:30 Zilveren Passer 96, Antwerpen Guido Mariën 20 75 * 25/09/2008 09:30 12:00 2:30 H.Hartschool, Koningshooikt Marc Van den Broeck 27 76 * 01/10/2008 14:00 16:30 2:30 Verjaardagsfeest Dries, Lint Marc Van den Broeck 19 77 * 07/10/2008 09:00 11:30 2:30 Groenendaalcollege, Merksem Guido Mariën 30 78 * 10/10/2008 20:00 22:30 2:30 Sint-Jozefinstituut Essen, Essen Frans Busschots 23 79 13/10/2008 10:30 13:00 2:30 Psychiatrisch Centrum Sint Amedeus, Mortsel Marc Van den Broeck 18 80 14/10/2008 19:00 21:30 2:30 Spaans 4 en 5, Lier Marc Van den Broeck 24 81 * 17/10/2008 20:00 22:30 2:30 Vrienden van Jasper, Edegem Frans Busschots 17 82 * 20/10/2008 09:30 11:30 2:00 IKSO, Denderleeuw Frans Busschots 54 83 * 20/10/2008 09:30 12:00 2:30 Parkschool Ieperman, Wilrijk Guido Mariën 20 84 * 20/10/2008 13:00 15:00 2:00 IKSO, Denderleeuw Frans Busschots 55 85 * 21/10/2008 09:30 12:00 2:30 Parkschool Ieperman, Wilrijk Guido Mariën 21 86 21/10/2008 14:00 16:30 2:30 Zilveren Passer 120, Berchem Ferdinand Dammen 18 87 * 22/10/2008 14:00 16:30 2:30 Verjaardagsfeestje Tibo, Boom Marc Van den Broeck 12 88 * 23/10/2008 09:30 12:00 2:30 Parkschool Ieperman, Wilrijk Marc Van den Broeck 19 89 * 07/11/2008 10:00 12:30 2:30 Vrije Basisschool Hemiksem, Hemiksem Guido Mariën 51 90 * 13/11/2008 09:00 11:30 2:30 OLVE-Familia, Edegem Marc Van den Broeck 25 91 * 13/11/2008 10:00 12:30 2:30 VZW OZCS West Brabant, Roosdaal Ferdinand Dammen 42 92 * 13/11/2008 10:00 12:30 2:30 VZW OZCS West Brabant, Roosdaal Guido Mariën 43 93 * 13/11/2008 20:00 22:30 2:30 Sint-Norbertusinstituut, Duffel Frans Busschots 11 94 * 14/11/2008 09:30 12:00 2:30 't Groen Schooltje, Hove Guido Mariën 52 95 * 19/11/2008 09:00 11:00 2:00 OLVE-Familia, Edegem Marc Van den Broeck 24 96 * 20/11/2008 09:00 11:00 2:00 Bisterveld, Kessel Marc Van den Broeck 19 97 * 21/11/2008 09:00 11:00 2:00 OLVE-Familia, Edegem Marc Van den Broeck 25 98 * 24/11/2008 09:30 12:00 2:30 't Groen Schooltje, Hove Guido Mariën 37 99 * 24/11/2008 09:30 12:00 2:30 't Groen Schooltje, Hove Marc Van den Broeck 25 100 * 25/11/2008 09:45 12:15 2:30 Leefschool 't Zandhofje, Zandhoven Guido Mariën 23 4

Nr Datum Begin Einde Duur Naam Begeleider Aantal 101 * 25/11/2008 09:45 12:15 2:30 Leefschool 't Zandhofje, Zandhoven Marc Van den Broeck 23 102 * 26/11/2008 09:00 11:30 2:30 Abraham Hansschool, Kontich Ferdinand Dammen 19 103 * 26/11/2008 09:00 11:30 2:30 Abraham Hansschool, Kontich Guido Mariën 18 104 * 27/11/2008 13:30 16:00 2:30 Steinerschool de Es, Berchem Marc Van den Broeck 28 105 28/11/2008 14:00 16:30 2:30 Vrijetijdsclub Binnen & Buiten, Edegem Marc Van den Broeck 19 106 02/12/2008 20:00 22:30 2:30 Davidsfonds Belsele, Belsele Frans Busschots 6 107 * 04/12/2008 09:30 12:00 2:30 Leerwijzer Brasschaat, Brasschaat Guido Mariën 7 108 05/12/2008 20:00 22:30 2:30 Van den Bergh, Nijlen Frans Busschots 12 109 07/12/2008 19:00 21:30 2:30 Groep Jan Jacobs, Leopoldsburg Werner Hamelinck 26 110 09/12/2008 10:00 12:30 2:30 Zilveren Passer, Berchem Ferdinand Dammen 28 111 16/12/2008 10:00 12:30 2:30 Zilveren Passer 111, Kapellen Ferdinand Dammen 15 112 17/12/2008 10:30 13:00 2:30 Koperen Passer Antwerpen 3/3, Kontich Marc Van den Broeck 32 113 * 23/12/2008 13:00 15:30 2:30 Jeugddienst Zwijndrecht, Zwijndrecht Marc Van den Broeck 11 Geografische spreiding van de groepen Gemeente Aantal Gemeente Aantal Prov. Antwerpen Prov. Limburg Arr. Antwerpen Arr. Hasselt Antwerpen 26 Leopoldsburg 1 Boechout 2 Boom 1 Prov. Oost-Vlaanderen Borsbeek 2 Brasschaat 1 Arr. Aalst Edegem 12 Denderleeuw 2 Essen 1 Ninove 2 Hemiksem 1 Hove 10 Arr. Gent Kapellen 3 Gent 2 Kontich 10 Lint 1 Arr. Sint-Niklaas Malle 1 Sint-Niklaas 1 Mortsel 4 Ranst 2 Prov. Vlaams-Brabant Schoten 1 Stabroek 1 Arr. Halle-Vilvoorde Wijnegem 1 Roosdaal 4 Zandhoven 2 Zwijndrecht 2 Arr. Leuven Schoten Bekkevoort 1 Stabroek Vremde Prov. West-Vlaanderen Wijnegem Wilrijk Arr. Kortrijk Zandhoven Menen 1 Zoersel Arr. Mechelen Duffel 2 Lier 3 Mechelen 2 Nijlen 2 Puurs 1 Willebroek 3 Arr. Turnhout Beerse 1 5

Volkssterrenwacht Urania biedt tevens de mogelijkheid om een bezoek aan de sterrenwacht te combineren met een bezoek aan het planetarium van de Antwerpse dierentuin, de Zimmertoren te Lier of een bezoek aan het multimediabedrijf Alfacam te Lint. Ook een VIP-arrangement waarbij het bezoek gekoppeld wordt aan een receptie of dinner is mogelijk. Volkssterrenwacht Urania organiseert bovendien onder de naam Urania Mobiel introducties bij scholen en verenigingen ter plaatse. Voor de logistiek hiervan doet de vereniging beroep op Urania Diensten v.z.w. Met de modernste technische middelen (computer en DVD) en het recentst beschikbare materiaal (rechtstreekse weerbeelden, beelden van de Hubble-ruimtetelescoop), maar ook meer traditionele didactische attributen (Baader-planetarium, telescopen, sterrenkaarten,...) wordt ter plaatse, door ervaren lesgevers van Volkssterrenwacht Urania, een multimediale les of introductie op maat gebracht. In 2008 werden 123 scholen en 18 verenigingen bereikt, wat neerkomt op in totaal 8742 deelnemers. In 2007 bereikten we 123 scholen en 8 verenigingen, met in totaal 8690 deelnemers. Globaal kunnen we dus spreken van een status-quo, zij het dat verenigingen iets vaker dan voorheen beroep doen op Urania Mobiel. Urania Mobiel 2008 Groepen aangeduid met "*" zijn scholen; de andere zijn verenigingen. Nr Datum Begin Lesuren School of vereniging Begeleider Aantal 1 * 05/01/2008 08:30 3 Sint-Lutgardisschool, Tessenderlo Werner Hamelinck 33 2 * 09/01/2008 08:30 4 Groenendaalcollege, Merksem Marc Van den Broeck 66 3 * 09/01/2008 08:30 4 Gibo Driehoek, Brasschaat Werner Hamelinck 38 4 * 09/01/2008 10:30 2 Groenendaalcollege, Merksem Guido Mariën 66 5 * 10/01/2008 08:30 6 Neerlandschool, Wilrijk Marc Van den Broeck 38 6 * 10/01/2008 09:00 3 VLS en VBS Kuurne, Kuurne Werner Hamelinck 48 7 * 11/01/2008 08:30 4 WIGO Sint-Jan, Essen Werner Hamelinck 41 8 * 15/01/2008 08:30 4 Sint-Ludgardisschool, Schilde Werner Hamelinck 62 9 * 16/01/2008 09:35 2 Colomaplus Instituut, Mechelen Werner Hamelinck 65 10 * 17/01/2008 13:15 3 Vrije Centrum School, Oostrozebeke Marc Van den Broeck 77 11 * 17/01/2008 19:00 2 Basisschool Kompas, Geel Werner Hamelinck 24 12 * 18/01/2008 08:25 4 OLV van Lourdes Instituut, Ekeren Werner Hamelinck 43 13 * 22/01/2008 08:30 3 Sint-Gabriëlcollege, Boechout Werner Hamelinck 75 14 * 23/01/2008 08:45 3 Gemeentelijke Basisschool, Destelbergen Werner Hamelinck 35 15 * 24/01/2008 08:30 4 De Bron, Lovendegem Marc Van den Broeck 37 16 * 24/01/2008 09:20 3 St Jozefcollege, Aarschot Werner Hamelinck 59 17 25/01/2008 19:30 3 VZW Karavaan, Mechelen Werner Hamelinck 25 18 * 28/01/2008 09:15 3 Instituut van de Ursulinen, Mechelen Werner Hamelinck 58 19 * 28/01/2008 13:50 2 Instituut van de Ursulinen, Mechelen Werner Hamelinck 118 20 * 29/01/2008 08:30 4 Montfortcollege, Rotselaar Werner Hamelinck 58 21 * 29/01/2008 08:40 5 Vrije basisschool, Bouwel Guido Mariën 70 22 * 29/01/2008 08:40 6 Vrije basisschool, Bouwel Werner Hamelinck 80 23 * 30/01/2008 08:40 4 Vrije basisschool, Bouwel Werner Hamelinck 50 24 * 31/01/2008 08:17 6 Sint-Jozefinstituut, Brugge Werner Hamelinck 124 25 * 13/02/2008 09:15 3 Heilig-Hartcollege Tervuren, Wezembeek-Oppem Werner Hamelinck 49 26 * 14/02/2008 08:30 2 Immaculata Instituut, De Panne Werner Hamelinck 40 27 * 14/02/2008 10:00 2 Immaculata Instituut, De Panne Werner Hamelinck 47 28 * 14/02/2008 13:30 3 Mater Dei, Brasschaat Marc Van den Broeck 38 29 15/02/2008 08:20 2 Klein Seminarie, Roeselare Werner Hamelinck 65 30 16/02/2008 14:00 3 Nature, Leuven Marc Van den Broeck 30 31 * 18/02/2008 08:30 4 VBS De Merode, Berchem Marc Van den Broeck 41 32 * 19/02/2008 08:25 3 Sint-Rita College, Kontich Werner Hamelinck 199 33 * 19/02/2008 08:25 4 Sint-Rita College, Kontich Guido Mariën 80 34 * 19/02/2008 13:10 1 Sint-Rita College, Kontich Marc Van den Broeck 25 35 20/02/2008 20:00 3 KVLV Gewest St.Niklaas, Sint-Niklaas Werner Hamelinck 40 36 * 21/02/2008 08:30 4 VBS De Link, Edegem Marc Van den Broeck 38 37 22/02/2008 08:25 3 KSO Glorieux, Ronse Werner Hamelinck 98 38 22/02/2008 18:25 3 KSO Glorieux, Ronse Werner Hamelinck 36 39 * 25/02/2008 13:50 2 H.Graf Instituut, Turnhout Werner Hamelinck 59 6

Nr Datum Begin Lesuren School of vereniging Begeleider Aantal 40 * 27/02/2008 08:20 2 PI Sint Godelieve, Antwerpen Werner Hamelinck 63 41 * 28/02/2008 08:20 2 KTA Handelsschool, Aalst Werner Hamelinck 47 42 * 28/02/2008 10:00 2 KTA Handelsschool, Aalst Werner Hamelinck 40 43 * 29/02/2008 13:15 3 SBS Geel-Zuid, Geel Werner Hamelinck 23 44 * 03/03/2008 08:30 4 De Pijl, Antwerpen Marc Van den Broeck 38 45 * 05/03/2008 08:25 2 Sint Maarten, Beveren Werner Hamelinck 40 46 * 06/03/2008 09:00 3 Freinetschool de 4 tuinen, Oudenaarde Werner Hamelinck 22 47 * 07/03/2008 09:00 4 School aan de stroom, Antwerpen Werner Hamelinck 29 48 08/03/2008 20:00 3 Ergasia vzw, Schelle Werner Hamelinck 50 49 15/03/2008 20:00 3 Gem. Milieudienst, Schoten Werner Hamelinck 50 50 15/03/2008 20:00 3 Stad Tienen, Tienen Werner Hamelinck 50 51 15/03/2008 20:00 3 Natuurpunt Begijnendijk, Betekom Werner Hamelinck 50 52 * 18/03/2008 10:00 2 De Moerbei, Moerbeke-Waas Marc Van den Broeck 80 53 * 19/03/2008 08:30 4 St-Franciscus, Evergem Marc Van den Broeck 59 54 * 21/03/2008 08:30 2 St-Lodewijkcollege, Lokeren Marc Van den Broeck 142 55 02/04/2008 20:00 3 VZW Jos Jeugddienst Stabroek, Hoevenen Werner Hamelinck 50 56 * 11/04/2008 08:30 4 Sancta Maria Basisschool, Deurne Werner Hamelinck 36 57 15/04/2008 13:15 4 SSGO Klein-Brabant, Bornem Werner Hamelinck 42 58 * 17/04/2008 08:30 4 Het Kompas, Rijkevorsel Marc Van den Broeck 28 59 * 21/04/2008 08:30 4 Oefenschool Sint Rembert, Torhout Marc Van den Broeck 48 60 * 22/04/2008 08:45 3 VBS 1000-poot, Beauvoorde Werner Hamelinck 46 61 * 24/04/2008 09:30 2 Virgo Maria, Merkem Marc Van den Broeck 40 62 * 24/04/2008 13:15 2 Virgo Maria, Merkem Werner Hamelinck 41 63 * 06/05/2008 08:30 4 Gem.Basis school, Ravels Marc Van den Broeck 54 64 * 08/05/2008 08:30 4 Vita et Pax, Antwerpen Guido Mariën 60 65 * 08/05/2008 08:30 6 Vita et Pax, Antwerpen Marc Van den Broeck 100 66 * 22/05/2008 08:30 4 Vincentiusschool, Essen Marc Van den Broeck 40 67 * 30/05/2008 08:30 3 St. Jozefcollege, Turnhout Guido Mariën 57 68 * 30/05/2008 08:30 3 St. Jozefcollege, Turnhout Marc Van den Broeck 57 69 * 05/06/2008 08:30 4 t Blokje, Wuustwezel Marc Van den Broeck 53 70 23/07/2008 20:00 4 De Koalabeertjes, Berchem Marc Van den Broeck 38 71 * 17/09/2008 09:00 3 Sint-Eduardus, Merksem Marc Van den Broeck 47 72 * 18/09/2008 08:30 3 Heilig Hart Instituut, Halle Marc Van den Broeck 35 73 * 23/09/2008 09:20 2 Sint-Lievenscollege, Antwerpen Marc Van den Broeck 80 74 * 23/09/2008 11:20 3 Sint-Lievenscollege, Antwerpen Werner Hamelinck 41 75 * 24/09/2008 08:20 4 Sint-Jozefinstituut, Borsbeek Guido Mariën 52 76 * 24/09/2008 08:20 4 Sint-Jozefinstituut, Borsbeek Werner Hamelinck 101 77 * 26/09/2008 10:25 5 Sint-Jozefcollege, Izegem Werner Hamelinck 74 78 * 30/09/2008 08:15 4 OLV Ten Doren, Eeklo Werner Hamelinck 63 79 * 30/09/2008 08:15 4 OLV Ten Doren, Eeklo Guido Mariën 63 80 * 01/10/2008 08:30 4 PTI, Eeklo Werner Hamelinck 60 81 * 02/10/2008 08:15 7 Sint-Anna Instituut, Eeklo Werner Hamelinck 206 82 * 02/10/2008 10:05 6 Sint-Anna Instituut, Eeklo Guido Mariën 123 83 * 03/10/2008 08:15 4 OLV Ten Doren, Eeklo Werner Hamelinck 85 84 * 06/10/2008 09:20 3 St.Gabriëlcollege, Boechout Werner Hamelinck 68 85 * 07/10/2008 08:30 6 Sint-Joris Instituut, Bazel Werner Hamelinck 83 86 * 07/10/2008 08:30 4 De Stappe, Stabroek Marc Van den Broeck 35 87 * 09/10/2008 08:30 4 Sint-Annacollege, Antwerpen Werner Hamelinck 76 88 * 09/10/2008 08:30 2 Sint-Annacollege, Antwerpen Guido Mariën 31 89 * 10/10/2008 13:20 3 O.L.V. Van Vreugde, Roeselare Werner Hamelinck 85 90 * 13/10/2008 08:30 4 Heilige Familie, Sint-Niklaas Werner Hamelinck 35 91 * 14/10/2008 08:30 2 Heilig Graf, Bilzen Werner Hamelinck 82 92 * 14/10/2008 10:30 2 Heilig Graf, Bilzen Werner Hamelinck 90 93 * 14/10/2008 13:00 3 Heilig Graf, Bilzen Werner Hamelinck 60 94 * 15/10/2008 08:30 4 Instituut H.Hart van Maria, Berlaar Werner Hamelinck 137 95 * 16/10/2008 08:30 4 O.L.V.Presentatie, Sint-Niklaas Werner Hamelinck 65 96 * 17/10/2008 08:40 2 Sint-Ursula Instituut, Onze-Lieve-Vrouw-Waver Werner Hamelinck 120 97 * 17/10/2008 10:35 2 Sint-Ursula Instituut, Onze-Lieve-Vrouw-Waver Werner Hamelinck 102 98 * 20/10/2008 08:30 4 Heilig Hart School, Heist-op-den-Berg Marc Van den Broeck 118 99 * 21/10/2008 10:30 6 Sint-Jozefinstituut, Brugge Marc Van den Broeck 59 100 * 22/10/2008 08:30 4 Heilig Graf, Turnhout Marc Van den Broeck 99 101 * 03/11/2008 08:30 3 Sint-Eduardus, Merksem Marc Van den Broeck 46 102 03/11/2008 14:00 3 Antw.Senoirenafd. KBG-OKRA, Aartselaar Marc Van den Broeck 25 103 * 04/11/2008 08:30 3 Sint-Eduardus, Schoten Marc Van den Broeck 35 104 07/11/2008 14:00 3 Antw.Senoirenafd. KBG-OKRA, Aartselaar Marc Van den Broeck 125 105 * 12/11/2008 08:25 4 Instituut Berkenboom, Sint-Niklaas Werner Hamelinck 73 7

