Programma van toetsing en afsluiting

Transcriptie

1 Programma van toetsing en afsluiting Klas 5 havo Schooljaar

2 Examengids Programma van Toetsing en Afsluiting Examenjaar Inleiding 3 Eindexamenreglement 6 Programma s van de vakken 17 Nederlandse taal 18 Franse taal 20 Duitse taal 22 Engelse taal 25 Aardrijkskunde 26 Geschiedenis 28 Economie 30 Wiskunde 32 Kunst (muziek) 34 VMO 35 Kunst (dans) 36 VDO 44 Schoolexamenplanning 45 1

3 2

4 Het laatste schooljaar staat voor de meeste vakken in het teken van het eindexamen. Enkele vakken worden afgesloten binnen het schoolexamen, de andere vakken kennen een afsluiting zowel in het schoolexamen (SE) als in het centrale examen (CE). In deze gids is de informatie te vinden noodzakelijk voor deze afsluitingen. Het onderwijsprogramma en de wijze van afsluiten staan in het PTA van de vakken. De onderdelen van de vakken die al in het vierde jaar zijn afgenomen staan in de gids van het vorige jaar. Het eerste deel van het PTA bevat enkele aanvullingen die voor dit examenjaar gelden en die alleen opgaan voor de locatie HAVO/VWO voor Muziek en Dans. Programma van toetsing en afsluiting De inhoud van het eindexamen Het eindexamen omvat: - de vakken en deelvakken van het gemeenschappelijk deel van het profiel cultuur en maatschappij of van het profiel economie en maatschappij - de vakken en deelvakken van het profieldeel van het profiel cultuur en maatschappij of van het profiel economie en maatschappij, waarbij inbegrepen een profielwerkstuk; dit profielwerkstuk is al in klas 4 afgesloten; In het kader van de DAMU-regeling zijn de kandidaten van de HAVO/Vwo voor Muziek en Dans vrijgesteld van LO. De zogenaamde vrije ruimte wordt volledig besteed aan het muziekvakonderwijs of dansvakonderwijs. Daarnaast hebben de kandidaten van de HAVO voor Muziek en Dans het recht vrijstelling te vragen voor een profielkeuzevakken of een keuzevak. Deze vrijstelling wordt uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de directeur. 2 Vakken met schoolexamen en/of centraal examen Het overzicht van vakken ten aanzien van centraal examen en/of schoolexamen luidt als volgt: SE CE gemeenschappelijk deel Nederlands X X Engels X X profieldeel C&M Frans of Duits X X geschiedenis X X profielkeuzedeel C&M aardrijkskunde of economie X X kunstvak dans of muziek X X profieldeel E&M economie X X geschiedenis X X wiskunde X X profielkeuzedeel E&M Frans of Duits X X kunstvak dans of muziek X X profielwerkstuk vrije deel voorbereidend dansvakonderwijs (VDO) of X voorbereidend muziekvakonderwijs (VMO) X keuzevak: wiskunde (alleen bij C&M) X X 3

5 3 Regels voor herkansing Toetsen die deel uitmaken van het examendossier (wat dat is, lees je verderop in deze informatie), kunnen zowel in klas 4 als in klas 5 worden afgenomen. In het PTA wordt dit per vak afzonderlijk vermeld. In beginsel heb je recht op herkansing van alle schoolexamentoetsen. Hiervoor gelden wel beperkingen, waarvan de belangrijkste is dat je moet hebben deelgenomen aan het onderwijsprogramma, waaronder behoort het bijwonen van de lessen. Schoolexamens die in de vierde klas worden afgenomen, mogen alleen aan het eind van het vierde leerjaar herkanst worden. Bovendien geldt er een maximum van één herkansing per vak. Aan het eind van het vierde leerjaar mag er slechts één vak herkanst worden. In het vijfde leerjaar mogen er vier schoolexamens herkanst worden, ook met de beperking van een maximum van één herkansing per vak. Sommige onderdelen lenen zich eenvoudig niet voor herkansing, waarom deze hier dan ook van zijn uitgesloten. Dat laatste geldt voor de luistertoetsen bij de vreemde talen, sommige praktische opdrachten bij verschillende vakken en het onderdeel debat bij Nederlands. Een toets kan nooit vaker dan één maal worden herkanst. In bijzondere gevallen kan de kandidaat uitgesloten worden van het recht op herkansing van bepaalde onderdelen. 4 Moment van afname Voor de leerlingen in klas 5 worden 4 toetsperioden georganiseerd. Toetsperiode 1 begint na de herfstvakantie, toetsperiode 2 begint na de kerstvakantie. de 3 e toetsperiode valt in januari en de 4 e toetsperiode begint half maart (zie voor de exacte data ook de jaarplanning) 5 Het centraal examen A. Aan het CE mag pas worden deelgenomen nadat het SE is afgerond. Dit betekent dat de onderdelen die becijferd worden van een cijfer zijn voorzien en dat de onderdelen van het handelingsdeel de kwalificatie "naar behoren" moeten hebben. De onderdelen van het handelingsdeel dienen uiterlijk dinsdag 1 maart 2016 naar behoren te zijn afgesloten, tenzij een andere uiterste afsluitingsdatum is vermeld in het PTA van het betreffende vak. B. De cijfers van SE en CE examen worden per vak gemiddeld. 6 De slaagregeling De kandidaat is geslaagd als: # Alle eindcijfers 6 of hoger zijn, of # er 1 x 5 behaald is en voor de overige vakken een 6 of hoger, of # er 1 x 4 behaald is en voor de overige vakken een 6 of hoger, waarbij het gemiddelde van alle vakken tenminste 6,0 is, of # 2 x 5 behaald is en voor de overige vakken een 6 of hoger, waarbij het gemiddelde van alle vakken ten minste 6,0 is, of # 1 x 4 en 1 x 5 behaald is en voor de overige vakken een 6 of hoger, waarbij het gemiddelde van alle vakken ten minste 6,0 is. EN # het gemiddelde van de cijfers van het CE niet lager dan 5,5 is. # voor de vakken Nederlands, Engels en wiskunde niet meer dan één vak onvoldoende is, waarbij de onvoldoende niet lager mag zijn dan het cijfer 5 Bovendien is voor slagen vereist dat de kandidaat voor de rekentoets minimaal het cijfer 5 heeft. 7 Luistertoetsen en centrale examens in 2016 (onder voorbehoud) maandag 18 januari luistertoets Frans dinsdag 19 januari luistertoets Duits woensdag 20 januari luistertoets Engels 4

6 CE Tijdvak I in 2016 vrijdag 13 mei uur Aardrijkskunde uur Nederlands dinsdag 17 mei uur Geschiedenis uur Frans donderdag 19 mei uur Engels vrijdag 20 mei uur Duits maandag 23 mei uur Kunstvak uur Wiskunde A dinsdag 24 mei uur Economie dinsdag 21 juni 2016 (begindatum) CE Tijdvak II in 2016 N.B.: Wijzigingen van deze data zijn mogelijk. In de loop van het schooljaar krijg je meer informatie via de eindexamensecretaris. Zie ook de site 5

7 Schooljaar: Inleiding Havo/vwo voor Muziek en Dans Eindexamenreglement Dit eindexamenreglement, samen met het bijbehorende Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA), bevat alle regels en bepalingen welke betrekking hebben op het eindexamen. Onder eindexamen wordt verstaan de combinatie van schoolexamen (SE) en centraal examen (CE). Voor een aantal vakken beperkt het eindexamen zich tot een schoolexamen. In dit reglement zijn bepalingen verwerkt uit het Eindexamenbesluit VO. De tekst van dit besluit is te downloaden via Op de school is genoemd besluit voor belanghebbenden ter inzage. Het examenreglement en het PTA zullen elk schooljaar voor 1 oktober aan de Inspectie van het Onderwijs worden toegezonden. Het examenreglement en het PTA zullen elk schooljaar voor 1 oktober aan de kandidaten worden verstrekt. BEGRIPPENLIJST - Bevoegd gezag: bestuur waar de school onder valt - CE: centraal examen - Corrector van het eindexamen: examinator die het gemaakte werk in zijn vak volgens de beoordelingsnormen beoordeelt en deze beoordeling volgens de geldende regels uitdrukt in een score - Directeur: directeur van de school - Examensecretaris: door de directeur aangewezen lid van het personeel belast met uitvoering van en toezicht op de examens, conform het gestelde in dit reglement - Examinator: docent die belast is met het afnemen van het examen in zijn vak - Kandidaat: een ieder die door het bevoegd gezag tot een eindexamen wordt toegelaten - SE: schoolexamen. EXAMENREGLEMENT voor Havo/vwo voor Muziek en Dans Het bestuur van de Stichting voor Interconfessioneel en Algemeen Bijzonder voortgezet onderwijs (LMC voortgezet onderwijs), optredend als bevoegd gezag van de Havo/vwo voor Muziek en Dans uitvoering gevend aan het Eindexamenbesluit VO bepaalt dat tijdens de Tweede Fase aan de leerlingen van de school de gelegenheid wordt geboden eindexamen havo en vwo af te leggen in de vakken, zoals die genoemd staan in het jaarlijks vast te stellen Programma van Toetsing en Afsluiting dat eveneens jaarlijks voor 1 oktober aan deze leerlingen wordt verstrekt. Het is voor de leerlingen verplicht de in het PTA opgenomen toetsen af te leggen; en besluit dat met ingang van 1 oktober 2015 het reglement van het eindexamen havo en vwo wordt vastgesteld als volgt: 6

