Acute buikpijn en koorts bij een jonge vrouw als eerste verschijnselen van lymfangioleiomyomatose

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Acute buikpijn en koorts bij een jonge vrouw als eerste verschijnselen van lymfangioleiomyomatose"

Transcriptie

1 casuïstische mededelingen Acute buikpijn en koorts bij een jonge vrouw als eerste verschijnselen van lymfangioleiomyomatose S.Bramer, M.W.P.M.van Beek, G.A.P.Nieuwenhuijzen, A.W.Daniëls-Gooszen, B.E.E.M.van den Borne en I.H.J.T.de Hingh Een voorheen gezonde 28-jarige vrouw presenteerde zich op de Spoedeisende Hulp met acute buikklachten en hoge koorts. Hierop werd een diagnostische laparoscopie verricht waarbij een grote retroperitoneaal gelegen tumor werd gevonden. Een CT-scan van abdomen en thorax toonde, naast het retroperitoneale proces, multipele renale angiomyolipomen en uitgebreide cysteuze afwijkingen in alle longvelden. Op basis van deze bevindingen werd de diagnose lymfangioleiomyomatose vermoed, hetgeen middels een histologisch biopt van de retroperitoneale tumor werd bevestigd. De acute buikklachten en de koorts bleken te berusten op een Streptococcus agalactiae-infectie van het retroperitoneaal gelegen lymfangiomyoom, waarvoor intraveneuze antibiotica gegeven werden. Lymfangioleiomyomatose is een zeer zeldzame aandoening die vrijwel alleen vrouwen in de vruchtbare leeftijd treft en die zich vrijwel altijd presenteert met pulmonale klachten. Dit is de eerste beschrijving van lymfangioleiomyomatose met acute buikpijn en koorts ten gevolge van een geïnfecteerd lymf angiomyoom. Ned Tijdschr Geneeskd. 2008;152:33-7 Indien een patiënt zich presenteert met acuut ontstane pijn in de buik met daarnaast koorts, druk- en loslaatpijn van de buik en gestegen infectieparameters spreekt men wel van een acuut chirurgische buik. De differentiaaldiagnose kan, zeker bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, moeilijk zijn. Men kan kiezen voor een diagnostische laparoscopie om afwijkingen aan de intra-abdominale organen aan te tonen en eventueel te behandelen, dan wel om deze uit te sluiten. Bij 90% van dergelijke laparoscopieën wordt een afwijking gediagnosticeerd. Appendicitis acuta, afwijkingen van de genitalia interna en geperforeerde peptische ulcera komen daarbij het frequentst voor. 1 Bij 10% van de patiënten wordt geen oorzaak voor het klinische beeld gevonden. In dit artikel beschrijven wij de casus van een patiënte bij wie de acuut ontstane buikklachten bleken te berusten op een bijzondere presentatie van een zeer zeldzaam ziektebeeld: lymfangioleiomyomatose. ziektegeschiedenis Patiënt A, een 28-jarige vrouw, meldde zich tijdens haar vakantie in België op de Spoedeisende Hulp wegens acuut Catharina-ziekenhuis, Michelangelolaan 2, 5623 EJ Eindhoven. Afd. Algemene Heelkunde: hr.s.bramer, arts in opleiding tot cardiothoracaal chirurg; hr.dr.g.a.p.nieuwenhuijzen en hr.dr.i.h.j.t.de Hingh, chirurgen. Afd. Radiologie: mw.dr.a.w.daniëls-gooszen, radioloog. Afd. Longziekten en Tuberculose: hr.dr.b.e.e.m.van den Borne, longarts. Stichting Laboratoria voor Pathologie en Medische Microbiologie (PAMM), Laboratorium voor Pathologie, Eindhoven. Hr.M.W.P.M.van Beek, patholoog. Correspondentieadres: hr.dr.i.h.j.t.de Hingh ontstane, hevige pijn in de onderbuik. De pijn was continu van aard met uitstraling naar de linker flank. Patiënte had deze pijn nog nooit eerder gehad. Behalve de pijn waren er geen andere specifieke klachten. Haar medische voorgeschiedenis was blanco en behalve orale anticonceptie was er geen medicatiegebruik. Patiënte rookte niet en gebruikte sporadisch alcohol, zo ook op de avond voor opname. Bij lichamelijk onderzoek werd een matig zieke vrouw gezien met hoge koorts (40,1 C). Bij inspectie, auscultatie en percussie van het abdomen werden geen bijzonderheden aangetroffen, maar bij palpatie bleek er druk- en loslaatpijn in de gehele onderbuik te zijn, waarbij het punctum maximum zich in de linker onderbuik bevond. Laboratoriumonderzoek toonde een leukocytengetal van 13, /l (referentiewaarde: < 10) en een concentratie C-reactief proteïne (CRP) van 3 mg/l (referentiewaarde: < 6). Het urinesediment toonde geen aanwijzingen voor een urineweginfectie. Een thoraxröntgenfoto van patiënte in staande houding liet geen afwijkingen zien. Er werden bloedkweken afgenomen. Gezien de hevige pijn, de hoge koorts en de bevindingen bij lichamelijk onderzoek werd een oorzaak vermoed die direct chirurgisch handelen nodig maakte; er werd besloten tot het verrichten van een diagnostische laparoscopie. Hierbij werden echter geen afwijkingen van de intra-abdominale organen vastgesteld. Er werd wel een groot, retroperitoneaal gelegen ruimte-innemend proces aan de linker zijde waargenomen. Differentiaaldiagnostisch werd op dat moment gedacht aan een maligne lymfoom of een sarcoom. Gezien de grootte en de retroperitoneale ligging werd besloten om de tumor vooralsnog ongemoeid te laten en de reeds preoperatief gestarte antibiotica te continueren. Een 33