Nr Datum Begin Lesuren School of vereniging Begeleider Aantal 106 * 12/11/2008 08:35 1 Instituut Berkenboom, Sint-Niklaas Guido Mariën 24 107 * 13/11/2008 08:25 2 Sint-Maarten Bovenschool, Beveren Werner Hamelinck 50 108 * 13/11/2008 10:20 2 Sint-Maarten Bovenschool, Beveren Werner Hamelinck 50 109 * 13/11/2008 13:00 2 Sint-Maarten Bovenschool, Beveren Werner Hamelinck 46 110 * 13/11/2008 14:55 2 Sint-Maarten Bovenschool, Beveren Werner Hamelinck 30 111 * 14/11/2008 08:30 3 't Groen Schooltje, Hove Marc Van den Broeck 40 112 * 14/11/2008 08:30 4 Klein Seminarie, Roeselare Werner Hamelinck 67 113 14/11/2008 14:00 3 Provinciale Groendomeinen, Hofstade Werner Hamelinck 40 114 16/11/2008 14:00 3 Provinciale Groendomeinen, Hofstade Werner Hamelinck 40 115 * 17/11/2008 08:30 4 Gem. Basisschool, Beerse Marc Van den Broeck 50 116 * 17/11/2008 08:30 2 T.I. Heilige Familie, Ieper Werner Hamelinck 70 117 * 17/11/2008 10:20 2 T.I. Heilige Familie, Ieper Werner Hamelinck 71 118 17/11/2008 14:00 3 Seniorenraad Blankenberge, Blankenberge Werner Hamelinck 40 119 * 18/11/2008 08:30 7 Sint-Jozef Klein Seminarie, Sint-Niklaas Guido Mariën 150 120 * 18/11/2008 08:30 2 Sint-Jozef Klein Seminarie, Sint-Niklaas Werner Hamelinck 108 121 * 18/11/2008 10:30 2 Sint-Jozef Klein Seminarie, Sint-Niklaas Werner Hamelinck 100 122 * 18/11/2008 13:25 3 Sint-Jozef Klein Seminarie, Sint-Niklaas Werner Hamelinck 137 123 * 19/11/2008 09:15 3 Mariagaarde Instituut, Oostmalle Werner Hamelinck 122 124 * 20/11/2008 08:25 2 Sint-Jozefinstituut, Kontich Werner Hamelinck 60 125 * 20/11/2008 08:25 4 Sint-Jozefinstituut, Kontich Werner Hamelinck 41 126 * 20/11/2008 10:20 2 Sint-Jozefinstituut, Kontich Werner Hamelinck 56 127 * 20/11/2008 13:55 3 Sint-Jozefinstituut, Kontich Werner Hamelinck 68 128 * 20/11/2008 13:55 2 Sint-Jozefinstituut, Kontich Guido Mariën 38 129 * 21/11/2008 08:30 3 Sint-Pieterscollege, Leuven Werner Hamelinck 80 130 * 21/11/2008 13:00 3 Sint-Pieterscollege, Leuven Werner Hamelinck 71 131 * 24/11/2008 08:30 2 Dames vh Christelijk Onderwijs, Antwerpen Werner Hamelinck 33 132 * 25/11/2008 08:25 4 Sint-Jozefcollege, Izegem Werner Hamelinck 30 133 * 25/11/2008 20:00 2 Freinetschool De Ark, Sint-Niklaas Werner Hamelinck 40 134 * 26/11/2008 10:15 2 Sint-Bavo Humaniora, Gent Werner Hamelinck 185 135 * 26/11/2008 14:00 2 Sint-Jozefcollege, Izegem Werner Hamelinck 32 136 * 27/11/2008 08:30 4 Sint-Jan Berchmanscollege, Avelgem Werner Hamelinck 77 137 * 28/11/2008 08:45 4 Sint-Isidorius, Sint-Niklaas Werner Hamelinck 76 138 * 04/12/2008 08:25 4 Mater Dei, Brasschaat Werner Hamelinck 33 139 * 09/12/2008 08:30 5 Gibo Driehoek, Brasschaat Werner Hamelinck 73 140 * 11/12/2008 09:00 3 Basisschool Veldwijk, Ekeren Marc Van den Broeck 38 141 * 12/12/2008 08:30 4 Vrije lagere Oefenschool, Vorselaar Werner Hamelinck 63 142 * 18/12/2008 13:15 3 Vrije Centrum School, Oostrozebeke Werner Hamelinck 62 Geografische spreiding van het aantal groepen Gemeente Aantal Gemeente Aantal Prov. Antwerpen Arr. Antwerpen Arr. Mechelen Aartselaar 2 Berlaar 1 Antwerpen 20 Bornem 1 Boechout 2 Heist-op-den-Berg 1 Borsbeek 2 Mechelen 4 Brasschaat 4 Sint-Katelijne-Waver 2 Edegem 1 Essen 2 Arr. Turnhout Hove 1 Beerse 1 Kontich 8 Geel 2 Malle 1 Grobbendonk 3 Schelle 1 Ravels 1 Schilde 1 Rijkevorsel 1 Schoten 2 Turnhout 4 Stabroek 2 Vorselaar 1 Wuustwezel 1 8

Gemeente Aantal Gemeente Aantal Prov. Limburg Arr. Hasselt Arr. Hasselt Tessenderlo 1 Bilzen 3 Prov. Oost-Vlaanderen Arr. Aalst Arr. Oudenaarde Aalst 2 Oudenaarde 1 Ronse 2 Arr. Eeklo Eeklo 6 Arr. Sint-Niklaas Beveren 5 Arr. Gent Kruibeke 1 Destelbergen 1 Lokeren 1 Evergem 1 Sint-Niklaas 11 Gent 1 Lovendegem 1 Moerbeke-Waas 1 Prov. Vlaams-Brabant Arr. Halle-Vilvoorde Arr. Leuven Halle 1 Aarschot 1 Wezembeek-Oppem 1 Begijnendijk 1 Zemst 2 Leuven 3 Rotselaar 1 Tienen 1 Prov. West-Vlaanderen Arr. Brugge Arr. Roeselare Blankenberge 1 Izegem 3 Brugge 2 Roeselare 3 Torhout 1 Arr. Tielt Arr. Diksmuide Oostrozebeke 2 Houthulst 2 Arr. Veurne Arr. Ieper Beauvoorde 1 Ieper 2 De Panne 2 Arr. Kortrijk Avelgem 1 Kuurne 1 Eigen educatieve activiteiten Cursussen Door het ontvangen van bezoekers, verschaffen de volkssterrenwachten aan geïnteresseerden een eerste introductie tot de sterrenkunde. Er bestaat bij een deel van het publiek echter ook behoefte aan diepgaandere informatie. Om aan deze behoefte tegemoet te komen, worden er cursussen ingericht. Het gevarieerde aanbod reflecteert de diverse, specifieke belangstellingspunten van het publiek, als ook de verschillende niveaus van diepgang waaraan behoefte is. De cursussen zijn opgevat als permanente vorming eerder dan als onderwijs in de traditionele zin van het woord. 9

Basiscursus Sterrenkunde Deze hoofdzakelijk beschrijvende cursus poogt een algemeen overzicht te geven van de ganse sterrenkunde. De veronderstelde voorkennis van wiskunde, fysica en chemie is deze van het niveau volledig lager secundair onderwijs, wetenschappelijke afdeling. De cursus loopt van midden september tot eind april. Twee lessen gaan door in het planetarium van de Antwerpse dierentuin. Cursusjaar 2007-2008 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 10/01/2008 20:00-22:10 Inleiding in de praktische sterrenkunde, deel 1 (Didier Van Hellemont) 2:00 27 17/01/2008 20:00-22:10 Inleiding in de praktische sterrenkunde, deel 2 (Didier Van Hellemont) 2:00 27 24/01/2008 20:00-22:10 Praktische sterrenkunde: radioastronomie (Stijn Calders) 2:00 31 31/01/2008 20:00-22:10 Afstand van sterren (Herman Fornhoff) 2:00 26 14/02/2008 20:00-22:10 Helderheid van sterren (Herman Fornhoff) 2:00 29 21/02/2008 20:00-22:10 Licht en kleur (Herman Fornhoff) 2:00 29 28/02/2008 20:00-22:10 Classificatie van sterren: het Hertzsprung-Russell-diagram (Herman Fornhoff) 2:00 26 06/03/2008 20:00-22:10 Dubbelsterren, veranderlijke sterren, massa van sterren (Herman Fornhoff) 2:00 29 13/03/2008 20:00-22:10 De zon, sterstructuur, kernreacties in sterren (Walter Simons) 2:00 29 20/03/2008 20:00-22:10 Ontstaan en levensloop van sterren (Walter Simons) 2:00 25 10/04/2008 20:00-22:10 Het melkwegstelsel (Charles Ramsdonck) 2:00 29 17/04/2008 20:00-22:10 Extragalactische stelsels (Charles Ramsdonck) 2:00 26 24/04/2008 20:00-22:10 De roodverschuiving (Charles Ramsdonck) 2:00 26 01/05/2008 20:00-22:10 Het heelal (Charles Ramsdonck) 2:00 28 Er waren 37 cursisten ingeschreven, waarvan er 24 een getuigschrift behaalden. Behaalden een getuigschrift voor regelmatige aanwezigheid: Bijnens Willy Dupont Hans Suykerbuyk Jurgen Blancquaert Chris Ernst Geert Torbeyns Bart De la Ruelle Hugo Gildemyn Thibaut Valcke Christophe De Vos Bert Hoeterickx Joseph Van den Broeck Marc Debbaut Albert Luyckx Theo Van Der Voort Jan Delbeke Jean Moenaert Christian Van Ghyseghem Antoine Delbeke Phillippe Quayhaegens John Vertriest Rudy Dillen Agnes Rossa Elvio Wynants Eric Cursusjaar 2008-2009 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 18/09/2008 20:00-22:10 Verwelkoming en totaalbeeld van het heelal (Marc Van den Broeck) 2:00 37 25/09/2008 20:00-22:10 De hemel in beweging (Jean Blondel) 2:00 35 02/10/2008 20:00-22:10 Wegwijzers aan de hemel (planetarium) (Jean Blondel) 2:00 32 09/10/2008 20:00-22:10 Horizon, equator, ecliptica, coördinaten (planetarium) (Jean Blondel) 2:00 34 16/10/2008 20:00-22:10 Tijdrekening (Jean Blondel) 2:00 34 23/10/2008 20:00-22:10 Gebruik van coöordinaten en tijdrekening bij het waarnemen (Jean Blondel) 2:00 32 06/11/2008 20:00-22:10 Aanvullende begrippen van coördinaten en tijdrekening (Jean Blondel) 2:00 34 13/11/2008 20:00-22:10 Het zonnestelsel, deel 1 (Walter De Raedt) 2:00 35 20/11/2008 20:00-22:10 Het zonnestelsel, deel 2 (Walter De Raedt) 2:00 34 27/11/2008 20:00-22:10 Het zonnestelsel, deel 3 (Walter De Raedt) 2:00 34 04/12/2008 20:00-22:10 De wetten van Kepler (Herman Fornhoff) 2:00 34 11/12/2008 20:00-22:10 Planetoïden, kometen en meteoren, deel 1 (Marc Gyssens) 2:00 33 18/12/2008 20:00-22:10 Planetoïden, kometen en meteoren, deel 2 (Marc Gyssens) 2:00 32 Er zijn 37 cursisten ingeschreven. 10

Cursus Praktische Sterrenkunde In deze lessenreeks kunnen zowel nieuwkomers als zij die reeds wat achtergrondkennis van sterrenkunde hebben, hun gading vinden. De lesgevers vertrekken van de praktijk zelf om van de geïnteresseerde een beginnend waarnemer te maken. Telkens het weer het toelaat, wordt er daadwerkelijk waargenomen, maar ook bij bewolkt weer genieten demonstraties en simulaties de voorkeur boven zuiver doceren. Deze aanpak vergt van de deelnemer uiteraard een actieve inzet. Eén les gaat echter door in het planetarium van de Antwerpse dierentuin; de andere op Urania. Cursusjaar 2007-2008 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 08/01/2008 20:00-22:10 Atlassen en catalogi (Didier Van Hellemont) 2:00 30 15/01/2008 20:00-22:10 Deep-sky (Sven De Deyne) 2:00 24 22/01/2008 20:00-22:10 Astrofotografie (Dirk Hofmans) 2:00 22 29/01/2008 20:00-22:10 Lichthinder (Rob Embrechts) 2:00 21 12/02/2008 20:00-22:10 Internet en astronomie (Dirk Hofmans) 2:00 24 19/02/2008 20:00-22:10 Astrofotografie in de praktijk (Dirk Hofmans) 2:00 22 Alle lessen van het cursusjaar 2007-2008 gingen door in het voorjaar van 2008. Er waren 26 cursisten ingeschreven, waarvan er 18 een getuigschrift behaalden. Behaalden een getuigschrift voor regelmatige aanwezigheid: Boschmans Andy Laureys Marina Van Hoof François Callebaut Veerle Meuris Christel Vanderheyden Suzi Dragers Johan Raats Sara Verheyden Chris Geukens Kris Ryckbosch Berlinda Wauters Joeri Janssen Joan Schelkens Lia Wegge Denis Kelber Steven Stockman Bernard Wynants Luk Jeugdcursus Sterrenkunde De Jeugdcursus Sterrenkunde richt zich tot 12- tot 15-jarigen en poogt een algemeen overzicht te geven van de sterrenkunde. Geen voorkennis van wiskunde, fysica of chemie wordt verondersteld. Vertrekkend van een structuurtekening van het heelal komen achtereenvolgens zon, aarde, maan, planeten, kometen, meteoren, sterren en sterrenstelsels aan bod. Met het oog op de praktijk worden ook coördinaten, verrekijkers en telescopen behandeld. De cursus bestaat uit een twintigtal lessen, meestal op zaterdag van 10 u. tot 12 u. Twee lessen gaan door in het planetarium van de Antwerpse dierentuin. Er zijn ook een zestal waarnemingsavonden en een astrokwis voorzien. Cursusjaar 2007-2008 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 12/01/2008 10:00-12:00 Meteoren en kometen (Geert Barentsen) 2:00 9 12/01/2008 20:00-22:30 Waarneming planeten (Alexander De Keersmaeker) 2:30 10 19/01/2008 10:00-12:00 Weerkunde (Kristof De Bruyn) 2:00 11 26/01/2008 10:00-12:00 Astronomische instrumenten (Andreas Waets) 2:00 10 09/02/2008 10:00-12:00 Sterren 1 (Matthias Van Wijnendaele) 2:00 9 09/02/2008 20:00-22:30 Waarneming astrofotografie ( ) 2:30 8 16/02/2008 10:00-12:00 Sterren 2 (Matthias Van Wijnendaele) 2:00 10 22/02/2008 20:00-22:00 Planetarium coördinaten (Toon Verlinden) 2:00 6 23/02/2008 10:00-12:00 Coördinaten, atlassen en astronomische software (Toon Verlinden) 2:00 8 08/03/2008 10:00-12:00 Sterrenstelsels (Geertrui Vandist) 2:00 9 08/03/2008 20:00-22:30 Waarneming deepsky (Olivier De Deken) 2:30 7 15/03/2008 10:00-12:00 Astroquiz (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 10 11

