Instantie. Onderwerp. Datum

Transcriptie

1 Instantie Hof van Cassatie Onderwerp Overeenkomst Bestanddelen - Toestemming - Dwaling over de zelfstandigheid - Begrip - Art. 1110, BW Datum 27 oktober 1995 Copyright and disclaimer Gelieve er nota van te nemen dat de inhoud van dit document onderworpen kan zijn aan rechten van intellectuele eigendom, die toebehoren aan bepaalde betrokkenen, en dat er u geen recht wordt verleend op die desbetreffende rechten. M&D Seminars wil u met dit document de nodige informatie verstrekken, zonder dat de in dit document vervatte informatie bedoeld kan worden als een advies. Bijgevolg geeft M & D Seminars geen garanties dat de informatie die dit document bevat, foutloos is, zodat u dit document en de inhoud ervan op eigen risico gebruikt. M&D Seminars, noch enige van haar directieleden, aandeelhouders of bedienden zijn aansprakelijk voor bijzondere, indirecte, bijkomstige, afgeleide of bestraffende schade, noch voor enig ander nadeel van welke aard ook betreffende het gebruik van dit document en van haar inhoud. M&D Seminars - 1 mei 2002 M&D CONSULT BVBA HUBERT-FRERE-ORBANLAAN GENT TEL 09/ FAX 09/ [email protected]

2 Nummer : RC95AR1_1 Datum : Jurisdictie : HOF VAN CASSATIE, FRANSTALIGE AFDELING, 1E KAMER Zetel : SACE Verslaggever : PARMENTIER Openb. Min. : PIRET Rolnummer : C950002F Kop OVEREENKOMST. - BESTANDDELEN. - Toestemming. - Dwaling over de zelfstandigheid. - Begrip. - Art. 1110, BW. Samenvatting Dwaling is een oorzaak van nietigheid van de overeenkomst, wanneer zij de zelfstandigheid betreft van de zaak die het voorwerp van de overeenkomst uitmaakt, dat wil zeggen ieder element betreft dat doorslaggevend is geweest voor de partij om het contract aan te gaan, zodat het contract daarzonder niet zou zijn gesloten. Wettelijke basis -BURGERLIJK WETBOEK, ART 1110 Publicatie -ARRESTEN VAN HET HOF VAN CASSATIE VAN PASICRISIE BELGE VAN 1995(I,P.950) -JOURNAL DES TRIBUNAUX VAN 1996(P.61) Tekst HET HOF, Gelet op het bestreden arrest, op 21 april 1994 door het Hof van Beroep te Brussel gewezen; Over het middel : schending van de artikelen 1109 en 1110 van het Burgerlijk Wetboek; doordat het arrest zegt dat de vordering van de eerste verweerder gegrond is waarbij deze de aankoop van foto-ontwikkelingsmateriaal "Minilab Magnum Speed" tussen hemzelf en de eerste eiseres wegens substantiële dwaling nietig wil doen verklaren en dat, dientengevolge, het arrest de nietigheid vaststelt van de bestelling met de bons 202 en 1019 d.d. 6 september en 31 oktober 1985, de nietigheid van de met de tweede eiseres gesloten contracten inzake 1

