Nederlandse Letterkunde

Nederlandse Letterkunde Algemene informatie en Literatuurlijst havo en vwo 2007-2008

INHOUDSOPGAVE Deel 1 Algemene informatie... 4 1 Letterkunde in de bovenbouw...4 1.1 Algemeen...4 1.2 Havo...4 1.3 Vwo...4 1.4 Het literatuurdossier... 4 2 Het literatuurdossier... 4 2.1 Algemeen...4 2.2 Opbouw...4 2.3 Leesautobiografie...5 2.4 Balansverslag...7 2.5 Het boekverslag... 8 2.5.1 Boekverslag middeleeuwen... 8 2.5.2 Boekverslag van historisch prozawerk of toneel (na ME tot 1880):... 8 2.5.3 Boekverslag na 1880... 9 2.6 Verslag van een gedichtenbundel... 10 3 Eisen aan de literatuurlijsten...10 3.1 Eisen aan de literatuurlijst havo...10 3.2 Eisen aan de literatuurlijst vwo... 11 Deel 2 Keuzelijst... 13 4 Lijst met afkortingen...13 5 De middeleeuwen...13 5.1 Ridderlijke kunst... 13 5.1.1 Ridderlijke epiek... 13 5.1.2 Ridderlijke dramatiek...14 5.2 Geestelijke kunst... 14 5.3 Burgerlijke kunst... 14 6 Renaissance en barok (16e en 17e eeuw)... 15 6.1 De Hervorming en de strijd tegen Spanje... 15 6.2 Humanisme en vroegrenaissance... 15 6.3 17e eeuw... 16 7 De verlichting (18e eeuw)... 18 8 De romantiek (19e eeuw)... 19 9 Van 1880 tot 1920... 21 9.1 De beweging van Tachtig... 21 9.2 Naturalistisch georiënteerde schrijvers... 21 9.3 Enkele neo-romantici...22 9.4 Socialistisch verzet...22 9.5 Dichters rond 1910 en wat later (symbolisten)...23 10 Tussen twee oorlogen... 23 10.1 Traditionele schrijvers en dichters... 23 10.2 Enkele expressionisten... 24 10.3 Rondom Forum en Criterium... 24 10.4 Protestantse literatuur...25 10.5 Rooms-katholieke literatuur... 27 10.6 Socialistische literatuur... 27 11 De jongste tijd...28 11.1 Literatuur over de Tweede Wereldoorlog... 28 11.2 Indische en koloniale literatuur... 28 11.3 Humoristen...28 11.4 Een greep uit modern proza na 1945... 29 11.5 Moderne dichters na 1950...31 11.6 Christelijk georiënteerde poëzie na 1945... 31 11.7 Christelijk georiënteerd proza na 1945...33 2

3

Deel 1 Algemene informatie 1 Letterkunde in de bovenbouw 1.1 Algemeen Letterkunde is een bijzonder onderdeel van het vak Nederlands. Je leert hier over verhalen en gedichten en de geschiedenis van poëzie en proza. Je hebt in eerdere jaren hier ook wel het een en ander over geleerd, maar nu wordt het allemaal veel meer uitgebreid. Je hebt er aparte boeken voor (Literatuur in zicht!) en je krijgt er ook schoolexamens over. 1.2 Havo Je leert hoe je een gedicht kunt uitleggen en daarover krijg je een schriftelijk schoolexamen. Daarnaast krijg je een mondeling schoolexamen over de boeken die je hebt gelezen. Ook over literatuurgeschiedenis krijg je een schriftelijk schoolexamen. Aan het eind van de 4 e klas krijg je een mondeling tentamen over de boeken die je in dat jaar hebt gelezen (van de middeleeuwen tot aan de romantiek) en in de 5 e klas krijg je twee schriftelijke schoolexamens: poëzieanalyse en literatuurgeschiedenis. Daarnaast krijg je opnieuw een mondeling, maar dan over de boeken van het 5 e jaar. 1.3 Vwo In de vierde klas krijg je aan het eind een mondeling tentamen over de boeken die je in dat jaar hebt gelezen. Ook in klas vijf krijg je een tentamen over de boeken van dat jaar en in klas zes is dat een schoolexamen. Daarnaast krijg je in de vijfde klas een schoolexamen waarin je een gedicht moet uitleggen en in de zesde klas een schoolexamen literatuurgeschiedenis. 1.4 Het literatuurdossier Om mondeling schoolexamen te kunnen doen, moet je een literatuurdossier hebben aangelegd. Dit houdt in dat alle leesverslagen en alle andere opdrachten voor letterkunde verzameld worden in een literatuurdossier en de beoordeling van deze verslagen en opdrachten wordt meegenomen in het cijfer (examenklas) of je krijgt er een apart cijfer voor je rapport voor. Hoe je een literatuurdossier maakt, lees in je onder het kopje literatuurdossier. 2 Het literatuurdossier 2.1 Algemeen In de bovenbouw van havo en vwo moet je een literatuurdossier opbouwen. De belangrijkste onderdelen hiervoor zijn de verslagen van boeken die je hebt gelezen. Maar ook andere literatuuropdrachten komen erin. Je krijgt zo een mooi geheel met al je opgedane kennis over literatuur. Al deze opdrachten bij elkaar vormen de basis voor het mondeling schoolexamen. 2.2 Opbouw Het literatuurdossier moet als volgt worden opgebouwd: inhoudsopgave; leesautobiografie (begin klas vier maak je dit); balansverslagen (voor zover gemaakt); jouw persoonlijke literatuurlijst Nederlands (chronologisch geordend, met kolommen voor auteur, titel, literaire periode en aantal punten ); boekverslagen 4

eventuele andere literatuuropdrachten die je hebt gemaakt; Uitleg en opmerkingen Gebruik van plastic hoesjes is verboden. Alle opdrachten worden in principe digitaal ingeleverd via de elektronische leeromgeving. Aan het eind van elk jaar moet je een geprinte versie inleveren. Je hebt dan de mogelijkheid materialen toe te voegen die je hebt gekopieerd uit boeken en tijdschriften die niet digitaal beschikbaar zijn. 2.3 Leesautobiografie In een leesautobiografie beschrijf je je ontwikkeling als lezer tot nu toe. Je gaat daarbij in op (een aantal van) de volgende aspecten. Hoe maakte je voor het eerst kennis met lezen? Welke boeken las je op de basisschool, waarom, wat vond je ervan? Welke soort boeken vond je toen leuk en welke niet en waarom? Welke boeken las je tot nu toe in het voortgezet onderwijs en waarom? Wat vond je van die boeken? Wat vind jij belangrijke eigenschappen voor een goed verhaal (dacht je er vroeger ook zo over?)? In welke opzichten is je smaak veranderd? Noteer wat voor soort boeken je momenteel graag leest en waarom je nu leest. Wat voor soort boeken denk je in de komende tijd te gaan lezen? Denk je dat je smaak gaat veranderen? Probeer zoveel mogelijk ook titels en auteurs te noemen. De omvang van je leesautobiografie moet tenminste twee kantjes A4 zijn. De autobiografie omvat het lezen voor alle talen en moet niet puntsgewijs maar verhalend opgebouwd zijn. Als voorbeeld kun je de leesautobiografie lezen van een vwo-5 leerlinge van een school in Raalte. Leesautobiografie Eigenlijk is het allemaal begonnen met voorlezen, of beter: met voorgelezen wórden. Ik was dol op alle verhaaltjes over Dikkie Dik en Nijntje die mijn ouders mij vertelden: het ene oor in en het andere niet meer uit. Ik durf te wedden dat ik ze allemaal uit mijn hoofd kende. Het Kerstverhaal -met die maffe schematische kamelen en schapen in primaire kleuren - van Dick Bruna kon ik opdreunen. Wat kwam er toen? Op zoek naar een oom van Jan Blokker. Een oud kinderboek uit 1960, dat mijn opa heeft gekocht om zijn kinderen (mijn vader dus) uit voor te lezen. Tijdens logeerpartijtjes moest het hele verhaal voorgelezen worden, van A tot Z. Gelukkig voor mijn opa was het niet zo dik. Leuk was het wel; volgens mij is het zo'n soort kinderboek dat tegenwoordig niet meer wordt geschreven. Het verhaal gaat over de wonderlijke reis van Tanja, Martijn en Alexander die een oom voor Alexander gaan zoeken. Heel grappig met een 'Malwilmpjeskruid', een chagrijnige wandelende tak, een zielige bril, het woordje 'Roeria' en natuurlijk de reus Schuifelband. Ik snap dat een niet-ingewijde van deze 5