Er waren 13 cursisten ingeschreven, die allen een getuigschrift behaalden. Behaalden een getuigschrift met vrucht: Bulteel Lennart Konings Johan Verbeke Christine Dekerf Joeri Leys Marcus Verbeke Kristof Herremans Bart Obourdin Gilles Behaalden een getuigschrift voor regelmatige aanwezigheid: Debou Alexander Van Dyck Karmen Van Steen Joren Swannet Lukas Van Raemdonck Olivier Cursusjaar 2008-2009 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 27/09/2008 10:00-12:00 Verwelkoming (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 19 04/10/2008 10:00-12:00 De zon (Vincent De Decker) 2:00 17 10/10/2008 20:00-22:00 Planetarium: sterrenbeelden (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 15 11/10/2008 10:00-12:00 Planeetbeweging en tijdsbepaling (Vincent Vanweddingen) 2:00 15 11/10/2008 20:00-22:30 Waarneming: sterrenbeelden (Indra Mets) 2:30 16 18/10/2008 10:00-12:00 Zonnestelsel 1 (Andreas Waets) 2:00 17 08/11/2008 20:00-22:30 Waarneming: planeten (Alexander De Keersmaeker) 2:30 12 08/11/2008 10:00-12:00 Zonnestelsel 2 (Andreas Waets) 2:00 15 15/11/2008 10:00-12:00 Ruimtevaart (Cas Lemmens) 2:00 14 22/11/2008 10:00-12:00 De maan (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 15 22/11/2008 20:00-22:30 Waarneming: maan (Ini Vanwesenbeeck) 2:30 11 29/11/2008 10:00-12:00 De Aarde (Marianne Busschots) 2:00 16 Er zijn 19 cursisten ingeschreven. Seminaries Sterrenkunde In tegenstelling tot de Basiscursus Sterrenkunde, behandelen de Seminaries Sterrenkunde de astronomie niet in haar geheel, maar beperken zij zich tot het uitdiepen van enkele jaarlijks wisselende onderwerpen. Elk onderwerp wordt behandeld door een specialist op dat gebied. De veronderstelde voorkennis van wiskunde, natuurkunde en scheikunde is deze van het niveau volledig hoger middelbaar onderwijs, wetenschappelijke opleiding. Ook wordt voorkennis van de Basiscursus Sterrenkunde verondersteld. De cursus gaat door dinsdagavond van 20 u. tot 22 u. 10, van midden september tot begin mei. Cursusjaar 2007-2008 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 08/01/2008 20:00-22:10 Het klimaat op aarde (Bert De Loore) 2:00 45 15/01/2008 20:00-22:10 Het klimaat op aarde (Bert De Loore) 2:00 39 22/01/2008 20:00-22:10 Het klimaat op aarde (Bert De Loore) 2:00 35 29/01/2008 20:00-22:10 Het klimaat op aarde (Bert De Loore) 2:00 38 12/02/2008 20:00-22:10 Kosmologie (Marc Gyssens) 2:00 44 19/02/2008 20:00-22:10 Kosmologie (Marc Gyssens) 2:00 47 26/02/2008 20:00-22:10 Wat heeft de fysica voor ons nog in petto (W. Peeters) 2:00 46 04/03/2008 20:00-22:10 De hemel door het spectrum heen (Christoffel Waelkens) 2:00 42 11/03/2008 20:00-22:10 De hemel door het spectrum heen (Christoffel Waelkens) 2:00 47 18/03/2008 20:00-22:10 De hemel door het spectrum heen (Christoffel Waelkens) 2:00 40 08/04/2008 20:00-22:10 De hemel door het spectrum heen (Christoffel Waelkens) 2:00 44 15/04/2008 20:00-22:10 De zoektocht naar supernovae (Maarten Vanleenhove) 2:00 49 12

Er waren in totaal 59 cursisten ingeschreven, waarvan er 49 een getuigschrift behaalden. Behaalden een getuigschrift voor regelmatige aanwezigheid: Bastijns Jules Heylen Yvan Smeets Marc Boeykens Joris Jacobs Axel Van Antwerpen Roland Buelens Edward Jansen Karl Van den Abeele Guy Claes Alex Jansen Stefan Van den Bergh Raphaël Clevers Jozef Jonckheere Valère Van den Eynde Herta Coen Ivo Laes Henry Van den Heuvel Ivo Courtheyn Joel Malfait Ludo Van den Stock Albert Dammen Ferdinand Meeusen Eric Van Hove Luc De Cauwsemaecker Koen Peeters Andy Van Huffel Sven De Herdt Herman Peters Joseph Verbist Leopold Delmelle Jacques Peters Liesbeth Verhaegen Robert Derkinderen Maria Platteau Helmut Verhelst Paul Dielen Daniel Reinehr Raoul Vervaet Yvan Dujardin Nadine Roothans Andreas Wagemakers Roeland Gevers Robert Scheers Marleen Wijnings Ludo Hernalsteen Karel Schram Jean Wuytens Josephus Heylen Rene Cursusjaar 2008-2009 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 23/09/2008 20:00-22:10 Het ISS : geschiedenis en toekomst (Bart Hendrickx) 2:00 49 30/09/2008 20:00-22:10 De Large Hadron Collider (N. Van Remortel) 2:00 45 07/10/2008 20:00-22:10 De Aarde in de ban van de Zon (P. Van Lommel) 2:00 45 14/10/2008 20:00-22:10 CP - Symmetriebreking (Pierre Van Mechelen) 2:00 44 21/10/2008 20:00-22:10 De Aarde in de ban van de Zon (P. Van Lommel) 2:00 42 04/11/2008 20:00-22:10 Leven en werk van Nicolaus Copernicus (Walter Van Rensbergen) 2:00 43 18/11/2008 20:00-22:10 We zijn allemaal gemaakt van sterrenstof (Walter Van Rensbergen) 2:00 45 25/11/2008 20:00-22:10 De Getijden (Dirk Callebaut) 2:00 39 02/12/2008 20:00-22:10 Planetenvorming en de Titius-Bode regel (Dirk Callebaut) 2:00 42 09/12/2008 20:00-22:10 Ruimtevaart (Herman Henderickx) 2:00 41 16/12/2008 20:00-22:10 Proba 2 - Pre-launch briefing (D. Bergmans) 2:00 42 Er zijn in totaal 59 cursisten ingeschreven voor één of meer onderdelen. Basiscursus weerkunde Deze cursus geeft een algemeen overzicht van de weerkunde. De lessen worden geïllustreerd aan de hand van de apparatuur in het weerstation van de sterrenwacht. De veronderstelde voorkennis is deze van het niveau volledig lager secundair onderwijs. De lessen gingen door op Urania, meestal op dinsdagavond van 20 u. tot 22 u. 10. Cursusjaar 2007-2008 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 12/02/2008 20:00-22:10 Planetarium (Herman Fornhoff) 2:00 21 19/02/2008 20:00-22:10 Structuur van de atmosfeer, luchtdruk (Herman Fornhoff) 2:00 20 26/02/2008 20:00-22:10 Temperatuur, de energiebalans van de atmosfeer (Herman Fornhoff) 2:00 18 04/03/2008 20:00-22:10 Vochtigheid en dampdruk (Herman Fornhoff) 2:00 21 11/03/2008 20:00-22:10 Wind, drukgradiënt, algemene luchtcirculatie (Rene Poriau) 2:00 22 18/03/2008 20:00-22:10 Wolkensoorten en neerslag (Rene Poriau) 2:00 19 08/04/2008 20:00-22:10 Luchtsoorten en fronten (Rene Poriau) 2:00 21 15/04/2008 20:00-22:10 Weerkaarten analyseren en weersverwachtingen maken (Rene Poriau) 2:00 21 22/04/2008 20:00-22:10 Bezoek KMI (D. Dehenauw) 2:00 15 29/04/2008 20:00-22:10 Bezoek VTM (Jill Peeters) 2:00 20 13

Er waren 23 cursisten ingeschreven, waarvan er 17 een getuigschrift behaalden. Behaalden een getuigschrift voor regelmatige aanwezigheid: Broux Georges De Wit Jef Poppe Kris Callebaut Veerle Hermans Rosina Urlings Raoul de Failly Gaëlle Laureys Marina Van Antwerpen Roland De Jaeger Erik Luyckx August Voet Francesco De laet Freddy Maes Frederika Wauters Arnold De Saeger Karel Pacco Etienne Cursus Ruimtevaart Naar aanleiding van 50 jaar ruimtevaart organiseerde Urania een cursus rond dit thema. Tijdens 9 lessen op dinsdagavond tijdens het najaar kregen de cursisten een volledig overzicht van de huidige stand van zaken in de ruimtevaart. De lessen werden gegeven door specialisten van Urania en enkele externe experten. Alle lessen van het cursusjaar 2007-2008 gingen door in het najaar van 2007. Er waren 19 cursisten ingeschreven, waarvan er 16 een getuigschrift behaalden. Behaalden een getuigschrift voor regelmatige aanwezigheid: Calders Stijn Guldentops Guy Van De Walle Willem Camps Karl Haegemans Hugo Van den Eynde Karel Cavens Dirk Heijnen Johan Van den Eynde Koen De Laet Jozefa Hens Marc Van Dijk Ruud De Saeger Karel Jacobs Mark Weterings Ivo Franquet Luc Korte Cursus Sterrenkunde Deze lessenreeks is bedoeld voor nieuwkomers in de sterrenkunde. In de eerste zes lessen wordt een bondig maar volledig totaalbeeld van het heelal geschetst. In de daarna volgende lessen komt het praktische aspect van de astronomie aan bod. Alle lessen gaan door op dinsdagavond, op Urania, met uitzondering van één les in het planetarium. Cursusjaar 2008-2009 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 23/09/2008 20:00-22:10 Inleiding, bouw van het heelal (Dirk Hofmans) 2:00 17 30/09/2008 20:00-22:10 Het zonnestelsel (Guido Mariën) 2:00 15 07/10/2008 20:00-22:10 Sterren en deep sky-objecten (Dirk Hofmans) 2:00 16 14/10/2008 20:00-22:10 Het heelal (Walter Simons) 2:00 16 21/10/2008 20:00-22:10 Afstanden en coördinaten aan de hemel (Planetarium, Didier Van Hellemont) 2:00 17 04/11/2008 20:00-22:10 Inleiding tot astronomische waarnemingen (Sven De Deyne) 2:00 14 18/11/2008 20:00-22:10 Waarnemen met het blote oog (Didier Van Hellemont) 2:00 16 25/11/2008 20:00-22:10 Verrekijkers en telescopen (Marco Spildooren) 2:00 14 02/12/2008 20:00-22:10 Waarnemen met de telescoop (Paul Aka) 2:00 15 09/12/2008 20:00-22:10 Astrofotografie (Peter Van den Eijnde) 2:00 14 16/12/2008 20:00-22:10 Waarnemingsavond (Broechem) (Nin Van Gastel) 2:00 15 Er zijn 17 cursisten ingeschreven. Sterrenplukkers Deze cursus richt zich tot kinderen van 10 tot 11 jaar en bestaat uit 12 lessen op zaterdagnamiddag. Er wordt les gegeven door ervaren monitoren van Urania s jeugdwerking Oberon. Wegens de grote belangstelling, werden de lessen in 2008-09 ontdubbeld. 14

Cursusjaar 2007-2008 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 12/01/2008 14:00-16:00 Manen (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 24 02/02/2008 14:00-16:00 Het weer (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 22 01/03/2008 14:00-16:00 Kometen en meteoren (Jan Lembregts) 2:00 21 19/04/2008 14:00-16:00 Is er buitenaards leven? (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 21 10/05/2008 14:00-16:00 De aarde (Stefanie Verberckt) 2:00 21 Er waren 32 cursisten ingeschreven, die allen een getuigschrift behaalden. Behaalden een getuigschrift voor regelmatige aanwezigheid: Beeckmans Joppe Inghelbrecht Eline Soetewey Stijn Beeckmans Wannes Inghelbrecht Sarah Stockman Arthur De Rache Nicolas Kerssebeeck Philippe Vaes Nino Debeuf Iben Kodzaev Georgy Van Coillie Tom Debeuf Tobias Laga Jef Van den Bossche David Decloedt Tibe Lanoizele Conor van Mechelen Mats Desmet Jules Luypaert Tim Van Mossevelde Alexander Geerts Reno Luyten Wannes Vingerhoets Vincent Gorrebeeck David Merken Louis Vissers Samuel Herbots Cato Rosaer Stijn Wijns Bart Huyge Ben Schoenowsky Cédric Cursusjaar 2008-2009 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 20/09/2008 10:00-12:00 Reis door het heelal (Ini Vanwesenbeeck)2:00 18 04/10/2008 10:00-12:00 Sterrenbeelden (Lars Jacobs) 2:00 19 08/11/2008 10:00-12:00 Ruimtevaart (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 21 13/12/2008 10:00-12:00 Kometen en meteoren (Lars Jacobs) 2:00 17 Datum Periode Les Lesduur Aantal 20/09/2008 14:00-16:00 Reis door het heelal (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 17 04/10/2008 14:00-16:00 Sterrenbeelden (Lars Jacobs) 2:00 21 08/11/2008 14:00-16:00 Ruimtevaart (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 22 13/12/2008 14:00-16:00 Kometen en meteoren (Lars Jacobs) 2:00 20 Er zijn 44 cursisten ingeschreven. Sterrenstofjes Bij Sterrenstofjes maken kinderen van 7 tot 9 op een creatieve manier kennis met de wonderen van de sterrenkunde. Elke maand wordt hun op een zaterdagnamiddag een sterrenkundige ontmoeting op de sterrenwacht aangeboden, waarbij ze ondergedompeld worden in de wereld van sterren en planeten. Een sessie bestaat uit een lesgedeelte en een actief deel met leerrijke spelletjes en knutselwerkjes. De lessen duren twee uur, van 14 u tot 16 u met een kwartiertje pauze. Wegens de grote belangstelling, werden de lessen ontdubbeld. Cursusjaar 2007-2008 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 12/01/2008 10:00-12:00 Een reis naar Janneke Maan (Jan Lembregts) 2:00 22 02/02/2008 10:00-12:00 De zon is meer dan een vuurspuwer (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 31 01/03/2008 10:00-12:00 Hoe kan men het weer voorspelen? (Indra Mets) 2:00 18 19/04/2008 10:00-12:00 Bestaan er Marsmannetjes? (Jona Gladines) 2:00 25 10/05/2008 10:00-12:00 Vallende Sterren (Jan Lembregts) 2:00 26 15

Datum Periode Les Lesduur Aantal 12/01/2008 14:00-16:00 Een reis naar Janneke Maan (Jan Lembregts) 2:00 21 02/02/2008 14:00-16:00 De zon is meer dan een vuurspuwer (Ini Vanwesenbeeck) 2:00 21 01/03/2008 14:00-16:00 Hoe kan men het weer voorspelen? (Indra Mets) 2:00 23 19/04/2008 14:00-16:00 Bestaan er Marsmannetjes? (Jona Gladines) 2:00 21 10/05/2008 14:00-16:00 Vallende Sterren (Jan Lembregts) 2:00 24 Er waren 37 cursisten ingeschreven, waarvan er 37 een getuigschrift behaalden. Behaalden een getuigschrift voor regelmatige aanwezigheid: Bernaerts Jeroen Hauman Jakke Rymen Lukas Coenen Hannes Helsen Ignace Stoffelen Ben Cooremans Samuel Helsen Lieve Swinnen Amber Daniels Thomas Hoet Mattias Tillon Benjamin De Caesemaeker Bo Jacob Bram Tuerlinckx Charlotte De Schutter Max Lenaerts Wouter Van Ackeren Jeroen De Witte Loïc Mattheeussen Anouk Van Dooren Gert-Jan Debeuf Adriaan Meeus Maarten Van Dooren Martijn Delanghe Dries Meeus Robbert Van Langenhove Dries Desnyder Caroline Noyens Nore Van Mossevelde Maurits Dewint Notus Rosaer Senne Vangilbergen Arne Halffman Jona Rossa Elise Verschueren Andreas Hannosset Martijn Cursusjaar 2008-2009 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 20/09/2008 10:00-12:00 Sterrrenstofjes op reis (Jan Lembregts) 2:00 26 04/10/2008 10:00-12:00 Ik zag twee beren aan de hemel (Jan Lembregts) 2:00 20 08/11/2008 10:00-12:00 Wie waren de beroemde astronomen? (Kristof De Bruyn) 2:00 19 13/12/2008 10:00-12:00 Ik kijk naar de sterren en heb nodig... (Joachim van der Herten) 2:00 19 Datum Periode Les Lesduur Aantal 20/09/2008 14:00-16:00 Sterrrenstofjes op reis (Jan Lembregts) 2:00 25 04/10/2008 14:00-16:00 Ik zag twee beren aan de hemel (Jan Lembregts) 2:00 18 08/11/2008 14:00-16:00 Wie waren de beroemde astronomen? (Kristof De Bruyn) 2:00 18 13/12/2008 14:00-16:00 Ik kijk naar de sterren en heb nodig... (Joachim van der Herten) 2:00 21 Er zijn 51 cursisten ingeschreven. Afsluiting cursus- en werkjaar Naar jaarlijkse traditie werd het cursus- en werkjaar afgesloten met een diploma-uitreiking, dit jaar op dinsdagavond 13 mei, in het auditorium van het Provinciehuis te Antwerpen. Na een overzicht van het voorbije werk- en cursusjaar en een vooruitblik op de nabije toekomst, volgde er een voordracht door gastspreker Herman Henderickx (gewezen radiojournalist VRT) over Is de NASA Maanziek?. Er was voor deze diploma-uitreiking en de voordracht van Herman Henderickx veel belangstelling: ongeveer 150 leden met hun familie woonden dit evenement bij. Tenslotte werd overgegaan tot de uitreiking van in totaal 206 getuigschriften. Tijdens een bescheiden receptie kon nog worden nagepraat met medecursisten en lesgevers over het voorbije cursusjaar. 16

