Nijverheidsstatistiek Struve en Bekaar

Transcriptie

1 Nijverheidsstatistiek Struve en Bekaar Nederlandsch Economisch-Historisch Archief (NEHA) Cruquiusweg AT Amsterdam Nederland hdl:10622/arch03875 IISG Amsterdam 2015

2 Inhoudsopgave Nijverheidsstatistiek Struve en Bekaar... 3 Archiefvorming...3 Inhoud en structuur...3 Raadpleging en gebruik...4 Verwant materiaal... 4 Bijlagen...4 Nederlandsch Economisch-Historisch Archief (NEHA) 2

3 Nijverheidsstatistiek Struve en Bekaar Archiefnummer ARCH03875 Archiefvormer Nijverheidsstatistiek Struve en Bekaar Periode Omvang 0.30 m. Taal lijst Dutch Taal materiaal Dutch Archiefvorming Geschiedenis Op aandrang van de Tweede Kamer werd in 1887 besloten tot een landelijk onderzoek naar fabrieken en werkplaatsen. De organisatie van deze nijverheidsstatistiek kwam in handen van de ingenieurs H.W.E. Struve en A.A. Bekaar. Het onderzoek strekte zich uit over heel Nederland, behoudens Tilburg en Limburg waarover al in 1887 door een enquetecommissie uit de Tweede Kamer uitgebreid verslag was gedaan. In totaal werden van 3043 fabrieken gegevens bijeengebracht over de aard van het bedrijf, personeelsbezetting, mechanisering, arbeidsomstandigheden, veiligheids- en gezondheidsrisico's alsmede sociale maatregelen betreffende verzekeringen en huisvesting. De nijverheidsstatistiek van Struve en Bekaar was het eerste volledige onderzoek naar de Nederlandse industrie waarbij gegevens systematisch werden verzameld en gecontroleerd. De conclusies van het onderzoek werden per provincie schematisch in registers verwerkt. De bedrijven werden ingedeeld in zestien groepen. Inhoud en structuur Inhoud Systematische indeling: I. Economisch denken en verslaggeving; Statistiek In de Bijzondere collecties van het NEHA bevindt zich een kopie van de Nijverheidsstatistiek van Struve en Bekaar (Zeven groot formaat mappen met statistieken per provincie.) Het origineel bevindt zich in het Nationaal Archief te 's-gravenhage. Georg Reudink heeft de gegevens uit deze enquete in 1994/1995 in een database ondergebracht. De gegevens uit deze database zijn per provincie als Excel datafile beschikbaar. (Bijzondere Collecties 375) Datafiles (in Excel): 1 = Friesland 2 = Groningen 3 = Drenthe 4 = Overijssel 5 = Gelderland 6 = Noord-Holland 7 = Zuid-Holland 8 = Utrecht 9 = Zeeland 10 = Noord-Brabant Onderwerpen Geografische namen Nederlandsch Economisch-Historisch Archief (NEHA) 3

4 Netherlands Raadpleging en gebruik Raadpleging Vrij Aanbevolen citeerwijze Nijverheidsstatistiek Struve en Bekaar, inventory number..., International Institute of Social History, Amsterdam Verwant materiaal Bewaarplaats originelen Nationaal Archief te 's-gravenhage Bijlagen Inleiding door H.W.E. Struve Bij Koninklijk Besluit van 20 februari 1888 No. 2 werd de ondergetekende, toenmalig ingenieur van het stoomwezen te Amsterdam, en de heer Bekaar, ingenieur van den waterstaat te Maastricht, met ingang van 1 maart 1888 belast met het verzamelen van gegevens voor een nijverheidsstatistiek. Door Zijne Excellentie den minister van waterstaat, handel en nijverheid werd bepaald dat de gegevens zooveel mogelijk door persoonlijk onderzoek moesten worden verzameld van die fabrieken en werkplaatsen waarvan hun de opgaven gewenscht voorkwam, bij voorkeur echter van die waar in een besloten ruimte meer dan 10 personen werkzaam waren en van die waar een krachtwerktuig werd gebezigd. Aangezien van de nijverheidsinrichtingen in Limburg en in de gemeente Tilburg zulke statistieke gegevens waren verzameld, werden deze uitgesloten. Tengevolge van deze lastgeving bezochten de heer Bekaar en de ondergetekende gezamenlijk al de daarvoor in aanmerking komende fabrieken en werkplaatsen te Leiden. De heer Bekaar bezocht vervolgens de eenige fabrieken enz. in Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant en een gedeelte van Utrecht, terwijl de ondergetekende de fabrieken en werkplaatsen bezocht in de provincien Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Noord-Holland en dat gedeelte van Utrecht dat niet was afgedaan. In het begin van 1890 was het bezoek der fabrieken nagenoeg ge indigd. In het geheel werden 3053 inrichtingen bezocht. [De database bevat in feite gegevens over 3043 fabrieken - De Bewerker]. Bij Koninklijk Besluit van 23 januari 1890 Art. Nr. 20 werd de heer Bekaar met ingang van 1 februari en de ondergetekende met ingang den 1e maart ontheven van de hun opgedragen taak. Het bezoek der fabrieken en werkplaatsen stuitte op geenerlei bezwaar; op zeer groote uitzondering na werden overal de gevraagde inlichtingen gereedelijk verstrekt. Eenige der Nederlandsch Economisch-Historisch Archief (NEHA) 4

5 gegevens werden echter verstrekt onder geheimhouding en de strikte bepaling dat hiervan geen ander dan een ambtelijk gebruik mocht worden gemaakt. Moeilijk was het soms in de groote steden juiste opgaven te verkrijgen van de fabrieken en werkplaatsen, die voor het bezoek in aanmerking kwamen. Voorts moet nog opgemerkt worden dat naderhand met de bepaling, om bij voorkeur te bezoeken bedrijven waar in besloten ruimte wordt gewerkt, de bedrijven die in de open lucht worden uitgeoefend, zoals steek-, pannen- en de bouwbedrijven enz., slechts voor een klein gedeelte zijn bezocht; dat in de bouwbedrijven bij timmerlieden, metselaars, schilders enz. veelal geen 10 personen vereist in de werkplaatsen werkzaam en van deze bedrijven dus maar weinigen bezocht zijn; dat inzonderheid in de groote steden, bij gebrek aan juiste opgaven, wellicht eenige inrichtingen die in de termen vielen niet zijn bezocht en dat de gegevene in de loop van 2 jaren zijn verzameld. Haarlem, november De inspecteur van den arbeid in de 3e arbeidsinspectie [w.g.] H.W.E. Struve. Nederlandsch Economisch-Historisch Archief (NEHA) 5