Abstract: Not available.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Abstract: Not available."

Transcriptie

1 Artikel: Vechten voor een plaatsje in de hemel. Nederlands Zouavenmuseum, Oudenbosch Auteur: Monique van Hoogstraten en Addie Schulte Verschenen in: Skript Historisch Tijdschrift, jaargang 13.4, Stichting Skript Historisch Tijdschrift, Amsterdam ISSN Abstract: Not available. Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Skript Historisch Tijdschrift is een onafhankelijk wetenschappelijk blad dat vier maal per jaar verschijnt. De redactie, bestaande uit studenten en pas afgestudeerden, wil bijdragen aan actuele historische debatten, en biedt getalenteerde studenten de kans om hun werk aan een breder publiek te presenteren. Een abonnement op Skript kost 20 euro per jaar. U kunt lid worden door het machtigingsformulier in te vullen op Ook kunt u een sturen naar de redactie, dan krijgt u het machtigingsformulier thuisgestuurd. Losse nummers zijn verkrijgbaar bij de redactie. Artikelen ouder dan een jaar zijn gratis te downloaden op Skript Historisch Tijdschrift Spuistraat 134, kamer VB Amsterdam info@skript-ht.nl

2 MONIQUE VAN HOOGSTRATEN ADDIE SCHULTE Vechten voor een plaatsje in de hemel Nederlands Zouavenmuseum, Oudenbosch' Twee geestelyken hebben op Oudenbosch zichtbaar hun stempel gedrukt. Willem Hellemons, pastoor van 1842 tot 1884, liet er een copie van de Sint- Pieter bouwen. Hij was ook een grote gangmaker van de zouavenbeweging in Nederland. Zijn parochie was een van de verzamelplaatsen voor deze vrijwilligers voor de paus. Hier kregen ze geestelijke en wereldse ondersteuning voor hun reis naar Italië. Om hun te gedenken richtte broeder Christofoor van Langen in 1947 het Nederlands Zouavenmuseum op. * Openingstijden: dinsdag, donderdag en de eerste en derde zondag in de maanden mei t/m september van u. in oldober t/m april na alspraak. (tel ) Adres: Markt 31, 4731 HM Oudenbosch, tel Aan het eind van de jaren zestig van de vorige eeuw trokken drieduizend katholieke jongens en mannen uit Nederland naar de pauselijke staat. Zij gaven, enigszins laat, gehoor aan de oproep NuUis Certe Verbis van paus Pius IX uit januari 1860 waarin hij katholieken opriep hem te verdedigen tegen de oprukkende nationalisten onder leiding van Garibaldi. De wereldlijke macht van de paus werd bedreigd door de vereniging van de Italiaanse staten die het jaar daarvoor op gang gekomen was onder koning Victor Emmanuel van Sardinië. Een groot deel van zijn grondgebied raakte de paus-koning in 1860 kwijt; slechts het gebied rond Rome behield hij. Nadat Venetië in 1866 overstag was gegaan, stond alleen de pauselijke staat de eenwording van Italië nog in de weg. Voor de garibaldisten was het moeilijk te verteren dat Rome buiten het verenigde Italië bleef. De stad met haar glorieuze verleden oefende een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit op de nationalisten. "Rome of de dood" was hun leuze. De pauselijke staat bleef evenwel weerstand bieden tegen de unificatie, hierbij gesteund door Napoleon III. Zolang Frankrijk, de enige bondgenoot van Sardinië, de paus beschermde, wilde Emmanuel geen conflict riskeren. Pius IX was hierdoor volkomen afhankelijk van de grillen van de Franse keizer. Met de instelling van het zouavenleger wilde hij het voortbestaan van zijn staat verzekeren. Meer dantienduizendgoed rooms-katholieken uit verschillende landen zouden zich voor dit vrijwilligersleger aanmelden. De naam zouaven was afkomstig van een Frans keurkorps dat in Noord-Afrika de zouawa, een Kabylenstam, had onderworpen. De pauselijke vrijwilligers namen hun ruimzittende uniform over. 227

3 Leeuweklauw. '?» Het verleden van Oudenbosch is, behalve in de basiliek H.H. Agatha en Barbara, levend gebleven in tal van namen die verwijzen naar de tijd dat het plaatselijke klooster van St.- Louis het vertrekpunt was van de pauselijke zouaven. Er is een Zouavenlaan, een Mentanastraat, het sportveld heet Albano, het hotel Tivoli. De herkomst van deze namen wordt in het Nederlands Zouavenmuseum uiteengezet. De collectie bestaat voor een groot deel uit persoonlijke bezittingen van zoauven en nalatenschappen van zouavenbroederschappen. Da 'Sint-Pieter' van Oudenbosch...f.. Bij binnenkomst tonen grote staatsieportretten de hoofdrolspelers van de strijd om Rome: Pius IX, Victor > Emmanuel, Garibaldi en Napoleon III. In de rest van het museum staat de vrijwel vergeten geschiedenis van de zouaven op de voorgrond. Foto's, vaak gemaakt op aandrang van ^ trotse ouders, tonen de zouaven in vol ornaat. In de vitrines ;. liggen dagboeken en brieven waarin de jongens verslag deden van hun belevenissen, maar ook van hun grote verering voor Zijne Heiligheid Pio Nono en hun bereidheid om voor hem te sterven. Ze waren onder de indruk van de nabijheid van de Heilige Vader en van het grote stadsleven. Als aandenken 228