2 dag later werd patiënte gerepatrieerd en voor verdere diagnostiek en behandeling opgenomen in onze kliniek. Bij presentatie in onze kliniek waren de pijnklachten inmiddels afgenomen door adequate pijnstilling, maar de koorts was onverminderd hoog (maximaal 40,4 C) en de CRP-waarde was gestegen naar 452 mg/l. Navraag bij de afdeling Medische Microbiologie in België leerde dat intussen alle bloedkweken positief waren, maar dat het microorganisme nog niet gedetermineerd was. Gezien de hoge koorts en de stijgende CRP-waarde werd besloten om de toediening van intraveneuze antibiotica te continueren in de vorm van cefuroxim en metronidazol. Ter nadere evaluatie van de retroperitoneale tumor werd een abdominale echografie verricht. De tumor bleek daarbij een omvang van 10 6 cm te hebben, en deels solide en deels cysteus te zijn. In beide en werden multipele echorijke afwijkingen gezien met een diameter van 1 tot 3 cm, suggestief voor renale angiomyolipomen (figuur 1). Hoewel het echobeeld van de retroperitoneale tumor suggestief was voor cysteuze lymfadenopathie of een cysteus leiomyosarcoom, wees de combinatie van een dergelijke tumor tezamen met renale angiomyolipomen eerder in de richting van lymfangioleiomyomatose. Aangezien dit ziektebeeld gepaard gaat met specifieke afwijkingen in de longen werd een hogeresolutie-ct(hrct)-scan van de thorax en een lever angiomyolipoom figuur 1. Echografische afbeelding van de lever en de rechter van patiënt A. In de rechter bevindt zich een echorijke afwijking die past bij een angiomyolipoom. spiraal-ct-scan van het abdomen vervaardigd. De HRCTscan van de thorax toonde cysteuze afwijkingen verspreid over alle longvelden en accumulatie van pleuravocht beiderzijds (figuur 2). Op de abdominale CT-scan werd de aanwezigheid van het grote retroperitoneaal gelegen lymfangiomyoom bevestigd, net als de multipele angiomyolipomen in beide en (figuur 3). Een MRI-scan van de hersenen toonde geen intracerebrale laesies. De dag na opname in onze kliniek verbeterde de conditie van patiënte zich. Zij voelde zich beter en de infectieparameters begonnen te dalen. Uit alle in België afgenomen bloedkweken werd inmiddels Streptococcus agalactiae gekweekt, een β-hemolytische streptokok uit groep B, behorend tot de commensale flora van de genitalia interna. Op geleide van het gevoeligheidsspectrum werd de antibiotische therapie veranderd naar amoxiciline. Het klinische beeld verbeterde daarop steeds verder en nadat op de zevende dag de koorts was verdwenen, werd via een beperkte mediane laparotomie een histologisch biopt van de tumor genomen om tot een definitieve diagnose te komen. Dit biopt toonde het histologische beeld van een lymfangiomyoom, namelijk in bundels gerangschikte proliferaties van desmine-positieve gladde spiercellen gescheiden door lymfevaten. Als bijzondere bevinding bleek de tumor massaal geïnfiltreerd te zijn door leukocyten, waarschijnlijk als reactie op de S. agalactiae-infectie (figuur 4a). Immunologisch onderzoek toonde aan dat het cytoplasma positief was voor human melanoma black (HMB45) (zie figuur 4b). Deze marker wordt normaal gesproken tot expressie gebracht in melanomen, maar blijkt ook zeer sensitief te zijn voor het aantonen van een lymfangiomyoom, waardoor de diagnose lymfangioleiomyomatose bij deze patiënte definitief bevestigd werd. Op de tiende dag na overname werden de antibiotica gestaakt. Aangezien er geen nieuwe klachten optraden en patiënte koortsvrij bleef, werd zij twee dagen later naar huis ontslagen. Op dat moment was zij op advies gestopt met het gebruik van orale anticonceptiva. beschouwing Incidentie en klinisch beeld. Lymfangioleiomyomatose is een zeer zeldzame benigne aandoening, waarvan de prevalentie geschat wordt op 1 per miljoen mensen per jaar, en de incidentie wereldwijd op 100 gevallen per jaar. 2-4 De ziekte treft vrijwel alleen vrouwen in de vruchtbare leeftijd, waardoor men veronderstelt dat oestrogenen een rol spelen in de pathogenese. 3-7 Bij ongeveer 70-80% van de patiënten wordt de diagnose gesteld tijdens de analyse van pulmonaal gerelateerde klachten zoals dyspnée d effort, hoesten, hemoptoë, thoracale pijn of het optreden van een spontane pneumothorax Bij ongeveer 20% van de patiënten wordt de ziekte min of 34

3 cysten long hart pleuravocht figuur 2. Hogeresolutie-CT-opname van de thorax van patiënt A in longsetting. De afbeelding toont accumulatie van pleuravocht beiderzijds en multipele kleine cysteuze afwijkingen in de longen. meer per toeval ontdekt, bijvoorbeeld doordat er afwijkingen op een röntgenfoto van de thorax worden geconstateerd. 3 5 Extrapulmonale afwijkingen zoals renale angiomyolipomen en retroperitoneale lymfangiomyomen zijn bij 75% van de patiënten met lymfangioleiomyomatose beschreven, maar dergelijke afwijkingen veroorzaken zelden symptomen die leiden tot het stellen van de diagnose. In de literatuur zijn voornamelijk chronische en relatief geringe klachten beschreven die kunnen passen bij een retroperitoneaal gelegen lymfangiomyoom, zoals buikpijn, rugpijn, een palpabele massa en een opgezette buik ten gevolge van chyleuze ascites Bij de door ons beschreven patiënte traden de klachten echter zeer acuut op. Dit werd veroorzaakt door een streptokokkeninfectie van het lymfangiomyoom, waarschijnlijk ten gevolge van stase van lymfevocht dat in de cysteuze componenten van een dergelijke tumor aanwezig is. Het ver oorzakende micro-organisme, S. agalactiae, behoort tot de commensale flora van de genitalia interna en is onder normale omstandigheden weinig pathogeen. In zeldzame gevallen zijn er echter ernstige en zelfs fatale infecties beschreven bij patiënten met een onderliggende aandoening, zoals ook bij de beschreven patiënte. 10 Een dergelijke acute presentatie als eerste uiting van deze aandoening is voor zover wij weten nog niet eerder in de literatuur beschreven. lymfangiomyoom aorta rechter angiomyolipomen linker figuur 3. CT-opname van het abdomen van patiënt A. Retroperitoneaal wordt een grote wekedelenmassa gezien die uit solide en cysteuze partijen bestaat, passend bij een lymfangiomyoom. Verder zijn er multipele hypodense afwijkingen te zien in beide en, die passen bij angiomyolipomen. 35

4 mononucleaire interstitiële ontsteking bundels glad spierweefsel met ontstekingscellen a b sclerosiscomplex; een autosomaal dominant overervend syndroom dat wordt gekarakteriseerd door tumoren van huid, brein, en en andere organen, mentale retardatie en insulten. 4 5 Van alle vrouwen met tubereuze-sclerosiscomplex heeft ongeveer 40% lymfangioleiomyomatose. 17 Lymfangioleiomyomatose die niet samenhangt met tubereuze-sclerosiscomplex gaat vaker gepaard met pulmonale klachten en leidt minder vaak tot angiomyolipomen. 5 Therapie en prognose. Er bestaat op dit moment nog geen standaardbehandeling voor lymfangioleiomyomatose. Omdat oestrogenen waarschijnlijk een belangrijke rol spelen bij de pathogenese, wordt het gebruik van orale anticonceptiva sterk ontraden. Over het nut van aanvullende hormonale therapie bestaat nog onduidelijkheid. Momenteel is de meest toegepaste hormonale therapie die met progesteron. Progesteron zou mogelijk een gunstig effect hebben op het ziektebeloop, maar dit is nooit aangetoond in gecontroleerfiguur 4. (a) Bundels van glad spierweefsel in een microscopisch preparaat van patiënt A. Ontstekingsinfiltraat in en tussen de bundels (HE-kleuring, circa 170 maal vergroot). (b) Aankleuring van het cytoplasma voor human melanoma black (HMB45) (immunohistochemische kleuring, circa 340 maal vergroot). Pathologie en pathogenese. Lymfangioleiomyomatose wordt gekarakteriseerd door proliferatie van gladde spiercellen in lymfevaten, hetgeen resulteert in cysteuze afwijkingen in het longparenchym en retroperitoneaal gelegen tumoren (de zogenaamde lymfangiomyomen). Bij ongeveer de helft van de patiënten komen angiomyolipomen in de en voor Het letsel gaat uit van de perivasculaire epi theloïde cellen en heeft dit gemeen met onder andere het angiomyolipoom en de zogenaamde clear cell -tumor van de long. Er is een sterke relatie met een mutatie van de tubereuze-sclerosiscomplexgenen TSC1 en TSC2 op chromosoom TSC1 en TSC2 zijn tumorsuppressorgenen. Bij immunologisch onderzoek is er een kenmerkende aankleuring met de melanoomgeassocieerde marker HMB Progesteron- en oestrogeenreceptoren komen in een deel van de lymfangioleiomyomatosecellen tot expressie. 16 Circa 15% van de patiënten met deze aandoening heeft tubereuze- 36

