Pijnstilling tijdens de bevalling

Transcriptie

1 Patiënteninformatie Pijnstilling tijdens de bevalling rkz.nl

2 De geboorte van een kind is lichamelijk en emotioneel een intensieve en vaak heftige ervaring. Vlak voor en tijdens de bevalling gebeurt er veel in uw lichaam. Aan het einde van de zwangerschap bereidt uw lichaam zich voor op de geboorte van u baby. De baarmoedermond en het geboortekanaal moeten zich hierbij uitrekken, zodat uw baby voldoende ruimte heeft om geboren te worden. Dit is altijd pijnlijk. Maar hoe erg de pijn wordt beleefd verschilt sterk per vrouw en hangt af van de bevalling. Hoe ontstaat pijn tijdens de bevalling? Tijdens de bevalling maakt het lichaam weeën aan. Een wee is een gevoel dat met enkele seconden steeds heftiger wordt tot een bepaald hoogtepunt om hierna weer af te zakken als een soort golf. Door de weeën maken de hersenen bepaalde stoffen aan waardoor de weeën door iedereen anders worden ervaren. De weeën komen in twee fasen: de ontsluitingsfase en de uitdrijvingsfase. Ontsluiting Tijdens de ontsluitingsfase rekken de weeën het onderste deel van de baarmoeder en de baarmoedermond uit. Hierdoor opent de baarmoedermond zich en het hoofd van de baby kan indalen (naar beneden zakken). Dit veroorzaakt pijn, vooral in de buik, maar kan ook in de rug, in de benen, in de onderbuik, vagina en rondom de anus gevoeld worden. In de fase van de ontsluiting kunt u de weeën wegzuchten om deze zo goed mogelijk onder controle te houden. Uitdrijving De uitdrijvingsfase begint als er genoeg ontsluiting is. Het onderste deel van de baarmoeder en de baarmoedermond zijn voldoende uitgerekt. In deze fase mag u tijdens de weeën mee persen. De pijn wordt nu veroorzaakt door uitrekking van het geboortekanaal en het gebied rond de bilnaad. De pijn is vaak scherper en zit meer op één plek dan bij de ontsluitingsweeën. Het gevoel van het persen verschilt per vrouw. Sommige vrouwen zijn opgelucht dat ze mee mogen persen. Bij anderen doet het persen juist het meeste pijn.

3 Pijnstilling tijdens de bevalling Invloed op de pijn Niet iedereen ervaart de pijn van een bevalling hetzelfde. Heel veel oorzaken zijn van invloed op uw pijnbeleving zoals: controleverlies over uw eigen lichaam, angst voor het onbekende, negatieve ervaring bij een eerdere bevalling en verhalen over negatieve ervaringen van anderen. De bevalling van het eerste kind is vaak pijnlijker dan volgende bevallingen. Vrouwen die in een huiselijke omgeving bevallen ervaren minder pijn. U ervaart ook minder pijn bij een ziekenhuiskamer die huiselijk is ingericht. Ook helpt het dat u goede begeleiding krijgt van bijvoorbeeld uw partner bij het opvangen van de weeën. Pijnbestrijding Om de pijn van de weeën gedurende de ontsluiting beter op te kunnen vangen kunt u bij ons gebruik maken van: Warme douche Skippybal; Warmwaterzak (bijvoorbeeld voor in de rug tijdens rugweeën). Indien bovenstaande hulpmiddelen niet voldoende helpen en u wilt pijnbestrijding in de vorm van medicijnen, dan hebben wij de volgende methoden tot onze beschikking: Pethidine; Remifentanil; Epidurale analgesie (ruggenprik). Bij deze behandelingen is het van belang de gezondheid van moeder en kind goed in de gaten te houden. Zo zal bij de ruggenprik en bij de pijnbehandeling via het infuus met Remifentanil uw hartslag, bloeddruk en ademhaling voortdurend worden gecontroleerd, net als de conditie van de baby. Bij het gebruik van Pethidine kunnen deze controles minder frequent uitgevoerd worden.