Overige educatieve activiteiten Individuele bezoekers Naast groepsbezoeken (zie p. 3), stelt Urania haar deuren elke vrijdagavond en woensdagnamiddag open voor individuele bezoekers, die een begeleid programma krijgen aangeboden van 20 u. 30 tot 23 u. respectievelijk van 15 u. tot 17 u. Dit programma bestaat uit een introductie tot de sterrenkunde en een rondleiding door de sterrenwacht met mogelijkheid tot waarnemen bij helder weer. In 2008 werden 53 groepen individuele bezoekers ontvangen met in totaal 351 deelnemers, een stijging ten opzichte van 2007 (38 groepen met in totaal 224 deelnemers). Hierbij moet worden aangestipt dat het aantal individuele bezoekers op vrijdagavond erg weersafhankelijk is. Geografische spreiding van individuele bezoekers Gemeente Aantal Gemeente Aantal Prov. Antwerpen Arr. Antwerpen Aartselaar 4 Malle 7 Antwerpen 70 Mortsel 6 Boechout 4 Niel 4 Boom 2 Ranst 6 Borsbeek 9 Rumst 1 Brasschaat 10 Schilde 4 Edegem 9 Schoten 9 Hemiksem 4 Stabroek 3 Hove 5 Wijnegem 7 Kalmthout 2 Wommelgem 4 Kapellen 4 Zandhoven 2 Kontich 11 Zoersel 3 Lint 1 17

Gemeente Aantal Gemeente Aantal Arr. Mechelen Arr. Turnhout Berlaar 1 Balen 5 Bonheiden 1 Dessel 6 Duffel 7 Herentals 3 Heist-op-den-Berg 4 Hulshout 4 Lier 12 Laakdal 2 Mechelen 23 Retie 1 Nijlen 1 Turnhout 1 Sint-Katelijne-Waver 2 Willebroek 2 Prov. Limburg Prov. Vlaams-Brabant Arr. Hasselt Arr. Halle-Vilvoorde Tessenderlo 3 Vilvoorde 2 Prov. Oost-Vlaanderen Arr. Leuven Bekkevoort 2 Arr. Aalst Diest 1 Aalst 4 Keerbergen 2 Denderleeuw 2 Leuven 4 Arr. Dendermonde Prov. West-Vlaanderen Buggenhout 3 Dendermonde 1 Arr. Diksmuide Laarne 3 Kortemark 1 Lebbeke 1 Arr. Kortrijk Arr. Eeklo Beveren 5 Zelzate 1 Deerlijk 1 Arr. Gent NEDERLAND 3 Gent 1 Arr. Oudenaarde Kluisbergen 4 Arr. Sint-Niklaas Kruibeke 3 Beveren 3 Kruibeke 3 Lokeren 3 Sint-Gillis-Waas 5 Sint-Niklaas 5 Temse 3 Astrokids Pas vanaf 12 jaar kunnen jongeren terecht bij Oberon, de jeugdafdeling van Urania. Toch bestaat er ook bij kinderen uit de lagere school een enorme interesse naar alles wat met de ruimte te maken heeft. Voor de leeftijdsgroep van 7 tot 11 jaar werden daarom drie initiatieven uitgewerkt: Sterrenplukkers (zie p. 14) en Sterrenstofjes (zie p. 15), twee aan deze kinderen aangepaste cursussen, en Astrokids, een (ongeveer) vijfdaags sterrenkamp. Op een speelse maar didactisch verantwoorde wijze worden kinderen vertrouwd gemaakt met begrippen uit de astronomie, ruimtevaart en weerkunde. Voor de logistiek werd beroep gedaan op Urania Diensten v.z.w. Dit sterrenkamp werd in 2008 driemaal gerealiseerd, telkens tijdens de schoolvakantieperiodes (2 tot 4 januari met 21 kinderen, 31 maart tot 4 april met 11 kinderen en 6 tot 11 juli met 36 kinderen). De eerste en de tweede reeks ging door op Urania in dagverblijf. De laatste ging door in de Hoge Rielen te Kasterlee. 18

Astronomische schoolreizen naar Tenerife Urania begeleidde in 2008 twee astronomische stages naar Tenerife: van 14 tot 21 maart voor het Koninklijk Atheneum van Etterbeek (26 deelnemers) en van 25 oktober tot 1 november voor de European School uit Luxemburg (35 deelnemers). Deze reizen werd georganiseerd door BCD Travel. Voor de logistiek hiervan deed Urania beroep op Urania Diensten v.z.w. De twee groepen en hun begeleiders werden ingewijd in de geheimen van het heelal. Het astronomisch project behelsde een inleiding in de astrofotografie en het leren werken met CCD-technieken. Hiervoor kregen de leerlingen vooraf een introductie op Urania. Verder kwamen het gebruik van sterrenkaarten, het herkennen van sterrenbeelden en een inleiding tot deep-sky aan bod. Het geleerde werd in praktijk gebracht op 2000 meter hoogte, aan de voet van de vulkaan Teide. Overdag werd er ook de nodige aandacht besteed aan geografische en geologische aspecten van dit eiland, zoals de werking van vulkanen, de geologische geschiedenis, de unieke Macaronesische flora en de verschillende microklimaten van Tenerife. Sterrenkijkdagen en Nacht van de Duisternis Jaarlijks organiseert de Vereniging voor Sterrenkunde de Sterrenkijkdagen. Alle Vlaamse volkssterrenwachten en andere sterrenkundige verenigingen, evenals particulieren, stellen dan hun kijkers ten dienste van het publiek. Onder begeleiding kan men de sterrenhemel komen bewonderen. De 26ste editie van dit evenement vond plaats op vrijdagavond 14 en zaterdagavond 15 maart 2008. Tegelijk was deze laatste avond het begin van de 11de Nacht van de Duisternis. Om het publiek bewust te maken van de steeds toenemende problematiek van lichthinder, wordt jaarlijks in heel Vlaanderen deze dag georganiseerd, onder de auspiciën van de Werkgroep Lichthinder van de Vereniging voor Sterrenkunde, Preventie Lichthinder en de Bond Beter Leefmilieu. Op vrijdagavond was het helder. Op zaterdagavond was het echter in het begin van de avond helder, maar later zijn er dan wolken gekomen. De bezoekers konden in de eerste plaast kijken naar de planeten Mars en Saturnus en talrijke deep-sky-objecten. Er werden in totaal 293 belangstellenden genoteerd, die werden verdeeld over 16 groepen. Geografische spreiding van de deelnemers aan de Sterrenkijkdagen Gemeente Aantal Gemeente Aantal Prov. Antwerpen Arr. Antwerpen Aartselaar 15 Malle 1 Antwerpen 97 Mortsel 10 Boechout 3 Niel 1 Boom 4 Ranst 6 Borsbeek 2 Rumst 4 Brasschaat 6 Schelle 3 Brecht 6 Schilde 3 Edegem 8 Schoten 7 Ekeren 3 Stabroek 2 Hemiksem 3 Wijnegem 1 Hove 10 Wommelgem 2 Kalmthout 5 Zandhoven 4 Kapellen 5 Zoersel 2 Kontich 2 Zwijndrecht 1 Lint 3 Arr. Mechelen Bornem 3 Nijvel 4 Duffel 3 Putte 3 Lier 2 Sint-Katelijne-Waver 5 Mechelen 2 19

Gemeente Aantal Gemeente Aantal Arr. Turnhout Grobbendonk 1 Lille 2 Herentals 1 Turnhout 1 Herenthout 4 Vorselaar 2 Kasterlee 2 Vosselaar 3 Prov. Limburg Arr. Hasselt Arr. Maaseik Heusden-Zolder 1 Bree 1 Zutendaal 4 Prov. Oost-Vlaanderen Arr. Gent Arr. Sint-Niklaas Gent 4 Kruibeke 2 Sint-Gillis-Waas 1 Arr. Oudenaarde Temse 2 Maarkedal 1 Ronse 1 Prov. Vlaams-Brabant Arr. Halle-Vilvoorde Arr. Leuven Kampenhout 1 Boortmeerbeek 1 Kapelle-op-den-Bos 1 Glabbeek 3 Sint-Pieters-Leeuw 1 Keerbergen 3 Steenokkerzeel 1 Leuven 5 Zemst 1 Rotselaar 1 Tervuren 1 Prov. West-Vlaanderen Brussels Hoofdstedelijk Gewest Arr. Roeselare Arr. Brussel Roeselare 1 Brussel 2 Bezoek aan CERN Van 28 tot 30 maart 2008 brachten 50 enthousiaste Urania-leden een bezoek aan CERN in Génève, Zwitserland. Luttele dagen voor de sluiting van het ondergrondse gedeelte met het oog op de helaas mislukte opstart, daalden de deelnemers 100 meter af onder de grond om met eigen ogen de LHC, de grootste en krachtigste deeltjesversneller ter wereld, te aanschouwen. Dit bezoek werd mogelijk gemaakt door de bereidwillige hulp van de professoren. Jorgen D Hondt en Walter Van Doninck, medewerkers aan de CMS. Astronomische rondreis doorheen Arizona en New Mexico Van 29 april tot 18 mei 2008 maakten 16 astroreizigers een rondreis doorheen het zuidwesten van de Verenigde Staten, meer bepaald de staten Arizona en New Mexico. De reis werd georganiseerd door BCD Travel. Voor de logistiek van de astronomische reisbegeleiding deed de vereniging een beroep op Urania Diensten v.z.w. De astronomische hoogtepunten in Arizona waren Lowell Observatorium in Flagstaff, bekend om de waarnemingen van Mars en de ontdekking van Pluto, Meteor Crater, Kitt Peak National Observatory nabij Tucson en de sterrenwachten op Mount Graham, waaronder de Large Binoculair Telescope. op Mt. Graham, één van de grootste, zoniet grootste, telescopen ter wereld. De astronomische hoogtepunten in New Mexico waren de Very Large Array radiotelescoop, een zogenaamde interferometer die de gegevens combineert van 27 radiotelescopen opgesteld in een Y-configuratie en het National Solar Observatory op Sacramento Peak. Op deze laatste plek woedde helaas een sneeuwstorm, terwijl in de vallei de woestijnzon ongenadig brandde. Daarnaast werd ook aandacht besteed aan ruimtevaart. Er werd een bezoek 20

21

gebracht aan het PIMA Air en Space Museum en het Titan Missile Museum in Tucson, White Sands, het belangrijkste testgebied voor raketten van de Verenigde Staten, ook bekend vanwege Trinity Point, de plaats waar de eerste atoombom tot ontploffing werd gebracht, het New Mexico Museum of Space History in Alamagordo, waar ook het grafmonument staat van de chimpanseeastronaut Ham, de collectie van de raketspecialist Roberd Goddard in Roswell, en het Bradbury Science Museum in Los Alamos, waar in alle stilte aan de eerste Amerikaanse atoombom werd gewerkt. In Roswell werd uiteraard ook aandacht besteed aan de UFO-folklore, grotendeels vergane glorie. Het zuidwesten van de Verenigde Staten is enorm rijk aan natuurschoon, wat op zo n reis uiteraard niet kan ontbreken. Hiervan waren de Grand Canyon, Petrified Forest, de Sonora- en de Chihuahuawoestijn, en de Carslbad-grotten ongetwijfeld de hoogtepunten. Tentoonstelling Stenen uit de ruimte Naar aanleiding van de honderdste verjaardag van de Tunguska-inslag, hebben de Vlaamse Volkssterrenwachten in 2008 een tentoonstelling gerealiseerd met als titel Stenen uit de ruimte. In de tentoonstelling wordt uiteraard aandacht besteed aan de Tunguska-inslag en het onderzoek dat ernaar werd verricht, maar het thema ging veel ruimer. Zo kwamen aan bod: meteorieten en waar ze vandaan komen, het uitsterven van de dinosauriërs door een inslag 65 miljoen jaar geleden, de kans dat zoiets in de toekomst nog gebeurt en de wijze waarop de mensheid zich hiertegen kan verdedigen. De kern van de tentoonstelling bestaat uit 20 panelen, en werd op elke lokatie aangevuld met eigen materiaal. Op Urania leende de meteorietencollectie zich hiervoor natuurlijk uitstekend. De tentoonstelling was op de Vlaamse volkssterrenwachten te bezichtigen van 1 mei 2008 tot 29 februari 2009. Op Urania kon de tentoonstelling worden bezocht tijdens de normale openingsuren voor individuele bezoekers (vrijdagavond of woensdagnamiddag) of in combinatie met een andere activiteit. Omwille hiervan is een precies bezoekersaantal moeilijk te becijferen. We kunnen echter rustig stellen dat ettelijke honderden geïnteresseerden de tentoonstelling bezochten. De respectieve volkssterrenwachten hebben hun regionale perscontacten ingeschakeld voor het promoten van de tentoonstelling tijdens de periode dat zij ze brachten. Vlaanderen Vakantieland Het Radio 2 team van het programma De Madammen en de VRT-televisieploeg van Vlaanderen Vakantieland deden voor hun reis naar Jordanië en Egypte (Sinaï) beroep op de expertise van Urania. Voor de deelnemers werd een sterrenkijkavond ingericht in de woestijn. Er werd teven een bezoek gebracht aan de Ghannalodge nabij Nuweiba, waar één van de vakantiesterrenwachten van Urania gevestigd is. De deelnemers kregen hier de gelegenheid om door Urania s telescopen naar de hemel te kijken. Voor de logistiek van de astronomische reisbegeleiding deed de vereniging een beroep op Urania Diensten v.z.w. De reis zelf ging door van 23 tot 30 mei. De uitzending van de reportage hierover op Canvas vond plaats op 27 september (deel 1) en 4 oktober (deel 2), met herhalingen op 6 en 13 oktober. Introductie-avonden over sterrenkunde en ruimtevaart Tijdens de zomermaanden juli en augustus organiseerde Volkssterrenwacht Urania op zondag voor de eerste keer introductie-avonden in het Eurocam Media Center in Lint in plaats van op de sterrenwacht zelf. De activiteit was opgebouwd rond een multimediale voorstelling over sterrenkunde en ruimtevaart. Daarna volgden een rondleding door het Eurocam Media Center en Alfacam. Als afsluiter was er bij helder weer telescoopwaarnemingen. Er werd elke avond één groep ontvangen. In totaal werden gedurende 8 avonden 253 belangstellenden bereikt. De avonden werden ingericht voor de luisteraars van Radio-2 Antwerpen en de lezers van Info Hove en Gazet Van Antwerpen. 22

Geografische spreiding van de deelnemers aan de introductie-avonden Gemeente Aantal Gemeente Aantal Prov. Antwerpen Prov. Limburg Arr. Antwerpen Arr. Hasselt Aartselaar 8 Hasselt 1 Antwerpen 47 Herk-de-Stad 3 Boechout 6 Nieuwerkerken 2 Boom 1 Borsbeek 1 Arr. Maaseik Brasschaat 7 Peer 1 Brecht 5 Edegem 9 Prov. Oost-Vlaanderen Hemiksem 1 Hove 13 Arr. Aalst Kalmthout 1 Aalst 2 Kapellen 1 Kontich 28 Arr. Dendermonde Lint 16 Buggenhout 3 Mortsel 7 Ranst 3 Arr. Oudenaarde Schilde 6 Kluisbergen 1 Schoten 2 Wijnegem 1 Arr. Sint-Niklaas Wommelgem 4 Lokeren 4 Wuustwezel 5 Sint-Niklaas 3 Zandhoven 5 Prov. Vlaams-Brabant Arr. Mechelen Bonheiden 1 Arr. Halle-Vilvoorde Duffel 3 Kampenhout 2 Lier 7 Meise 1 Mechelen 2 Zemst 4 Nijlen 1 Sint-Katelijne-Waver 6 Arr. Leuven Puurs 2 Haacht 2 Willebroek 2 Kortenberg 1 Arr. Turnhout Prov. West-Vlaanderen Geel 10 Grobbendonk 2 Arr. Kortrijk Herentals 1 Kortrijk 2 Hulshout 3 Oud-Turnhout 1 NEDERLAND 1 Tielen 1 Westerlo 1 Totale zonsverduistering Op 1 augustus 2008 vond er een totale zonsverduistering plaats. Deze was als dusdanig zichtbaar vanuit Siberië (ondermeer de stad Novosibirsk) en het zuidwesten van Mongolië. Ook in eigen land was deze eclips zichtbaar, zij het als een gedeeltelijke. De eclips in Vlaanderen Urania heeft die ochtend haar deuren opengezet om geïnteresseerden aan te zetten het verschijnsel onder deskundige begeleiding en met de hulp van telescopen veilig waar te nemen. Het weer was vrij mooi en het verschijnsel was goed te volgen met een eclipsbril. De eclips begon om 10 u.40 en eindigde om 12 u. 05. Om 11 u. 24 was het maximum van de verduistering. Toen was 21% van de zonsdiameter door de maan bedekt. De bezoekers kregen eerst een korte uiteenzetting over het verschijnsel en nadien konden ze de eclips waarnemen door verschillende telescopen. We schatten dat ongeveer 150 belangstellenden op onze sterrenwacht de zonsverduistering hebben bewonderd. 23