5 de trials Overtuigend bewijs voor een gunstig effect van het gebruik van tamoxifen, interferon-α, gonadotropine- releasing -hormoonagonisten en van een ovariëctomie op het klinische beloop van lymfangioleiomyomatose is er niet Recentelijk is er een zeer sterke verbetering van de longfunctie gerapporteerd na het gebruik van doxycycline. 18 Doxycycline is een remmer van matrixmetalloproteïnase- (MMP)-activiteit; een verhoogde MMP-activiteit lijkt een belangrijke bijdrage te leveren aan de destructie van (long)- weefsel bij patiënten met lymfangioleiomyomatose. Het aangehaalde artikel beschrijft slechts één casus, en nader prospectief onderzoek is daarom zeker aangewezen. 18 Ook met het immuunsuppressivum sirolimus heeft men bij de behandeling van deze patiënten al enige positieve ervaringen opgedaan, en momenteel wordt in meerdere trials het effect van dit medicijn op het ziektebeloop onderzocht. Ondanks het ontbreken van een causale therapie is voor patiënten met lymfangioleiomyomatose de prognose de laatste decennia sterk verbeterd. 4 De 10-jaarsoverleving bedraagt momenteel ongeveer 90% Dit komt voornamelijk door betere mogelijkheden om pulmonale complicaties, die de uiteindelijke levensverwachting bepalen, te behandelen. Verder is longtransplantatie een levensverlengende optie gebleken indien het geforceerde expiratoire 1-secondevolume (FEV 1 ) onder 30% van de voorspelde waarde daalt. 21 Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld. Aanvaard op 22 mei Jaiswal VR, Baird J, Fleming J, Miller DS, Sharma S, Molberg K. Localized retroperitoneal lymphangioleiomyomatosis mimicking malignancy. A case report and review of the literature. Arch Pathol Lab Med. 2003;127: Matsui K, Tatsuguchi A, Valencia J, Yu Z, Bechtle J, Beasley MB, et al. Extrapulmonary lymphangioleiomyomatosis (LAM): clinicopathologic features in 22 cases. Hum Pathol. 2000;31: Farley MM, Harvey RC, Stull T, Smith JD, Schuchat A, Wenger JD, et al. A population-based assessment of invasive disease due to group B Streptococcus in nonpregnant adults. N Engl J Med. 1993;328: Avila NA, Kelly JA, Chu SC, Dwyer AJ, Moss J. Lymphangioleiomyomatosis: abdominopelvic CT and US findings. Radiology. 2000;216: Johnson SR, Tattersfield AE. Lymphangioleiomyomatosis. Semin Respir Crit Care Med. 2002;23: Carsillo T, Astrinidis A, Henske EP. Mutations in the tuberous sclerosis complex gene TSC2 are a cause of sporadic pulmonary lymph angioleiomyomatosis. Proc Natl Acad Sci USA. 2000;97: Smolarek TA, Wessner LL, McCormack FX, Mylet JC, Menon AG, Henske EP. Evidence that lymphangiomyomatosis is caused by TSC2 mutations: chromosome 16p13 loss of heterozygosity in angiomyolipomas and lymph nodes from women with lymphangiomyomatosis. Am J Hum Genet. 1998;62: WHO classification of tumors. Pathology and genetics of tumors of soft tissue and bone. Lyon: IARC Press; p Matsui K, Takeda K, Yu ZX, Valencia J, Travis WD, Moss J, et al. Downregulation of estrogen and progesterone receptors in the abnormal smooth muscle cells in pulmonary lymphangioleiomyomatosis following therapy. An immunohistochemical study. Am J Respir Crit Care Med. 2000;161(3 Pt 1): Johnson SR. Lymphangioleiomyomatosis. Eur Respir J. 2006;27: Moses MA, Harper J, Folkman J. Doxycycline treatment for lymphangioleiomyomatosis with urinary monitoring for MMPs. N Engl J Med. 2006;354: Johnson SR, Whale CI, Hubbard RB, Lewis SA, Tattersfield AE. Survival and disease progression in UK patients with lymphangioleiomyomatosis. Thorax. 2004;59: Taveira-DaSilva AM, Steagall WK, Moss J. Lymphangioleiomyomatosis. Cancer Control. 2006;13: Orens JB, Estenne M, Arcasoy S, Conte JV, Corris P, Egan JJ, et al. International guidelines for the selection of lung transplant candidates: 2006 update a consensus report from the Pulmonary Scientific Council of the International Society for Heart and Lung Transplantation. J Heart Lung Transplant. 2006;25: Literatuur 1 Golash V, Willson PD. Early laparoscopy as a routine procedure in the management of acute abdominal pain: a review of 1,320 patients. Surg Endosc. 2005;19: Johnson SR, Tattersfield AE. Decline in lung function in lymphangioleiomyomatosis: relation to menopause and progesterone treatment. Am J Respir Crit Care Med. 1999;160: Urban T, Lazor R, Lacronique J, Murris M, Labrune S, Valeyre D, et al. Pulmonary lymphangioleiomyomatosis. A study of 69 patients. Groupe d Etudes et de Recherche sur les Maladies Orphelines Pulmonaires (GERM O P). Medicine (Baltimore). 1999;78: Kelly J, Moss J. Lymphangioleiomyomatosis. Am J Med Sci. 2001; 321: Ryu JH, Moss J, Beck GJ, Lee JC, Brown KK, Chapman JT, et al. The NHLBI lymphangioleiomyomatosis registry: characteristics of 230 patients at enrollment. Am J Respir Crit Care Med. 2006;173: Sullivan EJ. Lymphangioleiomyomatosis: a review. Chest. 1998;114: Louis H, Los H, Lagendijk JH, Graaff CS de, Postmus PE. Spontane pneumothorax bij jonge vrouwen: mogelijk lymfangioleiomyomatose. Ned Tijdschr Geneeskd. 1997;141: Abstract Acute abdominal pain and fever in a young woman as the first symptoms of lymphangioleiomyomatosis. A previously healthy 28-year-old woman presented to the emergency clinic with acute severe abdominal pain and high fever. A diagnostic laparoscopy was performed, during which a large retroperitoneal tumour was found. A CT-scan of the abdomen and thorax confirmed the presence of a retroperitoneal mass but also revealed multiple renal angiomyolipomas and extensive cystic lesions in all lung fields. Based on these findings, the diagnosis lymphangioleiomyomatosis (LAM) was suspected, and later confirmed by histological examination of a biopsy specimen. The acute abdomen and fever appeared to have been caused by a Streptococcus agalactiae infection of the retroperitoneal lymphangiomyoma, which was treated with intravenous antibiotics. LAM is a very rare disease affecting mostly women of childbearing age and presenting almost exclusively with pulmonary symptoms. This is the first description of LAM presenting with an acute surgical abdomen and fever due to infection of a lymphangiomyoma. Ned Tijdschr Geneeskd. 2008;152:

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen M. Roeven Geen (potentiële) belangenverstrengeling Azacitidine, een gekke oorzaak van crazy paving M. Roeven; M. Cruijsen; W. van der Velden, Casus