8 Deel 1 Het Schoolexamen Artikel 1.1 Positiebepaling van het Examenreglement 1. Mocht dit reglement in enig opzicht in strijd blijken met het in de preambule genoemde Eindexamenbesluit, dan prevaleert het Eindexamenbesluit. 2. In alle gevallen waarin het in de preambule genoemde Eindexamenbesluit of dit Examenreglement niet voorziet, beslist de directeur. Artikel 1.2 Inhoud van het schoolexamen 1. Het SE bestaat uit een examendossier. Dit is het geheel van de onderdelen van het SE, gedocumenteerd in de vorm van een uitgebreide lijst van cijfermatige en andersoortige beoordelingen. 2. Het SE omvat tevens een profielwerkstuk. Artikel 1.3 Perioden van het schoolexamen 1. Het SE wordt afgenomen in minimaal twee perioden waarvan de data ruim van te voren bekend worden gemaakt. 2. Elke periode kan met enkele dagen uitgebreid worden i.v.m. roostertechnische en/of onvoorziene omstandigheden. Ook kunnen toetsen buiten de SE-perioden worden afgenomen. Dergelijke afwijkingen worden in het Programma van Toetsing en Afsluiting vermeld bij de programma's voor het SE van de betrokken vakken. 3. In het Programma van Toetsing en Afsluiting wordt aangegeven welke onderdelen van het examenprogramma deel uitmaken van het SE, de verdeling van de examenstof over de toetsen van het SE, de wijze waarop het SE plaatsvindt, alsmede de regels die aangeven op welke wijze het cijfer voor het SE voor een kandidaat tot stand komt. Artikel 1.4 Gang van zaken bij het schoolexamen 1. Bij de afname van schriftelijke SE-toetsen is tenminste één surveillant aanwezig. 2. Bij de inzage van materiaal voor mondelinge SE-toetsen is, indien wenselijk, tenminste één surveillant aanwezig. 3. Bij mondelinge SE-toetsen zijn naast de examinator een of meer docenten aanwezig of de toets wordt op band/recorder opgenomen. 4. SE-practica vinden plaats onder toezicht van de examinator. 5. De kandidaten dienen tenminste 5 minuten voor aanvang van een SE-sessie in de examenruimte aanwezig te zijn. 6. Kandidaten mogen geen jassen, tassen, communicatieapparatuur, beeld- en geluidsdragers en dergelijke meenemen in de examenruimte. 7. Kandidaten die te laat komen, mogen tot uiterlijk een kwartier na de aanvang van een SEsessie in de examenruimte worden toegelaten. Zodra in de examenruimte is begonnen met het uitdelen van de opgaven worden de kandidaten die te laat zijn niet meer toegelaten tot deze ruimte. Nadat een kwartier verstreken is sinds het officiële tijdstip van aanvang, zoals vermeld in het SE-toetsrooster, worden de laatkomers als groep toegelaten tot de examenruimte. Een uitzondering op deze regel vormen de luistertoetsen van de taalvakken en mondelinge toetsen. Na het begin van een luistertoets worden geen kandidaten meer tot de examenruimte toegelaten. Een kandidaat die te laat is, wordt verwezen naar een herkansing (art.1.7). Na het begin van de tijd die voor een mondelinge toets was ingeroosterd, wordt ook deze kandidaat verwezen naar een herkansing conform artikel Bij SE-sessies anders dan mondelinge toetsen mogen kandidaten de examenruimte eerst een half uur na aanvang van de sessie verlaten. 9. Kandidaten mogen niet zonder toestemming van de surveillant zich buiten de examen- of inzageruimte begeven. 10. Het werk wordt gemaakt op door de school gewaarmerkt papier. Alleen door de school gewaarmerkt papier mag als kladpapier worden gebruikt. 11. Het werk wordt geschreven in inkt. Het gebruik van correctiemiddelen is in geen enkel geval toegestaan. Het gebruik van potlood is slechts toegestaan bij het maken van 7

9 tekeningen, diagrammen en grafieken. Voor correctie van potlood mag gebruik gemaakt worden van vlakgum. 12. De kandidaat plaatst op het SE-werk zijn naam en examennummer. 13. Omtrent de opgaven van het SE worden geen mededelingen of inlichtingen aan de kandidaten verstrekt door anderen dan de examinator. 14. Op het werk geeft de kandidaat aan hoeveel bladen er worden ingeleverd. Tevens voorziet hij elk blad van een nummer. 15. Door het inleveren van het werk geeft de kandidaat aan de SE-toets te hebben beëindigd. Heeft hij een deel van de opgaven over het hoofd gezien, dan kan hij er geen aanspraak op maken deze of soortgelijke opgaven later opnieuw voorgelegd te krijgen. 16. Het is de kandidaten niet geoorloofd op enigerlei wijze de voorgelegde toetsvragen en de antwoorden daarop buiten de examenruimte te brengen voordat de sessie is beëindigd doordat de laatste kandidaat het werk heeft ingeleverd. 17. Indien een kandidaat het examenwerk met potlood heeft gemaakt, moet onmiddellijk na het beëindigen van de examenzitting het werk worden gekopieerd. Het origineel wordt bewaard in een kluis. De corrector ontvangt een kopie van het werk ter correctie. Artikel 1.5 Hulpmiddelen 1. Overzichten van hulpmiddelen die bij het SE gebruikt mogen of moeten worden, zijn opgenomen in het Programma van Toetsing en Afsluiting, of worden tijdig voor de desbetreffende zittingen aan de kandidaten medegedeeld. 2. Het is de kandidaten niet toegestaan boeken of andere dan de in lid 1 bedoelde hulpmiddelen mee te nemen in de examenruimte. Artikel 1.6 Onregelmatigheden 1. Indien een kandidaat zich ten aanzien van enig deel van het schoolexamen, dan wel ten aanzien van een aanspraak op vrijstelling, aan enige onregelmatigheid schuldig maakt of heeft gemaakt, kan de directeur maatregelen nemen. Voorafgaand aan het eventueel nemen van maatregelen bespreekt de directeur dit met de kandidaat en met de ouders, voogden of verzorgers van de kandidaat indien deze minderjarig is. 2. De maatregelen, bedoeld in het eerste lid, die afhankelijk van de aard van de onregelmatigheid ook in combinatie met elkaar genomen kunnen worden, zijn: a. het toekennen van het cijfer 1 voor een toets van het schoolexamen of het centraal examen, b. het ontzeggen van de deelname of de verdere deelname aan een of meer toetsen van het schoolexamen of het centraal examen, c. het ongeldig verklaren van een of meer toetsen van het reeds afgelegde deel van het schoolexamen of het centraal examen, d. het bepalen dat het diploma en de cijferlijst slechts kunnen worden uitgereikt na een hernieuwd examen in door de directeur aan te wijzen onderdelen. 3. De directeur deelt zijn beslissing mede aan de kandidaat, zo mogelijk mondeling en in ieder geval schriftelijk. De schriftelijke mededeling wordt tegelijkertijd in afschrift toegezonden aan de Inspectie van het Onderwijs, alsmede aan de ouders, voogden of verzorgers van de kandidaat indien deze minderjarig is. 4. De kandidaat kan tegen een beslissing van de directeur in beroep gaan bij de Commissie van Beroep voor de Examens van LMC voortgezet onderwijs. Het beroep wordt binnen vijf dagen nadat de beslissing ter kennis van de kandidaat is gebracht, schriftelijk bij de Commissie van Beroep ingesteld. De commissie stelt een onderzoek in en beslist binnen twee weken op het beroep, tenzij zij de termijn met redenen omkleed verlengd heeft met ten hoogste twee weken. De commissie stelt bij haar beslissing zo nodig vast op welke wijze de kandidaat alsnog in de gelegenheid zal worden gesteld het schoolexamen geheel of gedeeltelijk af te leggen. De commissie deelt haar beslissing schriftelijk mede aan de kandidaat, aan de ouders, voogden of verzorgers van de kandidaat indien deze minderjarig is, aan de directeur en aan de Inspectie van het Onderwijs. 5. De samenstelling van de Commissie van Beroep wordt door het bestuur vastgesteld en is op de school desgewenst voor belanghebbenden ter inzage. De Commissie van Beroep bestaat uit drie directeuren. Van de Commissie van Beroep mag de directeur van de school geen deel uitmaken. 6. Het adres van de Commissie van Beroep luidt: 8

10 Commissie van Beroep voor de Examens van LMC voortgezet onderwijs Postbus HA Rotterdam Artikel 1.7 Ziekte en verzuim Wanneer een kandidaat door ziekte of andere oorzaken niet aan een SE-sessie kan deelnemen of te laat bij een SE-sessie arriveert, wordt hij verwezen naar een herkansing. Indien dit leidt tot een onrechtvaardige behandeling behoudt de directeur, gehoord de examensecretaris, zich het recht voor anders te besluiten. Een aldus ingehaalde toets kan later niet meer worden herkanst. De leerling moet telefonisch bericht van verhindering geven aan de directeur. Dit bericht moet binnen een week schriftelijk bevestigd worden door ouders of verzorgers van de leerling. Indien telefonisch en/of schriftelijk bericht niet wordt ontvangen, wordt dit gezien als ongeoorloofd verzuim. Bij ongeoorloofd verzuim is sprake van een onregelmatigheid, zie artikel 1.6. Artikel 1.8 Fraude Fraude is een onregelmatigheid conform artikel 5 van het Eindexamenbesluit. De directeur kan maatregelen nemen zoals opgenomen in artikel 1.6. In geval vermoed wordt dat een kandidaat zich aan fraude schuldig gemaakt zou kunnen hebben tijdens een centraal examen, wordt het protocol fraude toegepast. Artikel 1.9 Inleverdata Inleverdata, genoemd in het Programma van Toetsing en Afsluiting, zijn bindend. Als een kandidaat een dergelijke datum overschrijdt, wordt dit beschouwd als een onregelmatigheid en treedt artikel 1.6 in werking. Artikel 1.10 Cijferberekening Voor ieder vak worden in het SE door de examinator twee of meer cijfers toegekend. Vooraf maakt de examinator in het Programma van Toetsing en Afsluiting de gewichtsverhouding van deze cijfers bekend. Alle cijfers zijn getallen van 1 tot en met 10 of de tussenliggende getallen met één decimaal. Voor elk vak ontstaat zo een eindcijfer dat eventueel het gewogen gemiddelde van de samenstellende onderdelen is. Als het eindcijfer twee cijfers achter de komma heeft, dan wordt het, indien het tweede cijfer achter de komma een 4 of lager is, naar beneden afgerond en indien dat cijfer een 5 of hoger is, naar boven afgerond, in beide gevallen tot een cijfer met één decimaal. Artikel 1.11 Vaststelling en bekendmaking van de resultaten Toegekende SE-beoordelingen worden door de examinator zo spoedig mogelijk na afloop van een SE-onderdeel schriftelijk aan de kandidaten medegedeeld. Genoemde beoordelingen kunnen zowel cijfermatig als niet cijfermatig zijn. Voor niet cijfermatige beoordelingen bestaat de keuze uit voldoende of goed. De eindcijfers van het SE worden door of namens de examensecretaris schriftelijk aan de kandidaten medegedeeld vóór het begin van het centraal examen. Artikel 1.12 Herkansingen en herexamens 1. In 4 HAVO kan een kandidaat maximaal een SE-toets herkansen. Voor herkansing van de praktische opdrachten wordt verwezen naar het PTA. In 5 HAVO kan een kandidaat maximaal vier SE-toetsen herkansen met de beperking van een onderdeel per vak. Voor herkansing van de praktische opdrachten wordt verwezen naar het PTA. In 5 VWO kan een kandidaat maximaal een SE-toets herkansen. Voor herkansing van de praktische opdrachten wordt verwezen naar het PTA. 9