24

Ook de media-aandacht was zeer groot, zowel van dagbladen als van radio en televisie. Er werd aandacht aan het evenement besteed tijdens het radionieuws van de VRT op vrijdagochtend en tijdens de eclips, en ook in de televisiejournaals van VRT, VTM en ATV op vrijdagavond. We verwijzen naar het persoverzicht op p 41. Eclipsreizen naar Siberië Urania verzorgde de astronomische begeleiding van twee eclipsreizen naar Siberië, een elfdaagse en een vijfdaagse eclipsreis. In beide gevallen werd de eclips waargenomen in Novosibirsk, vanaf de oevers van het Ob-meer, een stuwmeer op de gelijknamige rivier. Er was veel wind, maar, belangrijker, het weer was helder. VRT-radio toonde veel belangstelling voor dit evenement. Vlak voor en na het verschijnsel werden enkele interviews gegeven. Elfdaagse eclipsreis Deze reis vond plaats van 28 juli tot 7 augustus 2008, en werd georganiseerd door HRG. Er reisden 31 eclipsliefhebbers mee. Voor de logistiek van de astronomische reisbegeleiding deed de vereniging een beroep op Urania Diensten v.z.w. Na de observatie van de eclips en het bezoek aan de stad Novosibirsk, volgde een tocht met de Transsiberische Express naar Irkoetsk. Er werden ook enkele dagen aan het Baïkalmeer gespendeerd, het grootste zoetwaterreservoir ter wereld, en door UNESCO tot werelderfgoed verklaard. Vijfdaagse eclipsreis Deze korte reis van 30 juli tot 3 augustus was volledig gefocust op de eclips. Uiteraard werd ook Novosibirsk zelf bezocht, en van de tussenlanding in Moskou werd gebruik gemaakt om de reis te onderbreken voor een bezoek aan Sterrenstad, het kosmonauten-opleidingscentrum, waar ook Frank De Winne heeft verbleven. Aan deze reis namen 20 belangstellenden deel. Ze werd georganiseerd door BCD Travel. Voor de logistiek van de astronomische reisbegeleiding deed de vereniging een beroep op Urania Diensten v.z.w. Eclipsreis naar Mongolië In totaal 34 eclipsreizigers trokken op expeditie naar het zuidwesten van Mongolië om er de zonsverduistering van 1 augustus 2008 waar te nemen. De reis duurder van 24 juli tot 7 augustus en was een grote trektocht dwars door dit onmetelijke land. Ook hier kon de eclips onder ideale omstandigheden worden waargenomen, in een indrukwekkend landschap. Deze reis werd georganiseerd door HRG. Voor de logistiek van de astronomische reisbegeleiding deed de vereniging een beroep op Urania Diensten v.z.w. Gedeeltelijke maansverduistering Van de gedeeltelijke maansverduistering tijdens de nacht van zaterdag 16 op zondag 17 augustus 2008 en het feit dat dit hemelverschijnsel tijdens een weekend viel, hebben de Vlaamse Volkssterrenwachten gebruik gemaakt om hiervan hun jaarlijkse happennig te maken. Bedoeling was om geïnteresseerden aan te zetten het verschijnsel onder deskundige begeleiding en met de hulp van verrekijkers en telescopen waar te nemen. De eclips begon om 21u. 36 en eindigde om 1 u. 58. Om 23 u. 11 was het maximum van de verduistering. Toen zat 81% van de maandiameter in de schaduw van de aarde. De bezoekers kregen eerst een korte uitleg over het verschijnsel en nadien konden ze de eclips waarnemen door verschillende telescopen, tenminste voor zover de weersomstandigheden dit toelieten. Er was inderdaad in het begin van de avond veel bewolking, waardoor de eclips niet zo goed zichtbaar was. Pas naar het einde van het verschijnsel zijn er opklaringen gekomen, jammer genoeg te laat om nog potentiële belangstellenden te lokken. Door het slechte weer hebben slechts 48 belangstellenden de maansverduistering op Urania bewonderd. De Vlaamse Volkssterrenwachten hebben hun perscontacten ingeschakeld om belangstelling voor het verschijnsel op te wekken, maar helaas was in de Antwerpse regio de respons vóór het 25

verschijnsel klein. De avond zelf was de media-aandacht echter zeer groot. Er werd aandacht aan het evenement besteed tijdens het radionieuws van de VRT op zaterdagavond en tijdens de eclips, en ook in de TV-journaals van VRT, VTM en ATV op zondagmiddag en -avond. We verwijzen naar het persoverzicht op p 41. Perseïdenwaarnemingsavond Deze jaarlijks weerkerende meteorenzwem piekt rond 12 augustus, waarbij er om de paar minuten wel een vallende ster te zien is. De waarnemingsavonden voor het brede publiek vonden dit jaar plaats op 11 en 12 augustus. De weersomstandigheden waren gunstig, zodat er verschillende meteoren zijn waargenomen. De publieke belangstelling was daarentegen eerder matig, met 37 bezoekers. De geïnteresseerden werden opgevangen in groepen. Deze kregen eerst een introductie tot het verschijnsel, waarna onder begeleiding werd waargenomen. Naast meteoren werd ook aandacht besteed aan sterrenbeelden en hemelobjecten zichtbaar in deze sterrenbeelden. Opendeurdagen Stenen uit de ruimte Naar jaarlijkse traditie werd ook het werk- en cursusjaar 2008-09 voorafgegaan door opendeurdagen, tijdens het weekend van 12, 13 en 14 september. Deze editie van de opendeurdagen kreeg als titel op Stenen uit de ruimte: honderd jaar Tunguska, waarmee meteen de link werd gelegd naar gelijknamige tentoonstelling van de Vlaamse Volkssterrenwachten over dit thema (zie p. 22). Een eeuw geleden, op 30 juni 1908, was er in Siberië een zware explosie vlakbij de Tunguskarivier. Over een gebied van 2000 km² (iets kleiner dan de provincie Antwerpen) waren de meeste bomen geknakt als lucifers en lieten tientallen rendierenkuddes het leven. De explosie was tot op meer dan 200 km te voelen. Vreemd genoeg vond men nooit een inslagkrater of brokstukken. Tot op vandaag wordt gespeculeerd over de oorzaak van de explosie, mede doordat ze in een zeer afgelegen gebied plaatsvond, en de geopolitieke toestand onmiddellijk onderzoek bemoeilijkte. In samenwerking met de andere Vlaamse volkssterrenwachten, maakt Urania honderd jaar later een stand van zaken op over het gevaar van kosmische inslagen: wat kan er op de aarde inslaan? Heeft zo n inslag het einde betekend van de dinosauriërs? Hoe groot is het gevaar voor de aardbewoners? Naast de tentoonstelling, was er ook driemaal de lezing Honderd jaar Tunguska: hoe kwetsbaar is onze planeet? die driemaal werd aangeboden: 12 september, 21 u.-22 u. 30, Cis Verbeeck, 48 deelnemers. 13 september, 15 u.-16 u. 30, Marc Gyssens, 35 deelnemers. 14 september, 15 u.-16 u. 30, Marc Gyssens, 30 deelnemers. De opendeurdagen van Urania zijn echter een totaalgebeuren dat erop gericht is om de belangstelling van de bezoekers voor sterrenkunde en ruimtevaart, maar ook voor wetenschap in het algemeen, op te wekken. Een andere blikvanger op deze opendeurdagen waren enkele doeopstellingen van Technopolis: stroboscoop-illusie, operatie iris, horizontale periscoop, regelbare magneet, hyperbool, magnetische wervelstormen en hand-oog-coördinatie. Jong en oud kon zo op een interactieve manier kennismaken met wetenschap. Tenslotte was een van de doelstellingen van de opendeurdagen uiteraard het voorstellen van de activiteiten tijdens het werkjaar 2008-2009. Zoals steeds staat het cursusprogramma hierin centraal. Naast de cursussen, was er uiteraard ook aandacht voor andere activiteiten tijdens het nieuwe werkjaar. Ook stelden verschillende werkgroepen hun activiteiten voor. Zoals gebruikelijk kenden de demonstraties van de Werkgroep Kijkerbouw in het kijkerbouwatelier veel succes. Ook Urania s jeugdwerking Oberon was prominent aanwezig. De bezoekers konden ook een kijkje nemen in de waarnemingstoren, het weerstation en het documentatiecentrum. Naast de 40-cm Gobelijn-telescoop in de waarnemingstoren, kregen ook de 30-cm Barabas- en de 25-cm Adhemar-telescoop naast het 26

weerstation veel aandacht. In de astroshop was er een uitgebreid gamma sterrenkundige artikelen te koop. Tijdens het weekend was het rustig en zonnig herfstweer. Door het mooie weer konden de bezoekers zowel vrijdag- en zaterdagavond kijken door de telescopen. Het publiek kon de opendeurdagen bezoeken op vrijdagavond van 20 u. tot middernacht, op zaterdag van 14 u. tot middernacht en op zondag van 12 u. tot 18 u. Het aantal bezoekers was eerder matig met in totaal ongeveer 1200 belangstellenden. Voordracht Op zoek naar de E.T.'s Op vrijdag 10 oktober om 20 u. 30 was er op Urania een voordracht getiteld Op zoek naar de E.T.'s, door prof. em. dr. C. De Loore. Hoever staat het onderzoek naar leven in de ruimte? Is het zoeken naar leven wel zinvol? Wat kunnen we verwachten? De geschiedenis van het speuren naar leven in het heelal. Pro en contra vanuit wetenschappelijke hoek. Er waren in totaal 30 belangstellenden. Astronomische rondreis door Zuid-Afrika Van 25 oktober tot 9 novermber organiseerde BCD Travel een astronomische rondreis door Zuid- Afrika. De reis was een onderdeel van het programma van de Davidsfonds Cultuurreizen. Urania verzorgde de astronomiche begeleiding. Voor de logistiek hiervan deed de vereniging een beroep op Urania Diensten v.z.w. Tevens werd beroep gedaan op Zuid-Afrika-kenner én amateurastronoom Chris Vervliet. Zo werden de Tswaingkrater (voorheen Soutpankrater) en de Vredefortkoepel aangedaan, allebei meteorietkraters. De oude sterrenwacht van Johannesburg werd bezocht, en er werd ook een waarnemingssessie voor de zuidelijke sterrenhemel ingericht. Hoogtepunt van de reis was het bezoek aan de SALT (Southern African Large Telescope) nabij Sutherland. Zuid-Afrika is een erg verscheiden land, met grote contrasten: het drukke Johannesburg tegenover de rust van het Pilanesberg-wildreservaat; het grote Pretoria tegenover het kleine Onverwacht; het moderne Durban tegenover het oude Graaff-Reinet en Stellenbosch; en de groene Drakensbergen tegenover de dorre Groot-Karoo. Deze hebben de reizigers alle kunnen ervaren. De reis werd afgesloten in Kaapstad en op het Kaaps schiereiland. Voordracht Op zoek naar het poollicht Op vrijdag 14 november om 20 u. 30 was er op Urania een voordracht Op zoek naar het poollicht, verzorgd door medewerkers van Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen te Middelburg, die tussen april 2000 en januari 2005 aardig wat waarnemingen hebben verricht van poollicht in Zeeland. De afgelopen jaren is het relatief rustig op de zon en (dus ook) met het Nederlandse poollicht, maar niet met de drang van de voordrachtgevers om meer van dit bijzondere natuurverschijnsel te zien en te weten te komen. Daarom reisden zij in maart 2008 naar de Lofoten, een eilandengroep voor de Noorse kust op 68 noorderbreedte, waar er steeds poollicht kan worden waargenomen, ook in jaren van lage zonne-activiteit. Zij vertelden over hun ervaringen. Er waren in totaal 30 belangstellenden. 27

Informatieverstrekking Documentatiecentrum De bibliotheek van Volkssterrenwacht Urania beschikte eind 2008 over 2404 boeken, DVDs en ingebonden jaargangen van tijdschriften. In 2008 werden 160 nieuwe werken verworven. Anderzijds werden ook een aantal dubbele of sterk verouderde werken uit de bibliotheek verwijderd. Volkssterrenwacht Urania is geabonneerd op volgende 17 tijdschriften: Astra, Astronomy, Ciel et Espace, Ciel et Terre, ESA Bulletin, Eos, Heelal, Halo, The Messenger, The Planetary Report, Science Connection, Scientific American, Sky and Telescope, Space Weather, Sterne und Weltraum, WGN, the Journal of the International Meteor Organization, en Zenit. Daarnaast beschikken we over diverse circulaires van lokale, regionale, nationale en internationale astronomische instellingen. Dankzij bruikleen kan ook het professionele tijdschrift Meteoritics & Planetary Science worden geconsulteerd. Bovendien hebben we dankzij onze aansluitingen op het Internet nu ook toegang tot een vrijwel onuitputtelijk informatienetwerk voor het beantwoorden van specifieke vragen. Daarnaast is ook nog deels historische, deels actuele informatie beschikbaar op dia s, geluidscassettes, videobanden en DVDs. Dankzij de beschikbaarheid van een diascanner, bestaat de mogelijkheid om een deel van het dia-archief te digitaliseren. Met de andere volkssterrenwachten werd een eenvormig classificatiesysteem geïmplementeerd met het oog op het ontsluiten van het gezamenlijk aanbieden van de documentatiecentra. Er kunnen werken worden geraadpleegd en uitgeleend, zowel door leden als door niet-leden. In 2008 waren er 244 geregistreerde raadplegingen en 1197 ontleningen. Het documentatiecentrum is open op dinsdag-, donderdag- en vrijdagavond van 19 u. 30 tot 22 u. 30 en woensdagnamiddag van 14 u. tot 17 u., alsook tijdens bepaalde cursussen en activiteiten buiten deze avonden. Tijdschrift en periodieke publicaties Volkssterrenwacht Urania geeft het tijdschrift De Sterrenwachter uit, dat vijfmaal per jaar verschijnt. Het bevat aankondigingen van activiteiten van Volkssterrenwacht Urania en andere Vlaamse volkssterrenwachten, en actuele informatie over sterrenkunde en aanverwante wetenschappen in het algemeen. Ook verschijnen er in elk nummer rubrieken over deep-skywaarnemingen, weerkunde, astronomische nieuwtjes en nieuws uit de bibliotheek. De jaargang 2008 telde 136 bladzijden en had een oplage van 700 exemplaren. De Sterrenwachter wordt verstuurd naar alle leden van Volkssterrenwacht Urania en naar diverse belangrijke contacten. Het is bovendien mogelijk zich als niet-lid op het tijdschrift te abonneren. Naast De Sterrenwachter, gebruikt Urania ook elektronische communicatiemiddelen voor het verspreiden van informatie, zowel voor het grote publiek als voor leden en cursisten (zie p.29). Tenslotte publiceren leden van Urania geregeld artikels of mededelingen in diverse tijdschriften van de Vereniging voor Sterrenkunde, waaronder Heelal, Astra en Halo, als ook op diverse websites. Samenwerking met de media Volkssterrenwacht Urania verleende haar medewerking aan televisieprogramma s van VTM, VRT en ATV, radioprogramma s van VRT, Q-Music, 4FM en lokale zenders en de schrijvende pers voor het verspreiden van informatie over sterrenkunde, hemelverschijnselen en aanverwante wetenschappen en technieken. Volkssterrenwacht Urania was aanwezig op VTM-Text pagina 172. Tweemaal per week wordt hier een tekst geplaatst over astronomische verschijnselen zichtbaar met het blote oog of met een verrekijker. Deze teksten worden door Volkssterrenwacht Urania gemaakt. 28