4 Pijnbehandelingen met medicijnen Pethidine Pethidine wordt gegeven via een injectie in uw bil of bovenbeen. Wij geven dit voornamelijk bij een trage start. Het werkt na ongeveer een kwartier. De ergste pijn wordt dan wat minder. Sommige vrouwen soezen weg of slapen zelfs. Pethidine werkt twee tot vier uur, en wordt vaak samen met een rustgevend middel (Phenergan) gegeven. Nadelen van Pethidine: Ongeveer een kwart van de vrouwen die Pethidine krijgt is tevreden over het pijnstillende effect. Dit is veel minder dan bij een ruggenprik. Een ander nadeel is dat u na een Pethidine-injectie niet meer kan rondlopen. Dit geldt ook voor de andere manieren van pijnstilling. Bijwerkingen van Pethidine De belangrijkste bijwerkingen zijn misselijkheid en sufheid. Hierdoor kunt u de geboorte misschien minder bewust meemaken. Ook de baby kan wat suf worden van dit middel. Dit gebeurt vooral als Pethidine kort voor de geboorte is toegediend. Remifentanil Remifentanil is een nieuwere methode van pijnbestrijding tijdens de bevalling. Remifentanil wordt toegediend via een infuus. Via een drukknop kunt u uzelf een dosering toedienen. Een overdosis is niet mogelijk. Het werkt snel: 5 tot 10 minuten nadat er gestart is met Remifentanil is het effect merkbaar. De pijn zal niet helemaal verdwijnen, maar het zorgt wel voor een sterke afname van de pijn. Remifentanil is na het stoppen van de pomp al na enkele minuten uitgewerkt. Daardoor zullen de bijwerkingen bij zowel de moeder als bij de baby snel verdwijnen. Nadelen Remifentanil U moet in bed blijven en er is constante bewaking van uw bloeddruk, zuurstof en de harttonen van uw baby. Om een goede pijnbestrijding tot aan de uitdrijvingsfase te waarborgen, wordt er

5 Pijnstilling tijdens de bevalling halverwege de ontsluitingsfase mee gestart. Als we eerder met deze vorm van pijnbestrijding beginnen, bestaat de kans dat tijdens de laatste centimeters van de ontsluiting de pijnbestrijding zijn effect verliest. Bijwerkingen Remifentanil Remifentanil kan er voor zorgen dat u zich wat slaperig en duizelig voelt en dat u minder goed ademhaalt, waardoor de hoeveelheid zuurstof in het bloed tijdelijk afneemt. Daarom zal er ook continu controle zijn van het zuurstofgehalte in het bloed door middel van een sensor om uw vinger. Ruggenprik Sinds enige jaren wordt de ruggenprik steeds meer gebruikt om de pijn tijdens de bevalling te verminderen. Bij een epiduraal wordt de huid verdoofd. Hierna wordt laag in de rug via een naald een dun slangetje ingebracht. Dit slangetje blijft zitten en wordt goed vastgeplakt. Het medicijn(sufentanyl) dat voor de verdoving zorgt wordt door het slangetje ingespoten. Hierna wordt er een pomp op het slangetje aangesloten. Die pomp zorgt ervoor dat er constant en zolang als dat nodig is een verdovend medicijn wordt ingespoten. Een kwartier tot een half uur na het inspuiten van het verdovend medicijn gaat u hier iets van merken. Met een epiduraal is het de bedoeling dat u weinig tot geen pijn meer voelt. Als er volledige ontsluiting is, wordt de epiduraalpomp soms uitgezet. Zo kunt u de persweeën beter voelen en meepersen, om de baby geboren te laten worden. Voorzorgsmaatregelen Bij een epiduraal zijn wel enkele voorzorgsmaatregelen nodig. U krijgt vocht toegediend via een infuus om een te lage bloeddruk te voorkomen. Na de ruggenprik kunt u niet goed meer plassen. Daarom wordt er een katheter in de blaas gebracht om de urine af te voeren. De hartslag en bloeddruk van u en uw kind moeten regelmatig gecontroleerd worden. Dit gebeurt met speciale bewakingsapparatuur. De reden voor deze extra bewaking is, dat u door de ruggenprik tijdelijk een lage bloeddruk kunt krijgen.