11 In 6 VWO kan een kandidaat maximaal vier SE-toetsen herkansen met de beperking van een onderdeel per vak. Voor herkansing van de praktische opdrachten wordt verwezen naar het PTA. 2. Toetsen waarvan in het PTA is aangegeven dat ze niet herkansbaar zijn, kunnen wel worden ingehaald. Een toets kan nooit vaker dan eenmaal worden herkanst. 3. Bij alle hierboven genoemde herexamens en herkansingen geldt dat het hoogst behaalde cijfer het definitieve cijfer wordt. Artikel 1.13 Inzage examenwerk 1. Uitsluitend na verkregen toestemming van de examensecretaris van de school kan aan een kandidaat inzage gegeven worden van het door hem gemaakte schriftelijke schoolexamenwerk. De betrokken examinator is bij die inzage aanwezig. 2. Zo spoedig mogelijk na het verstrijken van een schooljaar wordt een SE-cijferlijst aan de kandidaten voorgelegd. Het door de kandidaten gedurende een schooljaar gemaakte schoolexamenwerk wordt tenminste tot twee weken na de aanvang van het volgende schooljaar bewaard door de directeur. 3. Na ondertekening van de SE-cijferlijst kunnen werkstukken, scripties en dergelijke door de auteurs worden opgevraagd. Twee weken na aanvang van het nieuwe schooljaar is de school gerechtigd scripties, werkstukken e.d. onaangekondigd te vernietigen. Artikel 1.14 Afwijkende vorm van examineren 1. De directeur kan toestaan dat een lichamelijk of geestelijk gehandicapte kandidaat het schoolexamen geheel of gedeeltelijk aflegt op een wijze die is aangepast aan de mogelijkheden van die kandidaat. In dat geval bepaalt de directeur de wijze waarop het examen zal worden afgelegd. Hij doet hiervan zo spoedig mogelijk mededeling aan de Inspectie van het Onderwijs. 2. Het bevoegd gezag kan een kandidaat die met inbegrip van het schooljaar waarin hij eindexamen aflegt ten hoogste zes jaren onderwijs in Nederland heeft gevolgd en voor wie het Nederlands niet de moedertaal is, met betrekking tot het vak Nederlandse taal en letterkunde of tot enig vak waarbij het gebruik van de Nederlandse taal van overwegende betekenis is, een verlenging toestaan van de duur van de toets van het schoolexamen met ten hoogste 30 minuten. 3. Voor het gebruik van extra faciliteiten tijdens de examenzittingen dienen de kandidaten zich te richten tot de examensecretaris. 10

12 Deel2 Het Centraal Examen Artikel 2.1 Positiebepaling van het Examenreglement 1. Mocht dit reglement in enig opzicht in strijd blijken met het in de preambule genoemde Eindexamenbesluit, dan prevaleert het Eindexamenbesluit. 2. In alle gevallen waarin het in de preambule genoemde Eindexamenbesluit of dit Examenreglement niet voorziet, beslist de directeur. Artikel 2.2 Tijdvakken van het centraal examen Het CE kent drie tijdvakken. Het tweede en derde tijdvak dienen voor het inhalen van gemiste examenonderdelen van het eerste tijdvak (art.2.7) of voor het doen van herkansingen (art.2.11). In het derde tijdvak kunnen slechts examens worden afgenomen door de staatsexamencommissie. Artikel 2.3 Inschrijving voor het examen Voor 1 oktober van het cursusjaar waarin het CE plaatsvindt, bepalen de kandidaten in welke (keuze)vakken zij examen wensen af te leggen. Artikel 2.4 Gang van zaken bij het centraal examen 1. Bij CE-sessies is per 35 kandidaten tenminste één surveillant in de examenruimte aanwezig met een totaal minimum van twee surveillanten. 2. De kandidaten dienen tenminste 10 minuten voor aanvang van een CE-sessie in de examenruimte aanwezig te zijn. 3. De kandidaten mogen geen jassen, tassen, communicatieapparatuur, beeld- en geluidsdragers en dergelijke meenemen in de examenruimte. 4. Kandidaten die te laat komen, mogen tot uiterlijk een half uur na de aanvang van een CEsessie in de examenruimte worden toegelaten. 5. Bij CE-sessies mogen kandidaten de examenruimte eerst verlaten een uur na aanvang van de sessie. De kandidaten mogen de examenruimte verlaten tot een kwartier voor de beëindiging van de sessie. 6. Het is de kandidaten niet geoorloofd zich zonder toestemming van de surveillant buiten de examenruimte te begeven. 7. Het werk wordt gemaakt op door de school gewaarmerkt papier. Alleen door de school gewaarmerkt papier mag als kladpapier worden gebruikt. 8. Het werk wordt geschreven in inkt. Het gebruik van correctiemiddelen is in geen enkel geval toegestaan. Het gebruik van potlood is slechts toegestaan bij het maken van tekeningen, diagrammen en grafieken. Voor correctie van potlood mag gebruik gemaakt worden van vlakgum. 9. De kandidaat plaatst op het CE-werk zijn naam en examennummer. 10. Omtrent de opgaven van het CE worden geen mededelingen of inlichtingen van welke aard of door wie ook aan de kandidaten verstrekt. 11. Door het inleveren van het werk geeft de kandidaat aan de CE-toets te hebben beëindigd. Op het werk geeft de kandidaat aan hoeveel bladen er worden ingeleverd. Tevens voorziet hij elk blad van een nummer. 12. Het is de kandidaten niet geoorloofd op enigerlei wijze de voorgelegde vragen en de antwoorden daarop buiten de examenruimte te brengen voordat de sessie is beëindigd doordat de laatste kandidaat het werk heeft ingeleverd. Artikel 2.5 Hulpmiddelen 1. Overzichten van hulpmiddelen die bij het CE gebruikt mogen of moeten worden, worden opgenomen in het Programma van Toetsing en Afsluiting, dan wel tijdig voor de desbetreffende examensessies aan de kandidaten meegedeeld. 11

13 2. Het is de kandidaten niet toegestaan boeken of andere dan de in lid 1 bedoelde hulpmiddelen met zich mede te nemen in het examenlokaal. Artikel 2.6 Onregelmatigheden 1. Indien een kandidaat zich ten aanzien van enig deel van het centraal examen, dan wel ten aanzien van een aanspraak op vrijstelling, aan enige onregelmatigheid schuldig maakt of heeft gemaakt, kan de directeur maatregelen nemen. Voorafgaand aan het eventueel nemen van maatregelen bespreekt de directeur dit met de kandidaat en met de ouders, voogden of verzorgers van de kandidaat indien deze minderjarig is. 2. De maatregelen, bedoeld in het eerste lid, die afhankelijk van de aard van de onregelmatigheid ook in combinatie met elkaar genomen kunnen worden, zijn: a. het toekennen van het cijfer 1 voor een toets van het centraal examen, b. het ontzeggen van de deelname of de verdere deelname aan een of meer toetsen van het centraal examen, c. het ongeldig verklaren van een of meer toetsen van het reeds afgelegde deel van het centraal examen, d. het bepalen dat het diploma en de cijferlijst slechts kunnen worden uitgereikt na een hernieuwd examen in door de directeur aan te wijzen onderdelen. 3. De directeur deelt zijn beslissing mede aan de kandidaat, zo mogelijk mondeling en in ieder geval schriftelijk. De schriftelijke mededeling wordt tegelijkertijd in afschrift toegezonden aan de Inspectie van het Onderwijs, alsmede aan de ouders, voogden of verzorgers van de kandidaat indien deze minderjarig is. 4. De kandidaat kan tegen een beslissing van de directeur in beroep gaan bij de Commissie van Beroep voor de Examens van LMC voortgezet onderwijs. Het beroep wordt binnen vijf dagen nadat de beslissing ter kennis van de kandidaat is gebracht, schriftelijk bij de Commissie van Beroep ingesteld. De commissie stelt een onderzoek in en beslist binnen twee weken op het beroep, tenzij zij de termijn met redenen omkleed verlengd heeft met ten hoogste twee weken. De commissie deelt haar beslissing schriftelijk mede aan de kandidaat, aan de ouders, voogden of verzorgers van de kandidaat indien deze minderjarig is, aan de directeur en aan de Inspectie van het Onderwijs. 5. De samenstelling van de Commissie van Beroep wordt door het bestuur vastgesteld en is op de school desgewenst voor belanghebbenden ter inzage. De Commissie van Beroep bestaat uit drie directeuren. Van de Commissie van Beroep mag de directeur van de school geen deel uitmaken. 6. Het adres van de Commissie van Beroep luidt: Commissie van Beroep voor de Examens van LMC voortgezet onderwijs Postbus HA Rotterdam Artikel 2.7 Ziekte en verzuim 1. Wanneer een kandidaat om gezondheids- en/of andere dringende redenen niet aan het CE kan deelnemen, moet dit onmiddellijk - in ieder geval vóór de aanvang van dat examenonderdeel - telefonisch bericht worden aan de directeur. Dit bericht moet binnen een week schriftelijk bevestigd worden door ouders of verzorgers van de leerling. Indien telefonisch en/of schriftelijk bericht niet wordt ontvangen, wordt dit gezien als ongeoorloofd verzuim. 2. De kandidaat die om een geldige reden, ter beoordeling van de directeur, niet in staat is het SE voor één of meer vakken tijdig af te ronden, wordt voor het CE in die vakken verwezen naar het tweede en eventueel naar het derde tijdvak. 3. Indien een kandidaat om een geldige reden, ter beoordeling van de directeur, is verhinderd bij één of meer onderdelen van het CE van het eerste tijdvak van het CE tegenwoordig te zijn, wordt hem in het tweede tijdvak van het CE de gelegenheid gegeven het CE te voltooien. Bij deze gelegenheid kunnen ten hoogste twee toetsen worden afgelegd. 4. Indien een kandidaat in het tweede tijdvak van het CE evenzeer verhinderd is, of wanneer hij het CE in het tweede tijdvak niet kan voltooien, wordt hij in de gelegenheid gesteld in het derde tijdvak van het CE ten overstaan van de staatsexamencommissie zijn eindexamen te voltooien. 12

