Werkgroep Afvalbeleid

Transcriptie

1 Regionaal Platvorm Ziekenhuishygiëne West-Vlaanderen 1. Doelstelling: Werkgroep Afvalbeleid Dialoog op gang brengen en bespreking binnen de West-Vlaamse ziekenhuizen van de wetgeving en problematiek omtrent de diverse ziekenhuisafvalsoorten. Duidelijke omschrijving of definiëring van wat onder welke afvalsoort begrepen wordt en welke vereisten er verbonden zijn aan de verpakking en verwijdering. Uitwerking van een pakket voor implementatie binnen een ziekenhuis met aandacht voor veiligheid en preventie van overdracht van kiemen. 2. Leden Werkgroep afvalbeleid: Vanrenterghem Dirk, VPK Ziekenhuishygiënist, Jan Yperman Ziekenhuis Ieper Deronne Fred, VPK Ziekenhuishygiënist, H.-Hart Ziekenhuis Roeselare-Menen Goemaere Antoine, Milieucoördinator, H.-Hart Ziekenhuis Roeselare-Menen Braekeveld Pedro (voorzitter), Middenkader en VPK Ziekenhuishygiënist, Sint- Jozefskliniek Izegem 3. Consensustekst De consensustekst betreffende het afvalbeleid binnen ziekenhuizen van het Regionaal Platform Ziekenhuishygiëne West-Vlaanderen kan onderverdeeld worden in twee delen. In een eerste deel wordt stilgestaan bij de ziekenhuisafvalstroom en de verschillende afvalsoorten die een ziekenhuis produceert. Daarbij wordt steeds vermeld wat onder welk soort ziekenhuisafval begrepen wordt en welke vereisten er gesteld worden aan de verpakking ervan. Het tweede deel bestaat uit een volledig pakket/procedure voor implementatie van de afvalrichtlijnen op een ziekenhuisdienst. De belangrijkste doelstelling bij het opstellen van deze richtlijnen was het waarborgen van de veiligheid van patiënten, bezoekers en werknemers. Als basis voor de opbouw van het eerste deel werd gebruik gemaakt van de wettelijke richtlijnen opgesteld door OVAM en het NIRAS. In samenwerking met een milieucoördinator als extern expert werden de eerste krijtlijnen uitgetekend. Vervolgens is de werkgroep in dialoog gegaan met Dhr. Nico Vanaken, adjunct directeur van OVAM, om tot een consensus te komen. Na heel wat overleg en bijsturing werden de flowchart en de overzichtstabel ziekenhuisafval gefinaliseerd die goedgekeurd werd door OVAM. Het tweede deel is grotendeels gebaseerd op de procedure ziekenhuisafval van de Universitaire Ziekenhuizen Leuven. Aangezien we volop in het digitalisatie-tijdperk leven, werd een access-database van alle soorten afval die in het ziekenhuis voorkomen ontwikkeld. Deze database kan op maat van de structuur en organisatie van het ziekenhuis aangepast worden en vervolgens ter consultatie op intranet aangeboden worden. Hiernaast werden een tweetal affiches medisch afval voor de ziekenhuisdiensten ontwikkeld om het op dienst sorteren van risicohoudend en niet-risicohoudend medisch afval te vergemakkelijken. De werkgroep Afvalbeleid 2 maart 2007

2 4. Literatuurreferenties Informatie op het Web Openbare Afvalstoffenmaatschappij voor het Vlaamse Gewest: L.htm Radioactief afval : Afvalbeheer in een ziekenhuis: Lijst erkende ophalers of overbrengers: Selectief verzamelen van vervallen geneesmiddelen: Recycleren van incontinentiemateriaal: Hersteriliseren van disposables: EG-richtlijn 93/42/CEE: Gebruik maken van de terugnameplicht van de producenten: Alternatieve technologieën: Recyclage van Rx-foto's: Het Energie en Milieu InformatieSysteem voor het Vlaamse Gewest: navigatie=/wet/navigatie/wetnavigatie.htm inhoud=//wet/teksten/sb/archief/98-04/sb htm Boeken Vercaemst P., Vandenbroek A., Hoessels M., Witters H. & Dijkmans R. (2003). Best Beschikbare Technieken (BBT) voor ziekenhuizen en andere verzorgingsinstellingen. Gent, Academia Press. OVAM Openbare Afvalstoffenmaatschappij voor het Vlaams Gewest (2004). VLAREA Vlaams Reglement inzake afvalvoorkoming en beheer. Mechelen, v.u. Herman Globel.