ingrediënten geen chocola kan maken, maar ik denk dat het nog steeds een van mijn lievelingsverhalen is. Paarden en draken Mijn voorkeur ging vroeger sowieso uit naar fantasieverhalen, vol met vreemde wezens, grote rijkdommen, uitgestrekte landschappen en een goede koning met stallen vol paarden en draken. Ik vond het heerlijk om mezelf voor te stellen dat ik in zo'n verhaal meespeelde -als dochter van de koning, uiteraard. Geïnspireerd door boeken als De koning van Katoren van Jan Terlouw zijn mijn nichtje Inge en ik samen begonnen aan het schrijven van zo'n soort verhaal. We waren een jaar of twaalf, denk ik. Dat werden op een gegeven moment twee verhalen: we wilden te veel verschillende dingen. Uiteindelijk ontaardde het in een soort wedstrijd wie 'het verst' kon komen. 'De zeven wegen van Matthis' heette mijn verhaal, maar verder dan weg twee is Matthis nooit gekomen. Mijn bewondering voor schrijvers is groot, omdat het me zelf niet lukt een verhaal van enige lengte met een kop en een staart tot een goed einde te brengen (heel vervelend overigens!) Een van de redenen waarom ik graag lees is dat ik op die manier probeer de kunst af te kijken. Het oneindige verhaal van Michael Ende maakte grote indruk op mij, en dan niet alleen het verhaal, maar vooral vanwege de speciale opzet van het boek. In het boek waren twee kleuren inkt gebruikt: één voor wat jij leest en één voor wat Bastiaan leest. En de prachtige tekeningen, natuurlijk. Ook dit verhaal was weer zo'n echte 'fantasy', om 's nachts lekker stiekem onder de dekens met een zaklamp te lezen. Maar het is ook een typisch kerstverhaal. Kijk maar naar de verfilming ervan: echt zo'n familiefilm voor tweede kerstdag. De film vond ik trouwens gruwelijk slecht. De sfeer die in het boek zit, komt in de film totaal niet over, het raadselachtige is totaal verdwenen. Ik heb overigens meer slechte ervaringen met boeken en films. Toen ik de film Jurassic Park een keer of drie gezien had, heb ik het boek gelezen, en dat is volgens mij een duidelijk geval van 'het boek naar de film', in plaats van andersom. Natuurlijk is het hele verhaal op zich al lachwekkend, maar in het boek leken de stoere dino's al helemaal niet meer dan een stelletje gluiperige kleine hagedisjes die de mensen op het eiland wat pestten. 't Was echt allesbehalve spannend, zéér slaapverwekkend. Een film die ik nog graag wil zien is Turks Fruit naar het boek van Jan Wolkers, mijn lievelingsboek denk ik al een hele tijd. Ik houd van de stijl van Wolkers' boeken. Zijn boeken laten zich in een razend tempo lezen, je staat geen moment stil. Bovendien vond ik in Turks Fruit het einde zó onverwacht en zó 6

briljant gevonden, dat ik het wel drie keer met open mond heb gelezen. Een absolute topper. Ik durf het haast niet te zeggen, maar behalve van lezen, hou ik ook van paardrijden. En meisjes die van lezen én paardrijden houden, hebben geluk, want in de bieb stonden planken vol paardenseries'. Peggy's paardenpensino heeft me niet kunnen boeien, maar ik las wel De zwarte hengst van Walter Farley -een andere paardenserie, die vond ik wel mooi. Ik heb ooit een verwoede poging gedaan om de hele serie boeken (een stuk of twintig) bij elkaar te krijgen maar verder dan deel acht ben ik niet gekomen. Ze hadden iets speciaals, ik bedoel dus: de zwarte hengst had iets speciaals. Als ik toch eens zo n paard had Ze waren ook gewoon spannend, echt boekjes voor saaie-vakantie-waarinje-toch-niets-beters-hebt-te-doen. Net als de latere boekjes van Havanck, over de Franse detective 'De Schaduw. Die heb ik afgelopen zomer heel veel gelezen. De dunne pockets werden mij aangeraden door mijn vader, die ze altijd wel grappig vond. En eigenlijk zijn ze dat ook. Andere series heb ik eigenlijk nooit gelezen, afgezien van de zoeklicht-boekjes. Die las toen ik een jaar of acht, negen was, spannende verhalen over kinderen die grote maar vooral griezelige avonturen beleefden. Tegenwoordig lees ik van alles. 't Meest houd ik van psychologische romans, waarbij je als het ware helemaal in de hoofdpersoon kruipt en achter zijn gedachten komt. Voorwaarde is wel dat er vaart in een boek zit. Geen eindeloze slome zeurdialogen dus. Boeken die ik heel recent heb gelezen zijn onder andere Het parfum van Patrick Suskind en Vals licht van Joost Zwagerman. Twee verhalen met een lekker hoog tempo. Nu we op school veel bezig zijn met het analyseren van proza is mijn kijk op boeken (en lezen) eigenlijk niet veranderd. Er valt me wel meer op, maar verder lees ik gewoon. Ik heb me overigens wel voorgenomen De donkere kamer van Damocles te gaan herlezen. Vorig jaar vond ik dat een oninteressant oorlogsboek, maar toen ik er dit jaar wat meer over hoorde, heeft me dat toch (weer) nieuwsgierig gemaakt. Ik ben de leraressen van mijn oude basisschool zeer dankbaar voor het feit dat ze me ooit hebben leren lezen. Stel je voor dat je dat niet kon! Niet lezen, niet leven, toch? 2.4 Balansverslag In een balansverslag beschrijf je je ontwikkeling als lezer en de ontwikkeling van je smaak over een bepaalde periode. Het verslag schrijf je specifiek voor een bepaalde taal en omvat tenminste één A-4. Je geeft antwoord (in een verhalende tekst) op de volgende vragen: Wat heb je in de afgelopen periode geleerd van het lezen van literatuur? Is je manier van lezen veranderd en zo ja hoe? Wat heb je met plezier gelezen en wat 7

niet en waarom? Heb je een favoriet onderwerp ontdekt? Heb je een favoriete auteur, stroming, genre ontdekt? Herlees je autobiografie geef eventuele veranderingen ten opzichte daarvan aan. Kortom, wat is er veranderd aan je leessmaak en hoe kun je dat verklaren? 2.5 Het boekverslag Van elk literair werk dat je leest, moet je een leesverslag maken. Hoe uitvoerig, dat hangt af van de periode waaruit je leest. 2.5.1 Boekverslag middeleeuwen 1. Complete titelbeschrijving: auteur, titel, ondertitel. Editie. Plaatsnaam, jaar van verschijning. Serie Voorbeelden: a) Jacob van Maerlant, Het boek der natuur. Vertaald en samengesteld door Peter Burger. Amsterdam 1995. Griffioen b) Segher Diengotgaf, Tprieel van Troyen. Bewerkt door G. C. de Waard en G. Ch. Dupuis. Culemborg 1971. c) ---, Lanceloet en het hert met de witte voet. Vertaald door H. Adema. Leeuwarden 1994. Taal en teken 2. Motivatie van de boekkeuze en verwachtingen die je voor het lezen had. Waarom heb je voor dit boek gekozen en wat verwachtte je ervan? 3. Samenvatting van het verhaal ( 1-2 A-4) 4. Biografische gegevens van de schrijver, indien bekend 5. Verdieping a) Structuur/opbouw/indeling b) Historische tijd: in welke tijd speelt het verhaal zich af? c) Plaats van handeling: waar speelt het verhaal zich af? d) Indien van toepassing: aanleiding tot het schrijven e) Thema: wat is de strekking van het verhaal? f) Genre en plaatsing in de tijd. Geef kenmerken van het genre en vertel waarom dit type boek juist in deze tijd verschijnt g) Vertel iets over oorspronkelijke handschrift/afbeeldingen/miniaturen h) Voor welk publiek is het boek bestemd? Indien het een didactisch boek van Van Maerlant uit ME betreft: Niet van belang: b en c. Wel: i) Welke bronnen gebruikte hij? j) Welke visie had hij op de geschiedenis, de natuur? k) Welke lessen wil hij zijn hoorders meegeven? Toelichten aan de hand van een aantal voorbeelden 6. Reactie op het lezen van dit boek. Wat vond je van het lezen van dit historische boek en waarom? Voldeed het aan de verwachtingen? Heeft het maken van het verslag je mening beïnvloed? 7. Bibliografie: alfabetische overzicht van de geraadpleegde literatuur en websites 2.5.2 Boekverslag van historisch prozawerk of toneel (na ME tot 1880): 8