14 Artikel 2.8 Toelating tot het centraal examen Aan het CE mag pas worden deelgenomen nadat het SE is afgerond. Dit betekent dat de in het PTA beschreven onderdelen die becijferd dienen te worden van een cijfer zijn voorzien en dat de onderdelen van het handelingsdeel de kwalificatie "naar behoren" moeten hebben. De Inspectie van het Onderwijs hanteert een uiterste datum waarop scholen de SE-cijfers van de kandidaten voor het CE moeten hebben opgegeven. Na het verstrijken van deze datum zijn kandidaten (m.u.v. de kandidaten genoemd in artikel 2.7 lid 2) die het SE nog niet hebben afgerond niet meer toelaatbaar voor het CE. Artikel 2.9 Cijferberekening 1. De examinator en de gecommitteerde stellen in onderling overleg de score voor het CE vast. Daarbij gebruiken zij de officiële (door de landelijke examencommissie vastgestelde) scoreschaal. Komen zij daarbij niet tot overeenstemming, dan wordt de score bepaald op het rekenkundig gemiddelde van de door ieder van hen voorgestelde scores, naar boven afgerond op een geheel getal. 2. Na ontvangst van de door de landelijke examencommissie vastgestelde omzettingstabel van score naar cijfer wordt door de examensecretaris de voor een vak vastgestelde score omgezet in een cijfer uit de reeks van 1 tot en met 10 of de tussenliggende getallen met één decimaal. 3. Het eindcijfer voor alle vakken van het eindexamen wordt uitgedrukt in een geheel getal uit de reeks 1 tot en met 10. De examensecretaris bepaalt het eindcijfer voor een vak op het rekenkundig gemiddelde van het cijfer voor het SE en het cijfer voor het CE. Is dit gemiddelde niet een geheel getal, dan wordt het, indien het eerste cijfer achter de komma een 4 of lager is, naar beneden afgerond en indien dat cijfer een 5 of hoger is, naar boven afgerond, in beide gevallen tot een geheel cijfer. 4. Indien in een vak geen CE wordt afgenomen, wordt het in lid 1 genoemde SE-eindcijfer afgerond op een geheel cijfer uit de reeks 1 tot en met 10. Artikel 2.10 Vaststelling en bekendmaking van resultaten en uitslag 1. Aan de kandidaten wordt van geen enkel onderdeel van het CE het cijfer medegedeeld voordat de officiële examenuitslag is bepaald en aan de kandidaten is overgebracht. 2. De kandidaat is geslaagd indien hij: 1. het rekenkundig gemiddelde van de bij het centraal examen behaalde cijfers ten minste 5,50 is (de eerste decimaal moet een 5 zijn), en indien daarnaast 2. a. voor alle vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer een 6 of meer is behaald, of b. voor één van de vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer is behaald, of c. voor één van de vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 4 en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer is behaald en het gemiddelde van de eindcijfers tenminste 6,0 bedraagt, of d. voor twee van de vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 5 is behaald dan wel voor één van de vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld als eindcijfer een 4 en voor één van deze vakken als eindcijfer een 5 is behaald, en voor de overige vakken waarvoor een eindcijfer is vastgesteld, als eindcijfer 6 of meer is behaald en het gemiddelde van de eindcijfers tenminste 6,0 bedraagt. 3. a. In aanvulling op de in lid 1 en lid 2 gestelde eisen geldt dat geen van de eindcijfers van onderdelen genoemd in artikel lager is dan 4. b. Voor het examenjaar 2016 geldt de aanvullende eis dat de kandidaat de rekentoets heeft afgesloten met minimaal het cijfer 5. 13

15 4. Bovendien geldt de eis dat voor de vakken Nederlands, Engels en wiskunde voor slechts een van de vakken het eindcijfer 5 mag worden behaald. Voor geen van deze vakken mag het eindcijfer 4 zijn behaald. 3. Indien dat nodig is om de kandidaat te laten slagen, betrekken de directeur en de examensecretaris een of meer eindcijfers van de vakken niet bij het bepalen van de definitieve einduitslag. De overgebleven vakken dienen een eindexamen te vormen. 4. De kandidaat die eindexamen heeft afgelegd en niet voldoet aan de voorwaarden hierboven genoemd, is afgewezen, behoudens de mogelijkheid tot herkansing, bedoeld in art.2.11 van dit examenreglement. 5. Zodra de uitslag van het CE is vastgesteld, deelt de directeur die aan iedere kandidaat mee. De directeur wijst de kandidaten op de bepalingen van het Eindexamenbesluit inzake herkansingen. 6. De directeur kan de kandidaten de gelegenheid bieden gebruik te maken van de Damuregeling. Artikel 2.11 Herkansingen en herexamens 1. De kandidaat heeft het recht in het tweede tijdvak van het CE deel te nemen aan de herkansing van het CE in één vak. Het hoogste van de cijfers behaald bij de herkansing en bij het eerder afgelegde centraal examen geldt als definitief cijfer voor het CE. De kandidaat doet een schriftelijk verzoek tot herkansing aan de directeur op de dag volgend op de dag van de uitslag van het eerste tijdvak. 2. Door het vragen van een herkansing voor het CE wordt de uitslag van het examen een voorlopige uitslag. 3. Nadat het resultaat van de herkansing bekend is geworden, wordt de uitslag definitief vastgesteld en aan de kandidaat medegedeeld. Artikel 2.12 Diploma en cijferlijst 1. De directeur reikt op grond van de definitieve uitslag aan elke kandidaat die eindexamen heeft afgelegd een cijferlijst uit waarop voor zover van toepassing zijn vermeld: a. de cijfers voor het SE en de cijfers voor het CE; b. het vak (de vakken) en het onderwerp of de titel van het profielwerkstuk, alsmede de beoordeling van het profielwerkstuk; c. de beoordeling van de deelvakken CKV en LO; d. de eindcijfers voor de examenvakken; e. de uitslag van het examen. 2. De directeur reikt op grond van de definitieve uitslag aan elke voor het eindexamen geslaagde kandidaat een diploma uit waarop het profiel is (c.q. de profielen zijn) vermeld dat (die) bij de uitslag is (zijn) betrokken. 3. Indien de kandidaat in meer vakken examen heeft afgelegd dan in de vakken die samen tenminste een eindexamen vormen, worden de vakken die niet bij de bepaling van de uitslag zijn betrokken, op de cijferlijst vermeld tenzij de kandidaat daartegen bedenkingen heeft geuit. Artikel 2.13 Inzage examenwerk Het CE-werk van de kandidaten wordt gedurende tenminste zes maanden na de vaststelling van de uitslag bewaard door de directeur, ter inzage voor belanghebbenden. Deze inzage kan uitsluitend geschieden in tegenwoordigheid van de examensecretaris of van een door hem aangewezen docent. Na het verstrijken van deze termijn wordt het gemaakte werk onaangekondigd vernietigd. Artikel 2.14 Afwijkende vorm van examineren 14

16 1. De directeur kan volgens de voorschriften opgenomen in artikel 55 van het Eindexamenbesluit toestaan dat een lichamelijk of geestelijk gehandicapte kandidaat het CE gedeeltelijk aflegt op een wijze die is aangepast aan de mogelijkheden van die kandidaat. In dat geval bepaalt de directeur de wijze waarop het CE zal worden afgelegd. Hij doet hiervan zo spoedig mogelijk mededeling aan de Inspectie van het Onderwijs. 2. Het bevoegd gezag kan een kandidaat die met inbegrip van het schooljaar waarin hij eindexamen aflegt ten hoogste zes jaren onderwijs in Nederland heeft gevolgd en voor wie het Nederlands niet de moedertaal is, met betrekking tot het vak Nederlandse taal en letterkunde of tot enig vak waarbij het gebruik van de Nederlandse taal van overwegende betekenis is, een verlenging van de duur van het CE-onderdeel met ten hoogste 30 minuten toestaan. 3. Het bevoegd gezag kan, na overleg met de Inspectie van het Onderwijs, toestaan dat ten aanzien van kandidaten die in het laatste leerjaar langdurig ziek zijn en ten aanzien van kandidaten die lange tijd niet in staat zijn geweest onderwijs in het laatste leerjaar te volgen, het centraal examen gespreid over twee schooljaren wordt afgenomen. 15