4 \ ' namen ze ansichtkaarten van Rome, stukjes steen van het heidense CoUoseum en pauselijke onderscheidingen mee naar huis. Het dagelijks leven van de zouaven wordt zichtbaar op foto's van de kampementen en in tal van kleine voorwerpen als speelkaarten en tabaksdozen. Uit officiële documenten, zoals de voorwaarden tot toelating in pauselijke krijgsdienst en militaire leerboekjes, wordt duidelijk dat men een efficiënt en toegewijd leger wilde oprichten. ledere aspirant moest zijn dienstplicht vervuld hebben en een getuigschrift van de pastoor laten zien waaruit bleek dat hij goed katholiek was. Alleen ongehuwde mannen werden aangenomen. De minimumlengte werd op 1.57 meter gesteld, "het moesten stevige knullen zijn". Een speld met het pauselijk wapen dat iedere zouaaf op zijn jasje droeg, werd gebruikt om het zundgat van het voorlaadgeweer door te steken, een zichtbaarder combinatie van geloof en gevecht is nauwelijks denkbaar. In de gang hangt het certificaat van de toestemming die Willem III een zouaaf gaf om in vreemde krijgsdienst te treden. Omdat velen vergaten deze aan te vragen raakten ze hun Nederlanderschap kwijt. Het handboekje van de zouavencongreganisten dat de vrijwilligers kregen als ze aangenomen werden, bevat een hele rij aflaten die ze al bij voorbaat verdiend hadden.? Een van de drie zorgvuldig ingerichte zalen van het museum is gewijd aan twee veldslagen van Een schilderij verbeeldt de bestorming van het door garibaldisten bezette stadje Monte-Libretti waarbij Pieter Jansz. Jong uit Lutjebroek met de kolf van zijn geweer dertien garibaldisten doodsloeg. Zelf overleefde hij de strijd niet, maar hij ging als. '%* held van de Nederlandse katholieken de geschiedenis in. In zijn geboortedorp bereidt men momenteel de herdenking van zijn 125" sterfdag voor. Bij Monte-Libretti verloren de pauselijke strijders, maar in de slag bij Mentana werd Garibaldi verslagen door een leger van Fransen en zouaven, waaronder ruim 900 Nederlanders. Om de overwinning te.. vieren schreven katholieke huisvrouwen een prijsvraag uit voor het ontwerp van een herdenkingsvaandel. Het winnende vaandel, van de architect Pierre Cuypers, staat nu pontificaal in het kleine zaaltje. De laatste zaal laat zien hoe het de zouaven na 1870, toen de pauselijke staat ophield te bestaan, verging. De meesten keerden terug naar huis en richtten in Nederland broederschappen op. De fanatieksten onder hen f- vochten door bij de Carlisten in Spanje, in de Frans-Duitse oorlog of beschermden de Witte Paters in de Sahara. 229

5 r jf.-.--o

6 ' In 1947, een jaar nadat de laatste Nederlandse zouaaf gestorven was, richtte broeder Christofoor van de congregatie St.-Louis het museum op. Deze geschiedenisleraar schreef ook het omvangrijke gedenkboek Uit het epos der Aanvankelijk was het museum in het klooster gevestigd. De. verzameling is nog steeds eigendom van het klooster. Mevrouw J. Gommers, beheerder van het museum, vertelt dat geen van de broeders na de dood van Christofoor interesse had om zich over de collectie te ontfermen. "Het museum zou verdwijnen of opgaan in een ander museum, in Breda of Utrecht. Maar zodra iets dreigt te verdwijnen zijn er altijd mensen die voor het behoud ervan opkomen. Zo ook in Oudenbosch. De gemeente nam het beheer over." Een nieuw -''- ' onderdak werd gevonden in het voormalig gemeentehuis aan ' '';<- de overzijde van de straat. Kleinkinderen van de vrijwilligers ' ' vormen het grootste deel van de tweeduizend bezoekers die ^' '- V ' het museum per jaar trekt. In het gastenboek is regelmatig te : '.' - lezen dat (over)grootvader in Italië voor de paus vocht. "Dit >. wilde ik zien omdat mijn grootvader pauselijk zouaaf was, ik.; :.y- ", denk in het Saharaleger waar hij ook tegen een leeuw vocht., ; '.: De leeuweklauw was op zijn rug te zien." Biechtspiegel Enkele jaren na de oproep van de paus in 1860 kwam de stroom van Nederlandse zouaven goed op gang. Vooral de '* ' ' provincies Noord-Holland, Noord-Brabant en Limburg waren '.-' 'l' sterk vertegenwoordigd. Actieve pastoors spoorden jonge ^'" mannen aan naar Rome te trekken. En met succes. Mevrouw >; f. Gommers: "Bepaalde kleine plaatsen, zoals Oudenbosch en Geldrop, leverden veel zouaven. Soms gingen uit een gezin drie broers. De ene dag stonden ze op het veld aardappels te rooien, de andere dag kwamen ze op het idee om zouaaf te worden. Ze dachten echt dat door voor de Paus te vechten ze de hemel konden verdienen. De zaak van de paus was de zaak van God." Door vrijwilliger te worden konden de katho- 4. lieke jongens zichzelf bewijzen tegenover een grotendeels -. protestantse buitenwereld. Dienstnemen paste in een tijd waarin het rijke Roomse leven in het openbaar en in alle glorie beleefd werd. De zucht naar het avontuur heeft bij de.; rekruten ongetwijfeld ook een rol gespeeld. Voor veel van hen was het zouavenleger waarschijnlijk de enige kans iets van de wereld te zien. De meesten waren arm en ongeletterd. Slechts enkelen beheersten het Frans, de commandotaal in het zouavenleger. Vrijwel niemand sprak Italiaans. Pastoor Hellemons gaf hun in het opvangcentrum 231