6 Hierop kan de baby reageren met een tragere hartslag. Zodra dit op de bewakingsapparatuur wordt gezien, krijgt u extra vocht via het infuus toegediend. Zodat uw bloeddruk en ook de hartslag van uw kind weer normaal worden. Nadelen epiduraal Bij een epiduraal is er een iets grotere kans op een kunstverlossing, zoals een vacuümverlossing. Een ander nadeel is dat u tijdens het prikken van de epiduraal stil moet liggen of zitten, ook als er een wee komt. Een epiduraal is niet geschikt als de bevalling in de laatste fase is. Het grootste nadeel is dat je in je bewegingsvrijheid beperkt wordt. Bijwerkingen epiduraal Een epiduraal kan de volgende tijdelijke bijwerkingen hebben: Het gevoel en de kracht in uw beenspieren is verminderd. Hierdoor kunt u niet lopen. Uw lichaamstemperatuur kan stijgen. Hierdoor kan het lastig zijn om er achter te komen of u koorts hebt door de ruggenprik of door een infectie. Het kan zijn dat de kinderarts uw kind daardoor extra moet onderzoeken. U voelt de persweeën minder goed, waardoor de uitdrijving langer kan duren. Direct na de prik kunt u suf en slaperig worden en kunt u jeuk krijgen. U kunt na het weghalen van de epiduraal katheter hoofdpijn krijgen. De epiduraal is niet slecht voor de gezondheid van uw kind. U kunt ook gewoon borstvoeding geven. Er zijn nauwelijks ernstige bijwerkingen bij een epiduraal. Maar in zeldzame gevallen kan er een bloeding in de epidurale ruimte of een hersenvliesontsteking ontstaan. Hierdoor kan er tijdelijk en in het ergste geval blijvende schade ontstaan. Zoals gevoelsstoornissen, spierzwakte of zelfs een blijvende verlamming

7 Pijnstilling tijdens de bevalling Begeleiding tijdens de bevalling Goede ondersteuning tijdens de bevalling is erg belangrijk. Ook als u medicijnen krijgt tegen de pijn. Goede ondersteuning houdt in dat de verloskundige, verpleegkundige of iemand anders zo veel mogelijk aanwezig en beschikbaar is als u aangeeft steun nodig te hebben. Ook is het belangrijk dat hulpverleners goede informatie geven over het opvangen van de weeën en u hierbij ondersteunen. Ook helpt het als u bevalt op een plaats waar u zich prettig en veilig voelt. Voorlichting en het maken van een keuze U kunt meestal zelf kiezen of u een pijnbehandeling wilt of niet. Daarvoor moet u de voor- en nadelen van de verschillende pijnbehandelingen kennen. Keuze maken Tijdens de zwangerschap of tijdens de bevalling kunt u aangeven of u medicijnen tegen de pijn wilt. U kunt dus al voor de bevalling met de arts of verloskundige overleggen wat de meest geschikte pijnbehandeling is. Deze keuze wordt dan in het medisch dossier of het geboorteplan opgenomen. Keuze veranderen U kunt uw keuze altijd weer aanpassen. Misschien hebt u gevraagd om pijnbehandeling, maar is de bevalling minder pijnlijk dan verwacht. Dan hoeft u natuurlijk geen pijnbehandeling. Andersom geldt hetzelfde. Als u van tevoren hebt gezegd dat u geen medicamenteuze pijnbehandeling wilt, dan kunt u hier tijdens de bevalling natuurlijk nog om vragen. Ook als u denkt dat pijnbehandeling later tijdens de bevalling wel eens nodig zou kunnen zijn, is het verstandig dat vast te zeggen. Zo kan dan vast voorbereidend werk gedaan worden. Het is niet erg als het dan uiteindelijk toch niet nodig is. Wanneer u bevalling heel snel verloopt, kan het zijn dat de pijnbehandeling niet meer nodig is.

8 Redactie: Afdeling Communicatie Vondellaan LE Beverwijk T : +31 (0) W : rkz.nl /RKZ.BrandwondencentrumBeverwijk /RodeKruisZH /company/rode-kruis-ziekenhuis Zorg van de Zaak Het RKZ maakt deel uit van het Zorg van de Zaak Netwerk. HD NL