17 16

18 Programma s van de vakken 17

19 Nederlandse taal en literatuur De afsluiting van het vak Nederlands vindt voor alle domeinen plaats in klas 5. Tijdens het Centraal Examen (CE) worden de leesvaardigheid en enkele onderdelen van de argumentatieve vaardigheden getoetst. De andere onderdelen komen aan bod in het Schoolexamen (SE). mondelinge taalvaardigheid Schoolexamen debat en spreekdossier (20 % van het SE-cijfer) = 20 minuten tijdens de lessen De kandidaat debatteert met één medekandidaat. Het debatonderwerp wordt gekozen in overleg met de examinator; voor het moment van uitvoering dient de kandidaat zich in te schrijven bij de examinator. Voor het debat heeft de kandidaat zich gedocumenteerd door middel van minimaal twee zelfgekozen bronnen. De twee kandidaten bepalen een stelling als basis voor het debat. Van elke gebruikte bron maakt de kandidaat een schematische samenvatting; de kandidaat levert na afloop van het debat spreekplan en samenvattingen in. Het debat wordt bijgewoond door een publiek bestaande uit medekandidaten, die van het debat een verslag maken. Elke kandidaat maakt een verslag van tenminste twee collega-debatten. Het verslag moet binnen twee weken na het collega-debat worden ingeleverd. De beoordeling van het spreekdossier (bestaande uit spreekplan, twee samenvattingen en twee verslagen) en de beoordeling van het debat bepalen ieder de helft het cijfer voor de mondelinge taalvaardigheid. schriftelijke taalvaardigheid 1. schrijfdossier De kandidaat heeft in de loop van het vierde en vijfde leerjaar een schrijfdossier aangelegd van een door de leerkracht bepaalde selectie van schrijfopdrachten, waartoe behoren de uiteenzetting, beschouwing, het betoog en verslag. Uit dit dossier moet uit het klad- en netmateriaal blijken dat de schrijfvaardigheid procesmatig is ontwikkeld. 2. stelopdracht (30 % van het SE-cijfer) = 3 klokuren De kandidaat schrijft aan de hand van documentatiemateriaal een betoog van woorden; de afbakening van het onderwerp wordt bepaald door de examinator. Het documentatiemateriaal wordt een week voor de dag van het SE ter lezing aangeboden. Dit materiaal is de basis voor de inhoud van het betoog en mag worden gebruikt tijdens de schrijfsessie. 3. taalinzicht (20% van het SE-cijfer) = 2 klokuren Dit onderdeel betreft de toetsing van het inzicht en de kennis van een aantal taalonderdelen, te weten stijlfiguren, stijlfouten en enkele argumentatievaardigheden. Daarnaast wordt getoetst de toepassing van de spellingregels. literatuur leesdossier en mondeling (20 % van het SE-cijfer) De kandidaat zorgt voor een leesdossier dat bestaat uit de onderdelen: leesautobiografie, acht leesverslagen (volgens instructie), balansverslag en bibliografie. Eén van de acht leesverslagen bestaat uit een combinatie van twee uitgewerkte opdrachten voor het historische onderdeel. Het leesdossier vormt de basis voor het afsluitende gesprek; dit gesprek duurt 15 minuten. Het dossier dient uiterlijk vier weken voordat het afsluitende gesprek plaatsvindt te zijn ingeleverd (de gesprekken vinden plaats in toetsweek 9). De cijfers voor leesdossier en het mondeling bepalen in gelijke mate het cijfer voor onderdeel literatuur. poëzie (10 % van het SE-cijfer) (2 lesuren) De kandidaat toont kennis van en inzicht in de theorie en toepassing hiervan betreffende de poëzie. 18

20 Centraal Examen Tijdens het centraal examen krijgt de kandidaat vragen te beantwoorden over de inhoud en de structuur over een tekst van redelijke lengte. Tevens wordt aan de hand van vragen het inzicht in de argumentatieleer getoetst. Daarnaast krijgt de kandidaat de opdracht tekstdelen samen te vatten in een bepaald aantal woorden. Over het centraal examen vindt men uitgebreid informatie in de examenbundel Nederlands. Examendossier vak: Nederlandse taal en literatuur Leerjaar 5 Schoolexamen Toets Datum Duur Weging Herkansing SE 1: spreekvaardigheid: ebat en spreekdossier In de weken tussen herfst- en kerstvakantie (intekenen) 20 min (in de les) 2 ja SE 2: poëzie toetsweek 1 90 min 1 ja SE 3: taalinzicht inclusief spelling toetsweek min 2 ja SE 4: schrijfvaardigheid: stelopdracht toetsweek min 3 ja SE 5: mondeling literatuur (incl. leesdossier) toetsweek 4 15 min 2 ja 19

21 Franse taal en literatuur Oefenmateriaal: Methode Grandes Lignes, Examenbundel, Examen idiomenboek, Actueel audiovisueel materiaal. I. Centraal Schriftelijk Examen Bij Frans besteden we in de vijfde klas veel aandacht aan examentraining, zodat je goed voorbereid het Centraal Schriftelijk Examen Tekstverklaring ingaat. Hiervoor oefenen we leesvaardigheid en leesstrategieën met de Katern leesvaardigheid van Grandes Lignes, de examenbundel en proefexamens. Daarnaast werken we aan het examenidioom uit het idioomboekje. Het CE cijfer vormt de helft van je eindcijfer Frans. II. Schoolexamens De cijfers van vier schoolexamens bepalen de tweede helft van je eindcijfer Frans. Het schoolexamen schrijfvaardigheid (SE1) toetst de schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid op correct gebruik van grammatica, idioom en spelling. Het examen bestaat uit twee schrijfopdrachten. Het is toegestaan voor de schrijfopdracht een zelf mee te brengen woordenboek te gebruiken. Het schoolexamen idioom (SE1) toetst de kennis van het idioom dat bestudeerd dient te worden als voorbereiding op het Centraal Schriftelijk Examen. Dit schoolexamen wordt op twee momenten afgenomen en telt voor 20% van SE 1 (schrijfvaardigheid). Het schoolexamen kijk- en luistervaardigheid (SE2) bestaat uit een CITO-toets. We bereiden deze voor door te oefenen met CITO- toetsen van de afgelopen jaren en door te kijken en luisteren naar actueel film- en televisiemateriaal. Het schoolexamen spreekvaardigheid (SE3) bestaat uit drie onderdelen: - Een gesprek in het Frans naar aanleiding van een aantal thema s die in de les zijn voorbereid met de docent (met en zonder de katern Spreekvaardigheid van Grandes Lignes). 40% - Een korte voorbereide presentatie over een gekozen onderwerp. 40% - Een opgenomen interview in Parijs tijdens onze taalreis. 20% Het verwoorden van je eigen mening, adequaat reageren en een gesprek gaande houden staan hierbij centraal. Het schoolexamen letterkunde (SE4) is een mondelinge toets over de in de les behandelde boeken en/of gedichten en een zelfgekozen boek (keuze uiterlijk week 50 inleveren, zo niet 1 punt eraf). Dit examen wordt in het Nederlands afgenomen. 20

22 Examendossier vak: Franse taal en literatuur Leerjaar: 5 Havo Schoolexamens Datum duur weging herkansing SE 1 Schrijfvaardigheid toetsweek 1 90 min 3 ja Idioom toetsweek 2 30 min 0,5 nee toetsweek 4 30 min 0,5 nee SE 2 Kijk- en luistervaardigheid toetsweek 3 90 min 4 Nee SE 3 Spreekvaardigheid (interview) inleveren september min 1 nee SE 3 Spreekvaardigheid toetsweek 4 10 min 1 Ja SE 4 Letterkunde toetsweek 4 15 min 2 nee 21

23 Duitse taal en literatuur I. Centraal Examen Bij Duits besteden we in de vijfde klas veel aandacht aan examentraining, zodat je goed voorbereid het Centraal Examen Tekstverklaring ingaat. Hiervoor oefenen we leesvaardigheid en leesstrategieën met de examenbundel en proefexamens. Daarnaast werken we aan het examenidioom uit het idioomboekje. Het CE cijfer vormt de helft van je eindcijfer Duits. II. Schoolexamens De cijfers van vier schoolexamens bepalen de tweede helft van je eindcijfer Duits. Het schoolexamen schrijfvaardigheid toetst de schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid op correct gebruik van grammatica, idioom en spelling. Het examen bestaat uit een schrijfopdracht. Het is toegestaan voor de schrijfopdracht een zelf mee te brengen woordenboek te gebruiken. Het schoolexamen idioom toetst de kennis van het idioom dat bestudeerd dient te worden als voorbereiding op het Centraal Schriftelijk Examen. Het schoolexamen kijk- en luistervaardigheid bestaat uit een CITO-toets. We bereiden deze voor door te oefenen met CITO- toetsen van de afgelopen jaren en door te kijken en luisteren naar actueel film- en televisiemateriaal. Het schoolexamen spreekvaardigheid bestaat uit een gesprek in het Duits naar aanleiding van een aantal thema s die in de les zijn voorbereid. Het verwoorden van je eigen mening, adequaat reageren en een gesprek gaande houden staan hierbij centraal. Het schoolexamen letterkunde is een schriftelijke toets over het in de les behandelde literatuurdossier. Dit examen gaat over Duitse gedichten en literaire fragmenten en wordt in het Nederlands afgenomen. De weging van de schoolexamens is 3/12:1/12:1/3:1/6:1/6. 22