7 1 Wim Zaal, De vuist van de paus. De Nederlandse zouaven en het einde van de Kerkelijke Staat, (Amsterdam 1980) 73. geen spoedcursus, maar een biechtspiegel. Op dit papier stonden de meest voorkomende zonden in drie talen - Nederlands, Frans en Italiaans - vermeld zodat de zouaven tijdens de biecht in den vreemde hun zonden konden aanwijzen. Zo zorgde Hellemons voor het geestelijk welzijn van de jongens. Gewapend met de biechtspiegel en geharnast door het geloof trokken de rekruten na een laatste gehaktbal en glas wijn naar het keuringscentrum te Brussel. Vandaar gingen ze met trein en boot naar Italië. Daar was het met het lichamelijk welzijn minder goed gesteld. Er was gebrek aan tabak en drank en de soldij was laag. Maar het eten in het pauselijk leger was over het algemeen goed. Als de soldaten 's avonds in het kamp terug kwamen stond "soep met vlees of spek of worst gereed. Dit laatste wordt tweemaal in de week vervangen door aardappelen of rijst met vet, eens in de week geeft men ons alsdan macronie, doch deze kost bevalt ons Hollanders niet."' Afgezien van de veldslagen in 1867 werd er weinig gevochten. Maar er waren genoeg andere taken voor de zouaven. Om de geweren niet al te veel te laten roesten, gingen ze op bandietenjacht. Ook bij de bestrijding van de cholera-epidemie in het stadje Albano werden ze ingezet. Zelf werden ze ook het slachtoffer van deze en andere ziektes; hierdoor zijn meer zouaven omgekomen dan door de vijandelijkheden. Voor hun inspanningen op het slagveld en daarbuiten kregen de zouaven medailles, waaronder de "Bene Merenti" (goed verdiend). In Nederland werden zij onderwerp van een jubelend loflied van de katholieken. Een banketbakker maakte een speculaaspop met de afbeelding van Pieter Jansz. Jong, over wie ook het boekje "De held van Lutjebroek" verscheen. Guido Gezelle en de politicus H. Schaepman namen de dichterspen ter hand ter ere van Pius' soldaten, evenals de onbekende P.J. Koets die schreef: Wij knielen bij het kruisbanier Voor het aanschijn van den Heer en op de Vries en Batavier vloei' Pius' zegen neer It' 232 Toen in 1870 de Frans-Duitse oorlog uitbrak en de Fransen zich terug trokken, volgde een korte belegering van Rome. Pius IX zag in dat het zinloos was zich nog langer tegen Italië te verzetten. Na hun thuiskomst hadden de voormalig zouaven het zwaar. De lofuitingen hebben de zouaven na hun gedwongen terugkeer niet veel geholpen. Ze kwamen even arm terug als ze vertrokken waren en konden in Nederland moeilijk werk vinden. "Maar ze hadden de eer dat ze zouaaf geweest waren. Als er in de kerk een processie gehouden

8 ...u^'- werd, liepen zij in hun zouavenuniform voorop." Ondanks de twijfel die later rees over de zin van hun onderneming, werden de pauselijke vrijwilligers door hun familie en in het museum van Oudenbosch in ere gehouden. Paus Johannes Paulus II heeft in 1985 door de uitnodiging van de Oudbosschenaren af te slaan niet alleen een imitatie van zijn Sint- Pieter misgelopen, maar ook een interessant museum over mensen die de paus met eigen leven verdedigden. 4i,-...T'"' Een zouaat voor het portret van paus Pius IX. 233

Verslag excursie van 1 juni 2016

Verslag excursie van 1 juni 2016 Verslag excursie van 1 juni 2016 De Basiliek van Oudenbosch Bij aankomst in Oudenbosch werd het gezelschap in twee groepen verdeeld, een groep echtparen en een groep singles, in totaal waren wij met 55

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

ONLINE BIJBELSTUDIE VOOR JONGEREN

ONLINE BIJBELSTUDIE VOOR JONGEREN STUDIONLINE JAARGANG 2, NR. 10 ONLINE BIJBELSTUDIE VOOR JONGEREN DL 2 D O M I N E E O N L I N E. O R G Vierhonderd jaar geleden vergaderde de synode in Dordrecht. Je weet inmiddels wat een synode is: een

Nadere informatie

DE ZOUAAF BRECHT STEEN UIT NAALDWIJK 150 JAAR GELEDEN GEBOREN

DE ZOUAAF BRECHT STEEN UIT NAALDWIJK 150 JAAR GELEDEN GEBOREN DE ZOUAAF BRECHT STEEN UIT NAALDWIJK 150 JAAR GELEDEN GEBOREN door J.P. Jansen Het meest romantische leger dat ooit heeft bestaan, vormde de huurtroepen van de paus, waar bijna 4000 Nederlanders in vochten,

Nadere informatie

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. Artikel: Leger en leger: Interview H. Amersfoort Auteur: Emmanuelle Los en Arjan Terpstra Verschenen in: Skript Historisch Tijdschrift, jaargang 19.4, 327-330. 2014 Stichting Skript Historisch Tijdschrift,