Nadere informatie

Invasieve beademing bij longfibrose. Liselotte Boerman, ANIOS

Invasieve beademing bij longfibrose. Liselotte Boerman, ANIOS Invasieve beademing bij longfibrose Liselotte Boerman, ANIOS Casus Man, 82 jaar, Opname ivm respiratoire insufficiëntie, DD: 1. Acute exacerbatie Idiopathische Pulmonale Fibrose (IPF) 2. overvulling cardiaal

Nadere informatie

Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde

Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde Vereniging voor Ziekenhuisgeneeskunde SHELLEY METSELAAR AIOS SOZG Achtergrond Incidentie - 5-11 per 1000 per jaar 1 Diagnose - Combinatie kliniek, lab, X-thorax Sensitiviteit X-thorax 2 - Pneumonie +/-

Nadere informatie

Evidence based Medicine II Korte casus III

Evidence based Medicine II Korte casus III Evidence based Medicine II Korte casus III Sil van Cauwenberghe Melissa De Henau Tutor: Chelsey Plas Clinicus: Prof. Dr. Waelput 17/02/15 pag. 1 Inhoud Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Cyste Lymfekliermetastase

Nadere informatie

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag. 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker. (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag 3 oktober 2013 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Papiloedeem als eerste presentatie van het POEMS syndroom Dieneke Breukink, ANIOS Interne Geneeskunde R.

Nadere informatie

Dit onderzoek wordt als volgt benoemd: 1. Inspectie (kijken) 2. Auscultatie (horen) 3. Palpatie (voelen) 4. Percussie (kloppen)

Dit onderzoek wordt als volgt benoemd: 1. Inspectie (kijken) 2. Auscultatie (horen) 3. Palpatie (voelen) 4. Percussie (kloppen) Appendicitis 2 Inleiding Deze folder geeft u een overzicht van de klachten en de oorzaak van appendicitis en hoe dit behandeld kan worden. Het is goed u te realiseren dat de situatie voor iedereen anders

Nadere informatie

4e Post EAUN Meeting

4e Post EAUN Meeting 4e Post EAUN Meeting Testiscarcinoom Incidentie, behandeling en follow up Joost de Baaij Verpleegkundig Specialist i.o. Canisius Wilhelmina Ziekenhuis Nijmegen Inhoud Incidentie Risico factoren Diagnostiek

Nadere informatie

Lymfangioleiomyomatose (LAM)

Lymfangioleiomyomatose (LAM) Lymfangioleiomyomatose (LAM) is een zeldzame (long)aandoening die vooral vrouwen in de vruchtbare leeftijd treft. Hoewel het gerapporteerd is in mannen, is dat extreem zeldzaam. Naar schatting zullen drie

Nadere informatie

TRAUMATISCH PANCREASLETSEL

TRAUMATISCH PANCREASLETSEL TRAUMATISCH PANCREASLETSEL Frank Oort Gutclub 29 oktober 2014 1 2 Opbouw Casus Achtergrond Traumatisch pancreas letsel bij kinderen Vervolg casus Leerpunten casus 3 Casus Mw. C. 13 jaar Overplaatsing vanuit

Nadere informatie

Hoe is de sarcomenzorg geregeld binnen Nederland en wat is daarbij de rol van de verpleegkundig specialist

Hoe is de sarcomenzorg geregeld binnen Nederland en wat is daarbij de rol van de verpleegkundig specialist Hoe is de sarcomenzorg geregeld binnen Nederland en wat is daarbij de rol van de verpleegkundig specialist Nicolette Leijerzapf, verpleegkundig specialist MAJ van de Sande, PDS Dijkstra, RJP vd Wal oncologische

Nadere informatie

c-met amplificatie/ exon14 skippingpatiënt L. Hijmering/Harry J M Groen Longarts UMCG

c-met amplificatie/ exon14 skippingpatiënt L. Hijmering/Harry J M Groen Longarts UMCG c-met amplificatie/ exon14 skippingpatiënt L. Hijmering/Harry J M Groen Longarts UMCG Voorgeschiedenis 2000 Femoralis stent. 2016 ct2bn3m1b adenocarcinoom van de long uitgaande van de LBK met o.a. hersenmetastasen

Nadere informatie

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012 Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk Warffum 2012 Onderwerpen CRP, bezinking of beide CRP bij acuut hoesten CRP sneltest voor andere indicaties? CRP, bezinking of beide? Indicaties - infectie/ontsteking

Nadere informatie

Buikwandpijnsyndroom Soms wordt in plaats van ACNES de Nederlandse term buikwandpijnsyndroom gebruikt.

Buikwandpijnsyndroom Soms wordt in plaats van ACNES de Nederlandse term buikwandpijnsyndroom gebruikt. ACNES Wat is ACNES? ACNES is een aandoening waarbij kinderen en volwassenen last hebben van hevige buikpijnklachten aan een kant van de buik als gevolg van afknelling van een zenuwtakje in de huid van

Nadere informatie

Splenomegaliebij een Eritrese vluchteling. Isaie Reuling 17 Januari 2017

Splenomegaliebij een Eritrese vluchteling. Isaie Reuling 17 Januari 2017 Splenomegaliebij een Eritrese vluchteling Isaie Reuling 17 Januari 2017 Introductie Toename vluchtelingen in NL Toename acute tropische infectieziekten 1 Ook toename chronische tropische infectieziekten!

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Nederlandse Samenvatting 195 NEDERLANDSE SAMENVATTING DEEL I Evaluatie van de huidige literatuur De stijgende incidentie van slokdarmkanker zal naar verwachting continueren in

Nadere informatie

Maligne pleura exsudaat

Maligne pleura exsudaat Maligne pleura exsudaat Regionale richtlijn IKL, Versie: 1.1 Laatst gewijzigd : 25-10-2005 Methodiek: Consensus based Verantwoording: IKL werkgroep bronchuscarcinomen Inhoudsopgave Algemeen...1 Diagnostiek...2

Nadere informatie

Desmoïd-type fibromatose

Desmoïd-type fibromatose Desmoïd-type fibromatose 25-05-2019 Patiëntendag Platform Sarcomen Milea J.M. Timbergen, arts onderzoeker Kees Verhoef (chirurg) Dirk Grünhagen (chirurg) Stefan Sleijfer (oncoloog) Erik Wiemer (bioloog)

Nadere informatie

Melanoom Niet één diagnose, niet één standaardbehandeling

Melanoom Niet één diagnose, niet één standaardbehandeling Melanoom Niet één diagnose, niet één standaardbehandeling Wolter J. Mooi VU medisch centrum Amsterdam Melanoomclassificatie Superficieel spreidend melanoom Nodulair melanoom Acrolentigineus melanoom Lentigo

Nadere informatie

21. Multipele Endocriene Neoplasie Type 1 (MEN1)

21. Multipele Endocriene Neoplasie Type 1 (MEN1) 21. Multipele Endocriene Neoplasie Type 1 (MEN1) Expert opinion Diagnostische criteria Vaststelling van een mutatie in het MEN1-gen Combinatie van hyperplasie of adenomen van de bijschildklieren, neuroendocriene

Nadere informatie

Voor langdurige behandeling: bewijs van cardiale valvulopathie als vastgesteld door middel van echocardiografie voorafgaand aan de behandeling.

