Goddelijk Griekenland

De Peloponnesos is de bakermat van de Griekse geschiedenis en heeft alles in zich voor een afwisselende rondreis. Er zijn gezellige plaatsjes, mooie stranden, prachtige natuur en veel bezienswaardigheden uit de oudheid. Trek er zeker twee weken voor uit om de hoogtepunten te zien. Tekst en foto s Margreet van Burk Goddelijk Griekenland De Peloponnesos in 6 etappes 8 Reisgids april/mei 2018

peloponnesos Vathia ligt prachtig op een heuvel aan zee, maar is grotendeels verlaten * HOTELS: DE GEMIDDELDE PRIJS VOOR EEN STANDAARDTWEEPERSOONSKAMER, TRIVAGO HOTELPRIJSINDEX ** KLIMAATGEGEVENS VAN KLIMAATINFO.NL In het museum van Olympia Kort Gem. prijs hotelkamer* 75 Gem. prijs retourvlucht 200 Gem. dagelijkse maximumtemperatuur mei/september** 23/27 C Entree opgravingen 12 Vanuit Athene rijd je in ongeveer twee uur naar het kanaal van Korinthos, dat van het bergachtige schiereiland de Peloponnesos een eiland heeft gemaakt. Via de snelweg passeer je het kanaal voor je er erg in hebt. De snelweg die vervolgens door het hart van de Peloponnesos gaat, is een tolweg en schiet lekker op. Maar op een paar kustwegen na, moet je voor de andere wegen de tijd nemen, zeker als je het gebied van oost naar west doorkruist. Wij begonnen onze rondreis in Nafplio en eindigden in Korinthos. Van de hier beschreven plekken raden we aan om in elk geval wat langer te verblijven in Nafplio, Gialova en Stoupa, waar je ook van een dagje strand kunt genieten. 1Nafplio en omgeving Het gezellige havenplaatsje Nafplio is een prima uitgangspunt om Mycene en het theater van Epidauros te bekijken. Vlakbij liggen de baai en het strand van Karathona en iets verderop het badplaatsje Tolo, met een mooi strand en veel restaurantjes pal aan zee. Hoog boven Nafplio is het imposante kasteelcomplex Palamidi een kijkje waard. Het is prachtig gerestaureerd en biedt fantastische uitzichten op het plaatsje en de kust. Langs de haven rijgen de terrassen zich aaneen, maar ook in de (trap)straatjes erachter is het goed toeven. Er zijn talrijke winkeltjes en naar een café of restaurant hoef je niet lang te zoeken. Het archeologisch museum aan het centrale plein is een aanrader. Allerlei vondsten uit de omgeving zijn hier zeer smaakvol tentoongesteld, gerangschikt op vindplaats en met Engelse teksten. De collectie lijkt een beetje op die van het museum in Mycene. Ook daar zie je veel verfijnde, mooi bewerkte kannen en potten, sieraden, bronzen voorwerpen en kleine miniatuurfiguurtjes van terracotta. Het is opvallend hoe gaaf alles bewaard is gebleven, veel stamt uit de 15e eeuw voor Christus toen de Myceense civilisatie op haar hoogtepunt was. Het museum ligt naast de heuvel waarop ooit het paleis van Mycene lag. Er is niet veel over van de zeven meter dikke muren van gestapelde stenen, maar wel de beroemde Leeuwenpoort, een cisterne (wateropslag) en delen van een grafcirkel. Een wandeling over het terrein maakt indruk als je beseft hoe oud het allemaal is en het uitzicht rondom is prachtig. Naast het museum en even verderop liggen twee april/mei 2018 Reisgids 9

In Olympia Theater van Epidauros graftombes uit de 15e en 13e eeuw voor Christus: een lange open gang voert naar een ronde overwelfde grafkamer. Wat minder oud, maar absoluut een bezoek waard is de oude stad en vooral het theater van Epidauros. De akoestiek in dit openluchttheater is nog altijd fantastisch en wordt door de bezoekers dan ook veelvuldig getest, en de tribunes en theatervloer uit de 3e eeuw voor Christus zijn prachtig bewaard gebleven. Ooit waren hier zo n 12.000 zitplaatsen, die in twee ringen tegen de helling zijn gebouwd, met op de eerste rij nog een paar luxe zetels met rugleuning voor de hoogwaardigheidsbekleders. De overblijfselen van de stad en het museum zijn wat minder interessant. Er is niet veel meer herkenbaar van de gebouwen, al is er het een en ander hersteld en voorzien van nieuwe delen. Het stadion is wel bijzonder met de renbaan, een paar tribunes en de zuiltjes bij het startpunt. In het museum staan veel forse (onthoofde) beelden en zijn delen van gevels nagemaakt. 