1. Complete titelbeschrijving: auteur, titel, ondertitel. Editie. Plaatsnaam, jaar van verschijning. Serie. Voorbeelden: a) G. de Bay (vertaler), De hond van de hertog van Alva. Samengesteld door Y. Rodríguez Pérez. Amsterdam 1997. Griffioen b) Hieronijmus van Alphen, Kleine gedigten voor kinderen. Bezorgd door P.J. Buijnsters. Amsterdam 1998. Deltareeks. 2. Motivatie van de boekkeuze en verwachtingen die je voor het lezen had. Waarom heb je voor dit boek gekozen en wat verwachtte je ervan? 3. Samenvatting van het verhaal ( 1-2 A-4) 4. Biografische gegevens van de schrijver 5. Verdieping a) Structuur/opbouw/indeling b) Perspectief (niet bij toneelstukken) c) Historische tijd: in welke tijd speelt het verhaal zich af? d) Plaats van handeling: waar speelt het verhaal zich af? e) Indien van toepassing: aanleiding tot het schrijven f) Uitleg van (onder-)titel, motto, opdracht g) Thema: wat is de strekking van het verhaal? h) Genre en plaatsing in de tijd. Geef kenmerken van het genre en vertel waarom dit type boek juist in deze tijd verschijnt i) Literaire stroming. Noteer de hoofdkenmerken van die stroming! Wat is typerend voor de 16 e, 17 e enz. eeuw? 6. Reactie op het lezen van dit boek. Wat vond je van het lezen van dit historische boek en waarom? Voldeed het aan de verwachtingen? Heeft het maken van het verslag je mening beïnvloed? 7. Bibliografie: alfabetische overzicht van de geraadpleegde literatuur en websites 8. Kopie van uittreksel uit een uittrekselboek (niet van internet dus!) of een kopie van het voorwoord en/of nawoord. 2.5.3 Boekverslag na 1880 1. Complete titelbeschrijving: auteur, titel, ondertitel, plaatsnaam, jaar van verschijning (+ eventueel jaar van eerste druk), druk. 2. Motivatie boekkeuze en verwachtingen (vóór het lezen): (¼-½ A-4) hierin schrijf je waarom je dit boek hebt gekozen en vertel je wat je ervan verwacht. 3. Samenvatting van het verhaal. (± 1-1½ A-4) 4. Verdieping. Zie voor dit gedeelte de voorgaande bladzijdes. Je beschrijft tenminste de vetgedrukte begrippen behorend bij de volgende onderdelen: a) structuur b) perspectief (vertelwijze) c) tijd d) ruimte e) personages f) verklaring titel, ondertitel, motto, opdracht g) thema en motieven h) genre, stroming en belang van het boek binnen de literatuurgeschiedenis i) schrijfstijl j) spanning k) biografische gegevens over de auteur (niet meer dan ½ A-4) 5. Uitgewerkte reactie op het boek (± 1 A-4): wat vond je van dit werk en waarom, heeft het maken van het verslag je mening veranderd? 6. recensie of bespreking van een literatuurkenner (zie knipselmappen, 9

literatuurgeschiedenisboeken, uittrekselboeken, internet en dergelijke). 7. Bibliografie: chronologische lijst van titels die je voor het maken van dit verslag hebt gebruikt. Denk om de regels voor de bronvermelding. Let op: het is toegestaan gebruik te maken van uittrekselboeken, internet en dergelijke, controleer echter wel of ze alle begrippen goed bespreken en geef netjes je bron aan. 2.6 Verslag van een gedichtenbundel Het verslag van een gedichtenbundel moet deels aan andere eisen voldoen dan een boekverslag. Hieronder vind je de exacte eisen. Voor je begint moet je een goed keuze maken uit de vele bundels. Meer nog dan bij proza is het van belang dat je iets kiest wat bij je past. Je moet immers de gedichten kunnen uitlegen en dat gaat veel makkelijker als je er iets mee hebt. Lees bijvoorbeeld eens de gedichten die in het literatuurboek staan. Het helpt je misschien een goede keuze te maken. Regels voor het verslag: 1. Complete titelbeschrijving (zie boven) 2. Motivatie van de boekkeuze en verwachtingen die je voor het lezen had. Waarom heb je voor dit boek gekozen en wat verwachtte je ervan? 3. lees ongeveer 10 (vwo 15) gedichten aandachtig; 4. kopieer deze gedichten; 5. Biografische gegevens van de schrijver; heeft zijn leven invloed gehad op zijn dichterschap? 6. Over de bundel als geheel: a) Vertel iets over de structuur/opbouw van de bundel. Heeft de bundel delen? b) Wat valt je op aan de vorm van de gedichten in de bundel: traditioneel of anderszins? c) Leg de titel van de bundel uit (plus evt. ondertitel, motto, opdracht) d) Kennen de gedichten een zelfde thematiek of is er veel variatie? e) Lees tien (havo) of vijftien (vwo) gedichten aandachtig. Kopieer ze en kies één gedicht uit dat je aanspreekt. f) Analyseer dat ene gedicht uitvoerig. Let op rijmverschijnselen (o.a. rijmschema, alliteratie, assonantie), beeldspraak en stijlfiguren. Gebruik de termen die je bij poëzieanalyse geleerd hebt. g) Zeg iets over de waardering van de bundel. Wat vind jij ervan en wat vinden kenners ervan? Gebruik voor de laatste mening recensies/artikelen. Bespreek zowel je waardering op ethisch gebied als op esthetisch gebied. 7. Bibliografie: alfabetische overzicht van de geraadpleegde literatuur en websites 3 Eisen aan de literatuurlijsten 3.1 Eisen aan de literatuurlijst havo 1. Op de havo moet je voor je boekenlijsten in totaal minimaal 12 boeken lezen. In klas 4 minimaal zes en in klas 5 ook. Je moet boeken kiezen uit de lijst, die je hierna vindt. De boeken moeten over de hele periode zijn verspreid. Je docent geeft je hierover nadere informatie. 2. Je moet bij het lezen/uitkiezen op de volgende eisen letten: In klas 4: er moet minimaal 1 treurspel/drama of historische roman op je lijst ; er mag maximaal 1 werk van 2 punten op je lijst; 10

er moet minimaal 1 werk op je lijst van 4 of 5 punten; er mogen maximaal 2 werken van dezelfde schrijver op je lijst, je moet dan wel een vergelijking van deze boeken in je leesdossier opnemen; er mogen geen vertaalde werken op je lijst staan, wel gemoderniseerde werken (hertalingen, herspelde edities e.d. van oude werken). In klas 5: er moet minimaal 1 gedichtenbundel op je lijst; er mag maximaal 1 werk van 2 punten op je lijst; er moet minimaal 1 werk op je lijst van 4 of 5 punten; er mogen maximaal 2 werken van dezelfde schrijver op je lijst, je moet dan wel een vergelijking van deze boeken in je leesdossier opnemen; er mogen geen vertaalde werken op je lijst staan, wel gemoderniseerde werken (hertalingen, herspelde edities e.d. van oude werken). 3. Aan veel boeken gaat een inleiding vooraf. Bestudeer deze goed! Het helpt je bij het maken van je leesverslag. Is er geen inleiding of kun je er weinig mee doen, dan moet je verder zoeken. Je kunt daarvoor uittrekselboeken en achtergrondliteratuur raadplegen in een bibliotheek of mediatheek. Verder kun je internet raadplegen. Op school kun je op internet zoeken in de digitale krantenbank en kijken op literom. Daar vind je snel goede en betrouwbare informatie. Je komt op die sites via de schoolwebsite. 4. Schrijf over ieder gelezen boek een leesverslag volgens de regels die je daarvoor vindt in 2.7. 5. Voor het lezen van gedichtenbundels gelden afwijkende regels, zie daarvoor onder het kopje leesverslag dichtbundel. 6. De kolom opmerkingen in de lijst is erg belangrijk. Hier worden belangrijke aanwijzingen gegeven. Let er op! 7. Afwijken van de lijst is alleen toegestaan na overleg met je docent! 8. Er zijn van diverse boeken uit de Middeleeuwen en latere perioden herspelde/vertaalde edities. Het is toegestaan deze te lezen, zodat de oude taal geen belemmering voor je leesplezier hoeft te zijn. Let er wel op dat deze boekjes (die ook in de schoolbibliotheek vrij ruim voorradig zijn) meestal geen goede of geschikte inleiding hebben. Enkele series zijn Taal en teken en de Griffioenreeks. 3.2 Eisen aan de literatuurlijst vwo 1. Op het vwo moet je voor je boekenlijst minimaal 20 boeken lezen. Je moet boeken kiezen uit de lijst die achterin dit boekje zit. De boeken moeten over de hele periode zijn verspreid. Je docent geeft hierover meer informatie 2. Je moet bij het lezen/uitkiezen op de volgende eisen letten: In klas 4: er moet minimaal 1 treurspel/drama op je lijst ; er mag maximaal 1 werk van 2 punten op je lijst; er moeten minimaal 2 werk op je lijst van 4 of 5 punten; er mogen maximaal 2 werken van dezelfde schrijver op je lijst, je moet dan wel een vergelijking van deze boeken in je leesdossier opnemen; er mogen geen vertaalde werken op je lijst staan, wel gemoderniseerde werken (hertalingen, herspelde edities e.d. van oude werken). In klas 5: er moet minimaal 1 gedichtenbundel op je lijst in klas 5; er moet minimaal één historische roman op je lijst; er mag maximaal 1 werk van 2 punten op je lijst; er moeten minimaal 2 werken op je lijst van 4 of 5 punten; er mogen maximaal 2 werken van dezelfde schrijver op je lijst, je moet dan wel een 11

vergelijking van deze boeken in je leesdossier opnemen; er mogen geen vertaalde werken op je lijst staan, wel gemoderniseerde werken (hertalingen, herspelde edities e.d. van oude werken). In klas 6 er mag maximaal 1 werk van 2 punten op je lijst; er moeten minimaal 2 werken op je lijst van 4 of 5 punten; er mogen maximaal 2 werken van dezelfde schrijver op je lijst, je moet dan wel een vergelijking van deze boeken in je leesdossier opnemen; er mogen geen vertaalde werken op je lijst staan, wel gemoderniseerde werken (hertalingen, e.d. van oude werken). 3. Aan veel boeken gaat een inleiding vooraf. Bestudeer deze goed! Het helpt je bij het maken van je leesverslag. Is er geen inleiding of kun je er weinig mee doen, dan moet je verder zoeken. Je kunt daarvoor uittrekselboeken en achtergrondliteratuur raadplegen in een bibliotheek of mediatheek. Verder kun je internet raadplegen. Op school kun je op internet zoeken in de digitale krantenbank en kijken op literom. Daar vind je snel goede en betrouwbare informatie. Je komt op die sites via de schoolwebsite. 4. Schrijf over ieder gelezen boek een leesverslag volgens de regels die je daarvoor vindt in 2.7. 5. Voor het lezen van gedichtenbundels gelden afwijkende regels, zie daarvoor onder het kopje leesverslag dichtbundel. 6. De kolom opmerkingen in de lijst is erg belangrijk. Hier worden belangrijke aanwijzingen gegeven. Let er op! 7. Afwijken van de lijst is alleen toegestaan na overleg met je docent! 8. Er zijn van diverse boeken uit de Middeleeuwen en latere perioden herspelde/vertaalde edities. Het is toegestaan deze te lezen, zodat de oude taal geen belemmering voor je leesplezier hoeft te zijn. Let er wel op dat deze boekjes (die ook in de schoolbibliotheek vrij ruim voorradig zijn) meestal geen goede of geschikte inleiding hebben. Enkele series zijn Taal en teken en de Griffioenreeks. 12