Er was ook een goede samenwerking met Radio 1, Q-Music en 4-FM voor de eclipsen van 1 augustus en 16 augustus 2008 en met ATV en Radio 2 Antwerpen voor de aankondiging van goed zichtbare hemelverschijnselen. De bovenvermelde eclips en andere hemelverschijnselen waarrond Urania activiteiten organiseerde, kregen ook nog media-aandacht in de VRT, VTM- en ATVjournaals en op andere radiozenders. Er is ook een goede samenwerking met het maandblad Eos. Uiteraard doet Urania ook beroep op de media voor het verspreiden van informatie over haar activiteiten; hiervoor verwijzen we naar p. 41. Schriftelijke, telefonische en elektronische informatieverstrekking Informatie-aanvragen Urania krijgt veel schriftelijke en telefonische informatie-aanvragen te verwerken. In 2008 werden naar schatting 2500 informatie-aanvragen via e-mail of schriftelijk beantwoord, en 2000 telefonisch. Veel voorkomende onderwerpen zijn aanvragen van informatie voor een schoolwerk, informatie voor leerkrachten die lessen over sterrenkunde willen geven en informatie over de aankoop van kijkers. De vraagstellers werden dan in het bezit gesteld van de nodige informatie, vaak aangevuld met fotokopieën van tabellen, figuren en sterrenkaartjes. Website Urania is prominent aanwezig op het Internet, onder het adres http://www.urania.be. De website heeft al jaren een vaste plaats in het Nederlandstalige sterrenkundig en wetenschappelijk onlinelandschap. De licht neerwaartse trend in het aantal bezoekers, die vorig jaar is ingezet, wordt dit jaar bevestigd: 319 213 in 2008 tegen 331 253 in 2007. We wijten dit aan een saturatie van het internet-gebruik in Belgie, gekoppeld aan een steeds breder aanbod aan kwalitatief hoogstaande websites. Wat zeker ook meespeelt is dat er de laatste jaren minder vernieuwingen waren op onze website. Om dit te verhelpen is een nieuwe webploeg aangesteld, die in 2009 een nieuwe Uraniawebsite zal ontwikkelen en onderhouden. De Urania-site bevat ondermeer alle actuele info over Urania en de andere volkssterrenwachten met de nodige links; nieuwtjes over sterrenkunde en ruimtevaart; waarnemingstips en links naar waarnemingspagina's; de huidige weersituatie, efemeriden, weeractiviteit; de catalogus van het documentatiecentrum; een beknopt overzicht van de sterrenkunde; een discussieplatform; een complete en actuele lijst met sterrenkundige adressen in België en een zoekfunctie voor de ganse site. De site blijft een centrale plaats innemen in onze informatieverstrekking, zowel naar het brede publiek toe als naar cursisten en leden. De site wordt frequent geactualiseerd. Bijna dagelijks was er verse informatie te vinden op de webstek: een bezoeker vond er dit jaar niet minder dan 217 sterrenkundige en Urania-nieuwtjes, 780 activiteiten en 1702 berichten van bezoekers op het sterrenkundig forum. Regelmatig werd ingespeeld op de actualiteit. De Urania-website is ook toegankelijk via de portaalwebsite http://www.volkssterrenwachten.be van de samenwerkende Vlaamse volkssterrenwachten. Informatie over activiteiten en hemelverschijnselen worden ook rechtstreeks op deze site aangeboden. Elektronische nieuwsbrieven De steeds algemeener beschikbaarheid van internettoegang en e-mail bij het grote publiek, heeft voor gevolg dat deze media een steeds grotere rol gaan spelen in de informatieverstrekking van Volkssterrenwacht Urania. Bovendien is elektronische informatieverstrekking goedkoper en kan er flexibeler mee worden ingespeeld op de behoeften van verschillende doelgroepen. Daarom verspreidt Urania een deel van zijn informatie via nieuwsbrieven. 29

Er bestaan twee algemene nieuwsbrieven: een gericht naar het grote publiek, waarop kan worden ingeschreven via de website, en een gericht naar cursisten en leden. Inhoudelijk zijn beide nieuwsbrieven voor een groot deel gemeenschappelijk, behalve dat de tweede nieuwsbrief ook nog specifieke informatie bevat enkel bestemd voor cursisten en leden. Op de algemene nieuwsbrief waren op 31 december 2008 in totaal 2340 belangstellenden ingeschreven. Het elektronisch adressenbestand van de ledennieuwsbrief bevatte op 31 december 2008 in totaal 740 cursisten en leden. Van beide verschenen in 2008 vier nummers. Deze nieuwsbrieven kunnen ook worden geraadpleegd op de website. Een derde nieuwsbrief verschaft specifieke informatie over de astronomische reizen die Urania begeleidt. Het elektronische adressenbestand van deze nieuwsbrief bevatte op 31 december 2008 in totaal 420 inschrijvingen.van deze nieuwsbrief verschenen er in 2008 drie nummers. Ook deze nieuwsbrief kan men via de website raadplegen. Samenwerking met andere organisaties Sterrenkundige- en ruimtevaartverenigingen Zoals steeds werd nauw samengewerkt met de Koninklijke Sterrenwacht (in het bijzonder met het planetarium op de Heizel te Brussel), het Koninklijk Meteorologisch Instituut, diverse Vlaamse universiteiten, de Vereniging voor Sterrenkunde, Meteorologie, Geofysica en Aanverwante Wetenschappen en haar jeugdafdeling, de Jongerenvereniging voor Sterrenkunde, de Volkssterrenwacht Beisbroek te Brugge, de Volkssterrenwacht Mira te Grimbergen, het Europlanetarium te Genk, de Volkssterrenwacht Armand Pien te Gent, Astrolab Iris te Ieper, het Zimmercomité te Lier, Technopolis te Mechelen, Earth Explorer te Oostende en het Euro Space Center te Rédu. Deze samenwerking uitte zich ondermeer in de aanwezigheid van delegaties van beide volkssterrenwachten op vergaderingen en manifestaties georganiseerd door bovenstaande verenigingen, in het bijzonder de Vereniging voor Sterrenkunde, en door het wederzijds toekennen van kortingen. Ook in 2008 onderhield Urania contacten met de AFA, de Association Française d'astronomie. Sinds enkele jaren worden de contacten tussen enkele grote nationale sterrenkundeverenigingen (o.a. uit Italië, Spanje, Frankrijk en België) onderhouden via het Galileo Galilei Forum. Het forum ijvert voor de realisatie van een Europese sterrenkijkdag en een nauwere samenwerking tussen de Europese astronomische verenigingen. Ook op internationaal vlak onderhoudt Urania goede contacten. De contacten met de European Space Agency (ESA) die tot stand zijn gekomen naar aanleiding van de ruimtevlucht van Frank De Winne in 2002, werden verder bestendigd. Ook worden de contacten bestendigd met het European Southern Observatory (ESO). Tenslotte zijn diverse medewerkers van Volkssterrenwacht actief in de International Meteor Organization, die op Urania haar zetel heeft. De samenwerking met de Universiteit Antwerpen werd in 2008 verdergezet, waarbij fysicastudenten op Urania worden begeleid voor een practicum astrofysica. Een concreet gevolg van deze samenwerking is de aanschaf van een CCD-camera die voor deze practica wordt ingezet. 30

Forum Ruimtevaart en Onderwijs Het Forum Ruimtevaart en Onderwijs werd op 18 februari 2005 opgericht. De doelstellingen waren: het samenbrengen van alle instanties en organisaties die met ruimtevaart en onderwijs begaan zijn.; uitwisseling van informatie en data over de lopende initiatieven rond ruimtevaart; identificatie van onderwerpen waar ruimtevaart nuttig kan zijn voor het onderwijs; coördinatie van gezamenlijke acties of ontwikkeling van gezamenlijke thema's; nagaan welke rol de ruimtevaart kan spelen in het onderwijs, voornamelijk om meer jongeren te leiden naar technische, wetenschappelijke en ingenieursstudies. Het Forum wilde niet zozeer een nieuwe speler in dit veld worden, maar eerder de bestaande spelers bij elkaar brengen om hun impact te vergroten en een faciliterende rol spelen om nuttige informatie bij elkaar te brengen die nu weliswaar reeds voorhanden is, maar vaak zo verspreid en versnipperd dat het voor bijvoorbeeld een leraar geen sinecure is om die allemaal bij elkaar te brengen. Het Forum, onder voorzitterschap van astronaut Frank De Winne, stond onder de auspiciën van het Prins Filipfonds, dat hiermee wilde bijdragen tot het verbeteren van de contacten tussen de drie gemeenschappen in België. De activiteiten van het Forum werden gedragen door vijf werkgroepen: pedagogisch materiaal, projectoproep scholen, begeleiding oprichting ESERO, communicatie en wedstrijden en stimuli. Van bij de oprichting heeft het Forum het belang van de participatie van de zogenaamde informele sector erkend, waaronder in Vlaanderen vooral de volkssterrenwachten resorteren. De voorzitter van Volkssterrenwacht Urania was daarom lid van het Forum. Ook in de diverse werkgroepen zitten vertegenwoordigers van Urania en de andere Vlaamse volkssterrenwachten. In 2008 werden de activititeiten van het Forum afgerond. Tijdens een plechtige academische zitting in aanwezigheid van Z.K.H. Prins Filip werd op 20 februari in het Jubelparkmuseum het eindrapport voorgesteld. In dit eindrapport wordt gesteld dat meer sensibilisering voor natuurwetenschappelijke en technologische studies nodig is, en dat ruimtevaart hierbij een hefboomeffect moet hebben. Er worden een aantal concrete aanbevelingen gedaan: creatie van een netwerk van Space Schools; ontwikkeling van didactisch materiaal voor scholen; versterking van de basisinfrastructuur van centra; organisatie van een grote ruimtevaartwedstrijd voor jongeren; oprichting van een fonds waarbij verenigingen zoals sterrenwachten ondersteund kunnen worden; bijkomende aandacht voor de permanente vorming van leerkrachten. De werkzaamheden van de werkgroepen leidden ook tot een aantal brochures die leerkrachten kunnen helpen om wegwijs te raken in de diverse voor hun relevante initiatieven die er rond ruimtevaart bestaan. Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen Zoals de voorbije jaren, werkte Volkssterrenwacht Urania ook in 2008 samen met de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (KMDA) bij het organiseren van voordrachten en lessen in het planetarium van de Antwerpse dierentuin. De bijdrage van de Volkssterrenwacht bestaat hoofdzakelijk uit het leveren van gekwalificeerde monitoren om de voorstellingen te verzorgen, en uit het schrijven van programma s voor de speciale voorstellingsreeksen. Deze worden gedurende de schoolvakanties meestal driemaal per dag gegeven. Bij grote belangstelling 31

worden ook extra voorstellingen verzorgd. Ook werden kindervoorstellingen verzorgd. In 2008 werden volgende speciale reeksen samengesteld en gepresenteerd: Kerstreeks 2007-2008, Spinnen en reuzen aan de sterrenhemel (A. Barentsen), 843 bezoekers Paasreeks 2008, Het waterige gebied (W. Hamelinck en I. Verlaeckt), 1.690 bezoekers Zomerreeks 2008, Het waterige gebied (W. Hamelinck en I. Verlaeckt), 7.341 bezoekers Kerstreeks 2008-2009, 400 jaar nieuwe astronomie (W. Hamelinck), 1406 bezoekers Individuele bezoekers konden buiten deze speciale reeksen ook de publieke voorstellingen op woensdag en zondag bijwonen. Daarnaast waren er ook talrijke voorstellingen of lessen op aanvraag voor groepen of scholen. Een belangrijk deel van alle voorstellingen en lessen wordt verzorgd door medewerkers van Volkssterrenwacht Urania. Als gevolg van een samenwerkingsakkoord tussen de Volkssterrenwacht en de KMDA, mag de Volkssterrenwacht s avonds bezoekersgroepen ontvangen in het Zoo-planetarium. Tijdens een dergelijk bezoek, dat gewoonlijk 1,5 à 2 uur duurt, worden de geïnteresseerden vertrouwd gemaakt met de sterrenhemel en de sterrenkunde, waarbij de mogelijkheden van het toestel maximaal worden benut. Op verzoek kunnen ook speciale thema s behandeld worden zoals seizoenen, coördinaten, tijdrekening, de hemel van pool tot evenaar en astronavigatie. Een avond-bezoek dient aangevraagd te worden via Volkssterrenwacht Urania, minstens drie weken op voorhand. (Bezoeken overdag aan het planetarium zijn enkel mogelijk in combinatie met een Zoo-bezoek: inlichtingen hierover kunnen bekomen worden bij de opvoedkundige dienst van de Antwerpse dierentuin.) Socio-culturele verenigingen Afgezien van het beroep dat andere socio-culturele verenigingen doen op de diensten van Urania, bestaan er ook nog andere samenwerkingsvormen. Zo verleent Volkssterrenwacht Urania korting aan leden van het Davidsfonds en Vakantiegenoegens in ruil voor bekendmaking van activiteiten van de vereniging. Wetenschapsbeoefening Jeugdwerking De jeugdwerking van Volkssterrenwacht Urania heet Oberon. Zij richt zich tot jongeren van 7 tot 25 jaar. Voor beginners verzorgt Oberon de Jeugdcursus Sterrenkunde (zie p. 11). Wie zich daarna op het beoefenen van sterrenkunde en aanverwante wetenschappen en technieken wil toeleggen, kan terecht in de jeugdwerkgroep. De belangrijkste activiteiten in dit kader zijn werkkringen op zaterdagochtend en een astronomisch jongerenkamp. Ook levert Oberon een belangrijke bijdrage aan de Sterrenplukkers (zie p. 14), de Sterrenstofjes (zie p. 15) en de Astrokids (zie p. 18), activiteiten gericht naar de leeftijdsgroep 7 11 jaar. Werkkringen Elk trimester worden er een aantal werkkringen georganiseerd waarin Oberonianen iets kunnen opsteken van en vooral zelf actief zijn in hun favoriete tak van de sterrenkunde. In het voorjaar van 2008 kwamen volgende onderwerpen aan bod: Astrofotografie en CCD: Naast het ophalen van de basis van astrofotografie, is er ook nagedacht over een aantal leuke projectjes. Zo is het gelukt om sterspectra te fotograferen. Deeltjesfysica: Als voorbereiding op de Oberon uitstap naar het CERN, werd een inleiding gegeven tot de wondere wereld van de elementaire deeltjes. 32

Hemelverschijnselen: Met behulp van de wet van Snellius werd het ontstaan van regenbogen en halo s verklaard. Space Technologie: Met behulp van Lego Mindstorms werd gepoogd inzicht te verkrijgen in de wereld van de robotica. Na het belichten van de verschillende onderdelen in een programma-code werd begonnen met het programmeren van het robotje. Het doel is dat de robot zichzelf in evenwicht kan houden. Op de opendeurdagen (zie p. 26) was het resultaat op de Oberonstand te bewonderen. Atmosfeer en klimaat: Met behulp van een stevige portie chemie werd ingegaan op het ontstaan van het gat in de ozonlaag en werd een eenvoudig model voor het broeikaseffect besproken. Q&A: Werkkringleden stellen zelf sterrenkundige vragen en daarna gaan ze in groep op zoek naar het antwoord. Voordrachten-reeks Van september tot november 2008 werden er geen werkkringen georganiseerd. In de plaats daarvan was er een voordrachtenreeks. In deze voordrachten-reeks konden de verschillende werkgroepen binnen Urania alsook de projectjes binnen Oberon zich voorstellen. De volgende onderwerpen kwamen aan bod: Zaterdag 22 september, 14 u.-16 u., Gebruik van Urania-telescopen; Zaterdag 4 oktober, 14 u.-16 u., Astrofotografie; Zaterdag 11 oktober, 14 u.-16 u., Meteoren vastleggen op video; Zaterdag 18 oktober, 14 u.-16 u., Radiometeoren; Zaterdag 8 november, 14 u.-16 u., Waterraketjes; Zaterdag 15 november, 14 u.-16 u., Radioastronomie; Zaterdag 22 november, 14 u.-16 u., Lichthinder. Astronomisch jongerenkamp Het astronomisch jongerenkamp vond dit jaar plaats te La Motte Ternant in Frankrijk. Vijfenveertig Oberonianen probeerden daar tussen 4 en 14 augustus de nachtelijke hemel te verkennen. Overdag werd er gewerkt in werkkringen. Dit jaar kwamen volgende onderwerpen aan bod: algemene sterrenkunde, rocket science, hemelmechanica, radioastronomie, astrofotografie, en meteoren. Vooral de werkkring rocket science zorgde voor enkele spectaculaire momenten met hun water- en micro-raketjes. Naast het wetenschappelijke aspect van deze activiteit, is er uiteraard ook ruim aandacht voor ontspanning. Traditioneel was er weer een voetbalmatch en een muziekavond met pannenkoeken. Andere activiteiten Bezoek aan het CERN te Genève Van 3 tot 6 april 2008 trok Oberon met een volle bus van 50 personen naar de deeltjesversnellers van het CERN in Genève. Daar hadden we op vrijdag 4 april een rondleiding vastgelegd. Op zaterdag 5 april konden we, onder begeleiding van ex-oberonleider en huidig onderzoeker aan de UA, prof. dr. Pierre Van Mechelen, profiteren van de LHC open dagen om nog een keer naar het CERN af te zaken. Daardoor konden we ook afdalen in de versnellertunnel zelf, welke normaal niet toegankelijk is voor het publiek. In deze vier dagen bezochten we Atlas, LHCb en CMS, drie van de vier LHC-experimenten. Driedaagse Ook in de herfstvakantie, van 31 oktober tot 2 november, werd er een driedaagse georganiseerd. Deze ging door in kampplaats De Drink te Voeren. Drie dagen en twee nachten bracht Oberon hier door om aan sterrenkunde te doen. Tijdens de driedaagse wordt er s nachts waargenomen en, als het bewolkt is, werd er een niet-astronomisch programma georganiseerd (spelletjes, een quiz, ) De driedaagse kon rekenen op ongeveer 35 deelnemers. 33