Voor langdurige behandeling: bewijs van cardiale valvulopathie als vastgesteld door middel van echocardiografie voorafgaand aan de behandeling. RUBRIEKEN VAN DE SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN VOOR CABERGOLINE BEVATTENDE PRODUCTEN 4.2 Dosering en wijze van toediening Beperking van de maximumdosis tot 3 mg/dag 4.3 Contra-indicaties Voor langdurige

Nadere informatie

Diagnostiek van het afwijkende adnex: de rol van echografie. Dr. T. Van Gorp Gynaecoloog-Oncoloog MUMC+

Diagnostiek van het afwijkende adnex: de rol van echografie. Dr. T. Van Gorp Gynaecoloog-Oncoloog MUMC+ Diagnostiek van het afwijkende adnex: de rol van echografie. Dr. T. Van Gorp Gynaecoloog-Oncoloog MUMC+ Disclosures Geen onthullingen 10/11/2016 Symposium Het Ovariumcarcinoom 2 Casus 37 j. Zwelling in

Nadere informatie

Blindedarmontsteking (Appendicitis)

Blindedarmontsteking (Appendicitis) Blindedarmontsteking (Appendicitis) Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de oorzaak van een blindedarmontsteking (appendicitis) en hoe dit behandeld kan worden. Het is goed u te

Nadere informatie

Merkel cel carcinoom. Nicole Kelleners-Smeets Dermatoloog

Merkel cel carcinoom. Nicole Kelleners-Smeets Dermatoloog Merkel cel carcinoom Nicole Kelleners-Smeets Dermatoloog Merkel cel carcinoom Nicole Kelleners-Smeets Dermatoloog Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

Osteonecrosis of the jaw (ONJ)

Osteonecrosis of the jaw (ONJ) INLEIDING Welkom 1 2 Osteonecrosis of the jaw (ONJ) Hoe kunnen we dit voorkomen en als het toch optreedt, hoe kunnen we het managen? 3 Complication of bisphosphonate and denosumab use 1 Dit ga je echter

Nadere informatie

pneumonie herhalingscursus BKZ kinderverpleegkundigen 12 april 2018 dr. K.T. (Rien) Verbruggen

pneumonie herhalingscursus BKZ kinderverpleegkundigen 12 april 2018 dr. K.T. (Rien) Verbruggen pneumonie herhalingscursus BKZ kinderverpleegkundigen 12 april 2018 dr. K.T. (Rien) Verbruggen intro definities pathofysiologie kliniek van pneumonie casuïstiek pneumonie - definitie pneumonie = pneumonitis

Nadere informatie

9 e Post-O.N.S. Meeting

9 e Post-O.N.S. Meeting 9 e Post-O.N.S. Meeting Neutropenie & Antibiotica resistentie Heleen Klein Wolterink Research verpleegkundige Medische Oncologie UMC Utrecht Schiphol introductie Neutropenie: Definitie Symptomen MASSC

Nadere informatie

Polycysteuze leverziekte

Polycysteuze leverziekte Polycysteuze leverziekte Polycysteuze leverziekte is een erfelijke aandoening waarbij in de lever meerdere cysten aanwezig zijn. Deze folder is bedoeld om u meer informatie te geven over dit ziektebeeld.

Nadere informatie

- incidentele bevinding zonder klachten - weigering van chirurgische behandeling - slechte algehele conditie waardoor chirurgie niet verantwoord is

- incidentele bevinding zonder klachten - weigering van chirurgische behandeling - slechte algehele conditie waardoor chirurgie niet verantwoord is Auteur Soort studie Aantal patiënten Lee 2013 Qurashi Systematic review 1999-2011 Systematic review 1999-2011 Radiotherapie / Chirurgie (meestal gevolgd door ) 377 Conservatief waaronder Inclusiecriteria

Nadere informatie

Sam envatting en conclusies T E N

Sam envatting en conclusies T E N Sam envatting en conclusies T E N Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Sinds de zeventigerjaren van de vorige eeuw zijn families beschreven met dominant overervende herseninfarcten,dementie

Nadere informatie

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts Versie 2016 1. WAT IS NRLP-12 GERELATEERDE TERUGKERENDE KOORTS 1.1 Wat is het? NRLP-12 gerelateerde terugkerende

Nadere informatie

Blindedarmontsteking Appendicitis. Poli Chirurgie

Blindedarmontsteking Appendicitis. Poli Chirurgie 00 Blindedarmontsteking Appendicitis Poli Chirurgie Wat is een blindedarm (appendix)? De appendix (letterlijk aanhangsel) bevindt zich daar waar de dunne darm overgaat in de dikke darm, dat wil zeggen

Nadere informatie

Week CASUS NVVP. Erik Eijken LabPON, Hengelo april 2019, Veenendaal

Week CASUS NVVP. Erik Eijken LabPON, Hengelo april 2019, Veenendaal CASUS NVVP Erik Eijken LabPON, Hengelo Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Geen Vrouw 62 jaar (2012) 13 jaar eerder: ductaal mammacarcinoom graad 3 met okselkliermetastase mammasparende

Nadere informatie

Chapter. Moleculaire diagnose van orale premaligne laesies. Samenvatting, discussie en perspectieven

Chapter. Moleculaire diagnose van orale premaligne laesies. Samenvatting, discussie en perspectieven Chapter 7 Moleculaire diagnose van orale premaligne laesies Samenvatting, discussie en perspectieven Samenvatting, discussie en perspectieven Samenvatting Ondanks belangrijke vooruitgang in de behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Pien de Haas en John de Klerk nucleair geneeskundigen Meander Medisch Centrum Amersfoort. 2e Mammacongres 28 januari 2011 Harderwijk

Pien de Haas en John de Klerk nucleair geneeskundigen Meander Medisch Centrum Amersfoort. 2e Mammacongres 28 januari 2011 Harderwijk Pien de Haas en John de Klerk nucleair geneeskundigen Meander Medisch Centrum Amersfoort 2e Mammacongres 28 januari 2011 Harderwijk Siemens Biograph true point PET/CT 40 slice Sinds 21 januari 2011 Sinds

Nadere informatie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie 166 Samenvatting SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie Deel I Introductie In de introductie van dit proefschrift (Hoofdstuk

Nadere informatie

Echoscopisch onderzoek van een congenitale cysteuze malformatie van de long (CCAML)

Echoscopisch onderzoek van een congenitale cysteuze malformatie van de long (CCAML) Echoscopisch onderzoek van een congenitale cysteuze malformatie van de long (CCAML) Nina C.J. Peters Titia E. Cohen-Overbeek Verloskunde en Prenatale Geneeskunde Erasmus MC Normaal long weefsel schematisch

Nadere informatie

Blasten in perifeer bloed

Blasten in perifeer bloed Man 50 jaar Chronische lymfatische leukemie, RAI stadium 0, zonder criteria van actieve ziekte waarvoor wait and see beleid diep veneuze trombose. 2 dagen later: presentatie op SEH in verband met veel

Nadere informatie

De behandeling van sarcoïdose: een stapsgewijze benadering

De behandeling van sarcoïdose: een stapsgewijze benadering De behandeling van sarcoïdose: een stapsgewijze benadering Bij de behandeling van sarcoïdose zijn de volgende drie vragen met name van belang: welke patiënten hebben behandeling nodig, waarmee dienen deze

Nadere informatie

ZorgSaam. darmontsteking. acuta (APPENDICITIS ACUTA)

ZorgSaam. darmontsteking. acuta (APPENDICITIS ACUTA) appendicitis blinde darmontsteking acuta (blinde darm (APPENDICITIS ACUTA) ontsteking) ZorgSaam 1 APPENDICITIS ACUTA (Blinde darmontsteking) Inleiding Deze folder geeft u informatie over de operatie vanwege

Nadere informatie

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar)