Deel 2 Keuzelijst 4 Lijst met afkortingen S = Spectrum van de Nederlandse Letterkunde, deel 1 t/m 25 (ed. M.C.A. v/d Heijden. ) Heel veel teksten zijn volledig opgenomen in een van deze bundels. Een inleiding ontbreekt echter vaak. TT = Taal en Teken-reeks (heeft doorgaans geen (goede) inleiding) De volgende uitgaven hebben wel goede inleidingen: KLP = Klassiek Letterkundig Pantheon KNL = Klassieken uit de Nederlandse letterkunde KG = Klassieke Galerij BNL = Bibliotheek Nederlandse Letteren ZD = Zwolse Drukken en Herdrukken WB = Wereldbibliotheek GR = Griffioenreeks CE = Christelijk Erfgoed LV = Literaire Verkenningen TiC = Tekst in Context NK = Nederlandse Klassieken Delta = Deltareeks (wetenschappelijk) Alfa = Alfareeks 5 De middeleeuwen 5.1 Ridderlijke kunst 5.1.1 Ridderlijke epiek - Roelandslied 3 S1 en T&T - De vier Heemskinderen 3 Ook het volksboek mag gelezen worden; niet een 19 e of 20 e eeuwse navertelling. - Karel ende Elegast 3 TiC;T&T, etc. - Moriaen 4 - Ferguut 4 - Ridderboek 3 Griffioen - Lancelot en het hert met de 2 KNL, ook in S1 witte voet - Roman van Lancelot 3 ed. J.P. Bruggink; in: Palet van middelnederlandse epiek Penninc en Vostaert De jeeste van Walewein en het 4 ed. G. A. van Es Schaakbord idem Roman van Walewein 3 Prisma nr.2150 - Koning Arthur in de Nederlanden 5 ed. J.D. Janssens - Roman van den Riddere metter Mouwen 4 ed. M.J.M. de Haan e.a. 13

Segher Diengotgaf Het prieel van Troyen 3 ook in Griffioen Diederic van Assenede Floris ende Blanchefloer 3 - De Borchgravinne van Vergi 4 ed. F.P. van Oostrom; ook in Griffioen 5.1.2 Ridderlijke dramatiek - Esmoreit 3 Bij voorkeur ed. in KG; ook in S5. - Lanceloet van Denemerken 3 - Gloriant 3 - Het spel van den Winter ende van den Somer 2 - Vijf sotternieën 2 ed. H. Adema 5.2 Geestelijke kunst Suster Bertken Twee boekjes in facsimile 3 ed. A.M.J. van Buuren Th. A. Kempis De navolging van Christus 5 ed. B. Wielinga Mariken van Niemegen 3 Elckerlyc 3 Maria op de markt 3 Griffioen Martijn van Torhout Van den levene ons Heren 4 H. van Veldeke Servaas-legende 4 ed. L. Jongen en C. Schotel - Beatrijs 3 KLP of KNL andere uitgaven - Theophilus 2 - De reis van Sente Brandane 4 KLP: Wanneer S2 gelezen wordt: 2 pt. Herdicht door B. Aafjes: De reis van Sinte Brandaan: 3pt - Voorbeeldig vertellen: Middelnederlandse Exempelen. 3 Griffioen 5.3 Burgerlijke kunst Willem Van den vos Reynaerde 3 bij voorkeur TiC. - De kikker die zichzelf opblies e.a. 3 Griffioen Middelnederlandse fabelen - Ysengrimus 3 Griffioen (vertaling uit het Latijn) - Esopet 2 S3 - Van schelmen en schavuiten 3 Griffioen - Het ongelukkige leven van Esopus 2 Griffioen - Palet van Middelnederlandse epiek 4 KNL ed. M. Draak J. van Maerlant Der kerken claghe 2 S3 14

idem Van den lande van oversee 2 idem Boek der natuur 4 Griffioen idem Spiegel historiael 4 Griffioen / Alfareeks idem Godsdienstige lyriek 3 ed. P. de Keyser J. van Boendale Lekenspiegel 3 Griffioen idem Boek van de wraak Gods 3 Griffioen Anna Bijns t Is al vrouwenwerk 3 Griffioen - Esbatement van den appelboom 2 drama - De bekeringe Pauli 3 drama - Naâman, prince van Syriën 3 drama - Piramus en Thisbe 4 drama - Kamers kunst en competitie 3 Griffoen 6 Renaissance en barok (16 e en 17 e eeuw) 6.1 De Hervorming en de strijd tegen Spanje poëzie - Nederlandse strijdzangen 3 ed. W.J.C. Buitendijk - Het Geuzenliedboek 3 ed. K.T. Kuiper Petrus Dathenus Psalmen Davids 3 Hierbij moet gelezen worden: Dr. J. de Gier: Van Souterliedekens tot Marnix, pag. 111-120 Jan van der Noot Sommige psalmen van David 2 S6, pag 361-390 Hierbij lez. A.Ros Ned. Psalmber. Pag 69-73 Ph. Van Marnix Psalmen Davids 3 Hierbij lez. A.Ros Ned. Psalmber. dl 1 blz. 77-90 idem De bijencorf van de H.Roomsche Kerke 5 KLP ed. Ornee/ Strengholt (proza!) idem Poëzie en proza (Bloemlezing) 3 idem? Het Wilhelmus 2 hierbij moet gelezen worden de inl. van J. de Gier in: Het Wilhelmus in art. (329 Wi) Adr. Valerius Nederlandtsche Gedenckclanc 4 6.2 Humanisme en vroegrenaissance Desiderius Erasmus De lof der zotheid 3 idem Colloquien oft Tsamensprekingen 3 S6 H.L.Spieghel Numa ofte amptsweigeringe 3 S6 D.V. Coornhert Weet of rust; proza van D.V.Coornh. 3 Griffioen Roemer Visscher Sinnepoppen 3 S10 ed. M.C.A. v.d. Heijden 15

6.3 17 e eeuw - Wie wil d r mee naar Oost-Indië varen 3 Griffioen - De hond van de hertog van Alva 3 Griffioen - Wat wonders, wat nieuws! 3 Griffioen - Statenvertaling van de Bijbel; (Voorwerk) 3 Hierbij dient gelezen te worden C.C. de Bruin : Invoering en ontvangst van de Statenbijbel in: De Statenvertaling 1637 1937 Of idem: De Bijbelvertaling in: De Synode van Dordrecht in 1618 en 1619, pag. 121-157 Reyer Anslo Parijsche bruiloft 3 Thomas Asselijn Jan Klaasz. 3 J. van Beverwijck en De schat der gezondheid 3 Griffioen J. Cats W.IJ. Bontekoe Journaal ofte Gedenckwaardige Beschryving 3 S11 ed. M.C.A. v.d. Heijden idem Varen en vechten (bloemlezing) 1 ed. B.W.L. Veurman idem De gedenkwaardige reizen van Willem IJ. Bontekoe 3 Spectrumuitgave G.A. Bredero Klucht van de koe 2 idem Groot Lied-boek 4 idem Bloemlezing uit Gr. Liedboek 3 ed. M.C.A. v.d. Heijden idem t Kan verkeeren (bloemlezing) 3 ed.j.h.cartens idem Liederen van Bredero 3 Griffioen idem Spaansche Brabander 4 drama idem Roddric en Alphonsus 3 drama Geeraardt Brandt Het leven van Joost van den Vondel 2 Griffioen idem Het leven van P.C. Hooft 3 Jan de Brune de Jonge Wetsteen der vernuften 3 Griffioen Jacob Cats Huwelijk 3 Griffioen idem Verhalen uit de Trou-ringh 3 Alfareeks idem Sinne- en minnebeelden 3 ed. J. Bosch idem Spaens Heydinnetje 2 KNL, drama idem Aenmerckinge op de tegenwoordige steert-sterre 2 ed. G.J. Johannes W.G. van De verwarde jalouzy 3 Focquenbroch P.C. Hooft Granida 3 drama idem Warenar 3 drama idem Geraert van Velzen 5 drama idem Baeto 5 drama idem Achilles en Polyxena 3 KLP, drama idem Theseus en Ariadne 3 KLP, drama 16