Nadere informatie

Attracties. Pass Het Memoriaal Het Memoriaal

Attracties. Pass Het Memoriaal Het Memoriaal Attracties Het Memoriaal 1815 Het Memoriaal Aan de voet van de Heuvel met de Leeuw vindt u het ondergrondse Memoriaal 1815. Hier beleeft u één van de meest bewogen tijden van onze Geschiedenis, alsof u

Nadere informatie

Een nieuwe manier van bouwen

Een nieuwe manier van bouwen Steden en staten LES 3 DE MACHT VAN DE KERK In s-hertogenbosch bouwt men een kathedraal. Daar ga ik mijn stenen verkopen aan de bouwmeester. JE LEERT wat er zo bijzonder is aan een kathedraal; wat een

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

Homilie Zo. 21 A 2017 Opening studiejaar Ariënsinstituut Maarssen, H. Hartkerk

Homilie Zo. 21 A 2017 Opening studiejaar Ariënsinstituut Maarssen, H. Hartkerk Homilie Zo. 21 A 2017 Opening studiejaar Ariënsinstituut Maarssen, H. Hartkerk Als je zijn of haar foto ziet, zijn of haar stem weer hoort, dan kan het je ziel diep beroeren, je diep raken, zelfs jaren

Nadere informatie

Lesschema 2 graad t.g.v. 500 jaar Koninklijke Sint Sebastiaansgilde Essen

Lesschema 2 graad t.g.v. 500 jaar Koninklijke Sint Sebastiaansgilde Essen Lesschema 2 graad t.g.v. 500 jaar Koninklijke Sint Sebastiaansgilde Essen 1 Naamsverklaring: Een gilde is een vereniging van mensen die hetzelfde beroep uitoefen(d)en, vb bakkers of wevers waren allemaal

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 2

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 2 Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 2 Samenvatting door S. 1030 woorden 18 mei 2017 0 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Geschiedenis samenvatting H2 1: Wetenschappelijke Revolutie 17 e eeuw Kenmerken: Observeren

Nadere informatie

KIJKROUTE IN VREDESNAAM

KIJKROUTE IN VREDESNAAM ONDERHANDELEN VECHTEN COLOFON Deze kijkroute is gemaakt voor kinderen vanaf 8 jaar en hun ouders, bij de tentoonstelling In Vredesnaam. De Vrede van Utrecht 1713. Deze tentoonstelling staat van 12 april

Nadere informatie

Filippenzen 1. Begin van de brief

Filippenzen 1. Begin van de brief Filippenzen 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Filippi 1 Dit is een brief van Paulus, aan alle mensen in de stad Filippi die dankzij Jezus Christus bij God horen. De brief is ook voor de

Nadere informatie

Gemeente van Onze Heer Jezus Christus,

Gemeente van Onze Heer Jezus Christus, Gemeente van Onze Heer Jezus Christus, In het slot van Romeinen 8 vat Paulus samen waar het hem om te doen is. In zijn brief is hij de afgelopen drie hoofdstukken geprobeerd de gemeente te steunen. Hij

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 5 De Romeinen

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 5 De Romeinen Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 5 De Ro Samenvatting door S. 1180 woorden 29 maart 2016 6,4 11 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Sprekend verleden Hoofdstuk 5 De Ro Paragraaf 1 t/m 7 1 Van dorp

Nadere informatie

november Mededelingenblad 09 jaargang 44 heemkundige kring De Oude Vrijheid Sint-Oedenrode

november Mededelingenblad 09 jaargang 44 heemkundige kring De Oude Vrijheid Sint-Oedenrode november 2017 - Mededelingenblad 09 jaargang 44 heemkundige kring De Oude Vrijheid Sint-Oedenrode Uitnodiging voor: maandag 06 november: heem-natuur dinsdag 21 november: heem zondag 26 november: heem in

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens en nadere bijzonderheden: en legerno.

Persoonlijke gegevens en nadere bijzonderheden: en legerno. DEZOUAVEN Soester soldaten in het leger van de Paus (1864-1870) Viva Garbaldi, is de Creet die op heden meer dan ooit in Italien weerklonken heeft. Wraak over Mentana zeggen zij, die ongelukkige, die het

Nadere informatie

3 de graad lager onderwijs

3 de graad lager onderwijs 3 de graad lager onderwijs Hallo beste lezer, Wat een toeval dat jij mijn dagboek gevonden hebt! Ik kijk er al naar uit om je alles te vertellen wat ik meegemaakt heb de laatste maanden, wat waren me dat

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

DIE VIJF DAGEN IN MEI

DIE VIJF DAGEN IN MEI DIE VIJF DAGEN IN MEI 1940 Op initiatief van Martin Lagestee maakte Lagestee Film BV in samenwerking met acht regionale omroepen en in coproductie met NTR en VPRO vijf documentaires met als onderwerp de

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

Vincent van Gogh. Hier zie je er een afbeelding van.

Vincent van Gogh. Hier zie je er een afbeelding van. Vincent van Gogh Een van de beroemdste schilders die Nederland heeft gehad was Vincent van Gogh. Deze kunstenaar heeft zelfs zijn eigen museum gekregen in Amsterdam. Toch wel heel bijzonder, zeker als

Nadere informatie

Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1. dit is Klaas. Klaas is veer-tien jaar. hij loopt al heel lang.

Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1. dit is Klaas. Klaas is veer-tien jaar. hij loopt al heel lang. Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1 Rouwdouwen Kleur de woorden: sol-daat = geel vecht = rood vrij-heid = groen held = blauw dit is Klaas Klaas is veer-tien jaar hij loopt al heel

Nadere informatie

een profeet! Waar in de Bijbel wordt Abraham genoemd als profeet?

een profeet! Waar in de Bijbel wordt Abraham genoemd als profeet? De profeet Abraham. Waar in de Bijbel wordt Abraham genoemd als profeet? Genesis 20:7 7 Nu dan, geef de vrouw van die man terug, want hij is een profeet! Hij zal voor u bidden, zodat u in leven blijft.