24 Examendossier vak: Duitse taal en literatuur Leerjaar: 5 Havo a Schoolexamens Datum Duur Weging Herkansing SE 1 Schoolexamen schrijfvaardigheid toetsweek min 3 ja SE 2 Schoolexamen idioom toetsweek 2 60 min 1 ja SE 3 Schoolexamen kijk- en luistervaardigheid toetsweek 3 90 min 4 nee SE 4 Schoolexamen spreekvaardigheid toetsweek 4 15 min 2 nee SE 5 Schoolexamen letterkunde toetsweek 4 15 min 2 ja 23

25 24

26 Engelse taal en literatuur Examendossier vak: Engelse taal en literatuur Leerjaar: 5 Havo a Schoolexamen Toets Datum Duur Weging Herkansing SE1 Bestaat uit wee onderdelen: 1. Schrijfvaardigheid. zakelijke brief/brieven. Zelf woordenboek N/E meenemen. In de maanden voorafgaand aan dit SE bestaat de mogelijkheid een vijftal nader op te geven brieven te schrijven. Zij worden nagezien op fouten die door de kandidaat moeten worden verbeterd. Voor iedere brief wordt 0,2 punt toegekend die worden opgeteld bij het cijfer van het SE schrijfvaardigheid. Voorwaarde hierbij is dat deze proefbrieven binnen één week na opgave worden ingeleverd en verbeterd. De proefbrieven dienen op de dag van SE 1 te worden ingeleverd. 2. Grammatica: zie boek Rules and Words for Writing Onderdeel 1 telt voor 1/2, deel 2 telt voor 1/2 van het SE1 cijfer SE 2: Luistervaardigheid. Cito. Bestaat uit een audio- en een videogedeelte. Geen woordenboek toegestaan toetsweek 2 3 lesuren 1 Ja toetsweek 3 2 lesuren 1 Nee SE 3: Literatuur en kennis van de Engelstalige wereld toetsweek 4 Schrift. 1 Ja 1 3 boekverslagen die bestaan uit een Summary, Evaluation Form en verwerkingsopdracht, in te leveren op de dag van SE 3 en in het Engels geschreven. Dit is de definitieve inleverdatum. Alleen papieren versie. 2 uur 2 Toets Engelse literatuur en kennis van de Engelstalige wereld Onderdeel 1 telt voor 1/3 en onderdeel 2 telt voor 2/3 mee van het SE 3 cijfer. Woordenboek E/N en N/E toegestaan. SE 4: Mondeling. Aan de hand van een leestekst( 5 minuten van tevoren in te zien),een situatietekening en twee door de kandidaat zelf te zoeken kranten/tijdschriftenartikelen/internet (grootte: A4 elk) wordt getoetst op uitspraak, spreekvaardigheid, begrip en correctheid. NB: Kopietjes krantenartikelen dienen uiterlijk twee weken vóór het mondeling schoolexamen bij de docent persoonlijk te worden ingeleverd. De artikelen dienen in het Engels te zijn en over verschillende onderwerpen te gaan. toetsweek 4 15 minuten +5 minuten voorberei ding 1 Ja a2 Centraal Eindexamen. Zelf woordenboek E/N meebrengen. Het gemiddelde cijfer van de schoolexamens wordt weer gemiddeld met het resultaat van het CE. 19 mei uur zie: PTA algemeen 25

27 Aardrijkskunde Voor het vak aardrijkskunde bestudeer je 5 katernen over zowel sociaal geografische als fysisch geografische onderwerpen. Al deze katernen komen aan de orde in de schoolexamens. Daarnaast is er een aantal specifieke geografische vaardigheden, waarvan atlasvaardigheden de belangrijkste is, dat ook in de schoolexamens getoetst wordt. Je mag dan ook zowel bij alle schoolexamens als bij het centraal examen de Bosatlas gebruiken. Ook moet je een Praktische Opdracht over je eigen woonomgeving maken. Het betreft hier een onderzoek in de vorm van een enquete over een onderwerp in je eigen buurt of gemeente. Deze Praktische Opdracht maak je in tweetallen zodat er ook een vergelijking tussen 2 buurten of gemeentes plaats kan vinden. Voor het Centraal Examen moet je de onderstaande stof bestuderen: # Systeem Aarde Hoofdstuk 1 t/m 3 # Arm en Rijk Hoofdstuk 3 en 4 # Indonesië Hoofdstuk 1 t/m 3 # Wonen in Nederland helemaal Daarnaast zijn atlasvaardigheden erg belangrijk bij het Centraal Examen. 26

28 Examendossier vak: Aardrijkskunde Leerjaar: 5 Havo a Schoolexamens Toetsen Datum Duur Vorm Weging Herkansing SE 1 Overleven in Europa en Arm & Rijk toetsweek min schriftelijk 1 ja SE 2 Indonesië en Systeem Aarde toetsweek min schriftelijk 1 ja SE 3 Wonen in Nederland toetsweek min schriftelijk 1 ja b Praktische opdrachten Opdracht Inleverdatum Weging Herkansing PO 1 Onderzoek in eigen woonomgeving 30 november ja 27

29 Geschiedenis Het eindexamen geschiedenis bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen. - Domein A Historisch besef - Domein B Oriëntatiekennis - Domein C Thema s - Domein D Geschiedenis van de rechtsstaat en de parlementaire democratie - Domein E Oriëntatie op studie en beroep In klas 4 worden door middel van een aantal repetities stof getoetst die betrekking heeft op de domeinen A, B en D. SE1 bestaat uit het overgangscijfer voor het vak geschiedenis dat tot stand komt door middel van deze repetities. Ook is er een praktische opdracht die betrekking heeft op de domeinen A en B. In klas 5 zijn er nog twee schoolexamens, SE2 en SE3, over domeinen A, B, C en D. Ook is er een praktische opdracht die betrekking heeft op de domein A, B en E Als onderdeel van het SE zijn in het kader van domein C de volgende thema s geformuleerd: Democratie in Nederland Berlijn Pruisen Duitsland: mislukte of geslaagde staatvorming? Het Centraal Eindexamen heeft betrekking op de domeinen A en B. Als onderdeel van het CE heeft de overheid onder domein B de volgende contexten geformuleerd: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Duitsland Koude Oorlog

30 Examendossier vak: geschiedenis Leerjaar: 5 Havo a Schoolexamens Datum Duur Weging Herkansing SE 2: Tijd van pruiken en revoluties Tijd van burgers en stoommachines Tijd van wereldoorlogen Thema: Democratie in Nederland Thema: Berlijn - Pruisen Duitsland SE 3: Tijd van wereldoorlogen Tijd van televisie en computer Thema: Berlijn Pruisen Duitsland toetsweek 2 90 min 3 ja toetsweek 4 90 min 3 ja b Praktische opdrachten Opdracht Inleverdatum Weging Herkansing PO 2 Primaire bronnen toetsweek 1 2 ja 29

31 Economie Economie Het examenprogramma van het vak economie wordt behandeld aan de hand van de lesbrieven van de stichting LWEO. De examenstof is verdeeld over de volgende 8 lesbrieven: 1 Crisis 2 Werk & Werkloosheid 3 Conjunctuur 4 Jong & Oud 5 Vervoer 6 Markt & Overheid 7 Verdienen & Uitgeven 8 Europa De lesbrieven Crisis, Werk & Werklooheid, Jong & Oud en Vervoer worden doorgenomen in HAVO - 4, de andere vier komen in HAVO - 5 aan de orde. Het schoolexamen voor economie omvat in HAVO - 5 drie schoolexamentoetsen en een aantal experimenten. Iedere leerling zal aan twee experimenten mee doen. De weging van deze onderdelen zie je in de tabel die volgt. Het eindcijfer van het vak economie wordt in HAVO -5 bepaald door het schoolexamen en het cijfer van het Centraal Schriftelijk Eindexamen. Beide cijfers tellen even zwaar mee. De stof die teruggevraagd wordt bij het Centraal Examen omvat alle lesbrieven, behalve Crisis, Werk & Werkloosheid en Conjunctuur. 30

32 Examendossier Economie Leerjaar: 5 Havo Schoolexamens Datum Duur Vorm Weging Herkansing SE1: Lesbrieven Crisis, Werk & Werkloosheid, Conjunctuur SE2: Lesbrieven Jong & Oud, Vervoer, Markt & Overheid SE3: Lesbrieven Verdienen & Uitgeven, Europa toetsweek schr. 3 ja toetsweek schr. 3 ja toetsweek schr. 3 ja b Praktische opdrachten Inleverdatum Weging Herkansing Experiment november/februari 1 nee 31

33 WISKUNDE De leerstof voor het vak wiskunde A is onderverdeeld in zes domeinen: 1 Veranderingen 2 Verbanden 3 Statistiek 4 Tellen en kans 5 Toegepaste analyse 6. Binomiale verdeling De eerste vier domeinen zijn in het vierde leerjaar aan de orde gekomen en de laatste twee worden in het vijfde leerjaar (examenjaar) behandeld. Bij het schoolexamen worden kennis, inzicht en vaardigheden getoetst. Het vak wiskunde kent naast het schoolexamen (SE) het Centraal Examen (CE). Het eindcijfer voor het vak wiskunde bestaat uit het gemiddelde van het SE cijfer en het CE cijfer. Er zijn drie schoolexamens. 32

34 Examendossier vak: Wiskunde Leerjaar: 5 Havo Schoolexamens Datum Duur Weging Herkansing SE1: Deel 4: Hfst 1 t/m 6. Deel 5: Hfst 1, 2 en 3. Algebraísche vaardigheden SE2: Deel 4 Hfst 7 t/m 12. Deel 5 Hfst 4, 5 en 6 SE3: Deel 4: Hfst 1 t/m 12. Deel 5: Hfst 4 t/m 6. Algebraísche vaardigheden toetsweek ja toetsweek ja toetsweek ja 33