(n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Koorts bij kinderen van 0 tot 1 maand (0-28 dagen) (n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Betreft: kinderen (jonger dan 1 maand) met koorts, verdacht van een

Nadere informatie

TB zonder positieve kweek: hoe hard is de diagnose? Cecile Magis-Escurra, longarts Consulent klinische tuberulose KNCV/NVALT NTDD 20 juni 2013

TB zonder positieve kweek: hoe hard is de diagnose? Cecile Magis-Escurra, longarts Consulent klinische tuberulose KNCV/NVALT NTDD 20 juni 2013 TB zonder positieve kweek: hoe hard is de diagnose? Cecile Magis-Escurra, longarts Consulent klinische tuberulose KNCV/NVALT NTDD 20 juni 2013 Gouden standaard TB diagnose: positieve kweek Mycobacterium

Nadere informatie

RECIST-criteria voor de oncologie. Ferry Lalezari. Radioloog, UMC Utrecht

RECIST-criteria voor de oncologie. Ferry Lalezari. Radioloog, UMC Utrecht RECIST-criteria voor de oncologie Ferry Lalezari Radioloog, UMC Utrecht CRA Dag 17 april 2012 Vraag 1 Zijn dit metingen volgens RECIST? Vraag 2 Zijn dit meetbare laesies volgens RECIST? Vraag 3 Zijn dit

Nadere informatie

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Maligne hematologie Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Leukemie acuut AML (acute myeloïde leukemie) ALL (acute lymfoïde leukemie) chronisch CML (chronische myeloïde

Nadere informatie

Pancreascysten prevalentie & risico op maligne ontaarding

Pancreascysten prevalentie & risico op maligne ontaarding 4 de GIOCA verpleegkundig congres AMC 23 januari 2015 Pancreascysten prevalentie & risico op maligne ontaarding Paul Fockens, MD PhD Professor and Chairman of Gastroenterology & Hepatology Academic Medical

Nadere informatie

Acute blindedarmontsteking Appendicitis acuta Chirurgie

Acute blindedarmontsteking Appendicitis acuta Chirurgie Acute blindedarmontsteking Appendicitis acuta Chirurgie Beter voor elkaar Inleiding Deze folder geeft u informatie over de operatie wegens een acute blindedarmontsteking (appendicitis acuta). Het is goed

Nadere informatie

Een zuigeling met een infectie

Een zuigeling met een infectie Een zuigeling met een infectie Katja Heitink-Pollé, kinderarts, hematoloog-oncoloog WKZ en Flevoziekenhuis Masja de Haas Sanquin Casus Meisje van 6 maanden oud 3e kind van Surinaamse ouders Reden van komst:

Nadere informatie

Pneumonie vaststellen bij onderzoek in verpleeghuizen

Pneumonie vaststellen bij onderzoek in verpleeghuizen Pneumonie vaststellen bij onderzoek in verpleeghuizen dr.ir. Jenny T. van der Steen VU medisch centrum, EMGO+ Instituut Afdeling Verpleeghuisgeneeskunde Definitie pneumonie bij onderzoek Definitie bepaalt

Nadere informatie

Perifere zenuw blokkade bij een patiënt at risk voor compartiment syndroom? Lucie van Genugten 3 e jaars AIOS Anesthesiologie 7 November 2014

Perifere zenuw blokkade bij een patiënt at risk voor compartiment syndroom? Lucie van Genugten 3 e jaars AIOS Anesthesiologie 7 November 2014 Perifere zenuw blokkade bij een patiënt at risk voor compartiment syndroom? Lucie van Genugten 3 e jaars AIOS Anesthesiologie 7 November 2014 Vraag Maskeert een perifere zenuwblokkade het optreden van

Nadere informatie

Een unilaterale zwelling in de hals is een regelmatig

Een unilaterale zwelling in de hals is een regelmatig Casuïstiek Een jongen met focale myositis in de hals Serge Prop, Dannis van Vuurden, Martijn van der Kuip, J. Patrick van der Voorn en Frans B. Plötz Achtergrond Casus Conclusie Focale myositis is een

Nadere informatie

F. Thorax. Inhoudsopgave 01 F 02 F 03 F 04 F 05 F 06 F 07 F 08 F 09 F 10 F 11 F 12 F 13 F 14 F 15 F 16 F

F. Thorax. Inhoudsopgave 01 F 02 F 03 F 04 F 05 F 06 F 07 F 08 F 09 F 10 F 11 F 12 F 13 F 14 F 15 F 16 F F. Thorax nhoudsopgave 01 F 02 F 03 F 04 F 05 F 06 F 07 F 08 F 09 F 10 F 11 F 12 F 13 F 14 F 15 F 16 F Aspecifieke thoracale pijn... 1 Minder belangrijk thoraxtrauma... 1 Medische controle voor indiensttreding

Nadere informatie

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014

Legionella. Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Legionella Annemarie Essink Longziekten 05-03-2014 Indeling Historie Epidemiologie en pathogenese Klinische presentatie en beloop Microbiologische diagnose Behandeling Maatregelen naar aanleiding van een

Nadere informatie

Urineweginfecties en antibiotica

Urineweginfecties en antibiotica Urologie Urineweginfecties en antibiotica www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Algemene oorzaken urineweginfecties... 3 Blaasontsteking... 4 Verschijnselen kunnen zijn:... 4 Diagnose... 4 Behandeling... 5

Nadere informatie

Q-koorts, een complexe diagnostiek! (the JBZ experience!)

Q-koorts, een complexe diagnostiek! (the JBZ experience!) Q-koorts, een complexe diagnostiek! (the JBZ experience!) De microbiologen zagen zieke mensen. In hun ogen waren dat er veel meer dan normaal en zij spraken van een epidemie. ( ) We hebben de epidemie

Nadere informatie

Behandeling kalkafzetting in de schouder

Behandeling kalkafzetting in de schouder Behandeling kalkafzetting in de schouder Barbotage tendinosis calcarea Ziekenhuis Gelderse Vallei In overleg met uw behandelend arts heeft u een verwijzing gekregen voor een behandeling van uw schouderklachten

Nadere informatie

Pneumocystis jirovecii pneumonie Behandeling met corticosteroïden. Teske Schoffelen, arts-assistent IC

Pneumocystis jirovecii pneumonie Behandeling met corticosteroïden. Teske Schoffelen, arts-assistent IC Pneumocystis jirovecii pneumonie Behandeling met corticosteroïden Teske Schoffelen, arts-assistent IC 28-02-2019 Casus Vrouw, 67 jaar Presentatie Koorts, niet-productieve hoest, dyspnoe Acuut hypoxisch

Nadere informatie

EBM II: Korte casus 1. Kaat De Groot Laurens Deprost

EBM II: Korte casus 1. Kaat De Groot Laurens Deprost EBM II: Korte casus 1 Kaat De Groot Laurens Deprost EBM II: Inleiding tot klinisch denken Titularis: Prof. Dr. Nicole Pouliart Tutor: Chelsey Plas 05/12/2014 Inhoud Casus Differentiaaldiagnoses oesofageale

Nadere informatie

Behandeling DVT/PE hoort NIET thuis in de eerste lijn

Behandeling DVT/PE hoort NIET thuis in de eerste lijn Behandeling DVT/PE hoort NIET thuis in de eerste lijn F.A. (Erik) Klok, MD PhD Department of Thrombosis and Hemostasis Leiden University Medical Center The Netherlands F.A.Klok@LUMC.nl Belang van tweede