2 Naar Olympia De weg van oost naar west richting Olympia voert door een prachtig groen gebied met beboste hellingen, witte rotsen en nauwelijks plaatsjes. Vanaf de hoofdweg is een ommetje naar de bergdorpjes Dimitsana en Stemnitsa een aanrader. De natuurstenen huizen staan dicht op elkaar en er zijn een paar restaurantjes en winkeltjes. De beide dorpen zijn het uitgangspunt voor mooie wandelingen in de Lousioskloof en naar een van de vele kloosters die hier liggen. Eenmaal in Olympia wordt al snel duidelijk dat het dorp helemaal in het teken staat van de archeologische site. Met een gecombineerd ticket kun je het opgravingsterrein, het archeologisch museum en het museum van de Olympische spelen bezoeken. Op het opgravingsterrein neemt de tempel van Zeus een centrale plek in; daaromheen liggen andere tempels, zoals die van Hera, waarbij nog altijd de Olympische vlam wordt ontstoken, en de restanten van de sportaccommodaties, zoals de zuilen rond de boks- en worstelarena (Palaestra). Van het stadion is niet heel veel over, wel de toegangspoort, de startlijn en iets van de tribunes. Hier zaten in de 5e eeuw voor Christus 45.000 toeschouwers de atleten aan te moedigen. De eerste spelen werden in 776 voor Christus gehouden. Alleen Griekse mannen mochten meedoen. In het museum van de spelen zijn allerlei herinneringen aan die eeuwenoude wedstrijden te zien en je krijgt er veel interessante informatie over onder andere het hardlopen, discuswerpen en de wagenrennen. In de vitrines liggen halters, discussen, helmen, schilden, een krans van bronzen olijfblaadjes, speerpunten en veel driepoten waaronder vuur gemaakt werd en kleine stierenfiguurtjes die werden geofferd op het altaar van Zeus. In het mooie, vrij nieuwe archeologisch museum valt het grote beeld van Nike op en de bijna complete gebeeldhouwde fragmenten van de gevels van de Zeus-tempel. 3Stranden en kastelen Langs de westkust rijd je in zuidelijke richting vrij vlot naar de westelijke vinger van de Peloponnesos, waar Gialova een geschikte verblijfplaats is. Dit piepkleine plaatsje met een rij restaurants en cafés aan zee ligt vlak bij mooie stranden (zie het Insider-kader). Iets noordelijk is het paleis van Nestor een bezienswaardigheid van formaat. Afgedekt door een gebogen metalen constructie liggen hier de restanten van een groot paleiscomplex uit 1300 voor Christus. Het was twee verdiepingen hoog en had beschilderde muren. Dankzij de uitlegborden en de tekeningen kun je je goed voorstellen hoe het eruitzag. Onder ande re een trap, een opslagplaats voor aroma tische olie en een badkuip zijn nog intact. De kleitabletten met inscripties die hier zijn gevonden zijn deels tentoongesteld in het wat ouderwetse museumpje in het nabijgelegen Chora. Ten zuiden van Gialova is Pylos een levendig havenplaatsje met een hooggelegen kasteel dat te bezoeken is. Maar interessanter is het kasteel van Methoni, dat aan en zelfs in zee ligt. Dit Venetiaanse fort is immens groot en heeft een gracht en diverse ommuringen. Het is even lopen voor je bij het bekendste, want meest fotogenieke, deel van het complex bent dat via een smalle verbinding te bereiken is en omringd wordt door het water. Het plaatsje is niet onaardig en heeft een strand, maar mooiere zandstranden vind je aan weerszijden van Finikounda. Dit badplaatsje is vrij kleinschalig met een gezellige winkelstraat 10 Reisgids april/mei 2018