idem Emblemata Amatoria 3 S10 ed. M.C.A. v.d. Heijden/ NK met inleiding van K. Porteman idem Gekast naar de konst, fragmenten uit Hoofts Historiën 4 ed. F.L. Zwaan e.a. Constantijn Huygens Korenbloemen 3 Griffioen idem Hofwyck 4 idem Stede-stemmen en dorpen 2 KLP, ed. C.W. de Kruyter idem Gebruik en ongebruik van t Orgel Voetmaat, rijm en reden (bloemlezing) 4 ed. F.L. Zwaan idem Dromen met open ogen: keuze uit de Gedichten 3 ed. M.A. Schenkeveld-v.d. Dussen idem Rad van onrust (bloemlezing) 2 ed. R. Nieuwenhuys Jodocus van Lodenstein Uytspanningen (bloemlezing) 3 KLP ed. P.J. Buynsters idem Ontmoeting met Jod. Van Lodenstein 3 ed. C.P. van Andel Maria Petyt Het leven van Maria Petyt 3 KLP 214 (autobiografie) Jan Luyken Jezus en de ziel 4 idem Spiegel van het menselijk bedrijf 2 idem Het leerzaam huisraad 2 Jacobus Revius Overijsselsche sangen en dichten 5 idem Het hoghe lied Salomons 3 CE ed. L. Strengholt A.M. van Schurman Verbastert Christendom (Ned. gedichten) 3 CE ed. P. van Beek Willem Sluyter Buitenleven 3 ZD idem Christelike Doodts-Betrachting 3 CE ed. A.J.H.G. Ronhaar M. de Swaen De gekroonde laars 3 Griffioen Joost van den Vondel Lust tot poëzie 3 Griffioen idem Joseph in Dothan 3 drama idem Joseph in Egypte 3 drama idem Phaëton/Faëton 3 in: Vondel hervonden, ed. Zaal, drama idem Lucifer 5 KNL idem Adam in ballingschap 4 drama idem Jeptha 4 KLP, drama idem Gijsbrecht van Amstel 3 drama idem Palamedes 3 drama idem Adonias 3 drama idem Leeuwendalers 3 Evt. nog andere drama s: 3 ptn. J. Westerbaen Gedichten 3 Griffioen 17

7 De verlichting (18 e eeuw) - De Psalmberijming van 1773, de zgn. (Statenberijming) 3 Hierbij dient gelezen te worden het hst. over deze berijming in: Ad Ros: Ned. Psalmberijmingen II - Een verdeelde Verlichting 3 Griffioen Hieronymus van Proeve van kleine gedigten voor 2 o.a. in S16 Alphen kinderen idem Bloemlezing uit het werk 4 KLP ed. P.J. Buynsters idem Dichtwerken 3 Verschillende delen, 3 pnt per deel Justus van Effen Keuze uit de Hollandsche Spectator 2 S16 ed. M.C.A. v.d. Heijden idem De Hollandse Spectator 4 ed. P.J. Buijnsters idem Brief van een bejaard man 2 Griffioen idem Reis naar Zweden 3 Griffioen drama idem Kobus en Agnietje 1 o.a. in S16, drama Onno Z. van Haren Agon, sultan van Bantam 3 KLP drama idem Pietje en Agnietje, of De Doos van 2 Pandora Balthazar Achilles 3 drama Huydekooper idem Arzases 3 drama Pieter Langendijk Don Quichot op de bruiloft van Kamacho 2 drama idem Het wederzijds huwelijksbedrog 3 drama idem Xantippe 3 drama idem De zwetser 2 drama idem De wiskunstenaars 3 drama idem Arlequin actionist 2 drama idem De Spiegel der Vaderlandsche kooplieden 3 drama J.F. Martinet Katechismus der natuur 4 Bloemlezing hieruit! of: J.F. Martinet en de 18 e euw. ed. B. Paasman. of J.F. Martinet, een Zutphens filosoof in de 18 e eeuw. ed. B. Paasman. Hubert Korn. Poot Bloemlezing uit de gedichten 3 KLP ed. M.A. Schenkeveld-v.d. Dussen idem Minnezangen 3 KNL ed. C.M. Geerars idem Mengeldichten 2 S17 ed. M.C.A. v.d. Heijden Elisabeth Maria Post Het land in brieven 3 Griffioen Lucas Rotgans Scylla 3 drama idem Eneas en Turnus 3 drama idem Boerekermis 2 drama Lukas Schermer Meleager en Atalante 3 drama Hendrik Smeeks Beschrijvinge van het machtig Koninkrijk 3 KLP 18

Krinke Kesmes Simon Stijl Krispijn filosoof 2 idem De torenbouw van het vlek Brikkekiks 3 in het landschap Batrachia J. C. Weyerman Het vermakelijke wagenpraatje 3 ed. G. Maréchal idem Den vrolijke Tuchtheer 4 in overleg met docent Elisabeth Wolf Holland in het jaar 2440 3 E. Wolf en A. Deken De historie van mej. Sara Burgerhart 4 idem De historie van mej. Cornelia Wildschut 4 Griffioen idem Het Romaneske Holland 3 een bewerking van de historie Van Willem Leevend Belle van Zuylen Mijnheer Sainte Anne 3 Griffioen 8 De romantiek (19 e eeuw) - De duinen gillen mee 3 Griffioen poëzie N. Anslijn Brave Hendrik en Brave Maria 2 Nicolaas Beets(Hildebrand) Camera obscura 1 punt per verhaal; max. 5 pnt idem Kuser 2 H. Beets Onze Buurt 3 Jacobus Bellamy Gezangen mijner jeugd 3 Willem Bilderdijk Eene opmerkelijke luchtreis 3 idem Mijne verlustiging 3 KLP idem De ondergang der eerste waereld 4 idem Ridder Sox en Koekeloer 3 (twee boekjes in één band) idem Ik reikhals naar het graf (bloemlezing) 3 ed. P. van Zonneveld A.L.G. Bosboom- De Graaf van Devonshire 3 historische roman Toussaint idem Het huis Lauernesse 5 historische roman idem Leycester in Nederland 5 historische roman idem De vrouwen in het Leycesterse tijdvak 5 historische roman idem Gideon Florens 5 historische roman idem De Delftse wonderdokter 5 historische roman idem Mejonkvrouwe de Mauleon 4 historische roman idem Eene kroon voor Karel de Stoute 3 historische roman idem Frits Milioen en zijn vrienden 3 historische roman idem Raymond de schrijnwerker 3 historische roman idem Een Leids student in 1593 3 historische roman idem De verrassing van Hoey in 1595 3 historische roman idem Majoor Frans 3 Willem de Clercq Per karos naar St.Petersburg 3 idem Woelige weken 3 Griffioen Hendrik Conscience De leeuw van Vlaanderen 3 historische roman idem Jacob van Artevelde 3 idem Baas Gansendonk 3 idem Het goudland 3 19

idem Het geluk van rijk te zijn 3 idem De Koopman van Antwerpen 3 Isaâc da Costa Bezwaren tegen de Geest der eeuw 4 o.a. in S20 idem Dwaasheid, ijdelheid, verdoemenis 3 Alfareeks idem Hagar 2 KLP idem De slag bij Nieuwpoort 3 KLP idem Vijf en twintig jaren 3 idem Aan Nederland in de lente van 1844 3 idem De chaos en het licht 2 ed. P.Kat, CR ed. K. van Walsem J.J. Cremer Fabriekskinderen 2 S22 ed. M.C.A. v.d. Heijden Aarnout Drost Hermingard van de Eikenterpen 4 o.a. Griffioen historische roman Rhijnvis Feith Julia 3 idem Ferdinand en Constantia 3 idem Het Graf 5 Jacob Geel Onderzoek en Phantasie; gesprek op de 4 ed. W.P. Wolters Drachenfels P.A. de Genestet Gedichten 2 G. Gezelle Tijdkrans 3 idem Rijmsnoer 3 idem Poëzie en proza 5 Delta F. Haverschmidt (P. Snikken en grimlachjes 3 ook in S18 Paaltjens) idem Familie en kennissen 3 drie verhalen hieruit Conrad Busken Huet Het land van Rembrandt 5 idem Het land van Rubens 4 J. Kneppelhout Studentenleven 3 (Klikspaan) idem Studententypen 3 C.E. van Koetsveld Schetsen uit de pastorie van Mastland 3 Jacob van Lennep De Pleegzoon 3 historische roman idem De roos van Dekama 3 historische roman idem Ferdinand Huyck 4 historische roman idem Elsabeth Musch 3 historische roman idem Een schaking in de zeventiende eeuw 2 historische roman P. van Limburg Akbar 4 Brouwer G. v.d. Linde (De De gedichten van de Schoolmeester 3 Griffioen schoolmeester) E. D. Dekker Max Havelaar 4 (Multatuli) idem Ik ben zwanger van denkbeelden 3 Griffioen idem Vorstenschool 3 ook in S15 idem Woutertje Pieterse 4 Jan Frederik Oltmans Het slot Loevestein in 1570 4 historische roman idem De Schaapherder 4 historische roman E.J. Potgieter Jan, Jannetje en hun jongste kind 2 ook in S20 idem Uit de nalatenschap van een dromer 3 Griffioen Hendrik Jan Schimmel Sinjeur Semeyns 3 20

