DEONTOLOGISCHE CODE VOOR OCMW MANDATARISSEN

Transcriptie

1 DEONTOLOGISCHE CODE VOOR OCMW MANDATARISSEN januari

2 INHOUDSOPGAVE I. Het statuut van de code 3 II. Respect voor de bestaande wettelijke regels 4 II.1 Fraude diefstal en omkoping 4 II.2 Belangenconflicten 4 II.3 Geheimhoudingsplicht 5 II.4 Ongewenst seksueel gedrag 6 III. Aanvullende gedragsregels 7 III.1 Algemeen belang 7 III.2 Onafhankelijkheid en sociaal netwerk 7 III.3 De A-waarden 7 III.3.1 Klantgerichtheid 8 III.3.2 Integriteit 9 III.3.3 Diversiteit 9 III.3.4 Kostenbewustzijn 9 III.3.5 Samenwerken 9 IV Naleving van deze gedragscode 10 2

3 I. Het statuut van de code De deontologische code is het geheel van beginselen, gedragsregels en gebruiken die de OCMW-raadsleden als leidraad nemen bij het uitoefenen van hun mandaat. Deze code is eveneens van toepassing op de medewerkers of derden die in opdracht van de OCMW-raad handelen. OCMW-raadsleden die een ander openbaar mandaat bekleden houden zich aan de deontologische code voor al hun dienstverlenende activiteiten, ook als zij die uitoefenen uit hoofde van hun ander mandaat. De OCMW-raadsleden moeten erover waken dat zij, ook buiten hun politieke activiteiten en in het licht van deze code, geen dienstverlenende activiteiten ontplooien die de eer en waardigheid van hun mandaat schaden. 3

4 II. Respect voor de bestaande wettelijke regels In de bestaande wetgeving zijn reeds heel wat deontologische regels opgenomen. Deze wettelijke regels geven richtlijnen hoe de mandatarissen zich in bepaalde situaties moeten gedragen. De politieke mandatarissen engageren zich om de bestaande wettelijke regels die deontologische plichten vastleggen ten volle te respecteren. II.1 Fraude diefstal en omkoping Het strafrecht verbiedt fraude, diefstal en omkoping. Fraude en corruptie kunnen grote schade toebrengen aan het OCMW Antwerpen aan haar financiële belang, aan haar imago en aan de democratie. Mandatarissen zijn onkreukbaar. Zij zijn niet uit op enig persoonlijk gewin, anders dan het verwerven en in stand houden van politiek draagvlak en het vertrouwen van kiezers. Zij weigeren elke materiële of geldelijke tegenprestatie voor hun dienstbetoon en zij vragen er niet om. Mandatarissen bestrijden fraude en corruptie met alle mogelijke middelen. Ze zijn alert als er mogelijkheden voor fraude en corruptie ontstaan en ze geven vermoedens of constateringen van fraude en corruptie onmiddellijk door aan de voorzitter, de procureur des Konings of aan het Bureau voor Integriteit. II.2 Belangenconflicten Om te vermijden dat de persoonlijke belangen van een raadslid in conflict zouden komen met de belangen van het OCMW, gelden een aantal verbodsbepalingen. Ingevolge art.37 OCMW-decreet mogen de raadsleden niet aanwezig zijn bij de bespreking of beslissing over punten waarbij zij, persoonlijk of als zaakgelastigde, rechtstreeks belang hebben. Dit geldt ook wanneer hun bloed- of aanverwanten tot en met de vierde graad belang hebben. Voor benoemingen of tuchtmaatregelen geldt het verbod maar tot en met de tweede graad. Staat er zo n punt op de agenda, dan moet het raadslid de zaal verlaten. Als het om een punt in de openbare zitting gaat, kan het raadslid plaatsnemen in het publiek. Raadsleden en personen die de vergaderingen van de raad mogen bijwonen, mogen ook geen rechtstreekse of onrechtstreekse partij zijn bij een overeenkomst, aanbesteding, levering, verkoop of aankoop voor het OCMW. Dit verbod is ook van toepassing als het raadslid vennoot, zaakvoerder, beheerder of lasthebber is en het geldt ook voor de overheidsopdrachtenvoor aanneming van werken, leveringen en diensten. Overeenkomsten en dergelijke die gesloten zijn vóór de benoeming van het raadslid, kunnen wel gewoon worden uitgevoerd. 4