Zicht op Nafplio vanaf het kasteel Het strand bij Zoe Resort in Gialova achter het strand bij het haventje. De terrassen van de leuke café-restaurants grenzen aan het strand en zorgen voor een relaxte sfeer. In Koroni staat wederom een hooggelegen kasteel. Althans, het was een kasteel, nu zijn er slechts wat muren en poorten over en verder is het terrein ingenomen door kerkjes en de gebouwen van een nog bewoond klooster: een prachtig verstild plekje dat je hier niet verwacht. Verder heeft Koroni dicht opeenstaande, authentieke huizen met smeedijzeren balkonnetjes en bloembakken. Aan de kade zijn een paar terrassen, maar verder doet het hier wat uitgestorven aan. Aan weerszijden liggen een paar zandstranden. 4Badplaatsjes en woontorens Op weg naar Mani oftewel vinger 2 passeer je de hoofdstad van de Peloponnesos en het centrum van de olijventeelt: Kalamata. Via een mooie weg door de met pijn- en olijfbomen begroeide bergen bereik je Kardamili aan de kust. Dit plaatsje heeft een klein kiezelstrand en iets het binnenland in een prachtig ommuurd complexje met een eeuwenoud kerkje en een versterkte woontoren. Daar zie je een oude olijvenpers, een smederij, wat moderne exposities en uitleg over de streek Mani. De talrijke wachttorens en gefortificeerde huizen in de dorpen getuigen van het gesloten karakter van de bewoners en van de talrijke oorlogen die hier gevoerd zijn. Stoupa is een prima verblijfplaats met een drietal stranden. Direct achter Stoupa-beach ligt de gezellige boulevard met diverse bars en leuke tavernes, zoals Pefko. Het zuidelijke Halikoura-beach is vrij smal, Kalogria-beach aan de noordkant vonden wij het mooiste strand. Neem in elk geval een kijkje in Agios Nikolaos, even verderop. Het haventje met vissersboten, de huizen eromheen die dicht op elkaar staan en de terrasjes met die typisch Griekse blauwe stoeltjes zorgen voor een schilderachtige aanblik. Je kunt er ook fietsen huren en een stukje langs de kust rijden. De route rond de zuidpunt van Mani vanaf Areopoli is een leuke dagtrip. De weg voert af en toe hoog langs de kust en biedt fraaie vergezichten op mooie baaien met hier en daar natuurstenen woontorens erachter. Areopoli is een authentiek, versterkt plaatsje, leuk voor een koffiestop. Even verderop mag je de grotten van Pirgos Dirou niet missen. In ruim een half uur vaart een schipper je behendig in een zespersoons bootje door een ondergrondse wereld met prachtige druipsteenformaties in de lage en smalle gangen. Vathi is een beetje een spookplaatsje: het is grotendeels verlaten en veel van de grijze natuurstenen woontorens zijn vervallen. Maar het geeft een goede indruk van zo n versterkt dorp en ligt schitterend, hoog op de rotsachtige kust. Verder rijdend naar Lagia kronkelt de weg omhoog en zijn er spectaculaire uitzichten, onder andere op het havenplaatsje Porto Kagio. Het landschap is hier ruig en onherbergzaam met kale rotsen en kliffen. De ligging van Lagia is wat minder mooi dan Vathia. Hier zijn al meer INSIDER Kostas Balafoutis uit Gialova Golden Beach Aan de zuidwestkust liggen de mooiste stranden van de Peloponnesos. Zoals het strand van Voidokilia tegenover de weg naar Chora. Dit strand is een plaatje: wit fijn zand, een azuurblauwe, heldere zee en een duinachtig landschap erachter. De ronde baai is deels afgesloten door een rotswand met bovenop de restanten van een kasteel. Neem wel zelf eten en drinken mee, want er zijn geen voorzieningen. Aan de prachtige lagune van Gialova is ook Golden Beach een aanrader, met twee strandtenten en ook watersportmogelijkheden. april/mei 2018 Reisgids 11