A.C.W. Staring Jaromir en Marco 3 alleen Jaromir: 2 pnt. Hendrik Tollens De overwintering der Hollanders op Nova 3 KNL Zembla 9 Van 1880 tot 1920 9.1 De beweging van Tachtig J. Perk Gedichten 3 W.Kloos Verzen I 3 F. van Eeden (Cornelis Paradijs) Grassprietjes 3 in deze parodie geeft Van Eeden een karikatuur van de domineespoëzie, dus een onjuist beeld. idem De kleine Johannes I 3 idem De kleine Johannes II en III 3 idem Van de koele meren des doods 5 H. Gorter Mei 4 J. van Looy Jaapje 3 idem Feesten 3 W.A. Paap Vincent Haman 4 Kritiek op Tachtig in romanvorm. 9.2 Naturalistisch georiënteerde schrijvers I. Boudier- Armoede 3 Bakker idem Het spiegeltje 3 idem De klop op de deur 3 idem Honger/ Als de hoge vloed komt 3 Alleen Honger: 2 pt. idem Finale 3 idem Aan de overkant 3 idem Aan de grote weg 3 idem Vrouw Jacob 4 idem Kinderen 3 idem Machten 3 idem Momenten 3 idem De straat 3 C. van Bruggen Eva 4 ook in : Vijf romans idem Het huisje aan de sloot 3 idem idem De verlatene 3 idem F.Coenen In duisternis 2 L. Couperus Eline Vere 4 idem De stille kracht 3 idem Legenden van de blauwe kust 3 21

idem Langs lijnen van geleidelijkheid 3 idem De boeken der kleine zielen 5 idem Van oude mensen de dingen die voorbijgaan 4 M. Emants Een nagelaten bekentenis 4 Emants werk wordt gekenmerkt door pessimisme en uitzichtloosheid. Lezen in overleg. idem Drie novellen 5 Keuze hieruit is mogelijk; puntenaantal naar verhouding. A. van Schendel Een zwerver verliefd 2 idem Een zwerver verdwaald 3 idem Het fregatschip Johanna Maria 3 idem De Waterman 3 idem Een Hollands drama 3 Lees hierbij: P. Schots art. in het RD. idem De grauwe vogels 3 idem De wereld een dansfeest 3 S. Streuvels De vlaschaard 3 idem Langs de wegen 3 Zie Werken I 9.3 Enkele neo-romantici P.C. Boutens Beatrijs 2 Bewerking van het middeleeuwse boek Aart van der Leeuw De gezegenden 3 idem De mythe van een jeugd 3 idem Vluchtige begroetingen 3 idem Ik en mijn speelmaan 3 idem De kleine Rudolf 3 H. Teirlinck Mijnheer J.B. Serjanszoon orator didacticus 3 idem Het ivoren aapje 3 idem Zelfportret of Het galgemaal 4 Erg cynisch F. Timmermans De pastoor uit den Bloeyenden Wijgaerdt 3 idem Boerenpsalm 3 idem Pallieter 3 Een uiting van typisch-vlaamse uitbundigheid. A. de Wit Orpheus in de dessa 2 K. van de Woestijne Proza 4 9.4 Socialistisch verzet H. Heyermans Op hoop van zegen 3 (grof woordgebruik) 22

idem Vuurvlindertje 2 H. Roland Holst- v.d. De opstandelingen 2 Schalk idem De Nieuwe Geboorte 3 9.5 Dichters rond 1910 en wat later (symbolisten) J.C. Bloem Verzamelde gedichten 2 J.A. Dér Mouw k Ben Brahman, maar we zitten zonder 2 ed. G. Komrij meid (bloemlezing) Geerten Gossaert Experimenten 2 of een andere titel A. Roland Holst Deirdre en de zonen van Usnach 3 idem De dood van Cuchlain van Murhevna 2 idem Verzen 2 idem Voorbij de wegen 2 idem De wilde kim 2 idem Een winter aan zee 2 idem De afspraak 2 idem De belijdenis van de stilte 2 idem In Ballingschap; keuze uit eigen werk 3 M. Nijhoff De Wandelaar 2 idem Vormen 2 idem Nieuwe gedichten 2 idem Het uur U / Awater 4 elk 2 punten idem Het heilig hout 2 idem Lees maar, er staat niet wat er staat. (bloemlezing met inleiding van de dichter) 2 10Tussen twee oorlogen 10.1Traditionele schrijvers en dichters A. Coolen Kinderen van ons volk 3 idem De goede moordenaar 3 idem Het donkere licht 3 idem Bevrijd Vaderland 3 idem Peelwerkers 3 idem Dorp aan de rivier 3 idem De schone voleinding 3 idem Herberg in t misverstand 3 idem Uit het kleine rijk 3 idem De vrouw met de zes slapers 3 H. de Man Het wassende water 3 idem De barre winter van negentig 3 idem De kleine wereld 3 idem Wonderlijke ontmoetingen 3 A. H. Nijhoff Twee meisjes en ik 3 23

Th. Thijssen Kees de jongen 3 idem Het grijze kind 3 idem Barend Wels 2 idem De gelukige klas 2 idem Het taaie ongerief 2 idem In de ochtend van het leven 2 idem Meneer-zelf komt een uurtje en 2 andere verhalen idem Schoolland 3 A. v.d. Werfhorst De grote stille knecht 3 Ook in : Omnibus idem Madama Jatzkowa 2 idem idem De winterkraaien 2 idem idem Volcmar de Ommelandvaarder 3 of een ander werk uit de Omnibus elk 2 punten 10.2Enkele expressionisten Paul van Ostaayen Music-Hall, bloemlezing poëzie en proza 2 H. Marsman Verzamelde gedichten 2 idem Tempel en kruis 2 dichter die qua thematiek al geheel modern genoemd kan worden idem Paradise regained 2 Alfareeks J. Slauerhoff Schuim en as 3 idem Het verboden rijk 4 idem Het leven op aarde 3 idem Alleen in mijn gedichten kan ik wonen 3 poëzie 10.3Rondom Forum en Criterium B. Aafjes Een voetreis naar Rome 3 idem Maria Sibylla Merian 2 Over deze vrouw is ook een roman geschreven. Zie bij D. Winsemius XII.7. idem Arenlezers achter de maaiers 2 idem De blinde harpenaar 2 idem Morgen bloeien de abrikozen 2 idem Een lampion voor een blinde 2 F. Bordewijk Blokken + Knorrende Beesten 2 idem Bint 3 idem Karakter 3 idem Keizerrijk 1 idem Noorderlicht 3 idem Bloesemtak 3 idem Apollyon 4 24

W. Elsschot Lijmen, Het been 3 Elsschot moet met voorzichtigheid idem Kaas 2 gelezen worden. (Lees hierbij art. v.c. Bregman in het R.D. (knipselmap) M.Gijsen Het huis 2 Anti-godsdienstige opvattingen zijn soms duidelijk merkbaar idem Telemachus in het dorp 3 idem Joachim van Babylon 3 Erg cynisch t.a.v. de moraal idem Klaaglied om Agnes 3 Ed Hoornik Vijf gedichten 5 1 punt per gedicht E. du Perron Het land van herkomst 4 Zie opm. bij Ter Braak idem De man van Lebak 4 over Multatuli M. Vasalis Parken en woestijnen 3 idem De vogel Phoenix 3 idem Vergezichten en gezichten 3 S. Vestdijk Terug tot Ina Damman 3 I.v.m. zijn stellingname t.o.v. het Chr. geloof, met voorzichtigheid lezen. idem Het vijfde zegel 4 historische roman idem Rumeiland 3 idem Ierse nachten 3 idem Ivoren wachters 3 idem Puriteinen en piraten 4 historische roman idem De Vuuraanbidders 5 Kerkhist. roman. Lees wat J. Kamphuis hierover zegt in Tolken van hun tijd! 10.4Protestantse literatuur G. Achterberg Verzamelde Gedichten 2 idem Het spel van de wilde jacht 2 idem En Jezus schreef in t zand 2 idem Ballade van de gasfitter 2 idem Voorbij de laatste stad (bloemlezing) 2 ed. P. Rodenko idem Het weerlicht op de kimmen 2 d. J.C. Achterbergvan Baak bloemlezing; idem Achtergebleven gedichten 2 J.H. Eekhout Warden een koning 3 idem Rechter Steele 3 25