3 FLOWCHART ZIEKENHUISAFVAL. Ziekenhuisafval Volg de procedure radioactief afval Is het radioactief afval? Volg de procedure gevaarlijk afval Deponeren in de glascontainer Is het medisch afval? Is het gevaarlijk afval? Is de inhoud < 200cc? Is het medisch glas? Is het recycleerbaar afval? Volg de procedure nietrisicohoudend medisch afval Is het vloeibaar afval? Volg de procedure nietrecycleerbaar afval Volg de procedure recycleerbaar afval Is het risicohoudend afval? (zie overzicht) Is het besmettelijk? (cfr. lijst infectieziekten) Is het bloed of een bloedderivaat? Verwijderen via de riolering Volg de procedure risicohoudend medisch afval Opgesteld in overleg met

4 OVERZICHTSTABEL ZIEKENHUISAFVAL Afvaltype Soort afval Verpakking Radioactief Afval (Alle Radio-actief Afval mag slechts vrijgegeven Kort-levende isotopen Geen bijzondere worden na goedkeuring (T1/2<12u; bv. 99m Tc) voorzorgsmaatregelen door de dienst Fysische Controle) Voor de langlevende (meldingsplicht t.a.v. NIRAS!) komen ze automatisch 4x/jaar langs; voor kortlevende = intern meten en meegeven met gewoon afval Traceerbaarheidsysteem binnen de instelling is noodzakelijk. Half-langlevende isotopen met verval < 6 maanden (12u<T1/2<14d; bv. 131 I, 123I, 201 T1, 67 Gallium, 153 Samarium, Chromium 51 EDTA, Indium 111) Lang-levende isotopen met verval van > 6 maanden (T1/2>14d; bv 137 Cs) N.B.: Rookdetectoren inbegrepen Excreta Vloeibaar afval Vast afval - brandbaar Diagnostische doses: geen bijzondere voorzorgsmaatregelen. Therapeutische doses: diepvriestoilet + bewaren in diepvriezer tot min. 10 halfwaardetijden, tot een nagenoeg volledig verval (= 20 tot 30x T1/2). Volgens de richtlijnen van het NIRAS verzamelen en bewaard in een daartoe bestemd lokaal of opslagtank in afwachting van de afvoer naar de NIRAS. Voor de lozing in de riool dient rekening gehouden met de activiteit i.f.v. lozingswijze en -plaats. (De activiteit mag niet groter zijn dan 1/1000 Becq/l v.d. limieten voor jaarlijkse opneming door ingestie voor volwassenen voor lozing in riool en in oppervlaktewateren. De limietconcentraties zijn aangegeven in tabel H1 van bijlage III KB 20/06/2001.) Opsparen + door opgeleid personeel naar centrale opslagplaats voor radioactief afval gebracht. In flessen bewaren tot act. gedaald is dat het via de riool verwijderd mag worden (limieten zie kortlevende isotopen). Volgens de richtlijnen van het NIRAS verzamelen en bewaard in een daartoe bestemd lokaal of opslagtank in afwachting van de afvoer naar de NIRAS of zo mogelijk voor terugname door leverancier. In een stevige doos of vat met plastieken zak tot min. 10 halfwaardetijden, tot een nagenoeg volledig verval. Vervolgens afhankelijk van de aard van het afval als RMA of NRMA behandelen. Bewaren in polyethyleenzakken met radioactief kenteken. Stockeren tot min. 10 halfwaardetijden, tot een nagenoeg volledig verval en vervolgens afhankelijk van de aard van het afval als RMA of NRMA behandelen Volgens de richtlijnen van het NIRAS verzamelen en bewaard in een daartoe bestemd lokaal in afwachting van de afvoer naar de NIRAS of zo mogelijk voor terugname door leverancier. OVERZICHTSTABEL ZIEKENHUISAFVAL RPZW Pagina 1 van de 7 Opgesteld in overleg met