5 Is een raadslid advocaat, notaris, zaakwaarnemer of deskundige, dan zal het geen belangen mogen verdedigen die strijdig zijn met die van het OCMW. Hoewel een raadslid net als iedereen via schriftelijke volmacht een echte hulpvraag kan stellen namens een hulpvrager, is dit om deontologische redenen niet aangewezen. Een raadslid moet immers in alle objectiviteit over een dossier kunnen beslissen. Als hij als vertrouwenspersoon optreedt, is hij niet langer objectief en kan hij/zij niet deelnemen aan de bespreking en stemming over een dossier. II.3 Geheimhoudingsplicht Volgens artikel 458 van het Strafwetboek zijn alle personen die uit hoofde van hun staat of beroep kennis dragen van geheimen die hun zijn toevertrouwd en deze bekendmaken, strafbaar. Volgens artikel 40 4 van het OCMW-decreet zijn de leden van de OCMW-raad verplicht tot geheimhouding. De geheimhoudingsplicht slaat op geheimen en niet op alle informatie : in de rechtsleer wordt dit begrip omschreven als 'de voor derden ongekende feiten waargenomen in de uitoefening van het beroep, welke van die aard kunnen zijn de eer, de eerbied, de goede naam van de hulpvrager aan te tasten of de feiten waarvan de hulpvrager het niet onthullen uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft gevraagd.' Elk woord heeft zijn belang in deze omschrijving. Er mogen geen gegevens openbaar worden gemaakt die van aard kunnen zijn de eer, de eerbied, of de goede naam van de hulpvrager aan te tasten. Informatie die bij wet of andere regelgeving geheim zijn houden de mandatarissen dan ook geheim voor iedereen die er geen kennis van mag nemen; ook nadat hun mandaat afgelopen is. De raadsleden kunnen communiceren over openbare informatie : over de algemene visie van het OCMW, over de algemene beleidsbeslissingen en over beslissingen die niets met de individuele dossiers te maken hebben. Enkel over het gevoerde debat en over het stemgedrag mogen de raadsleden niets zeggen. De inhoud van het debat tijdens de vergadering en het stemgedrag mag niet worden bekendgemaakt, maar de beslissing zelf wel. Het is tegen de regels indien raadsleden de betrokkene mededelen dat ze zijn of haar steunaanvraag hebben gesteund. 5

6 Mandatarissen kunnen vrijelijk informatie van burgers krijgen en aan het OCMW-bestuur doorgeven, of openbare informatie van en over het OCMW aan burgers verstrekken. Mandatarissen kunnen burgers doorverwijzen naar de juiste instanties bij het OCMWbestuur en hen raad geven. Ze kunnen burgers helpen bij de administratieve aspecten van hun zaken. Ze kunnen ook klachten van burgers ontvangen. Het OCMW Antwerpen beschikt over een aantal diensten en maakt gebruik van procedures om burgers van informatie te voorzien, burgers te helpen met indiening en behandeling van hun dossiers en klachten van burgers in ontvangst te nemen en erop te reageren. Mandatarissen verwijzen de burgers die zich tot hen wenden, naar deze diensten en lichten hen in over de procedures. Ze kunnen voorafgaand aan hun advies aan de burger, eerst zelf informatie inwinnen over de algemene gang van zaken. II.4 Ongewenst seksueel gedrag Mandatarissen onthouden zich bij hun contacten met elkaar, met burgers of ambtenaren van ongewenst seksueel gedrag. 6

7 III. Aanvullende gedragsregels Omdat er naast de wettelijke verplichtingen andere gevallen denkbaar zijn waar, alhoewel er strikt juridisch gezien geen bezwaren zijn, het optreden van mandatarissen toch vragen kan oproepen worden er in de code aanvullende gedragsregels opgenomen. III.1 Algemeen belang Ook voor mandatarissen is het algemeen belang belangrijker dan het particuliere belang van wie dan ook. De eer en waardigheid van het mandaat komen in het gedrang als een mandataris handelt in strijd met het algemeen belang en als hij of zij zichzelf of een ander persoonlijk voordeel wil toekennen ten koste van het algemeen belang. Ook buiten hun politieke activiteiten houden mandatarissen rekening met de eer en waardigheid van hun mandaat. III.2 Onafhankelijkheid en sociaal netwerk Mandatarissen beschikken normaal over een goed netwerk dat hen ondersteunt bij de uitoefening van hun mandaat. Contacten met burgers, bedrijven, verenigingen en instellingen zijn van groot belang voor het OCMW-bestuur. Mandatarissen zijn geheel vrij om zich in hun netwerken te bewegen en deel te nemen aan alle sociale activiteiten naar hun keuze. Mandatarissen zijn er zich van bewust dat het aannemen van geschenken van derden, of van uitnodigingen voor bijzondere gebeurtenissen, de schijn van partijdigheid kan wekken en zij doen er alles aan om die schijn weg te nemen of te voorkomen. Mandatarissen aanvaarden geschenken alleen onder strikte voorwaarden: ze gebeuren in het openbaar, ze vertegenwoordigen een geringe materiële waarde en ze verplichten hen tot geen enkele gunst of wederdienst. Mandatarissen die namens het OCMW optreden, in enigerlei bestuurlijke functie, kunnen aan derden geschenken geven of derden voor activiteiten uitnodigen, mits hierbij elke schijn van partijdigheid of belangenvermenging wordt vermeden. Mandatarissen kunnen individueel of als lid van een delegatie officiële buitenlandse werkbezoeken afleggen. Wie deze kosten ook draagt, het werkbezoek wordt altijd eerst in de Raad voor Maatschappelijk Welzijn besproken en goedgekeurd. De deelnemende mandatarissen brengen verslag uit van een dergelijk bezoek. III.3 De A-waarden Samen bouwen aan een betere stad is een opdracht die niet alleen voor alle OCMWmedewerkers van toepassing is, maar ook voor de OCMW-raadsleden. En samen bouwen, dat doen de Stad en het OCMW aan de hand van 5 belangrijke waarden: diversiteit, integriteit, klantgerichtheid, kostenbewustzijn en samenwerken. 7