3 aankoop van koopwaar en dienstverlening, de nietigheid van het leasingcontract, dat hij met de n.v. Metropolitan Lease (thans verweerster) had gesloten, en jegens wie de tweede verweerster zich hoofdelijk en ondeelbaar borg heeft gesteld, en de tegenvordering van de tweede eiseres niet gegrond verklaart en doordat het arrest de tussenvordering van de n.v. Metropolitan Lease tegen de eerste eiseres gedeeltelijk gegrond verklaart en laatstgenoemde veroordeelt tot betaling van frank plus de interest, nl. 179 frank per dag op frank, vanaf 7 april 1987, op grond: dat moet worden vastgesteld... dat tussen de 4 december 1985, de dag waarop het materiaal is geleverd, en het einde van de maand februari 1986, René Weiler gemiddeld maar 1,59 films per dag, in plaats van de voorziene 19 heeft behandeld; dat zulks als dusdanig niet wordt betwist en wordt bevestigd met de door hem overgelegde bewijsstukken; (...)... dat dienaangaande erop moet worden gewezen dat het stuk met als opschrift 'voorberekening van de rendabiliteit op basis van steekproeven' begint als volgt: plaats : Watermael-Bosvoorde. Aantal inwoners: Aantal Kis voorzien: 1. Basisgegevens: Betrokken bevolking : 81 % , dit is inw. Jaarlijks aantal gebruikte films per inw. : 1,6 film, dit is films/jaar 2721/maand 123/dag. 1 film = 20 foto's + 5 herafdrukken. Kostprijs van een film = frank. Korting 9% = 97,79 frank netto. Rendabiliteit berekend op handelsschatting van 19 films per dag'; dat onder meer de onderstreepte woorden voorgedrukt zijn; dat die woorden, evenals de uitdrukking 'op basis van steekproeven' in de titel van het stuk, wel het bewijs ervan waren dat de raming van de voorziene verkopen op 19 films per dag niet was gedaan door René Weiler - die trouwens, zoals hij erop wijst, helemaal niet bekwaam was om zulks te doen - maar gemaakt is aan de hand van berekeningen op de door de n.v. C.S.B. verstrekte gegevens; dat zodanige raming overigens, uiteraard, een wezenlijk element is van elke rendabiliteitsstudie; dat de n.v. C.S.B. terecht erop wijst dat de rendabiliteit van de onderneming ook afhing van het aantal klanten van de winkel, dat zij niet kon waarborgen; dat evenwel niet blijkt dat de n.v. C.S.B. voor haar rendabiliteitsstudie aan René Weiler nauwkeurige inlichtingen heeft gevraagd over zijn aantal klanten, hun smaak en de socio-economische samenstelling ervan; (...) dat de rendabiliteitsstudie in de context van die reklame, die dan ook door de n.v. C.S.B. was voorgesteld als zijnde op computer verricht en als berustend op nauwkeurige cijfergegevens, voldoende ernstig bleek te zijn om René Weiler ertoe te bewegen het contract te sluiten en zulks, niettegenstaande de vermelding van haar indicatieve aard; dat zulks des te meer klemt omdat die studie bestemd was om door de n.v. C.S.B. te worden afgegeven aan de n.v. Metropolitan Finance en waarschijnlijk is zulks het geval geweest - om een leasingcontract te verkrijgen; dat in het licht van die gegevens moet worden aangenomen, dat de aangekondigde resultaten in de door de n.v. C.S.B. gemaakte rendabiliteitsstudie voor René Weiler doorslaggevend zijn geweest om het contract aan te gaan, zodat het contract zonder dat niet zou zijn gesloten; dat de n.v. C.S.B. van die beweegreden op de hoogte moest zijn, en dat, nu de onvoldoende resultaten hieraan waren te wijten dat de studie op geen correcte wijze is geschied, de toestemming van René Weiler door een substantiële dwaling is aangetast, terwijl krachtens artikel 1109 van het Burgerlijk Wetboek, geen toestemming geldig is, indien zij alleen door dwaling is gegeven; krachtens artikel 1110 van het Burgerlijk Wetboek dwaling alleen dan een oorzaak van nietigheid van de overeenkomst is, wanneer zij de zelfstandigheid betreft van de zaak die het voorwerp van de overeenkomst uitmaakt; onder zelfstandigheid van de zaak wordt verstaan ieder element dat voor de partij doorslaggevend is geweest om het contract aan te gaan, zodat het contract zonder dat element niet zou zijn gesloten dat bij de 2