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 3

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 3 Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 3 Samenvatting door een scholier 1669 woorden 17 januari 2005 5,6 10 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Hoofdstuk 3: de Franse Revolutie. Paragraaf 1: het oude Koninkrijk.

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen in mei zijn: - A -

Klein Kontakt. Jarigen in mei zijn: - A - - A - Klein Kontakt Het is mei, de natuur is helemaal tot leven gekomen, overal bloeien bomen. De vogels zijn erg druk, ze leggen de laatste hand aan hun nestjes. Overal mooie dingen om ons heen, helaas

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

Toespraak G. Verbeet Zwolle, 15 augustus 2016

Toespraak G. Verbeet Zwolle, 15 augustus 2016 Toespraak G. Verbeet Zwolle, 15 augustus 2016 Dames en heren, jongens en meisjes, Dank voor de uitnodiging om vandaag te mogen spreken bij deze bijzondere herdenking bij het monument Indië-Nieuw-Guinea

Nadere informatie

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Het is oorlog! Het brandweerkorps wordt snel samengeroepen voor het gemeentehuis. De brandweermannen moeten de jongens gaan waarschuwen

Nadere informatie

2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart.

2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart. 108 1 Een lied van David. God geeft mij moed 2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart. 3 Ik wil mijn harp laten klinken, ik wil de zon wakker maken met mijn lied. 4 Heer,

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Victor Emanuel II van Italië: Turijn, 14 maart Rome, 9 januari 1878

Victor Emanuel II van Italië: Turijn, 14 maart Rome, 9 januari 1878 Victor Emanuel II van Italië: Turijn, 14 maart 1820 - Rome, 9 januari 1878 Victor Emanuel II (Vittorio Emanuele Maria Alberto Eugenio Ferdinando Tommaso ); was koning van Sardinië vanaf 1849, en hij verkreeg

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan.

2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan. 2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan. 1. Boeren gebruiken een tang om de nagels van hanen bij te knippen.

Nadere informatie

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Eén van de bekendste koningen uit de Middeleeuwen is Karel de Grote. Hij leeft zo'n 1300 jaar geleden, waar hij koning is van het Frankische rijk. Dat rijk

Nadere informatie

Limburg tussen staf en troon 1000 jaar graafschap Loon. les 1: Wie waren de graven van Loon

Limburg tussen staf en troon 1000 jaar graafschap Loon. les 1: Wie waren de graven van Loon Limburg tussen staf en troon 1000 jaar graafschap Loon les 1: Wie waren de graven van Loon Na deze les kan je de geschiedenis van het graafschap Loon aanduiden op je tijdbalk; kan je informatie opzoeken

Nadere informatie

Kinderdienst: Helden Over David en Goliath.

Kinderdienst: Helden Over David en Goliath. Kinderdienst: Helden Over David en Goliath. Voor de dienst: *Wat is dat, dat is Goliath *Trek je wapenrusting aan *Ik volg de Heer *Groot en machtig zijt Gij 387 *Van A tot Z 241 opwekking voor kids Welkom

Nadere informatie

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart.

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Via de Nederlandse Genealogische Vereniging, afd. Kennemerland zijn we in de gelegenheid gesteld om een rondleiding in de Sint Bavo Basiliek bij te

Nadere informatie

Zouaven van Roermond e.o.

Zouaven van Roermond e.o. Zouaven van Roermond e.o. Open Monumentendag 2002 te Roermond Open Monumentendag 2002 stond in het teken van Koopmansgeest. Ook Roermond nam traditiegetrouw weer deel aan dit landelijk evenement en een

Nadere informatie

Liturgie zondag uur ds J.J. Meijer - belijdenisdienst. Liturgie zondag uur Focus dienst. Thema: let s Focus together

Liturgie zondag uur ds J.J. Meijer - belijdenisdienst. Liturgie zondag uur Focus dienst. Thema: let s Focus together Liturgie zondag 14-05-2017 09.30 uur ds J.J. Meijer - belijdenisdienst Thema: een leven dat van liefde overloopt Belijdenis van afhankelijkheid Vredegroet van God Zingen: Opwekking 599 Gebed Getuigenis

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna.

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. 100 jaar geleden t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. t Is oorlog! Binderveld, Kozen, Nieuwerkerken en Wijer 100 jaar geleden is een

Nadere informatie

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR Bijbel voor Kinderen presenteert Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

KONING DAVID (DEEL 1)

KONING DAVID (DEEL 1) Bijbel voor Kinderen presenteert KONING DAVID (DEEL 1) Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Reisverslag Maart 2015 Rwanda en Burundi

Reisverslag Maart 2015 Rwanda en Burundi Reisverslag Maart 2015 Rwanda en Burundi Na 12 jaar reizen naar vooral Zuid Afrika en Swaziland ging ik dit keer naar Rwanda samen met Erik en Esther van de stichting Fountains of Joy. Een geweldig echtpaar

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Heer ik kom tot u Heer, ik kom tot U, hoor naar mijn gebed. Vergeef mijn zonden nu, en reinig mijn hart.