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting nederlandse samenvatting Algemene inleiding Primair bot lymfoom is een zeldzame aandoening. Het is een extranodaal subtype van het grootcellig B non Hodgkin lymfoom, dat zich

Nadere informatie

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Acute pancreatitis Uw behandelend arts heeft met u besproken dat een u een acute otsteking van de alvleesklier (pancreatitis) hebt. Deze folder geeft u informatie over

Nadere informatie

Fysieke fitheid, vermoeidheid en fysieke training bij sarcoïdose patiënten

Fysieke fitheid, vermoeidheid en fysieke training bij sarcoïdose patiënten Fysieke fitheid, vermoeidheid en fysieke training bij sarcoïdose patiënten 5 april 2017 Sarcoïdose ontsporing afweersyteem ophoping afweercellen: granulomen overal in lichaam: longen, lymfesysteem, huid,

Nadere informatie

Kanker: klinisch beeld,

Kanker: klinisch beeld, Kanker: klinisch beeld, epidemiologie, biologie en pathofysiologie Prof. Patrick Schöffski, M.D., M.P.H. Dienst Algemene Medische Oncologie Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg Leuvens Kanker Instituut

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Dhr O., 60 jaar Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Claudia Ootjers Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen Claudia Ootjers Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 Relevante

Nadere informatie

Radiologie Uterus Myomatosus

Radiologie Uterus Myomatosus Radiologie Uterus Myomatosus Leiomyosarcoom Adenomyosis J. van den Bergh Abdomen Radioloog AUMC (Potentiële) belangenverstrengeling Geen Radiologie Uterus - CT - MRI - Echo Radiologie Uterus - CT: - slecht

Nadere informatie

Duitsland 1,7 miljoen patiënten met hartfalen 2. Europa 6,5 miljoen patiënten met hartfalen 3. VS 5,1 miljoen patiënten met hartfalen 1

Duitsland 1,7 miljoen patiënten met hartfalen 2. Europa 6,5 miljoen patiënten met hartfalen 3. VS 5,1 miljoen patiënten met hartfalen 1 Functionele mitrale regurgitatie VS 5,1 miljoen patiënten met hartfalen 1 Duitsland 1,7 miljoen patiënten met hartfalen 2 Europa 6,5 miljoen patiënten met hartfalen 3 Hartfalen is een aandoening die wereldwijd

Nadere informatie

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen Kennislacunes Buikpijn bij kinderen Kennislacunes 1. Prevalentie prikkelbare darm syndroom bij kinderen met chronische buikpijn (noot 5, 15). 2. Verschil in prognose van kinderen met prikkelbare darm syndroom

Nadere informatie

Think sepsis! Namens de expertgroep sepsis Ingmar Waardenburg, huisarts Enter Jolein Huttenhuis, SEH-arts ZGT

Think sepsis! Namens de expertgroep sepsis Ingmar Waardenburg, huisarts Enter Jolein Huttenhuis, SEH-arts ZGT Think sepsis! Namens de expertgroep sepsis Ingmar Waardenburg, huisarts Enter Jolein Huttenhuis, SEH-arts ZGT Wat is - volgens u - sepsis? Wat is volgens u sepsis? Mijn definitie... Een septische patiënt

Nadere informatie

Blindedarmontsteking bij kinderen en jongeren

Blindedarmontsteking bij kinderen en jongeren Blindedarmontsteking bij kinderen en jongeren De arts heeft na onderzoek geconstateerd dat de buikklachten van uw kind worden veroorzaakt door een ontstoken blindedarm (appendicitis). Waar in deze folder

Nadere informatie

Help, een UBO. L.E. Elshof Student Geneeskunde EUR Keuzeonderzoek NKI-AVL

Help, een UBO. L.E. Elshof Student Geneeskunde EUR Keuzeonderzoek NKI-AVL Help, een UBO L.E. Elshof Student Geneeskunde EUR Keuzeonderzoek NKI-AVL Photo: Purported 1952 shot of UFO, Passoria, New Jersey. Credit: Public Domain/CIA MRI-gebruik bij mammacarcinoom MRI-gebruik bij

Nadere informatie

Medicamanenteuze therapie van CTEPH. Paul Bresser, longarts Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Amsterdam

Medicamanenteuze therapie van CTEPH. Paul Bresser, longarts Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Amsterdam Medicamanenteuze therapie van CTEPH Paul Bresser, longarts Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Amsterdam CTEPH - definitie Gemiddelde druk in longslagader > 25 mm Hg Normale functie van de linker hartkamer Minstens

Nadere informatie

Samenvatting. Nederlandse samenvatting

Samenvatting. Nederlandse samenvatting Page 143 Samenvatting Onder normale omstandigheden inhaleert een volwassen menselijke long zo n 11.000 liter lucht per dag. Naast deze normale lucht worden er ook potentieel toxische stoffen en micro-organismen,

Nadere informatie

Hilaire pathologie. 4.1 Inleiding Radiologische kenmerken Oefencasus 12

Hilaire pathologie. 4.1 Inleiding Radiologische kenmerken Oefencasus 12 1 Hilaire pathologie.1 Inleiding 2.2 Radiologische kenmerken 2.2.1 Hilaire lymfeklierzwellingen 2.2.2 Endobronchiale afwijkingen.3 Oefencasus 12 2 Hoofdstuk Hilaire pathologie. 1 Inleiding De hilus is

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Thrombo-embolie. Wouter Jacobs, longarts. John van Putten, longarts

Thrombo-embolie. Wouter Jacobs, longarts. John van Putten, longarts Thrombo-embolie Wouter Jacobs, longarts John van Putten, longarts Patiënt 1 53 jarige man Voorgeschiedenis 1968 appendectomie Dec 2011 pijnlijke rechter voet waarvoor strassburger sok Anamnese 3 weken

Nadere informatie

Pancreaspathologie: als een klein verscholen orgaan zich van zijn slechtste kant laat zien

Pancreaspathologie: als een klein verscholen orgaan zich van zijn slechtste kant laat zien Pancreaspathologie: als een klein verscholen orgaan zich van zijn slechtste kant laat zien Erwin van Geenen, Maag-Darm-Lever-arts Marion van der Kolk, Chirurg Pancreas Centrum Oost Nederland Nijmegen Het

Nadere informatie

Kenmerken Overervingspatroon: Autosomaal dominant, penetrantie vrijwel 100%

Kenmerken Overervingspatroon: Autosomaal dominant, penetrantie vrijwel 100% 6. PTEN Hamartoom Tumor Syndroom (PHTS) Voorheen Cowden syndroom en Bannayan-Riley-Ruvalcaba syndroom (BRRS) Richtlijn 2015 Diagnostische criteria Vaststelling van een mutatie in het PTEN-gen Daarnaast

Nadere informatie

Programma RIOG reumatologie d.d. 23 november 2005

Programma RIOG reumatologie d.d. 23 november 2005 Programma RIOG reumatologie d.d. 23 november 2005 Programmacommissie: Organisatie: B.A.C. Dijkmans en A.E. Voskuyl P.W.B. Nanayakkara Voordrachten Doel: onderwijs en state of the art Voorzitter B.A.C.

Nadere informatie

Er zijn chromosomale veranderingen aangetoond in de cellen van de teelbaltumor. Er bestaat ook een familiale voorgeschiktheid.