JVS-dag en JVS-contacten De JVS (Jongerenvereniging voor Sterrenkunde) is de jeugdafdeling van de Vereniging voor Sterrenkunde. Om zich landelijk beter te kunnen profileren, treedt Oberon ook op als JVS-kern. Jaarlijks wordt door één van de kernen de JVS-dag georganiseerd. Op deze dag, die gepland stond op 1 maart 2008, komen alle sterrenkundige jongerenverenigingen uit Vlaanderen samen. Dit jaar viel de eer aan onszelf om deze bijeenkomst in goede banen te leiden. Naast een voordracht van Jean-Marc Wislez over de ISS-module Colombus was er ook tijd voor sterrenkundig geïnspireerde groepsspelletjes. Werkgroepen Sommige waarnemings- en studie-activiteiten zijn gestructureerd in werkgroepen. Werkgroep Algemene Sterrenkunde De Werkgroep Algemene Sterrenkunde (WGAS) werd in 2004 opgericht om mensen op te vangen die een cursus gevolgd hebben op Urania of een algemene belangstelling hebben voor het beoefenen van de sterrenkunde. Vele beschikken over basiskennis, interesse en vaak ook over materiaal (telescoop, verrekijker), en willen vooral waarnemen, maar weten niet goed hoe hieraan te beginnen of geven na verloop van tijd op wegens gebrek aan geestesverwanten. Ten behoeve van hen werd WGAS in het leven geroepen. Naarmate de interesse en kennis groeien, kunnen WGASleden doorstromen naar een thematische werkgroep. WGAS draagt waarnemen hoog in het vaandel. In de eerste plaats worden de sterrenbeelden aangeleerd, en vervolgens komen de diverse domeinen van de sterrenkunde aan bod. Naast waarnemingsavonden, bood WGAS ook een aantal bijeenkomsten aan, verzorgd door werkgroepleden, andere medewerkers van Urania of externe sprekers. Hierna volgt een overzicht. Alle sessies gingen door op Urania, tenzij anders vermeld. Zoals volgt uit de doelstellingen van WGAS, is een samenwerking met de thematische werkgroepen essentieel. In 2008 werd vooral een intensievere samenwerking opgestart met de werkgroep Deepsky om zo de waarneemactiviteiten binnen WGAS een nieuw elan te geven. Op regelmatige basis, minstens tweemaal per maand, worden er binnen het WGAS-programma dan ook een waarnemingsavond voorzien. Uiteraard lukt waarnemen op die avonden niet altijd omwille van het Belgische weer. In de schoot van WGAS werd daarom een SMS-procedure ontwikkeld waarmee de waarnemers elkaar kunnen verwittigen. De ervaringen hiermee zijn zeer gunstig, met veel nieuwe waarnemingsresultaten tot gevolg, wat op zijn beurt leidde tot meer waarnemers. WGAS-bijeenkomsten 2007-2008 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 10/01/2008 20:00-22:00 Waarnemingsavond (Annemie Bosmans) 2:00 9 31/01/2008 20:00-22:00 Waarnemingsavond (Annemie Bosmans) 2:00 7 07/02/2008 20:00-22:00 Waarnemingsavond (Annemie Bosmans) 2:00 9 14/02/2008 20:00-22:00 Geschiedenis Urania (Marc Van den Broeck) 2:00 15 17/02/2008 20:00-22:00 Hemelverschijnselen 2008 (Koen van Gorp) 2:00 15 21/02/2008 20:00-22:00 Geschiedenis van de sterrenkunde (Annemie Bosmans) 2:00 15 24/02/2008 20:00-22:00 Waarnemen van kometen (Annemie Bosmans) 2:00 17 28/02/2008 20:00-22:00 Deep-sky-objecten (Annemie Bosmans) 2:00 15 13/03/2008 20:00-22:00 Webcam (Karel Van den Troost) 2:00 13 20/03/2008 20:00-22:00 Meteorieten (Marc Gyssens) 2:00 15 03/04/2008 20:00-22:00 Waarnemingsavond (Annemie Bosmans) 2:00 6 10/04/2008 20:00-22:00 Ruimtevaart (Alain Geenrits) 2:00 14 15/05/2008 20:00-22:00 Bolhopen (Annemie Bosmans) 2:00 14 22/05/2008 20:00-22:00 Waarnemingsplaatsen (Didier Van Hellemont) 2:00 11 29/05/2008 20:00-22:00 De maan (Annemie Bosmans) 2:00 17 34

35

WGAS-bijeenkomsten 2008-2009 in 2008 Datum Periode Les Lesduur Aantal 12/02/2008 20:00-22:00 Messier (Eric Van der Jeught) 2:00 15 18/09/2008 20:00-22:00 Inleiding werkjaar + vervolg brainstorm waarneemplaatsen (Annemie Bosmans) 2:00 20 25/09/2008 20:00-22:00Telescopenpark + waarnemingsavond (alternatief: film) (Jef De Wit) 2:00 16 02/10/2008 20:00-22:00 Waarnemingsavond (alternatief: film) (Paul Aka) 2:00 17 09/10/2008 20:00-22:00 Sextant (Sven De Deyne) 2:00 16 16/10/2008 20:00-22:00 Astronieuws (Katrien Van der Heyden) 2:00 15 23/10/2008 20:00-22:00 Waarnemingsavond (alternatief: film) (Paul Aka) 2:00 12 30/10/2008 20:00-22:00 Waarnemingsavond (Annemie Bosmans) 2:00 10 06/11/2008 20:00-22:00 Stonehenge en Woodhenge (Marco Spildooren) 2:00 16 13/11/2008 20:00-22:00 Radiowaarnemingen (Koen Decoster) 2:00 15 20/11/2008 20:00-22:00 Fotografie basics (Sven De Deyne) 2:00 16 27/11/2008 20:00-22:00 Sky quality meter + waarnemingsavond (alternatief: film) (Rob Embrechts) 2:00 16 04/12/2008 20:00-22:00 Waarnemingsavond rond asterismen (Jef De Wit) 2:00 16 11/12/2008 20:00-22:00 Deep-sky-log (Eric Van der Jeught) 2:00 18 13/12/2008 20:00-22:00 Geminiden (Paul Aka) 2:00 17 16/12/2008 20:00-22:00 Waarnemingsavond in Wechelderzande (Didier Van Hellemont) 2:00 12 18/12/2008 20:00-22:00 Afsluitende quiz (Nin Van Gastel) 2:00 15 Werkgroep Astrofysica en Kosmologie Het voorbije werkjaar werd de kwantummechanica verder bestudeerd. Veel tijd en energie werden besteed aan het hoofdstuk impulsmoment. Het klassieke begrip werd omgezet tot operatoren, uitgewerkt in sferische coördinaten.ook hier waren de ladderoperatoren van groot belang. Met de methode van scheiding der variabelen werd de Schrödingervergelijking gesplitst in een radiale component en hoekafhankelijke componenten. Deze laatste leidde ons wiskundig tot Legendre-polynomen en geassocieerde Legendre-functies. Heel belangrijk was de matrixrepresentatie van het impulsmoment. Het tweede behandelde hoofdstuk was spin. Na de historische start met het experiment van Stern- Gerlach, werd spin analoog behandeld zoals het impulsmoment. De matrixbehandeling stond centraal met daarbij de beroemde Pauli-matrices. Belangrijk voor verdere studie was de relatie tussen rotatie en spin. Laatste topic was het waterstofatoom. Daar was de radiale component uit de Schrödingervergelijking van groot belang. Dit leidde wiskundig naar de polynomen en geassocieerd polynomen van Laguerre. Grafieken en verwachtingswaarden werden met voorbeelden onderbouwd. Werkgroep Deep-sky Waarnemen staat nog steeds centraal in de activiteiten van de werkgroep. Er werd regelmatig waargenomen door leden van de werkgroep, in binnen- en buitenland. Zo trok een kleine kern in september alweer naar Frankrijk om daar gedurende een week te kunnen waarnemen onder de fantastische sterrenhemels van de Provence. Maar in het binnenland werd er nog veel frequenter waar genomen. Rond nieuwe maan, en als het helder is, vertrekt er steevast een harde kern (die elkaar via een SMS-pyramide optrommelen) naar Wechelderzande om waar te nemen. Verschillende waarnemers stellen zich niet meer tevreden met Messier-objecten en gaan reeds op zoek naar de toch wel moeilijkere objecten van de befaamde Caldwell-lijst. Deze groep blijkt ook voorloper te zijn van een nieuwe trend bij de waarnemers, namelijk het gebruik van 30-cm en 35- cm Newtonkijkers. Opmerkelijk is ook dat, niettegenstaande de snelle evolutie van de electronica, de groep van de werkleden die schetsen van hun waarnemingen maken ook weer is vergroot. 36

Januari jongstleden was het terug tijd voor ons jaarlijkse Deepieweekend met een groep van maar liefst 21 deelnemers. Spijtig genoeg hebben de weersomstandigheden weerom geen waarnemingen toegelaten, maar dat kon de opperbeste sfeer zeker niet bederven. Werkgroep Kijkerbouw De belangrijkste bezigheden van de werkgroep zijn de volgende: 1. Het begeleiden van de Cursus Kijkerbouw. Tijdens deze cursus bouwen de cursiten een 250m f/6 Newtontelescoop op een Dobsonmontering. Dat instrument kan 'verpakt' worden zodat het in een houten doos past van 40x40x40 cm, een echte 'travelscope' dus. 2. Het begeleiden van de Cursus Kijkerbouw voor Gevorderden 3. Hulp verlenen bij optische of mechanische problemen met telescopen. In de mate van het mogelijke worden deze problemen opgelost of op zijn minst geminimaliseerd. 4. Het voortdurend aanpassen en optimaliseren van het in de Cursus Kijkerbouw te bouwen instrument. Elk jaar weer is het de betrachting om de cursustelescoop goedkoper te maken en toch kwalitatief evenwaardig te houden aan die van vorige jaren. 5. Onderhoud en aanpassing van de opdampinstallatie. Dit is een toestel waarmee tamelijk grote telescoopspiegels kunnen worden voorzien van een spiegellaag (diameter klok: 700 mm). Er zijn plannen om een belangrijke aanpassing te maken aan het inwendige van de opdampklok. Een tweede klok die een tijd geleden werd aangekocht, zal gesloopt worden. De bedoeling is dat met behulp van de onderdelen daarvan de grote klok veel sneller zal werken. 6. Bouwen/aanpassen telescoop voor rolstoelgebruikers. Er worden de nodige aanpassingen gedaan zodat een reguliere Newton ook zal gebruikt kunnen worden door rolstoelgebruikers. Doorheen de jaren hebben er zich binnen het kijkerbouwteam een aantal vakkundige en gedreven medewerkers ontwikkeld, waaraan de werkgroep zijn expertise te danken heeft en zonder wie bovenstaande activiteiten onmogelijk zouden zijn. Werkgroep Lichthinder Deze werkgroep probeert de activiteiten rond de bestrijding van lichthinder op Urania te coördineren. Bestrijding van lichthinder is immers een voortdurende zorg voor onze sterrenwacht die in verstedelijkt gebied gelegen is. Daarbij is ondersteuning van andere Urania-werkgroepen en diverse activiteiten op Urania, die met lichthinder te maken hebben, een belangrijk doel. Zo werd er een voordracht verzorgd voor de Werkgroep Algemene Sterrenkunde (zie p.34) en een les voor de Cursus Praktische Sterrenkunde (zie p.11). Daarnaast werden verschillende vraagstellers met een lichthinderprobleem verder geholpen. Deze vragen kwamen vooral binnen via info@urania.be en waren zowel theoretisch (informatie, thesis, seminaries,...) als praktisch (hoe een concreet probleem aanpakken, welke stappen ondernemen,...) van aard. Voor de Urania-website werden ook enkele artikeltjes over de bestrijding van lichthinder geschreven. De Werkgroep Lichthinder van Urania verzorgt ook de contacten met een aantal overkoepelende verenigingen : de Werkgroep Lichthinder van de Vereniging voor Sterrenkunde (VVS), de v.z.w. Preventie Lichthinder en het Platform Lichthinder. Deze verenigingen zijn nationaal actief op verschillende domeinen en zijn in België belangrijke partners bij het bestrijden van lichthinder. Zo richt de VVS-Werkgroep Lichthinder, in samenwerking met het Platform Lichthinder, jaarlijks de Nacht van de Duisternis in. Hieraan neemt Urania ook steeds heel actief deel (zie p. 19). 37

Werkgroep Meteoren Tijdens de eerste helft van het jaar werden geen visuele meteoorwaarnemingen verricht, wegens slecht weer of storende maan tijdens de maxima van de Quadrantiden en de Lyriden. In augustus werd traditioneel gebruik gemaakt van de vakantieperiode om waar te nemen. De Perseïden, Aquariden en -Cygniden werden tijdens 7 nachten waargenomen door een groot aantal leden op Oberonkamp in het Franse La Motte Ternant. Enkele mooie opklaringen in de nacht van 12 op 13 augustus zorgden voor een mooi Perseïdenmaximum met een aantal mooie vuurbollen. In de herfst zorgden vooral een volle maan tijdens de zwermmaxima maar ook slecht weer ervoor dat er verder geen visuele waarnemingen werden verricht. Al onze visuele waarnemingen werden verwerkt en opgestuurd naar de International Meteor Organization (IMO) en de Vereniging voor Sterrenkunde. In 2008 publiceerde IMO voor het tweede jaar systematisch geautomatiseerde verwerkingsresultaten van visuele waarnemingen online (Quadrantiden, -Aquariiden, Perseïden, Orioniden, Tauriden, Leoniden, Geminiden en Ursiden). Deze verwerking vond plaats op Urania. Op deze manier was er een snelle analyse van deze zwermen beschikbaar. In samenwerking met de werkgroep radio-astronomie werden de radiowaarnemingen verder uitgebouwd. In het bijzonder werden tellingen gedaan met behulp van Oost-Europese televisiezenders uit Boedapest en Praag en werd de opstelling op verschillende punten verbeterd. Er werd ook verder gewerkt aan video-waarnemingen dankzij het aanschaffen van een nieuwe camera en lenzen. Er werd een opstelling gemonteerd aan de balustrade van de toren van Urania met het doel simultane waarnemingen te verrichten met een andere camera op ca. 100 km afstand. Via de MetRec software worden de meteoren automatisch geregistreerd en opgeslagen. Op 8 december kon P. Vanouplines met zijn eigen video-installatie een heldere vuurbol waarnemen, en daarbij ook het spectrum. Deze vuurbol werd simultaan op drie andere posten in Vlaanderen en Nederland geregistreerd door all-sky camera s. Op 26 december registreerde hij een tweede meteoorspectrum. Hij maakt gebruik van een camera met een goede resolutie die niet zo lichtsterk is. De in 2005 vernieuwde website van de International Meteor Organization wordt onderhouden door een lid van onze werkgroep en schreef iemand een online vuurbolformulier. Sinds 2006 wordt het penningmeesterschap van de International Meteor Organization waargenomen door een lid van de werkgroep. Ook de boekhouding wordt bijgehouden door een lid van de werkgroep. Nog een ander lid is bestuurder. Hij ontwierp en evalueerde een enquête over het tijdschrift WGN van IMO, en verzorgde twee panelen en een voordracht over de Tunguska-explosie voor de opendeurdagen (zie p. 26). In september namen 6 leden deel aan de International Meteor Conference die plaatsvond in het Slovaakse Šachti ka. Er werden voordrachten gegeven en bijgewoond, gegevens en theorieën uitgewisseld, en vooral boeiende contacten gelegd met meteoorwaarnemers en professionele astronomen uit diverse landen. In april namen 6 leden deel aan de Nederlandse Meteorendag, georganiseerd in Volkssterrenwacht Bussloo. Ook hier werden 4 voordrachten gegeven en bijgewoond en verdere contacten gelegd. Op 25 oktober waren 7 leden aanwezig op de Meteorendag in Heesch (Sterrenwacht Halley) en zorgden we er voor een presentatie. Werkgroep Weerkunde Njord Ook in 2008 werd dagelijks door de leden van de Werkgroep Weerkunde in de weertuin van Volkssterrenwacht Urania de temperatuur, neerslag, luchtvochtigheid, luchtdruk, windsnelheid en windrichting opgetekend. De metingen werden doorgestuurd naar de Vlaamse Vereniging voor Weerkunde, een werkgroep van de Vereniging voor Sterrenkunde, die ze, samen met metingen van andere locaties, publiceert in haar maandblad Halo. 38