idem Patriciërs 3 idem De boer zonder God 3 J.K. van Eerbeek Verhalen 3 idem Burgers van Nijstad 3 2 e druk van Verhalen idem Lichting 18 4 idem Gesloten grenzen 4 idem Asuncion, het Spaanse sprotje 3 idem De Doeve 3 idem J.K. van Eerbeek, een keuze uit zijn werk 2 ed.c. Bregman Muus Jacobse De drie kooien en andere gedichten 2 idem Bijbelse gedichten 2 idem Het offer des Heeren 2 idem Adieu 2 idem Het oneindige verlangen 4 Keuze is mogelijk; punten in overleg H. Kuyper-van Oordt Het goed van Cronaaert 3 idem Een martelaarskroon voor Joris Praet 3 idem Het zonnetje in het Paradijs 3 J.L.F de Liefde In liefde Bloeyende 3 idem Contact 2 W. de Mérode Gedichten, bloemlezing deel 1, 2, en 3 Pnt. naar verhouding. idem Het kostbaar bloed 2 idem De wilde wingerd (bloemlezing) 2 idem Chinese gedichten 2 idem Spiegelbeelden 2 H.M. van Randwijk Burgers in nood 3 Zie ook 12.1 idem Een zoon begraaft zijn vader 3 C. Rijnsdorp Koningskinderen 3 idem Eldert Holier 4 idem Mijn vader, mijn vader 3 idem Kostgangers Gods 3 idem Literair dagboek 4 idem Emmausgangers 1945 1 idem C. Rijnsdorp, een keuze uit zijn werk 2 ed. B. Trouwborst P.J. Risseeuw Landverhuizers 3 trilogie idem Week-end in de Archipel 3 idem De familie Leenhouts 3 R. van Rossum De kloof zonder brug 3 idem Een lied in een vreemd land 3 P.A. de Rover De weg der kleine mensen 3 trilogie W.A.P. Smit Feesten van het jaar 2 idem Ontmoeting met de dood 2 G. Schrijver De lichte last 3 G. Stevensma- De andere weg 3 Themmen D. v.d. Stoep Zijn dat uw kinderen? 2 idem Laterveer wil het rechte weten 2 idem Voeten in de aarde 2 idem De dader ligt op Meerzijn 3 26

S. Ulfers Oostloorn 3 idem Harro Walter 3 J. v.d. Waals Verzen 2 idem Verzamelde Gedichten 2 idem Een lichtglans van hierboven 2 idem Verzameld proza 4 idem Noortje Velt (roman) 3 A. Wapenaar Het komend koninkrijk 2 M. Wertheim Izzudaar 3 (ook andere titels mogelijk!) idem Isaäc des Fuentes 3 Wilma De Lichtbrug 3 idem Moeder Stieneke 3 idem De lichte nacht 3 idem De kruisboom 3 idem Binnen de lichtkring 3 idem Opstanding 3 idem Vergezicht 3 idem Wij groeten de broeders 3 idem Als het dode hout gaat zingen 3 idem Een mantel van liefde 3 verhalen idem Het heilig wonder van mijn leven 4 autobiografie 10.5Rooms-katholieke literatuur A. van Duinkerken De mensen hebben hun gebreken 3 idem Legende van de tijd 3 essayistisch proza G. Smit Psalmen 2 A. Helman De stille plantage 3 idem De laaiende stilte 3 10.6Socialistische literatuur A. M. de Jong De dolle vaandrig 3 Historische roman Th. De Vries De vrijheid gaat in t rood gekleed 3 Zie ook hfst. XII. 1 idem Het rad der fortuin 4 idem Stiefmoeder aarde 4 idem Rembrandt 3 idem Ziet de mens 3 J. Mens Mensen zonder geld 2 idem De kleine waarheid 3 Hierin: Marleen, Het heldere uur, En Het klein verschil idem Er wacht een haven 2 idem De gouden reael 2 in: Griet Manshande idem De blinde wereld 2 in: Omnibus idem Voor wie de lutinebel luidt 3 Verh. uit de 27

crisistijd; ed. H. Scholten 11De jongste tijd 11.1Literatuur over de Tweede Wereldoorlog C. Asscher-Pinkhof Sterrekinderen 2 zie ook 10.4 idem Danseres zonder benen 3 A. Donker V in vers 2 Y. Foppema Spijkerschrift 2 J.de Gier Poëzie als wapen 2 Gedichten uit het Geuzenliedboek Muus Jacobse Vuur en wind 2 Abel J. Herzberg Amor Fati 3 Zie ook hfst. 10.4 idem Brieven aan mijn kleinzoon 3 idem Brieven aan mijn grootvader 3 idem Tweestromenland 3 E. Hillesum Het verstoorde leven van 3 Marga Minco Het bittere kruid 2 Zie ook hfst. 10.4 idem De glazen brug 2 Jona Oberski Kinderjaren 3 J. Presser De nacht der girondijnen 3 H. M. van Randwijk In de schaduw van gisteren 3 Zie ook hfst. 11.4 R. van Reest Door water en vuur 2 Zie ook hfst. 10.7 Bert Voeten Doortocht 3 Th. De Vries Het meisje met het rode haar 4 Zie ook hfst. 10.6 11.2Indische en koloniale literatuur A. Alberts De eilanden 3 P.A. Daum Goena goena 2 idem Ups en downs in het Indische leven 3 Maria Dermout Nog pas gisteren 3 idem De tienduizend dingen 2 H.S. Haasse Oeroeg 3 Zie ook 10.4 idem Heren van de thee 4 historische roman 11.3Humoristen G. Bomans Erik of het kleine insectenboek 3 idem Pieter Bas 2 idem Groot Sprookjesboek 3 idem Pa Pinkelman 3 of een ander stripboek van Bomans idem Wonderlijke nachten 2 idem Trappistenleven 3 In dit boek is Bomans geen 28

humorist. S. Carmiggelt Een stoet van dwergen 2 Er zijn vele bundels van Carmiggelt; de vroegere zijn meer lollig ; de latere zijn ernstiger. idem Kinderen 2 M. Toonder Zaken zijn zaken 2 idem Parbleu 2 Er zijn veel bundels,één is genoeg. 11.4Een greep uit modern proza na 1945 (Pas lezen in de examenklas of na toestemming van docent) K. Abdolah Spijkerschrift 3 Migrantenliteratuur C. Asscher-Pinkhof De koopbrief 3 Zie ook 11.1 J. Bernlef Sneeuw 3 idem Hersenschimmen 3 idem Eclips 3 L.P. Boon De voorstad groeit 3 idem De bende van Jan de Lichte 3 Max Dendermonde De wereld gaat aan vlijt ten onder 3 A. den Doolaard Oriënt Express 4 idem Het verjaagde water 3 idem De grote verwildering 3 idem Het land achter Gods rug 3 idem Kleine mensen in een grote wereld 4 idem Het leven van een landloper 3 autobiografie R. Dorrestein Het hemelse gerecht 3 idem Zonder genade 4 C. Friedman Tralievader 2 Hella S. Haasse Het woud der verwachting 5 zie ook 10.2 historische roman idem De scharlaken stad 4 historische roman idem Een nieuwer testament 3 historische roman idem De tuinen van Bomarzo 3 historische roman idem De meester van Neerdaling 3 historische roman idem De meermin 3 idem Huurders en onderhuurders 3 idem Mevrouw Bentinck of Onverenigbaarheid 4 historische roman van karakter idem Bentinck tegen Bentinck of De Groten 4 historische roman der aarde idem Zelfportret als legkaart 3 Eigenlijk geen roman, maar een beschouwing van haar werk. idem De ingewijden 4 idem Berichten van het blauwe huis 3 idem De verborgen bron 2 idem De wegen der verbeelding 3 29

idem Transit 2 idem Sleuteloog 3 idem Het tuinhuis 3 verhalen Maarten t Hart De Ortolaan 2 na overleg met docent idem De Jakobsladder 3 na overleg met docent W. F. Hermans Nooit meer slapen 3 na overleg met docent idem Het behouden huis 2 Deze twee boeken alleen lezen als je erbij leest de paragrafen hierover in het boek van G. Slings: Een boos en overspelig geslacht. Abel J. Herzberg Pro Deo 3 Zie ook hfst. 11.1 idem Twee verhalen 2 A. Japin De zwarte met het witte hart 3 Mensje van Keulen Bleekers zomer 3 Ook haar werk is triest en uitzichtsloos idem Van lieverlede 3 A. Koolhaas Poging tot instinct 3 H. Korteling Sinjeur Jurriën Costes Hissinck en andere verhalen 3 G. Kouwenaar Ik was een soldaat 3 H. Lampo De komst van Joachim Stiller 3 idem Terug keer naar Atlantis 3 idem Helene de Fraye 3 idem De goden moeten hun getal hebben 2 C. Lennart De ogen van Roosje 3 idem Stad met roze huizen 3 idem Toverlantaarn 2 Roeltje Langenberg De zoom van Zijn kleed 3 na overleg met docent idem Onder de guillotine 3 na overleg met docent idem Gezond verstand 3 na overleg met docent Tessa de Loo De tweeling 4 idem Het rookoffer 2 na overleg met docent W. G. van Maanen De onrustzaaier 3 Een zwart-wit tekening waarbij de christenen de bekrompenen zijn. Ivo Michiels Het afscheid 3 Marga Minco Het huis hiernaast 1 Zie ook hfst. 10.1 idem Een leeg huis 3 Triest en uitzichtloos idem De andere kant 3 30