Er zijn chromosomale veranderingen aangetoond in de cellen van de teelbaltumor. Er bestaat ook een familiale voorgeschiktheid. Teelbalkanker Auteur: Dr. Guy Boeckx Testistumor of teelbalkanker is een kwaadaardig letsel van de teelbal. Deze tumor komt frequent voor (3-6 nieuwe gevallen per 100.000 mannen per jaar). In minder dan

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Chronische diarree is een verandering in de frequentie, consistentie, of het volume van de stoelgang (ontlasting) voor meer

Nadere informatie

Red Man Syndroom bij vancomycine. Emmy Janssen, 5 maart 2019

Red Man Syndroom bij vancomycine. Emmy Janssen, 5 maart 2019 Red Man Syndroom bij vancomycine Emmy Janssen, 5 maart 2019 Vancomycine Glycopeptide-antibioticum, sinds 1958 Remt bacteriële celwandsynthese Tast permeabiliteit celmembraan aan Blokkeert RNA synthese

Nadere informatie

Behandeling thoraxtrauma in het ziekenhuis. Pieter Hoogland AIOS chirurgie

Behandeling thoraxtrauma in het ziekenhuis. Pieter Hoogland AIOS chirurgie 12-12-2018 Behandeling thoraxtrauma in het ziekenhuis Pieter Hoogland AIOS chirurgie Disclosure belangenverstrengeling voor de sprekers van de scholingsavond (Potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Acute Pancreatitis. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Acute Pancreatitis 1 Acute Pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Ligging en functie van de alvleesklier De alvleesklier (het pancreas) is een orgaan dat dwars

Nadere informatie

chronische alvleesklierontsteking

chronische alvleesklierontsteking patiënteninformatie chronische alvleesklierontsteking U heeft last van een terugkerende ontsteking van de alvleesklier. We noemen dit een chronische alvleesklierontsteking. Wat is een chronische alvleesklierontsteking?

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen S. Boerman. Geen (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen S. Boerman. Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen S. Boerman Geen (potentiële) belangenverstrengeling Hemofagocytair syndroom klinische presentatie, behandeling en complicaties S. Boerman, AIOS St

Nadere informatie

baarmoederhalskanker-pid-h2-baarmoederhalskanker-enonderzoeken/

baarmoederhalskanker-pid-h2-baarmoederhalskanker-enonderzoeken/ https://www.isala.nl/patientenfolders/7210- baarmoederhalskanker-pid-h2-baarmoederhalskanker-enonderzoeken/ Baarmoederhalskanker (PID): H2 Baarmoederhalskanker en onderzoeken Kanker is een verzamelnaam

Nadere informatie

CHIRURGIE. Blindedarmontsteking. Appendicitis

CHIRURGIE. Blindedarmontsteking. Appendicitis CHIRURGIE Blindedarmontsteking Appendicitis Blindedarmontsteking In deze folder kunt u lezen wat een blindedarmontsteking is, wat de klachten zijn en hoe de behandeling verloopt. Het is goed u te realiseren

Nadere informatie

Klinisch vroeg-stadium ovariumcarcinoom: belang van een adequate lymfkliersampling

Klinisch vroeg-stadium ovariumcarcinoom: belang van een adequate lymfkliersampling Klinisch vroeg-stadium ovariumcarcinoom: belang van een adequate lymfkliersampling Prof. dr. Roy Kruitwagen Symposium Het ovariumcarcinoom Oncologiecentrum Maastricht UMC + 10 november 2016 Disclosure

Nadere informatie

BAARMOEDERHALSKANKER Wat u moet weten over baarmoederhalskanker

BAARMOEDERHALSKANKER Wat u moet weten over baarmoederhalskanker 2007 VAC 47 VU : GlaxoSmithKline, Rue du Tilleul 13, 1332 Genval BAARMOEDERHALSKANKER Wat u moet weten over baarmoederhalskanker Wenst U hierover meer te weten, contacteer Uw arts of surf naar : BAARMOEDERHALSKANKER

Nadere informatie

acute blindedarmontsteking

acute blindedarmontsteking acute blindedarmontsteking De arts heeft vastgesteld dat u een acute blindedarmontsteking heeft. Een andere naam hiervoor is appendicitis acuta. Wat is een blindedarmontsteking? Hoe verloopt een operatie?

Nadere informatie

Summary Samenvatting. Chapter 9

Summary Samenvatting. Chapter 9 Summary Samenvatting Chapter 9 Chapter 9 Summary In this thesis we describe the clinical spectrum of Enterovirus (EV) and Human Parechovirus (HPeV) infection in children, with the focus on clinical symptoms,

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

P a n c r e a t i t i s

P a n c r e a t i t i s P a n c r e a t i t i s Deze folder geeft u informatie over een acute ontsteking van de alvleesklier (acute pancreatitis) en de behandelingsmogelijkheden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Behandeling kalkafzetting in de schouder

Behandeling kalkafzetting in de schouder Behandeling kalkafzetting in de schouder Barbotage tendinosis calcarea Ziekenhuis Gelderse Vallei In overleg met uw behandelend arts heeft u een verwijzing gekregen voor een behandeling van uw schouderklachten

Nadere informatie

Al Dan Niet Beelvormend Onderzoek Bij Vermoeden Van Appendicitis Acuta

Al Dan Niet Beelvormend Onderzoek Bij Vermoeden Van Appendicitis Acuta Al Dan Niet Beelvormend Onderzoek Bij Vermoeden Van Appendicitis Acuta 8 De patiënt kan zelf zeggen: ik wil niet onder het mes zonder eerst een echo en als die niet duidelijk is een CT-scan. Ook als de

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/44702 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Von Bartheld, M.B. Title: Advancements in pulmonary endosonography : the new standard

Nadere informatie

Betreft: kinderen (1 tot 3 maanden) met koorts, verdacht van een infectie, met uitsluiting van de gehospitaliseerde neonaat.

Betreft: kinderen (1 tot 3 maanden) met koorts, verdacht van een infectie, met uitsluiting van de gehospitaliseerde neonaat. Koorts bij kinderen van 1 tot 3 maanden (28 dagen tot en met 12 weken) (n.a.v. Richtlijn koorts bij kinderen NVK aangepast voor Medisch Centrum Alkmaar) Betreft: kinderen (1 tot 3 maanden) met koorts,

Nadere informatie

Van sepsis tot orgaanfalen

Van sepsis tot orgaanfalen Van sepsis tot orgaanfalen Hoe een infectie uit de hand kan lopen in neutropene patiënten 21 januari 2015 J.C. Regelink, internist hematoloog 4 th Nursing Symposoim Inhoud Historie Begrippen Sepis en orgaanfalen

Nadere informatie

Mammadiagnostiek: integratie pathologie en radiologie

Mammadiagnostiek: integratie pathologie en radiologie Klinische les Mammadiagnostiek: integratie pathologie en radiologie Harmien M. Zonderland, Marc J. van de Vijver en Mike Visser Academisch Medisch Centrum, Amsterdam. Afd. Radiologie: dr. H.M. Zonderland,

Nadere informatie

Mamma diagnostiek: Een paar dilemma s in de spreekkamer

Mamma diagnostiek: Een paar dilemma s in de spreekkamer Mamma diagnostiek: Een paar dilemma s in de spreekkamer Hier gaat het om u. J. Journee / E. Bakker Een paar dilemma s in de spreekkamer Dense mammae, wat moet/kun je daar mee? Is een MRI niet beter? Mamma

Nadere informatie

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het?

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? Oncologie/0145 1 Deze informatiebrochure is voor personen met een weke delen sarcoom en alle anderen die hier heel dichtbij betrokken zijn: familie, vrienden We geven

Nadere informatie