Elke eerste donderdag van de maand komen een vijftal leden bij elkaar bij Jan Van Weerdt die, naast zijn kennis, ook zijn installatie ter beschikking stelt, en waar, op de gecapteerde weerkaarten, weervoorspellingen (met zeer goed resultaat) worden uitgetekend. Ook werd dankbaar een van Dirk Lamberts in bruikleen gekregen automatisch weerstation gebruikt, waarmee de dagelijkse registratie van windrichting, neerslag en temperaturen op een scherm kan worden gevolgd. Werkgroep Poollicht Ook 2008 was een erg rustig jaar voor de werkgroep poollicht. Er waren geen waarnemingen van Urania-leden, noch uit België of Nederland, noch uit het buitenland. Op de mailinglist (poollicht@urania.be) werden 33 berichten gepost, wat de lage (zonne-)activiteit goed illustreert. Op 14 november sprak Jan Koeman, een actief lid van de Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen, voor een volle zaal over zijn reizen naar de eilandengroep Lofoten (Noorwegen), alwaar hij in erg goede omstandigheden een aantal keer het poollicht kon waarnemen. Eind 2008 werden de eerste zonnevlekken van de nieuwe cyclus waarneembaar, maar de activiteit bleef erg laag. Het is te hopen dat de zon in 2009 meer activiteit zal vertonen. De kans op zichtbaar poollicht vanuit de Benelux blijft erg klein in 2009. Mocht er toch activiteit zijn, dan zullen de leden van de werkgroep dit tijdig te weten komen via de mailing list. Werkgroep Radioastronomie Het jaar 2008 stond voor een groot deel in het teken van de waterstoflijn. In september werden de waarnemingen bevestigd: de Melkweg was duidelijk zichtbaar in onze registraties! Onze ontvanger is nog heel gevoelig voor temperatuurschommelingen: om de waarnemingen onderling vergelijkbaar te maken zullen we een temperatuurstabilisatie ter hoogte van het actieve element in de schotel en mogelijk ook ter hoogte van de ontvanger moeten installeren. Ook het waarnemen van radiometeoren blijft een succesverhaal. Zowel in Urania als bij de werkgroepleider thuis staat een ontvangstinstallatie. De waarnemingen van de werkgroepleider worden elke nacht automatisch doorgestuurd naar de server in Urania. De gegevens worden vervolgens geanalyseerd door werkgroepleden van thuis uit. De opstelling in Urania werd verhuisd van de waarnemingtoren naar het weerlabo om een sterkere ontvangst te hebben. Er werd overgeschakeld op een antenne die gerichter werkt en veel gevoeliger is. Nu wordt het Ieperse (VVS) baken waargenomen omdat de uitgestraalde energie van dit baken constant is. Dankzij andere software (Spectrum Laboratory) is er ook meer controle over de opslag van de waarnemingen. Elders (zie p. 38) is beschreven hoe Patrick Vanouplines videowaarnemingen van meteoren doet. Het is de bedoeling de spectra van heldere meteoren en vuurbollen vast te leggen en gelijktijdige radiowaarnemingen te verzamelen en te analyseren. In het najaar van 2008 werden de eerste successen geboekt: van een vuurbol en een heldere meteoor werden spectra en radiowaarnemingen vastgelegd. Urania is momenteel de enige post in Nederland en Vlaanderen waar visuele spectra van meteoren worden geregistreerd. Ook de koppeling met de radiowaarnemingen is uniek. Doordat de zon zich in 2008 bijzonder rustig hield werden bijna geen uitbarstingen op 20,1 MHz waargenomen. De antenne werd verplaatst, iets verder weg van het weerlabo, waar minder storingen opgevangen worden. De sensoren van de magnetometer werden op een meter diepte ingegraven in de weertuin. Op die manier registreren we veranderingen in het aardmagnetisch veld die ontstaan door de zonnewind. De radiowaarnemingen en de meetgegevens van de magnetometer staan nu allemaal op een server die voor de leden ook van thuis uit bereikbaar is. Dit is niet alleen zeer handig, maar zorgt er ook voor dat back-ups van onze gegevens op de pc s van de medewerkers thuis staan. 39

Alle projecten en ideeën stroomlijnen we sinds oktober tijdens maandelijkse overlegvergaderingen. Deze werkwijze bewijst duidelijk haar nut in een werkgroep die nu meer dan tien leden telt. De samenwerking met Oberon werd versterkt: drie leden werken actief mee in de werkgroep, vooral met betrekking tot radiometeoren. Er was dit jaar ook weer een werkkring radioastronomie op Oberonkamp. Een groep enthousiaste jongeren deden radiometingen van de zon en ze gebruikten ook een detectiesysteem voor radiometeoren. Ze probeerden onder andere een verband te leggen tussen radiometeoren en visuele meteoren. Stijn Calders gaf een gastwerkkring over het vermogensprofiel van underdense radiometeoren. Tijdens de bijeenkomst van de Oberonwerkkring op zaterdag gaven we uitleg over onze waarnemingen van de zon bij 20,1 MHz. Jan Jacops (van de radiozendamateurs uit Herentals) bracht voor de opendeurdagen (zie p. 26) een indrukwekkende opstelling mee die een grote schotelantenne automatisch de maan laat volgen. Onze samenwerking met de DXA-club uit Hoboken werd geïllustreerd door een druk bezochte stand van deze (luisterende) radioamateurs, met ontvangst van beelden rechtstreeks van weersatellieten en via korte golf. In 2008 namen de werkgroep tijdens de JVS-dag (zie p. 34) het onderdeel waarneming van radiometeoren op zich. Voor de Hobokense DXA-club werd een overzicht gegeven van radioastronomie en de activiteiten van de werkgroep. Tijdens de Nederlandse Meteorendag in De Bilt werd een lezing over de succesvolle waarneming van de waterstoflijn gehouden. Deze presentatie werd in aangepaste vorm herhaald voor Oberon. Een hoogtepunt was de organisatie van de bijeenkomst van de VVS-werkgroep Radioastronomie; de Urania-werkgroep gaf een overzicht van zijn werkzaamheden en successen door middel van presentaties en een rondleiding. Werkgroep Theoretische Fysica In 2008 werd er verder gewerkt aan de beschrijving van de sterevolutie zonder relativistische effecten. In het najaar werd begonnen aan computersimulaties om na te gaan of random walks in een ruimte met meerdere dimensies ons iets kan leren over het hiërarchieprobleem van de krachten in de deeltjesfysica. Kadervorming Daar de werking van onze volkssterrenwacht in belangrijke mate steunt op vrijwillige medewerkers is er maandelijks overleg tussen de directie en een representatieve groep medewerkers, de kernvergadering genaamd. Deze vergaderingen gingen in 2008 door op 28 januari, 29 februari, 25 april, 29 augustus, 26 september en 28 november. Medewerkersopleiding In 2008 werd ook de in 2007 gestarte medewerkersopleiding verder gezet. Peter Van den Eijnde verzorgde op 23 en 30 januari en 6 februari 2008 drie sessies van 2 uur, telkens van 20 u. tot 22 u. 10 met een korte pauze, over respectievelijk didactiek (de eerste twee sessies) en groepsdynamiek. Er waren respectievelijk 18, 15 en 17 deelnemers. Een aantal nieuwe medewerkers vervolgde daarna zijn of haar opleiding onder de hoede van een coach voor één specifiek deel van de werking. Voorlopig wordt de medewerkersopleiding zoals opgezet in 2007-08 niet herhaald. Op basis van de opgedane ervaringen, lijkt een meer doelgerichte aanpak, waarbij een zeer concreet profiel wordt opgesteld voor de noden van een specifiek taak waaraan binnen de vereniging behoefte is. Deze aanpak heeft al enkele successen opgeleverd. 40

In het najaar verscheen ook een geactualiseerde versie van het Urania zakboekje, dat verspreid werd onder alle leden. Dit zakboekje beschrijft de structuur en de werking van Urania. Op deze wijze wordt beoogd cursisten, leden en medewerkers een beter overzicht te geven op de doorheen de jaren sterk uitgegroeide werking van Urania en hun duidelijk te maken tot wie ze zich waarvoor moeten richten. Bovendien wordt zo de boodschap meegegeven dat Urania steunt op een vrijwilligerswerking waarvan zij ook deel kunnen uitmaken indien zij dat wensen. Medewerkers zijn uiteraard wel vertrouwd met het aspect van de werking waarbij ze direct betrokken zijn, maar niet noodzakelijk met andere aspecten ervan, waardoor dit zakboekje ook voor hun nuttig is. Public-relations Talrijke dag-, week- en maandbladen besteedden aandacht aan Urania. Dit geldt ook voor verscheidene radionetten (Radio 1, Radio 2, Q-Music, 4 FM en diverse lokale zenders) en televisiezenders (VTM, VRT en ATV). De pers doet ook steeds meer beroep op ons voor het beantwoorden van vragen of het geven van duiding bij astronomische fenomenen. Daarom werd er ook naar gestreefd zoveel mogelijk achtergrondinformatie te bieden bij onze persmededelingen. Verder werden diverse activiteiten ook bekend gemaakt door affiches, infoboekjes, programmabrochures en via mondelinge reclame, ondermeer via het Zoo-planetarium. Hierna volgt een onvolledig overzicht van wat er in de geschreven pers verscheen. Datum Blad Titel 07/01/08 De Morgen Nieuwe zonnecyclus begonnen 07/01/08 Het Laatste Nieuws Nieuwe zonnecyclus begonnen 01/02/08 De Hovenaar Voordracht over Eclipsen 19/02/08 De Morgen Weergoden verstoren wellicht maansverduistering 19/02/08 Het Laatste Nieuws Weergoden verstoren wellicht maansverduistering 01/03/08 Duurzaamheid De donkerste nacht van het jaar 11/03/08 Het Nieuwsblad Sterrenkijken 11/03/08 Gazet Van Antwerpen Sterrenkijkdagen 01/05/08 Info Hove Voordracht over Frank De Winne 25/06/08 Gazet Van Antwerpen Kijkavonden bij Alfacam 01/07/08 Info Hove Gratis kijkenavonden voor Hovenaars bij Alfacam 01/07/08 Eos Gratis kijkavonden 09/07/08 Gazet Van Antwerpen Kinderen ontdekken sterren 30/07/08 Gazet Van Antwerpen Vrijdag gedeeltelijke zonsverduistering in Belgie 30/07/08 Het Laatste Nieuws Vrijdag gedeeltelijke zonsverduistering in Belgie 30/07/08 De Morgen Vrijdag gedeeltelijke zonsverduistering in België 31/07/08 Gazet Van Antwerpen Een hap uit de zon 01/08/08 Het Nieuwsblad Gedeeltelijke zonsverduistering in België 02/08/08 Het Laatste Nieuws Eclips was vrij goed te volgen boven ons land 02/08/08 Gazet Van Antwerpen Zonsverduistering was vrij goed te volgen in België 04/08/08 Het Nieuwsblad Het leek wel het logo van Apple computers 01/09/08 Info Hove Opendeurdagen Urania 01/09/08 Eos Opendeurdagen Urania 07/09/08 De Streekkrant Open Sterrenwachten 07/09/08 De Standaard Opendeurdagen Urania 08/09/08 Gazet Van Antwerpen Opendeurdagen Urania 09/09/08 Het Nieuwsblad Open dagen Urania 30/11/08 De Morgen Maan verduistert Venus 30/11/08 Het Laatste Nieuws Maan verduistert Venus 30/11/08 Het Nieuwsblad Maan verduistert Venus Langs deze weg danken we alle media voor hun welwillende aandacht voor de werking van de volkssterrenwachten. De steun van de pers is voor ons onontbeerlijk om onze dienstverlening aan een groot publiek bekend te maken. 41

Infrastructuur en logistiek Uiteraard zijn er jaarlijks terugkerende werkzaamheden te gebeuren, zoals onderhoud en herstellingen aan lokalen, telescopen en andere toestellen, en het bieden van logistieke steun bij allerlei constructiewerkzaamheden, bij het monteren van videofilms en bij het opzetten van verscheidene grote manifestaties. Vele werkzaamheden gebeurden door eigen leden. Een speciaal woord van dank aan deze medewerkers is hier zeker op zijn plaats. Waarnemingssite te Broechem Goede contacten met het Gemeentebestuur van Ranst hebben ertoe geleid dat wij kunnen beschikken over een terrein op het voormalige militair domein te Broechem voor het uitvoeren van astronomische waarnemingen. Deze functionaliteit werd zelfs uitdrukkelijk ingeschreven in het aangepaste Bijzonder Plan van Aanleg (BPA) voor dit domein. Dit BPA werd in 2008 goedgekeurd. Het is niet de bedoeling hier een publiekswerking te ontwikkelen (zonder occasionele activiteiten in die zin volledig te willen uitsluiten), maar wel om actieve leden en medewerkers van Urania, individueel of in werkgroepverband, de mogelijkheid te bieden hun waarnemingen te verrichten onder op het vlak van lichthinder veel betere omstandigheden dan wat in Hove mogelijk is. Er zal worden gezorgd voor de nodige faciliteiten om dit ook daadwerkelijk mogelijk te maken. Administratie Zoals de voorbije jaren, verzorgde het secretariaat ook dit jaar alle zakelijke briefwisseling, het uitvoeren van de nodige betalingen, het bijhouden van het kasboek, het klasseren van rekeningen en facturen, het toezicht op het naleven van het budget, het opmaken van begrotingsstaat en financiële jaarverslag en de ledenadministratie. Het spreekt vanzelf dat de computer een steeds groter wordende rol speelt bij het uitvoeren van deze taken, waardoor ook het computerbeheer een belangrijke administratieve opdracht is geworden. Ledenadministratie Urania telde in 2008 in totaal 712 leden en cursisten, een stijging ten opzichte van 2007 (690 leden en cursisten). Hierna volgt een geografische spreiding van leden en cursisten. Geografische spreiding van leden en cursisten Gemeente Aantal Gemeente Aantal Prov. Antwerpen Arr. Antwerpen Aartselaar 10 Mortsel 25 Antwerpen 164 Niel 4 Boechout 22 Ranst 12 Boom 8 Rumst 6 Borsbeek 4 Schelle 3 Brasschaat 12 Schilde 12 Brecht 7 Schoten 9 Edegem 39 Stabroek 3 Essen 5 Wijnegem 2 Hove 34 Wommelgem 5 Kalmthout 9 Wuustwezel 2 Kapellen 6 Zandhoven 6 Kontich 42 Zoersel 7 Lint 20 Zwijndrecht 2 Malle 8 42

Gemeente Aantal Gemeente Aantal Arr. Mechelen Berlaar 1 Nijlen 6 Bonheiden 3 Putte 4 Bornem 1 Puurs 2 Duffel 12 Sint-Amands 2 Heist-op-den-Berg 3 Sint-Katelijne-Waver 10 Lier 29 Willebroek 3 Mechelen 12 Arr. Turnhout Balen 1 Merksplas 1 Beerse 7 Olen 1 Geel 1 Oud-Turnhout 3 Grobbendonk 4 Turnhout 1 Herenthout 1 Vorselaar 1 Herselt 2 Vosselaar 1 Hulshout 2 Westerlo 2 Lille 1 Brussels Hoofdstedelijk Gewest Arr. Brussel Elsene 1 Sint-Lambrechts-Woluwe 1 Etterbeek 1 Prov. Limburg Arr. Hasselt Arr. Maaseik Lummen 1 Lommel 3 Zutendaal 1 Prov. Oost-Vlaanderen Arr. Aalst Aalst 2 Haaltert 1 Arr. Dendermonde Berlare 1 Waasmunster 2 Dendermonde 1 Zele 2 Hamme 2 Arr. Gent Gent 6 Oosterzele 1 Destelbergen 1 Wachtebeke 1 Merelbeke 1 Arr. Oudenaarde Horebeke 2 Arr. Sint-Niklaas Beveren 6 Sint-Gillis-Waas 1 Kruibeke 3 Sint-Niklaas 5 Lokeren 1 Temse 5 Prov. Vlaams-Brabant Arr. Halle-Vilvoorde Affligem 1 Schepdaal 1 Asse 2 Sint-Genesius-Rode 1 Beersel 2 Zaventem 2 Grimbergen 1 Zemst 5 Halle 3 43

Gemeente Aantal Gemeente Aantal Arr. Leuven Aarschot 1 Leuven 4 Boortmeerbeek 1 Oud-Heverlee 1 Herent 2 Rotselaar 3 Huldenberg 1 Scherpenheuvel-Zichem 1 Keerbergen 2 Tienen 1 Kortenberg 2 Tremelo 2 Prov. West-Vlaanderen Arr. Brugge Arr. Kortrijk Brugge 1 Kortrijk 1 Oostkamp 1 Menen 1 Arr. Oostende Arr. Tielt Oostende 1 Tielt 1 WALLONIE 1 NEDERLAND 6 LUXEMBURG 1 VERENIGD KONINKRIJK 1 Urania, Volkssterrenwacht van Antwerpen, v.z.w., Mattheessensstraat 60, 2540 Hove 44