Heer ik kom tot u Heer, ik kom tot U, hoor naar mijn gebed. Vergeef mijn zonden nu, en reinig mijn hart. Toon mijn liefde Aan de maaltijd wordt het stil, als de meester knielen wil, en vol liefde als een knecht, elk apart de voeten wast en zegt: Dit is wat Ik wil dat jullie doen, dit is waarom Ik bij jullie

Nadere informatie

LES 9. Eet, drink en blijf gezond. Doe Lees. Lees. Schrijf Vraag thuis om een leeg blik, Loop Leer. Bid dat je gezonde beslissingen zal.

LES 9. Eet, drink en blijf gezond. Doe Lees. Lees. Schrijf Vraag thuis om een leeg blik, Loop Leer. Bid dat je gezonde beslissingen zal. Eet, drink en blijf gezond Sabbat Doe Lees Daniël 1 door. Lees Zondag 'Eet, drink en blijf gezond.' Schrijf Vraag thuis om een leeg blik, schrijf de power text op een stuk papier en plak deze op het blik.

Nadere informatie

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen!

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! Met PINKSTEREN hebben we in Nederland altijd vrij! Er is een 1 e Pinksterdag, een 2 e Pinksterdag. En in Purmerend (en omgeving) hebben we zelfs een 3 e Pinksterdag. Op deze

Nadere informatie

Het beest uit de zee. Openbaring 13:1-10. Zijn identiteit. Openbaring 13:1-2. Zijn activiteiten. Openbaring 13:3-10

Het beest uit de zee. Openbaring 13:1-10. Zijn identiteit. Openbaring 13:1-2. Zijn activiteiten. Openbaring 13:3-10 Les 9 voor 2 maart 2019 De draak heeft al zijn haat tegenover het Overblijfsel laten zien. Dan staat hij op het zand van de zee. In Openbaring 13 wordt Satans strategie om de Kerk van God aan te vallen

Nadere informatie

BEZOEK PASS 1815 HET MEMORIAL 1815

BEZOEK PASS 1815 HET MEMORIAL 1815 BEZOEK HET MEMORIAL 1815 Het Memorial Aan de voet van de Heuvel met de Leeuw vindt u het ondergrondse Memoriaal 1815. Hier beleeft u één van de meest bewogen tijden van onze Geschiedenis, alsof u er zelf

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen Tijdvak 3 Toetsvragen 1 Op veel afbeeldingen wordt de Romeinse keizer Constantijn als een heilige afgebeeld met een stralenkrans om zijn hoofd. Welke reden was er om Constantijn als christelijke heilige

Nadere informatie

Nam Simpson wraak op de moord op zijn echtgenote?

Nam Simpson wraak op de moord op zijn echtgenote? De wraak van Simson. Nam Simpson wraak op de moord op zijn echtgenote? Richteren 15:7-8 7 Daarop zei Simson tegen hen: Als u zo doet, zeker, dan zal ik me op u wreken, en pas daarna ophouden. 8 En hij

Nadere informatie

Een heel bijzonder huis

Een heel bijzonder huis Een heel bijzonder huis Kerk van de Gereformeerde Gemeenten in Aagtekerke Wil je eens kijken in een heel bijzonder huis? Vooral op zondag komen er veel mensen in. Weet je al welk huis het is? Een kerk!

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

2 de graad lager onderwijs

2 de graad lager onderwijs 2 de graad lager onderwijs Hallo beste lezer, Wat een toeval dat jij mijn dagboek gevonden hebt! Ik kijk er al naar uit om je alles te vertellen wat ik meegemaakt heb de laatste maanden, wat waren me dat

Nadere informatie

De St. Petrus Canisiusschool en Liduinaschool.

De St. Petrus Canisiusschool en Liduinaschool. De St. Petrus Canisiusschool en Liduinaschool. Onder leiding van pastoor Van de Pavoort werden er op een perceel grond naast de kerk 2 scholen gebouwd voor de kinderen uit de nieuwe parochie. Zoals gebruikelijk

Nadere informatie

Sterker dan de dood Paasprogramma 2016 Groep 1 t/m 4 Joh. Bogermanschool Houten

Sterker dan de dood Paasprogramma 2016 Groep 1 t/m 4 Joh. Bogermanschool Houten Sterker dan de dood Paasprogramma 2016 Groep 1 t/m 4 Joh. Bogermanschool Houten Kinderen zingen Vertel me eens Heer Jezus Toen u op aarde was Waarom geloofde niemand toen Dat u de koning was? Ze wilden

Nadere informatie

Samen op weg naar Pasen samen op weg de toekomst tegemoet samen op weg naar Pasen samen op weg en weten het komt goed samen op weg naar Pasen

Samen op weg naar Pasen samen op weg de toekomst tegemoet samen op weg naar Pasen samen op weg en weten het komt goed samen op weg naar Pasen Paasviering Samen op weg naar Pasen Samen op weg naar Pasen samen op weg de toekomst tegemoet samen op weg naar Pasen samen op weg en weten het komt goed samen op weg naar Pasen geweldig dat dat kan en

Nadere informatie

3 juni uur P Boonstra orgel: Geert Burgler schriftlezing: Annemarie Kreling

3 juni uur P Boonstra orgel: Geert Burgler schriftlezing: Annemarie Kreling 3 juni 2018 17.00 uur P Boonstra orgel: Geert Burgler schriftlezing: Annemarie Kreling Votum Zegengroet GK 18: 1 en 9. Formulier 5 GK06 gz162: 1 en 4 (tijdens viering) Dankzegging. Lezen: Rom. 5: 1-11

Nadere informatie

De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6.