De indrukwekkende Tempel van Apollo in Oud-Korinthos Pantanassa-klooster in Mistras huizen opgeknapt en er is een prachtig kerkje dat van top tot teen beschilderd is. Githio tot slot is een aangenaam, bedrijvig stadje aan de noordoostkant van de tweede vinger. Het strekt zich uit langs het water tussen de heuvel en de haven. Er zijn aardig wat hotels, terrassen en winkels. Op een eilandje staat een kerkje en een vuurtoren en daarin is een museum over de Mani ondergebracht. Voor strand moet je in het nabijgelegen Mavrovoni zijn. 5Op kerkenpad in Mistras Om in Mistras te komen moet je via Sparta. Erg fraai is deze stad niet. Opvallend is wel het grote beeld van de Spartaan Leonidas voor het voetbalstadion. Eenmaal in Mistras moet je kiezen of je de ingang van de boven- of benedenstad wilt nemen. Wij begonnen beneden en dan sta je al snel bij Metropolis, een van de mooiste kerkcomplexen in deze Byzantijnse ruïnestad. Er is een binnenplaats omringd door zuilen, een prachtig beschilderd kerkje en een museum met 14e-eeuwse kleding, bijbels en beeldhouwwerk. Verder omhoog lopend kom je langs diverse kerkjes met mooie schilderingen en het net gerestaureerde paleis, dat tijdens ons bezoek nog gesloten was. Langs de route staan veel borden met uitleg in het Engels over het leven in de stad. Hoe hoger je komt, hoe rustiger het wordt. In de hitte onderneemt bijna niemand de pittige wandeling voorbij de Agia Sophia naar het kastro (burcht), hoewel het uitzicht er geweldig is. Een aanrader is om terug te lopen via het Pantanassaklooster. Er wonen nog nonnen, de kerk is mooi beschilderd en de sfeer is er aangenaam. In deze hoek is het tegen de rotsen gebouwde kerkje Peribleptos, dat ook bij een klooster hoorde, het verste punt. De vloer en fresco s zijn goed bewaard gebleven. Het dorp Mistras heeft een paar café-restaurants en souvenirwinkels en het iets verderop gelegen bergdorpje Pikoulianika biedt aardige onderdakmogelijkheden. Maar omdat vanaf Sparta de snelweg naar het noorden begint, kun je er ook voor kiezen om door te rijden naar Korinthos of om nog een bezoek te brengen aan Monemvasia op de derde vinger (zie het kader rechts). 6Korinthos: opgraving en kanaal Oud-Korinthos is niet veel meer dan één straatje en staat volledig in het teken van de opgraving. Op het terrein is een interessant museum met vondsten uit de omgeving. Er is een zaal gewijd aan de prehistorie, maar je ziet er vooral veel uit de Romeinse tijd: beelden, figuurtjes van klei, delen van mozaïekvloeren, fragmenten van gevels, sieraden, speelgoed en gebruiksvoorwerpen. Er wordt veel uitleg gegeven over het dagelijks leven in die tijd. Op het opgravingsterrein vind je zowel restanten uit de Griekse als de Romeinse tijd. De tempel van Apollo valt meteen op, er staan nog zeven zuilen overeind van dit gebouw uit de 6e eeuw voor Christus. In het midden bij de agora lag de bema (redenaarstribune) waar de apostel Paulus berecht zou zijn; een bijbeltekst herinnert hieraan. Heel herkenbaar is de toegangsweg Lechaion met ernaast de restanten van een basiliek en baden. Oud-Korinthos ligt aan de voet van een 500 meter hoge rots met boven op de Akrokorinth. Je kunt gratis een kijkje nemen in dit fort, dat deels in verval is. De muren, poorten, torens en het uitzicht zijn indrukwekkend, maar het is lastig lopen over de steile paadjes van keien en grint. Een technisch wonder is het kanaal van Korinthos, gemaakt tussen 1881 en 1893 onder leiding van twee Hongaren. Loop even naar het midden van de brug voor een blik op het 80 meter diepe, ruim 6 km lange en 21 meter brede kanaal. Met een beetje geluk vaart er net een schip doorheen. 12 Reisgids april/mei 2018

Van hoofdredacteur Margreet van Burk Onze tips Peloponnesos MONEMVASIA, STAD OP DE ROTS Op het centrale plein in Monemvasia Deze unieke vestingstad ligt op een rotseilandje in zee en bereik je via een smalle dam met brug vanaf Gefira, het voorstadje waar de meeste hotels en andere toeristische voorzieningen zijn. Shuttlebusjes rijden vanaf de parkeerplaatsen naar de oude benedenstad aan de zeekant van de rots, maar je kunt ook te voet gaan, of proberen dicht bij de enige toegangspoort een parkeerplekje te vinden. Auto s kunnen niet verder, de poort en de wirwar van straatjes zijn daarvoor te smal. Eenmaal door de poort kom je op het met