35 KUNST (MUZIEK) Examendossier vak: kunst muziek Leerjaar: 5 Havo a Schoolexamens Toetsen Datum Duur Vorm Weging Herkansing SE 1 Muziekgeschiedenis Romantiek tot 1950 en Hoofdstuk 2 en 3 van De Bespiegeling SE 2 Muziek en de massa Hoofdstuk 4 en 5 van De Bespiegeling SE 3 Muziek in de Middeleeuwen en examenkatern Middeleeuwen toetsweek 1 90 min schriftelijk 1 ja toetsweek 2 90 min schriftelijk 1 ja toetsweek 4 90 min schriftelijk 1 ja SE 4 Muziektheorie toetsweek 4 90 min schriftelijk 1 ja SE 5 Solfège toetsweek 4 15 min mondeling 1 ja SE 6 Instrumentaal examen maart/april nee b Praktische opdrachten Opdracht Inleverdatum Weging Herkansing PO 1 - Muziek analyse van een zelfgekozen muziekstuk - Zelfgekozen muziekstuk uit de Middeleeuwen presenteren en uitvoeren in de klas. Dit mag alleen of met een ensemble De data van de uitvoeringen worden in 2016 gepland toetsweek 2 toetsweek 4 1 ja 34

36 VMO Het vak VMO (Voorbereidend Muziekvak Onderwijs) neemt op de Havo/Vwo voor Muziek en Dans het volledige vrije deel in. Dat wil zeggen zowel het keuze-examenvak als het geheel vrije deel, dat betekent minimaal een studielast van 640 studielastuur. Het cijfer voor dit vak komt als volgt tot stand: gehoorontwikkeling (eindtoets solfège) 1x Instrumentaal examen 2x 35

37 KUNST (DANS) Examendossier vak: Kunst dans Leerjaar: 5 Havo Schoolexamens Toetsen Datum Duur Vorm Weging Herkansing SE 1 De integratie van dans en kunst in de eerste helft van de 20 e eeuw - Hoofdstuk 2 en 3 van de Bespiegeling - Stencilboekje Kunst Dans (periode 1) SE 2 Massacultuur en m oderne dans - Hoofdstuk 4 en 5 van de Bespiegeling - Stencilboekje Kunst Dans (periode 2) SE 3 Middeleeuwen en hedendaagse dans - Examenkatern Middeleeuwen - Stencilboekje Kunst Dans (periode 3) toetsweek 1 90 min schriftelijk 1 ja toetsweek 2 90 min schriftelijk 1 ja toetsweek 4 90 min schriftelijk 1 ja b Praktische opdrachten Opdracht Inleverdatum Weging Herkansing PO 1 Theaterdans in de 20 e eeuw PO 2 Middeleeuwen week 42, dag wordt in september 2015 vastgelegd week 7, dag wordt in januari 2016 vastgelegd 1 ja 1 ja Opmerking PO: het te laat inleveren van de PO betekent een punt aftrek per week. Het vak KUNST DANS bestaat uit twee delen: - Het centraal examen - Het schoolexamen Het schoolexamen bestaat uit de volgende domeinen - Domein A: Vaktheorie (dansgeschiedenis, dansanalyse en zelfstandig onderzoek) - Domein B: Praktijk - Domein C: Oriëntatie op studie en beroep Weging Examen Kunst Dans: Het centraal examen telt voor 50% van het eindexamen cijfer. Het schoolexamen, de domeinen A, B en C tellen eveneens voor 50% van het eindexamen cijfer. Weging schoolexamen : - Domein A: vaktheorie 1/3 - Domein B/Domein C: Praktijk/Oriëntatie op studie en beroep 2/3 (dans praktijk en verder daaraan verbonden eisen; zie informatie Elly Broeren) 36

38 Naast deze schoolexamens en praktische opdrachten telt het danspraktijkcijfer mee voor de berekening van het SEcijfer voor het kunstvak dans De berekening is als volgt: gemiddelde van de SE s en PO s 1X (afgerond op één decimaal) danspraktijkcijfer 2X 37

39 KUNST (danspraktijk) Domein B en C HAVO VWO 5 Categorie A Vooropleiding dans/ 1 e fase vakopleiding / Ballet 3 PERIODE 1 Domein B praktijk-subdomein : dansen Periode : plaats: Kruisplein Vorm : praktische toets ( P.0) openbaar Groep : havo 5 Inhoud: ingestudeerde les van 60 min. Met minimaal een adagio,twee allegro s en grand pas korte barre Leerstof van het adagio en een allegro is beschreven / zie syllabus toetsleerstof periode 1 Beoordeling ; SE 1 examenleerstof niveau 2 Criteria: voldoende beheersing van de techniek algemeen beheersing SE 3 examenleerstof niveau 2 en verdieping horende bij het niveau/ bij de testen in havo /vwo 5 wordt er meer gelet op hoe je de techniek toepast presentatie en uitvoering. aanwezigheid en werkhouding Vooropleiding dans/1 e fase vakopleiding / Ballet 4 PERIODE 2 Domein B praktijk-subdomein : dansen Periode : plaats: Kruisplein Vorm : praktische toets ( P.O) niet openbaar Groep : havo /vwo 5 Inhoud: ingestudeerde les van 60 min. Met minimaal een adagio,twee allegro s en grand pas. Leerstof van het adagio en een allegro is beschreven / zie syllabus toetsleerstof periode 2 Beoordeling ; SE 2 examenleerstof niveau 2 Presentatie repertoire-stukje ( dit in verband met de beoordeling van stijlgevoel) en presentatie spitzentechniek 1( zie syllabus) Het verplichte adagio en de combinatie-oefening periode 1 worden herhaald Beoordeling ; SE 2 examenleerstof niveau 2 Criteria: voldoende beheersing van de techniek algemeen/ auditienorm HBO beheersing SE 2 examenleerstof niveau 2 en verdieping horende bij het niveau/ auditienorm HBO presentatie en uitvoering/ auditienorm HBO aanwezigheid en werkhouding = voldoende verantwoordelijkheidsgevoel en een zeer professionele instelling. Concentratie,motivatie, commitment en focus Categorie B Vooropleiding dans/ 1 e fase vakopleiding / moderne dans hedendaagse dans m.n.floorwork PERIODE 1 Domein B praktijk-subdomein : dansen Periode : plaats: Kruisplein Vorm : praktische toets ( P.0) openbaar Groep : havo /vwo 5 38

40 Inhoud: ingestudeerde les van 60 min. Met minimaal een adagio,twee dynamische combinaties en vloerwerk Leerstof van het adagio en een combinatie is beschreven / zie syllabus toetsleerstof periode 1 Beoordeling ; SE 1 examenleerstof niveau 1 Criteria: voldoende beheersing van de basistechniek algemeen beheersing SE 1 examenleerstof niveau 1en verdieping horende bij het niveau presentatie en uitvoering aanwezigheid en werkhouding concentratie, motivatie, commitment en focus. Vooropleiding dans/1 e fase vakopleiding / moderne dans stijl Cunnigham + herhaling hedendaagse dans PERIODE 2 Domein B praktijk-subdomein : dansen Periode : plaats: Kruisplein Vorm : praktische toets ( P.O) niet openbaar Groep : havo/vwo 5 Inhoud: ingestudeerde les van 60 min. Met minimaal een adagio,twee dynamische combinaties, vloerwerk. Leerstof van het adagio en een allegro is beschreven / zie syllabus toetsleerstof periode 2 Beoordeling ; SE 2 examenleerstof niveau 2 Presenatatie improvisatie-opdrachten Het verplichte adagio en de combinatie -oefening periode 1 niveau 1 worden herhaald Beoordeling ; SE 2 examenleerstof niveau 2 Criteria: voldoende beheersing van de basistechniek algemeen/auditienorm HBO beheersing SE 2 examenleerstof niveau 1 en verdieping horende bij het niveau/auditienorm HBO presentatie en uitvoering/auditienorm HBO aanwezigheid en werkhouding/auditienorm HBO Categorie C Vooropleiding dans/ 1 e fase vakopleiding /urban -jazz PERIODE 1 Domein B praktijk-subdomein : dansen Periode : plaats: Kruisplein Vorm : praktische toets ( P.0) openbaar Groep : havo/vwo 5 Inhoud: ingestudeerde les van 60 min. Met minimaal een combinatie met flow / doorgaande bewegingen en twee combinaties in een hoog tempo/ met veel verschil in ritme/ coördinatie/ muzikaliteit en een combinatie waarin minimaal twee stijlen getoond worden. De leerstof van de flowcombinatie en een dynamische combinatie alsook de benoeming van de stijlen zijn terug te vinden in de syllabus toetsleerstof periode 1 Beoordeling ; SE 1 examenleerstof niveau 2 Criteria: voldoende beheersing van de techniek algemeen beheersing SE 1 examenleerstof en verdieping horende bij het niveau. presentatie en uitvoering. aanwezigheid en werkhouding concentratie, motivatie, commitment en focus 39