5 Afvaltype Soort afval Verpakking Risicohoudend Medisch Afval Afval afkomstig van de geneeskundige behandeling van mensen besmet met kiemen die een infectieziekte veroorzaken (= niet limitatieve lijst (het ziekenhuis bepaalt welke kiemen/infectieziekten opgenomen worden in de lijst)). Wettelijk wordt het risico bepaald door het Comité voor Ziekenhuishygiëne, dus het ziekenhuis bepaalt via deze instantie welke kiemen/infectieziekten opgenomen worden in de lijst en welke niet. Afval van labo dat viraal en/of bacterieel besmet is en dat niet onder verantwoordelijkheid van de houder werd geautoclaveerd Alle bloed en bloedderivaten (bv. plasma) Kunstnieren van patiënten besmet met één van bovenvermelde ziekten MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval voor pasteuze en vloeibare medische afvalstoffen Kartonnen doos met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval met gele plastic zak (max. 50l) indien niet vloeibaar afval Belangrijk: Binnen het Regionaal Platform West-Vlaanderen werd tot een consensus gekomen om deze lijst gezamenlijk op te stellen en aan te wenden elk binnen zijn eigen instelling. Dit resulteerde in volgende lijst van afval met infectierisico: - Afval afkomstig van een patiënt met hemorragische koorts veroorzaakt door Ebola-, Lassa-, Marburgkoorts en gelijkaardige virussen - Afval besmet met Antrax of genetisch gemodificeerde micro-organismen MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval voor pasteuze en vloeibare medische afvalstoffen Kartonnen doos met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval met gele plastic zak (max. 50l) indien niet vloeibaar afval MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval Kartonnen doos met vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval met gele plastic zak (max. 50l) indien niet vloeibaar afval Lichaamsvochten zoals urine, speeksel, braaksel en faeces (zelfs indien er bloed of bloedderivaten in aanwezig zijn) mogen via de riolering worden verwijderd. Dit geldt eveneens voor bloed en bloedderivaten die verdund zijn met water in het kader van onderhoud van oppervlakken (bv. bij reiniging van een operatiezaal na een zware ingreep met veel bloedverlies) of spoeling van wonden e.a.. MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval voor pasteuze en vloeibare medische afvalstoffen Kartonnen doos met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval met gele plastic zak (max. 50l) indien niet vloeibaar afval (of in perfect afsluitbaar recipiënt). OVERZICHTSTABEL ZIEKENHUISAFVAL RPZW Pagina 2 van de 7 Opgesteld in overleg met

6 Alle scherpe voorwerpen Cytostatica en alle afval tijdens cytostatica behandelingen (dit is verzorgingsmateriaal dat tijdens de behandeling in contact kwam met cytostatica) Anatomisch afval, pathologisch afval, orgaandelen of delen van ledematen die bij operatieve en obstetrische ingrepen vrijkomen, met uitzondering van de organische delen bestemd voor transplantatie of recuperatie en foetussen ouder dan 3 maanden (vanaf 3m recht op een naamloze begraafplaats) Geneesmiddelen: Vervallen geneesmiddelen Resten van geneesmiddelen Geopende blisterverpakkingen Naaldcontainer (max 10l) in kartonnen doos met gele plastic zak of in vormvast blauw/geel recipiënt met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo van risicohoudend medisch afval Rechtstreeks in vormvast geel/blauw recipiënt met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo van risicohoudend medisch afval Alternatief: Scheermesjes en klein medisch glas (< 200cc) in vormvast recipiënt (max 10l) dat na sluiting dichtgekleefd wordt, en vervolgens in kartonnen doos met gele plastic zak of in vormvast geel/blauw recipiënt met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval Naaldcontainer (max 10l) in kartonnen doos met gele plastic zak of in vormvast geel/blauw recipiënt met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval Kartonnen doos met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval met gele plastic zak (max. 50l) indien niet vloeibaar afval Vervallen geneesmiddelen: Afzonderlijk te bezorgen aan apotheek die ze opslaat in een vormvast geel/blauw recipiënt (max. 60l) met vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval & ophaling erkende firma. Niet vermengen met ander circuit RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL!! Resten geneesmiddelen: In vormvast geel/blauw recipiënt (max. 60l) met vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval Lege blisterverpakkingen: In blauwe plastic zak met de vermelding NIET- RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL OVERZICHTSTABEL ZIEKENHUISAFVAL RPZW Pagina 3 van de 7 Opgesteld in overleg met