4 verkoop van een zaak, de dwaling over een hoedanigheid van de zaak niet kan worden beschouwd als een dwaling, die de zelfstandigheid van de zaak betreft en de toestemming kan gebrekkig maken, waardoor de overeenkomst nietig kan worden; een dwaling over de technische of financiële resultaten, die door middel van de zaak kunnen worden behaald, geen dwaling is die de zelfstandigheid van de zaak betreft, indien zij niet hieraan is te wijten; te dezen, het beweerde gebrek aan rendabiliteit geenszins te wijten is aan het ontbreken van een hoedanigheid of capaciteit van het toestel - het arrest stelt uitdrukkelijk vast dat de kritiek van de verweerders op de "werkingssnelheid van het toestel en de kwaliteit van het werk "niet is bewezen - maar wel omdat er verkeerde steekproeven zijn gemaakt over klanten die met het toestel afgedrukte films zouden kopen, een gebrek is dat niets te maken heeft met de zelfstandigheid zelf van de verkochte zaak, vermits het geen verband houdt met een hoedanigheid of kenmerk ervan, materieel of immaterieel; overigens, zo de dwaling niet noodzakelijk gemeenschappelijk moet zijn opdat de rechter een koop wegens dwaling over de zelfstandigheid van de zaak nietig kan verklaren, de beweerde substantiële hoedanigheid echter duidelijk in de bedoeling van de beide partijen moet zijn geweest; te dezen, het arrest impliciet vaststelt dat die voorwaarde niet was vervuld, door erop te wijzen dat de voormelde studie over de rendabiliteit "de vermelding van haar indicatieve aard droeg"; het feit dat de eerste verweerder het contract zou hebben aangegaan op basis van de in die studie "aangekondigde resultaten" en dat "die beweegreden gekend was door de eerste eiseres" niet verhindert dat volgens de op de steekproeven gegronde rendabiliteitsvooruitzichten geen dwaling over een substantiële hoedanigheid van de zaak is en kon zijn, aangezien ze geen verband houdt met een hoedanigheid van die zaak en de eerste eiseres had verduidelijkt dat de verwachtingen alleen maar als een indicatie waren gegeven; daaruit volgt dat het arrest het wettelijk begrip dwaling over de zelfstandigheid van de zaak miskent door, om de zoëven opgegeven redenen, te beslissen dat de verkoop van het hele toestel voor het "ontwikkelen en afdrukken van foto's", met de bestelbons 202 en 1019 dd. 6 september en 31 oktober 1985, nietig is wegens dwaling over de zelfstandigheid van de verkochte zaak (schending van de artikelen 1109 en 1110 van het Burgerlijk Wetboek): Overwegende dat dwaling een oorzaak van nietigheid van de overeenkomst is wanneer zij de zelfstandigheid betreft van de zaak die het voorwerp van de overeenkomst uitmaakt; dat onder zelfstandigheid van de zaak wordt verstaan ieder element dat doorslaggevend is geweest voor de partij om het contract aan te gaan, zodat het contract zonder dat element niet zou zijn gesloten; Overwegende dat het arrest wijst op het aanzienlijke verschil tussen de aangekondigde en de werkelijke resultaten" en oordeelt dat de aangekondigde resultaten in de door de (eerste eiseres) gemaakte rendabiliteitsstudie voor (de eerste verweerder) doorslaggevend is geweest om het contract aan te gaan, zodat het contract zonder dat element niet zou zijn gesloten, dat de (eerste eiseres) die beweegreden moest kennen en dat de niet-verwezenlijking van die resultaten ten gevolge van de onjuistheid van die studie, de toestemming (van de eerste verweerder) substantieel gebrekkig maakte; Dat het bovendien oordeelt dat de rendabiliteitsstudie opgesteld in de context van de (door de eerste eiseres verspreide reklame) en door deze voorgesteld als zijnde door (haar) op computer verricht en als berustend op nauwkeurige cijfergegevens, voldoende ernstig bleek te zijn om (de eerste verweerder) ertoe te bewegen het contract te sluiten en zulks, niettegenstaande de vermelding van haar indicatieve aard; dat zulks des te meer klemt omdat die studie bestemd 3

5 was om door de (eerste eiseres) aan de (derde verweerster) te worden afgegeven - en waarschijnlijk is zulks het geval geweest - om een leasingcontract te verkrijgen; Overwegende dat het hof van beroep, nu het op grond van die overwegingen heeft aangenomen dat het voorwerp van het koopcontract het door de eerste verweerder nagestreefde doel niet kon verwezenlijken en dat de eiseressen het belang kenden dat deze hechtte aan de gebrekkige hoedanigheid, naar recht heeft beslist dat de toestemming van de eerste verweerder door een dwaling over de zelfstandigheid was aangetast; Dat het middel niet kan worden aangenomen; OM DIE REDENEN, Verwerpt de voorziening; Veroordeelt de eiseressen in de kosten. 4