keien bestrate hoofdstraatje waaraan veel (souvenir)winkels en terrasjes liggen. De boetieks en galeries hier zitten allemaal in het wat luxere segment. Het is een fotogeniek ommuurd plaatsje met een middeleeuwse uitstraling. Op het centrale plein staat een klokkentoren en is de Christos Elkomenos kerk (eigenlijk kathedraal genoemd) een kijkje waard. En natuurlijk is het leuk om wat rond te dwalen in deze Byzantijnse stad. Een pittige klim via een zigzagpad brengt je in de bovenstad bij het oude kastro, nu een ruïne. De Agia Sofiakerk staat hier nog wel fier overeind en uiteraard is het genieten van de weidse panorama s rondom. OVERNACHTEN* NAFPLIO Sunday apartments Moderne, ruime appartementen met balkon tegen de helling aan de rand van Nafplio, vriendelijke ontvangst. 60-70, 27520 28860, sundayapartments.gr King Othon hotels Midden in het centrum van Nafplio in twee fraaie oude panden met tuin. Authentieke en in stijl ingerichte kamers. 65 (met ontbijt), 27520 27585, kingothon.gr OLYMPIA Hotel Europa Ligt boven op de heuvel aan de rand van Olympia, mooi hotel met comfortabele kamers en fraai zwembad. Vanaf 88, 26240 22650, www.hoteleuropa.gr GIALOVA Panorama Gialovas Mooie natuurstenen villa s en studio s in een Panorama Gialovas olijvenboomgaard tegen een helling niet ver van Gialova. Met prachtig zwembad. 70, 69770 15714, panoramagialovas.gr Zoe Resort Pal aan een eigen stuk strand in Gialova, groot en modern complex met zwembad en een restaurant, 28 vrij standaard kamers met balkon en 20 strak ingerichte appartementen. Vanaf 70 (met ontbijt), 27230 22025, zoeresort.com STOUPA Aparthotel Aphrodite Tien mooie, ruime studio s/appartementen met balkon en een fraai zwembad. Ligt iets achter het dorp, ver genoeg van de doorgaande weg. Vanaf 75, 27210 77911, hotelaphrodite.gr Taletos Apartments Zeven maisonnettes en twee studio s van natuursteen aan een mooi zwembad. 75, 27210 78298, taletosapartments.gr KORINTHOS Pegasus Rooms Midden in Oud-Korinthos, zes prima kamers en een appartement. Fraai dakterras waar het ontbijt (inclusief) geserveerd wordt. Vanaf 55, 27410 31366, pegasusrooms.gr BESTE REISTIJD Mei, juni en september zijn de ideale maanden voor een rondreis. VLUCHT Retour Athene 1-15 juni vanaf Schiphol met KLM vanaf 210 en met Transavia vanaf 230 of vanaf Eindhoven met Transavia (niet op zaterdag, dinsdag en donderdag) 165. Boekingskosten en ruimbagage komen er nog bij: 89 (peildatum 5 maart). Retour Kalamata, alleen op maandag, vanaf Schiphol met Transavia voor 475. AUTOHUUR Een economy auto (zo - als een Opel Corsa) voor twee weken vanaf de luchthaven van Athene (met shuttle service) of Kalamata, met airco en extra bestuurder kost bij Sunny Cars 480. REISAANBOD Fly-drives worden aangeboden door onder andere Ross Holidays, SNP, Kras en Polyplan. ENTREES/ EXCURSIES Kleinere bezienswaardigheden 2 (Kardamili, Methoni) tot 12 voor de toppers (Epidauros, Mycene, Olympia en Mistras). Grotten Pirgos Dirou 13, fietshuur dag 10, boottocht twee uur Pylos 15, twee strandbedden + parasol 7-10 REISINFORMATIE Het Reishandboek Peloponnesos (2015) en de Marco Polo Peloponnesos (2018) zijn handige compacte reisgidsen, de laatste heeft een uitneembare kaart. De Engelstalige Bradt-gids Greece: The Peloponnesos (2016) bevat ook wat informatie over Athene en Delphi. Handige websites: grieksegids.nl, grieksverkeersbureau.nl, maniguide.info PRIJSPEIL Griekse salade 5-6, hoofdgerecht 7-10, tosti/belegde baguette 2-4, halve liter huiswijn 3-5, kop filterkoffie 2-3. *Prijzen voor een tweepersoonskamer of -studio (zonder ontbijt) in voor- en naseizoen. Kies voor de vermelde telefoonnummers 00 30. april/mei 2018 Reisgids 13

WAAR GAAT JE VOLGENDE REIS NAARTOE? Laat je inspireren door de mooiste verhalen. Kijk meteen op consumentenbond.nl/reisgids en kies de aanbieding die bij je past. HAAL M IN HUIS