7 Afvaltype Soort afval Verpakking Niet-risicohoudend Medisch Afval Verbanden, tissues, disposables, onderleggers, verpakkingen van medisch materiaal, lakens met inbegrip van operatielakens, al dan niet gebruikte wegwerpoperatiekledij, -schorten, -handschoenen, - maskers, -mutsen, & -onderleggers met inbegrip van deze met kleine hoeveelheden bloed en/of lichaamsvochten in geabsorbeerde toestand. Lichaamsvochten met uitzondering van bloed en bloedderivaten (bv. plasma) Katheters Lege bloedzakken Sondes Spuiten zonder naald Lege infusen en infuusleidingen resten van de inhoud van de infusen worden via de riolering verwijderd (: het betreft meestal natuurlijke produkten; in geval van cytostatica zie rubriek risicohoudend afval) Gipsafval en afval van kunststofgipsen Blauwe plastic zak met de vermelding NIET-RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL Indien lichaamsvochten of bloed en bloedderivaten in geabsorbeerde toestand besmettelijk zijn (zie lijst infectieziekten): Vormvast geel/blauw recipiënt (max. 60l) met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval Riolering: Toilet of uitgietbak (ook urine, faeces, speeksel, braaksel, ascitesvocht, met aanwezigheid van bloed) Indien bloed en bloedderivaten (bv. plasma) of lichaamsvochten die besmettelijk zijn (zie lijst infectieziekten): Vormvast geel/blauw recipiënt (max. 60l) met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval Blauwe plastic zak met de vermelding NIET-RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL LET OP: Zonder mandrin! Blauwe plastic zak met vermelding NIET-RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL Blauwe plastic zak met vermelding NIET-RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL Blauwe plastic zak met vermelding NIET-RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL Blauwe plastic zak met vermelding NIET-RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL LET OP: Voorwaarde = spike infuusleiding stevig vast op infuuszak indien niet, in: Vormvast recipiënt (max. 60l) met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval Kartonnen doos met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo risicohoudend medisch afval met gele plastic zak (max. 50l) Blauwe plastic zak met vermelding NIET-RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL OVERZICHTSTABEL ZIEKENHUISAFVAL RPZW Pagina 4 van de 7 Opgesteld in overleg met

8 Afvaltype Soort afval Verpakking Gevaarlijk afval TL- en spaarlampen Ophaling en stockage technische dienst. Antiseptica Te verzamelen conform afspraken Info preventieadviseur/milieucoördinator Chemische producten gebruikt bij het balsemen van een lijk (o.a. bewaarmiddelen (: aldehyden, alcoholen, Te verzamelen conform afspraken Info preventieadviseur/milieucoördinator fenolen en samenstellingen die formaldehyde afgeven) en balsemende stoffen (: EDTA, Quats, kleurstoffen, geurstoffen, buffers om ph van 7.2 tot 7.4 te bereiken en water als vehiculum)) Batterijen (incl. digitale Afzonderlijk verzamelen en ophaling door BEBAT thermometers) Zuren, basen, fixeer, ontwikkelaar, chemische producten & afval (incl. chemische producten van labo s) RX-film (Firma Machiels), Inktcassettes van printers (firma EMCO, ) Tonerafval van kopieermachines (firma EMCO, ) Spuitbussen (ongeacht de inhoud) Kwik Gevaarlijke producten afkomstig van labo s Afgedraaide olie Te verzamelen conform afspraken Info preventieadviseur/milieucoördinator Afzonderlijk ophaling en stockage en opgehaald door een erkende firma Afzonderlijk ophaling en stockage en opgehaald door een erkende firma Afzonderlijk ophaling en stockage en opgehaald door een erkende firma Afzonderlijk ophaling en stockage en opgehaald door een erkende firma Vormvast recipiënt (max. 60l) met de vermelding RISICOHOUDEND MEDISCH AFVAL + logo van risicohoudend medisch afval Stockage in chemisch afvallokaal in specifieke loods en opgehaald door een erkende firma OVERZICHTSTABEL ZIEKENHUISAFVAL RPZW Pagina 5 van de 7 Opgesteld in overleg met