idem De val 3 idem Nagelaten dagen 3 idem Verzamelde verhalen 4 keuze is mogelijk; punten in overleg. Margriet de Moor Eerst grijs dan wit dan blauw 4 idem Zee-Binnen 4 H. Mulisch De aanslag 4 na overleg met docent idem Het stenen bruidsbed 4 na overleg met docent T. Rosenboom Publieke werken 4 idem De nieuwe man 4 A. Romein-Verschoor Vaderland in de verte 3 over Hugo de Groot, hist. roman Jan Siebelink Knielen op een bed violen 3 Ward Ruyslinck Wierook en tranen 2 idem De ontaarde slapers 3 J. Vandeloo Het gevaar 3 Vandeloo is vaak erg grof en uitzichtsloos idem De vijand 2 idem Het huis der onbekenden 3 idem De muur 2 11.5Moderne dichters na 1950 H. Andreus Verzamelde gedichten Keuze mogelijk, pnt. in overleg J. Bernlef Gedichten 1960-1970 2 C. Buddingh Verzamelde gedichten 2 J. Hanlo Verzamelde gedichten 2 G. Kouwenaar Vijf 5tigers vijftig jaar 2 H. Lodeizen Het innerlijk belang 2 L. Vroman Gedichten 2 idem 126 gedichten 2 11.6Christelijk georiënteerde poëzie na 1945 M. van de Beek Vergezocht 2 Rien van de Berg Wakker 2 A. den Besten Loflied voor tegenstem 2 idem Een stem boven het water uit 2 idem Tegen mijn verlies 2 J. Bolt Bloeiwijzen 2 idem Om een dakkapel vrede 2 G. Boogaard Mijn eiken kansel 2 Lenze L. Bouwers Nieuws onder de zon 2 M.A. den Braber Ruimte voor vreugde 2 Frank Daen Veraf is alles mooi 2 31

idem Winterlicht 2 Dick Ellen Achter dubbel glas 2 A. Ent Hagel en sneeuw 2 idem De grote verzoendag 2 idem Feestgangers 2 Koos Geerds Het vloeiende land 2 idem Staphorst 2 Ida Gerhardt De zomen van het licht 2 idem De adelaarsvarens 3 idem Hoefprent van Pegasus 3 idem Griffels op de rots 3 idem Zeven maal om de aarde te gaan 3 idem Verzamelde gedichten. Naar keuze idem Dolen en dromen 2 G. v.d. Graft Verzamelde gedichten keuze mogelijk; pnt. in overleg; deze dichter schrijft ook onder zijn echte naam Willem Barnard. idem Mythologisch 3 idem Vogels en vissen 3 idem Verzamelde liederen 3 keuze mogelijk, pnt. in overleg idem Oude en nieuwe gedichten 3 idem Hondewacht 2 O. Jager Worden als een kind 2 H. Knol Houdbaar stof 3 I. Lievaart Met de voelhoorn verwachting 2 idem Een werkplaats van leven 2 idem Een levend tegenover 2 idem Naseizoen 2 idem Bodemwater 2 idem Hoor hoe ongehoord 2 idem Elke dag heden 2 A. Mertens Klein dagboek 2 H. Oosterhuis Gedichten 2 T.W. Rasker Vijfendertig verzen 2 R. Ross Het stenen kruis 2 Hilbrand Rozema Paradijs 2 idem Embargo 2 J. Schipper Dichter bij het gedicht 2 J. W. Schulte Levend landschap 2 Nordholt idem Een wankel evenwicht 2 W. Triemstra Over en weer 2 A. F. Troost De wind van voren 2 idem Hovenier 2 N. Veerman Nacht en dag 2 idem Er schijnt een ster 2 idem Grensgebied 2 32

Joke Verweerd elke bundel van haar: 2 H. Werkman (red) Duizend bunder nieuwe klei 1 idem Vloedlijn, bloemlezing chr. poëzie na 2 1945, idem Wij hebben hier een prima domineetje 2 Jan Wit In de metalen stier 2 idem Terwijl ik wacht wat mij de wereld doet 2 J. Zijlstra Wij hebben de zon 2 idem Voor de gelukkige vinder 2 idem Land in zicht 2 idem Lichtgeraakt 1 idem Nachtval 2 11.7Christelijk georiënteerd proza na 1945 - Ik kan je niet vergeten 2 verhalenbundel over liefde R. van Aerde Kain 3 Mance ter Andere Het teken van de galg 2 idem Als een pleister van de rauwe huid 2 idem De rand van het heelal 2 idem Kinderen van Cham 3 S. Bakker Eliberis of het ene spoor 2 M. R. v.d. Berg De aardbeving en andere verhalen 3 idem Uitkijken voor het raam 2 idem De wedergeboorte van Richard Dreumes 2 idem Pelgrimage 3 idem De ontvoering van Marco Mandemaker 2 idem Apocalypse voor kinderen 2 idem Het laatste oordeel 2 idem De twee getuigen 2 idem De dood van Gemma 3 idem Zwart water en andere verhalen 2 verhalen David van de Bos De binding 3 Lenze L. Bouwers De agenda van Bakker 3 J. Cavier Vrienden van vroeger 2 homoseksualiteit idem Spoorzoeken in het donker 3 idem Een vogel op je hand 3 F. Dorst De laatste rol 2 H. v.d. Ent Wie niet zien kan 3 dezelfde als de dichter Anton Ent idem Waterlelies 3 L. van Eysselsteyn Paal 20 2 Y. v.d. Fear De bruidegom komt 3 Els Florijn Laatste nacht 3 idem Schaduw van de wolf 3 H. Florijn De tempel van Meerman 2 Koos Geerds Mijn naam is Frederik 2 N. van der Heide De beeldsnijder en de vreemdeling 2 B. Hofman Dromen in Babel 2 33

W.G. v.d. Hulst Feestgebouw in de regen 3 idem Maat, getal, gewicht 3 Auke Jelsma Ballingen 3 Drie verhalen, spelend in de Middeleeuwen idem Vluchtgang 3 idem Alsof ik een messias was 3 Frederique van Ik droeg een jasje met zilveren sterren 3 verhalen Kemmenade idem De blauwe vlinder 3 E. Klein Een richel bij Lalibela 3 idem Morgen in Antigua 3 H. Krijger De witte duiven 2 Guurtje Leguijt De luistervogel 3 idem Kantelkind 3 Vonne van der Meer De reis naar het kind 3 (niet specifiek christelijk) idem Eilandgasten 4 idem Avondboot 4 idem Laatste seizoen 4 idem Ik verbind u door 4 A. Miedema Het goud van Scheba 2 idem In beide handpalmen 2 idem Gesprekken met Gabriël 3 B. Nijenhuis De laatste wagon 4 idem De tornado 4 idem Dossier 333 3 idem De hordenloop van J. Kobald 3 idem De familie Heesters 3 idem Inspecteur Raynoldi en zijn arrestante 3 idem Tok, tok, tok, alweer geen ei 2 idem De kruik is gebroken en drie 2 ed. H. Werkman andere verhalen M. Nijsse Mensen van het oude land 2 P. Nouwen De lichtwachter 5 idem Het negende uur 5 idem De god in de machine 4 verhalen J. Overduin Huurling en herder 2 idem Het paradijs 3 idem Tragedie in Toulouse 3 historische roman K.J. Popma De zonde van Jan der kindere 3 idem Het paradijs is dichtbij 4 R. van Reest De grote verwachting 3 idem De Samaritaan 2 idem Gebonden 2 M. Rosseels Dood van een non 4 idem Ik was een kristen 4 idem Wacht niet op de morgen 4 idem Het oordeel 3 idem Elisabeth 3 G.J. Segers Overwinteren 3 34

T. Staalman Alle weken hebben dagen 3 idem Door gebrek aan adem 2 idem Vuurvogel 2 idem De enkeling 2 F.A. Venter De man van Syrene 3 uit het Z- Afrikaans vertaald S. Verboom Brandglas 3 idem De val van Aleph 3 A. Verbree Est 2 Joke Verweerd De Wintertuin 3 idem De Rugzak 3 idem Permissie 3 idem Paradiso 3 idem Wapenbroeders 2 idem Snoeitijd 3 idem Klappermelk en kinderkoffie 2 verhalen idem De ijsbreker 3 verhalen idem Binnenste buiten 2 verhalen D.H. van de Vliet Neveldijk 2 J.M. Vreugdenhil De stem van de stomme 3 idem Een meisje als Lientje 4 A. de Vries De man in de jachthut 3 E. de Vries Weerstand 3 H. Werkman De klokkepaardjes 2 idem Een avond in de polderkamer 2 idem Meneer Suykerbuyk en andere 2 Ziekenhuisverhalen R. Westerbeek De val van de pelikaan 3 novelle idem Kaj 2 novelle idem Gods terrarium 3 verhalen L. van Wezel Stenen hart 2 idem Bladstil 2 H. Wind Het verzet 3 M. Witvliet Gebroken wit 3 idem Enkele reis Aix 2 D. Winsemius De wachter aan het Hollands Diep 3 idem Het grote geheim 3 historische roman over Anna Maria van Schuurman idem Wie timmert aan de weg 3 idem De vlindervrouw 3 historische roman over Sibylla Merian (Zie ook B. Aafjes 9.3) J. Zijlstra Een leeuw op de weg 2 idem De glazen schelp 2 idem De zilverling 2 N. B. Heb je zelf nog aanvullingen of suggesties, geef het dan door aan je docent! 35