De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6. De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6. Inhoud 1.De pest 6. Het kasteel 2. Waarom middeleeuwen? 7.Straffen 3.Belegeringswapens 8.Karel de Grote 4. Kinderen

Nadere informatie

Het verhaal van de 80 jarige oorlog!

Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Filips II erft het grote "Europese Rijk" van zijn vader Karel V. Om te beginnen gaat hij strenge belastingen heffen. 1 Na een aantal jaar vertrekt hij naar Spanje,

Nadere informatie

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto

Nadere informatie

Opstanding. Billy Graham

Opstanding. Billy Graham Ik heb maar één boodschap: dat Jezus Christus is gekomen, dat Hij stierf aan het kruis, is opgestaan uit de dood en ons heeft gevraagd om ons te bekeren van onze zonden en om Hem in geloof te aanvaarden

Nadere informatie

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Staden voor de oorlog STA_07 De Speyhoek in Staden, voor de oorlog. Iedereen komt naar buiten voor de fotograaf. Moeders met lange rokken en grote schorten, vaders

Nadere informatie

5,1. Samenvatting door Anoniem 686 woorden 2 maart keer beoordeeld. Geschiedenis. Hoofdstuk 3 De tijd van monniken en ridders.

5,1. Samenvatting door Anoniem 686 woorden 2 maart keer beoordeeld. Geschiedenis. Hoofdstuk 3 De tijd van monniken en ridders. Samenvatting door Anoniem 686 woorden 2 maart 2013 5,1 27 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Memo Hoofdstuk 3 De tijd van monniken en ridders. Paragraaf 1 De Romeinen trekken zich terug. 1. Welke

Nadere informatie

Romeinen. Romeinen. Germanen

Romeinen. Romeinen. Germanen Romeinen Romeinen Grieken en Romeinen lijken op elkaar qua levensstijl. Het Romeinse rijk is ontstaan in Rome (753 v. Chr.). De Romeinen kwamen 50 v. Chr. naar Nederland. De Romeinen hebben het Latijns

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Waarom is het evangelie van Johannes geschreven?

Waarom is het evangelie van Johannes geschreven? Menorah 11-02-2018 Waarom is het evangelie van Johannes geschreven? Waarom is het evangelie van Johannes geschreven? A B C D E F Om Gods liefde voor de wereld te laten zien. Om mensen tot geloof in Jezus

Nadere informatie

MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto s...

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Geachte burgemeester, dames en heren, beste jongens en meisjes,

Geachte burgemeester, dames en heren, beste jongens en meisjes, Toespraak Gerdi Verbeet Onthulling vernieuwd monument Voorhout, 3 mei 2017 Geachte burgemeester, dames en heren, beste jongens en meisjes, Hartelijk dank dat u mij vandaag de gelegenheid geeft iets te

Nadere informatie

JESAJA ZIET IN DE TOEKOMST

JESAJA ZIET IN DE TOEKOMST Bijbel voor Kinderen presenteert JESAJA ZIET IN DE TOEKOMST Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Jonathan Hay Aangepast door: Mary-Anne S. Vertaald door: Erna van Barneveld Geproduceerd door:

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2015 Voor het eerst in mijn leven bezocht ik twee weken geleden Auschwitz en Birkenau. Twee plekken in het zuiden van Polen waar de inktzwarte geschiedenis van Europa je

Nadere informatie

Zondag 18, vraag en antwoord 46,47,48 en 49.

Zondag 18, vraag en antwoord 46,47,48 en 49. Voor 16 jaar en ouder! Over de hemelvaart van Christus. Zondag 18, vraag en antwoord 46,47,48 en 49. Vraag 46 : Wat verstaat gij daarmee : opgevaren ten hemel? Antw : Dat Christus voor de ogen van Zijn

Nadere informatie

VOORTGEZET ONDERWIJS

VOORTGEZET ONDERWIJS VOORTGEZET ONDERWIJS STEDELIJK MUSEUM ALKMAAR Stedelijk Museum Alkmaar is hét geheugen van de stad Alkmaar en een vertrekpunt voor iedereen die de geschiedenis en kunst van Alkmaar en omgeving wil beleven

Nadere informatie

Jezus blijft altijd bij ons

Jezus blijft altijd bij ons Eerste Communieproject 46 Jezus blijft altijd bij ons Jezus staat op uit het graf Jezus is dood. In les 7 heb je gezien dat Jezus wordt vermoord. De vrienden van Jezus zijn bedroefd. Ze leggen Hem in een

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag. Voor kinderen en jongeren

Kinderrechtenverdrag. Voor kinderen en jongeren Kinderrechtenverdrag Voor kinderen en jongeren 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij het recht hebt om je eigen rechten te kennen, hebben wij dit boekje speciaal

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON Bijbel voor Kinderen presenteert DE VERLOREN ZOON Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht buigt voor Jezus en het volk weer bidden gaat.

Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht buigt voor Jezus en het volk weer bidden gaat. Hartelijk welkom Laat het feest zijn in de huizen Opwekking 553 Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht buigt voor Jezus en het volk weer bidden gaat. In de bergen,

Nadere informatie

DIENST VAN SCHRIFTLEZING EN GEBED

DIENST VAN SCHRIFTLEZING EN GEBED DIENST VAN SCHRIFTLEZING EN GEBED Zondag van de tekenen der tijden 14 augustus 2016 Oud-katholieke parochie van de H. Georgius, Amersfoort Welkom door een kerkmeester Openingszang: Gezangboek nr. 754 Tijdens

Nadere informatie

Middeleeuwen. door: Joshua Murray Vogelenzang groep 6 2013

Middeleeuwen. door: Joshua Murray Vogelenzang groep 6 2013 Middeleeuwen door: Joshua Murray Vogelenzang groep 6 2013 Inhoud blz 1. Voorpagina blz 2. Inhoud blz 7. Sint Willibrord blz 8. De Landheer blz 3. De Middeleeuwen blz 9. Munten blz 4. Carcassonne blz 10.