9 Afvaltype Soort afval Verpakking Recycleerbaar Karton en papier (nietvertrouwelijk) Afzonderlijk te verzamelen en stockage in papiercontainer Bedrijfsafval Papier (: vertrouwelijk) Afzonderlijk te verzamelen en stockage in specifieke container en opgehaald door een erkende firma Afzonderlijk te verzamelen en stockage in perscontainer Glas (excl. Medisch glas) Klein medisch glas in recipiënt en Afzonderlijk te verzamelen en stockage in glascontainer Merk op: Eventueel inclusief flacons (groot medisch glas) overleg met ophaler glas risicohoudend afval Groot medisch glas in glascontainer Matrassen Afzonderlijk te verzamelen en stockage in tijdelijke container Tuinafval Afzonderlijk te verzamelen en stockage in groencontainer Afzonderlijk te verzamelen en stockage voor compostering Afzonderlijk te verzamelen en stockage in perscontainer Schroot Afzonderlijke te verzamelen en stockage in schrootcontainer Frituurolie Afzonderlijke stockage in gesloten vaten en opgehaald door erkende ophaler Keukenafval TV, PC-scherm, PC, Printers, medische apparatuur Sloopafval Vast-pasteus: afzonderlijke container en opgehaald door erkende ophaler (Firma Trans- Vanheede en transport naar vergistingsinstallatie te Veurne) Vloeibaar: riolering (vetvangputten voorzien) Verpakkingsmateriaal: afzonderlijk al naar gelang soort afval (bv. karton, plastiek, blik, ) Afzonderlijke te verzamelen en stockage in schrootcontainer en opgehaald door een erkende firma of terug naar leverancier Afzonderlijk te verzamelen en stockage in container voor sloopafval OVERZICHTSTABEL ZIEKENHUISAFVAL RPZW Pagina 6 van de 7 Opgesteld in overleg met

10 Niet-recycleerbaar Bedrijfsafval Machineonderdelen Verschrootbaar: Schrootcontainer Niet-verschrootbaar of kunststoffen: afzonderlijk te verzamelen conform afspraken (Info preventieadviseur/milieucoördinator ) Indien brandbaar: perscontainer Papier met olie- of vetlaag Grijze plastic zak in perscontainer Carbonpapier Grijze plastic zak in perscontainer Vensterenveloppen Grijze plastic zak in perscontainer Behangpapier Grijze plastic zak in perscontainer Plastic bladbeschermers Grijze plastic zak in perscontainer Plastic mappen Grijze plastic zak in perscontainer Metalen of plastieken snelhechters Grijze plastic zak in perscontainer Ander niet-recycleerbaar afval dat Grijze plastic zak in perscontainer niet in contact kwam met de patiënt ALGEMENE BEPALINGEN: De ophaling van het ziekenhuisafval op de verschillende diensten naar het afvalcontainerterrein van het ziekenhuis gebeurt bij voorkeur door 1 persoon die hiervoor een aangepaste opleiding genoot. Bij de ophaling van het ziekenhuisafval op een dienst (enkel de gesloten recipiënten worden meegenomen = taak van de dienst) markeert hij/zij de afvalrecipiënten met een klever (ter beschikking op de utility) waarop de naam van de dienst + instelling vermeld staat. Dus op alle afvalrecipiënten dient steeds dienst + instelling vermeld te worden i.k.v. traceerbaarheid. Richtlijnen ivm toestand recipiënten Wanneer meenemen van afdeling en wanneer niet dient in elke zorginstelling uitgeschreven. Een algemene regel is dat in geval van beschadigde recipiënten deze op de afdeling worden gelaten en gemeld aan de verantwoordelijken. De transportwagens voor afval moeten een veilig transport garanderen en moeten reinigbaar en zo nodig desinfecteerbaar zijn (niet vervaardigd uit hout!). Grijze (bedrijfsafval) en Blauwe (niet-risicohoudend medisch afval) vuilniszakken scheiden en in 2 afzonderlijke perscontainers of samen in 1 perscontainer Volgens OVAM kunnen allebei de opties. Het gebruik van blauwe zakken is eerder vanuit psychologisch oogpunt geopteerd om aan te duiden dat het afval afkomstig is van een ziekenhuis. Afval cafetaria dient als niet-risicohoudend medisch afval beschouwd te worden. OVERZICHTSTABEL ZIEKENHUISAFVAL RPZW Pagina 7 van de 7 Opgesteld in overleg met