41 Vooropleiding dans/ 1 e fase vakopleiding /Urban-jazz PERIODE 2 Domein B praktijk-subdomein : dansen Periode : plaats: Kruisplein Vorm : praktische toets ( P.O)niet openbaar Groep : havo/ vwo 5 Inhoud: ingestudeerde les van 60 min. Inhoud: ingestudeerde les van 60 min. Met minimaal een combinatie met flow / doorgaande bewegingen en twee combinaties in een hoog tempo/ met veel verschil in ritme/ coördinatie/ muzikaliteit en een combinatie waarin minimaal twee stijlen getoond worden alsook presentatie van een stukje choreografie ( 2 min) en partnerwerk Leerstof van de flowcombinatie en een dynamische combinatie alsook de benoeming van de stijlen zijn terug te vinden in de syllabus toetsleerstof periode 2 De verplichte leerstof SE 1 periode 1 kunnen herhaald worden. Beoordeling ; SE 2 examenleerstof niveau 2 Criteria: voldoende beheersing van de techniek algemeen/auditienorm HBO dans beheersing SE 11 examenleerstof niveau 1 en verdieping horende bij het niveau/auditienorm HBO dans presentatie en uitvoering/auditiemorm HBO dans aanwezigheid en werkhouding/auditienorm HBO dans Categorie F Vooropleiding dans/ 1 e fase vakopleiding / compositie PERIODE 1 Domein B praktijk-subdomein : dansen Periode : week plaats: Kruisplein/ studio 8.3 of 9.3 Vorm : praktische toets ( P.O) openbaar Groep : havo /vwo 5 Inhoud : presentatie eigen werkproces door uitvoering van een eigen gemaakte solo. Leerlingen werken zelfstandig aan een solo van 1 tot 3 minuten. Bewegingsidioom moet orgineel en eigen zijn ( voorwerk heeft reeds plaats gevonden in havo 4 /daar is aangeleerd te werken met eigen bewegingsvocabulaire en het ontwikkelen van eigen materiaal/de aspecten van vormgeving zijn in havo 4 meerdere malen geleerd en getoetst, alsook het kunnen maken van een concept. Het cijfer komt tot stand uit middeling van : - het cijfer voor de choreografie/concept - het cijfer voor de uitvoering. Beschrijving opdrachten zie syllabus. Beoordeling ; SE 1 examenleerstof niveau 2 Criteria: 1 de beoordeling van de choreografie : concept,idee,orginaliteit en muziekgebruik. 2 de beoordeling van de uitvoering: wijze van uitvoeren( overtuiging) en het gebruik van techniek 3 zelfstandigheid. Verwacht wordt dat een leerling zelfstandig met aanwijzigingen van docent/coach werkt aan een solo ( zelf studio s regelen,kostuum,concept maken) 4 zichtbaar moet zijn de verwerking leerstof improvisatie/ontwikkeling eigen bewegingsvocabulaire en de uitwerking van het geleerde van havo 4. Eind oktober ( 1 e maandag of vrijdag na de herfstvakantie ) moet het concept gepresenteerd worden. Coaching in de module AUDITIETRAINING Presentatie week 51 in de projectweek havo dans ( zoals op de audities!!) in de grote studio /openbaar voor ouders Selectie voor presentatie ISALA theater. Er wordt gewerkt met een coachingskaart( de leerling krijgt die als de opzet klaar is ) en met die kaart gaat de leerling diverse coaches vinden en proberen de juiste correctie te krijgen. Het stimuleert de communicatie, het stimuleert het vaak tonen van de solo 40

42 Categorie D Vooropleiding dans 1 e fase vakopleiding / dans/ modulen Doel: kennismaking andere uitingsvormen /theatervormen, zie ook CKV 3 opdrachten/bezoeken theater en workshops b.v. kennismakingsdagen alsook werkweek Domein C Vergroten van eigen persoonlijke vaardigheden/verwerven van nieuwe competenties /training auditievaardigheden Module auditietraining Vooropleiding dans 1 e fase vakopleiding / auditietraining Domein C orientatie op het beroep PERIODE 2 Vergroten van eigen persoonlijke vaardigheden/competenties om optimaal audities te kunnen doen. Verkrijgen van informatie over de gang van zaken en coaching en begeleiding bij het maken van de solo. Hulp bij het maken van een motivatiebrief en het pitchen in het algemeen. Periode :afronding week plaats: Kruisplein Vorm : schriftelijk verslag / verwerking opdracht(en) ) niet openbaar Groep : havo/vwo 5 Inhoud : Beoordeling ; SE 1 examenleerstof niveau 1 Criteria: Ontwikkeling/vooruitgang Aanwezigheid en werkhouding Niveau verwerking opdrachten Inzet Module creatief 4 Vooropleiding dans /opbouwen van creatieve competenties om als kunstenaar te kunnen uitdrukken, te communiceren en te creëren Verder verdieping van de het vak improvisatie/ om bewegingsmateriaal te ontwikkelen /te ontdekken/ te onderzoeken. PERIODE 2 Domein B praktijk-subdomein : dansen /Domein C oriëntatie op diverse trainingsmethoden en benaderingswijzen in verband met artistieke ontwikkeling Periode : maart 2016 plaats: Kruisplein Vorm : praktische toets ( P.O)= presentatie in de grote studio voor andere leerlingen en openbaar als het een afsluiting in de studio-avond/theaterzaal is en/of als het een afsluiting is tijdens de solo-afsluiting december Eind maart moet het afgesloten zijn met een presentatie en een voldoende beoordeling. Groep : havo/vwo 5 Inhoud: presentatie van eigen werk in de vorm van een duet of kwartet -- ongeveer 3 minuten met een duidelijk gekozen begin/midden en einde Aandacht voor vertaling van het idee/ de toepassing van het kostuum( functionaliteit) het bewegingsmateriaal instuderen, het integreren van danstechniek,samenwerking, gevoel voor timing en dynamiek, het leren geven van correcties, leren schoonmaken, spacen en het leiding geven aan het productieproces( eventueel lichtrepetitie) Voortgangscontacten / coaching door de docent. Opdracht ; kies een materiaal, voorwerp of gebruiksartikel en kies daar de bijbehorende handelingen bij en neem dit gegeven als uitgangspunt voor een nieuwe creatie/presentatie. Ga niet uit van bestaande pasjes en of bewegingen. Creeer een eigen taal. Zorg voor humor. Beoordeling ; SE 2 examenleerstof niveau 2 Criteria: Originaliteit en het tonen van creatieve vondsten/oplossingen Verwerking van humor 41

43 Wijze van uitvoering = het hoe / theatraal goed gebracht/goed gedanst, vol overtuiging, samen en in het geheel, open eigen blik( focus ) vrij van opmerkingen van anderen. Zuiverheid = is de afwerking en de verzorging van het geheel. Ontwikkeling/vooruitgang / proces= niet te snel tevreden zijn/ kritisch blijven en zorgen verder te komen. Begrip en inzicht = voor het geheel en in de omgeving Toepassing op eigen fysiek= zorgen dat je binnen je eigen mogelijkheden het kunt uitvoeren en dat je er iets van leert Concentratie,motivatie, commitment en focus Aanwezigheid en werkhouding /bij verzuim van meer dan 4 lessen geen afsluiting Categorie G PODIUMTRAINING Domein C oriëntatie op het beroep Afgevinkt moet worden minimaal een optreden in het theater. Beschrijving door middel van een verslag ( zelfreflectie-verslag) ( werkproces en presentatie uitvoering ) Alle programmás van optreden tijdens de 5 havo/vwo jaren worden verzameld in een portfolio en uitgereikt bij het overhandigen van het diploma. Alle cijfers van alle afsluitingen worden verzameld op een totaal overzicht. Van de valkken ballet,moderne dans, urban/jazz en modulen gaat het hoogste cijfer van de 4 of meerdere afsluitingen naar door als eindcijfer. Wie onvoldoende aanwezig is geweest of tijdelijk ( b.v.0 door een blessure niet heeft kunnen werken heeft geen ontwikkelingsproces doorgemaakt en krijgt een 5 * op de lijst. Improvisatie en solo afsluiting kunne herkanst worden Voor improvisatie is dat in het 5 e leerjaar of in 6 vwo ( ) Solo afsluiting kan in maart 2016 /tijdens de 2 e toetsronde of in 6 vwo ( ) 42

44 VWO lijn DE VWO LEERLIJN De vwo leerling heeft in de 4e en 5e leerjaar hetzelfde programma dans als een havo leerling. De tentamens/ afsluitingen /toetsen dans heeft de vwo leerling samen met havo 4 en 5. Het eindcijfer dans wordt ook gemaakt eind 5 e leerjaar, maar wordt door de bijstellingen eind 6 e leerjaar opnieuw definitef vastgesteld. Het programma in 6 VWO is een individueel leertraject dans wat wordt neergelegd in een speciaal individueel PTA VWO 6 Er zijn 3 mogelijkheden ; - bij geen continuering, omdat de leerling niet doorgaat met dans / dus niet verder werkt richting HBO dans - krijgt de leerling een vervangende opdracht, die qua uren overeen moet komen met de dansuren totaal!! Dit vanwege de DAMU-regeling!! - bij advies richting uitvoerend danser krijgt de leerling een speciaal rooster met oriëntering en ontplooiing voor uitvoerend danser/ misschien ook de mogelijkheid om te oriënteren en eventueel af te sluiten een gedeelte van een theorie vak b.v. muziek 1 of dansgeschi.1 - bij advisering richting docent dans hetzelfde als bij advisering uitvoerend danser. De trainingslessen kunnen plaatsvinden bij Havo/vwo 5 of D1 ( HBO) of DD 1 ( HBO ) alsook open les ballet HBO Voor bepaalde onderdelen/toetsen die geleid hebben tot het eindcijfer havo/vwo 5 kan in VWO een herkansing plaatsvinden zoals b.v.solo In het 5 e leerjaar doet een Vwo leerling mee met de auditie-selectie uitvoerend dans zoals bij havo 5. Dit om een goed advies te krijgen/ eveneens bij die gelegenheid ook een advies richting docent dans. 43

45 VDO Het vak VDO (Voorbereidend Dansvak Onderwijs) neemt op de Havo/Vwo voor Muziek en Dans het volledige vrije deel in. Dat wil zeggen zowel het keuze-examenvak als het geheel vrije deel, dat betekent minimaal een studielast van 640 studielastuur. Het cijfer voor dit vak komt als volgt tot stand: eindcijfer domein A 1x eindcijfer domein B 2x 44

46 Schoolexamenplanning Toetsweek 1 Toetsweek 2 Toetsweek 3 Toetsweek 4 Nederlands Frans Duits Engels Aardrijkskunde Geschiedenis Economie Wiskunde Ckv Kunst (muziek) VMO Kunst (dans) VDO 45