Nadere informatie

Napoleon, Alexander en Josephine. Dit werkboekje is van:

Napoleon, Alexander en Josephine. Dit werkboekje is van: Napoleon, Alexander en Josephine Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje. Een museum is een gebouw

Nadere informatie

IZEGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

IZEGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG IZEGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op 31 juli 1914 staat de stad in rep en roer: het is oorlog! Overal wordt erover gepraat, de mensen staan allemaal op straat. De volgende

Nadere informatie

DIENST VAN SCHRIFTLEZING EN GEBED

DIENST VAN SCHRIFTLEZING EN GEBED DIENST VAN SCHRIFTLEZING EN GEBED De zondag van de lichte last 9 juli 2017 Oud- Katholieke parochie van de H. Georgius, Amersfoort Welkom door de kerkmeester Openingslied: 837 Van kerk en wereld (liedboek)

Nadere informatie

JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN

JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN Bijbel voor Kinderen presenteert JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Jonathan Hay Aangepast door: Mary-Anne S. Vertaald door: Erna van Barneveld Geproduceerd door:

Nadere informatie

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie?

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Johannes 14:6 Jezus zeide tot hem: Ik ben de weg en de waarheid en het leven; niemand komt tot de Vader dan door Mij. Genesis 20:1-12 1 Abraham

Nadere informatie

Wie trok Juda binnen en welke stad werd bedreigd door de inval van vijandelijke troepen?

Wie trok Juda binnen en welke stad werd bedreigd door de inval van vijandelijke troepen? Sanherib belegert Jeruzalem. Wie trok Juda binnen en welke stad werd bedreigd door de inval van vijandelijke troepen? 2 Kronieken 32:1-2, eerste deel 1 Na deze gebeurtenissen en deze blijk van trouw kwam

Nadere informatie

Genade zij u en vrede van God onze Vader, van Jezus Christus, de Heer en van de heilige Geest. Onze hulp is de Naam van de Heer,

Genade zij u en vrede van God onze Vader, van Jezus Christus, de Heer en van de heilige Geest. Onze hulp is de Naam van de Heer, Eucharistieviering Hemelvaart van de Heer 25 mei 2017 Oudkatholieke parochie van de h. Georgius, Amersfoort OPENINGSLIED Gezang 655, 1-5 INLEIDING Genade zij u en vrede van God onze Vader, van Jezus Christus,

Nadere informatie

Om 9.55 uur zingen we samen met de muziekgroep: U bent heilig

Om 9.55 uur zingen we samen met de muziekgroep: U bent heilig Westlanddienst op zondag 28 mei in de Dorpskerk te s-gravenzande m.m.v. de Muziekgroep; Schriftlezer is Sjaan van der Kaaij Thema: Kopje onder Voor de dienst zingt en speelt de muziekgroep Om 9.55 uur

Nadere informatie

Maria verscheen in Lourdes aan een meisje. Wat was haar naam? Op wat voor plaats verscheen Maria aan Bernadette?

Maria verscheen in Lourdes aan een meisje. Wat was haar naam? Op wat voor plaats verscheen Maria aan Bernadette? Maria verscheen in Lourdes aan een meisje. Wat was haar naam? Op wat voor plaats verscheen Maria aan Bernadette? Waarmee vullen bedevaarders hun flessen aan de grot van Lourdes? Welke twee gebeden bid

Nadere informatie

De Bijbel Open (23-02)

De Bijbel Open (23-02) 1 De Bijbel Open 2013 8 (23-02) Zoals u wellicht weet vieren veel christenen dit jaar het feit dat de Heidelbergse Catechismus (HC) 450 jaar geleden werd gepubliceerd. Ik denk dat er nauwelijks een ander

Nadere informatie

Liturgie zondag uur leesdienst br J. Mostert. Liturgie zondag uur samen met NGK M.W. van der Veen (kandidaat)

Liturgie zondag uur leesdienst br J. Mostert. Liturgie zondag uur samen met NGK M.W. van der Veen (kandidaat) Liturgie zondag 07-07-2019 09.30 uur leesdienst br J. Mostert Liturgie zondag 07-07-2019 16.30 uur samen met NGK M.W. van der Veen (kandidaat) Welkom en mededelingen Votum en vredegroet van God Zingen:

Nadere informatie

Bijbelstudie Door het geloof I

Bijbelstudie Door het geloof I Bijbelstudie 1 Bijbelstudie Door het geloof I Kaïn en Abel Genesis 4:1-16 Wat voor werk deed Kaïn? Een welk beroep deed zijn broer Abel? Kain- landbouwer Abel- schaapherder a. Waarom niet, denk je? De

Nadere informatie

Moord Willem van Oranje hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61304

Moord Willem van Oranje hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61304 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 september 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/61304 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

DANIËL EN DE LEEUWENKUIL

DANIËL EN DE LEEUWENKUIL Bijbel voor Kinderen presenteert DANIËL EN DE LEEUWENKUIL Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Jonathan Hay Aangepast door: Mary-Anne S. Vertaald door: Erna van Barneveld Geproduceerd door:

Nadere informatie