8 III.3.1 Klantgerichtheid De raadsleden helpen klanten of burgers op een vriendelijke en passende wijze voort. De raadsleden beluisteren de medewerkers of de klant met de nodige aandacht. De raadsleden zijn beleefd en respectvol in de dagelijkse omgang met de medewerkers en de klanten. De horing van de klant gebeuren op serene en respectvolle wijze : de klant krijgt de kans zich te verdedigen, de mandatarissen onderbreken elkaar niet en voeren pas onderling de discussie als de klant de vergadering verlaten heeft. III.3.2 Integriteit Bestuurlijke integriteit is de mate waarin bestuurders zich in hun contacten en hun functioneren oprecht, onkreukbaar en rechtschapen gedragen. Bestuurlijke integriteit duidt op handelen in overeenstemming met geschreven en ongeschreven waarden en normen die uitdrukking geven aan begrippen als rechtschapenheid, onkreukbaarheid, zorgvuldigheid, zuiverheid van oogmerk, betrouwbaarheid, geloofwaardigheid, loyauteit, objectiviteit en rechtvaardigheid. De mandatarissen handelen op een correcte integere manier in situaties waar geen eenduidige regelgeving bestaat. Voor wervende teksten over hun dienstverlenende activiteiten gebruiken mandatarissen hun eigen politieke communicatiemiddelen; het past niet dat personeelsleden en raadsleden, voor de verspreiding van hun politieke ideeën, gebruik maken van het interne elektronische OCMW-netwerk en de werkadressen van het personeel. De mandatarissen behandelen vertrouwelijke informatie op een correcte manier. De mandatarissen respecteren de eigendommen van de organisatie. De mandatarissen spreken collega's aan wanneer ze zich niet integer gedragen en melden dit aan de vertegenwoordiger van de fractie, de voorzitter of het integriteitbureau van de stad Antwerpen. Elke vorm van rechtstreekse dienstverlening, informatiebemiddeling of doorverwijzing gebeurt zonder enige materiële of geldelijke tegenprestatie van welke aard ook en mag geen vorm van cliëntenwerving inhouden. 8

9 Mandatarissen vermijden elke schijn van particuliere begunstiging. Zij onthouden zich van tussenkomsten ten bate van particuliere belangen in individuele dossiers bij het bestuur, het gerecht of de politie; zulke tussenkomsten zijn verboden. Bijgevolg wekken ze ook niet de indruk dat een goede afloop van een individueel dossier aan hun tussenkomst te danken zou zijn. Ze laten de mededeling aan de belanghebbende over de uitkomst van een behandeling over aan het OCMW-bestuur. Tussenkomsten ten bate van sollicitanten bij diensten of afdelingen van het OCMW, of ten bate van promoties van ambtenaren, zijn niet toegestaan. Mandatarissen wijzen geïnteresseerde personen op de juiste procedures of diensten. III.3.3 Diversiteit De mandatarissen moeten op dezelfde gewetensvolle manier ten dienste staan van alle burgers die op hun dienstverlening een beroep doen, zonder onderscheid van geslacht, ras, huidskleur, afstamming, sociale stand, nationaliteit, filosofische overtuiging, seksuele geaardheid, partijvoorkeur of persoonlijke gevoelens jegens hen. De mandatarissen aanvaarden de diversiteit bij de klanten/collega s/burgers. Zij behandelen klanten/collega's/burgers met respect ongeacht hun herkomst, opvattingen, achtergrond of positie. De mandatarissen zetten anderen aan om correct om te gaan met diversiteit. Zij stellen een voorbeeldgedrag : zij zetten hun respectvolle houding om in daden. III.3.4 Kostenbewustzijn Mandatarissen gebruiken middelen, materialen en faciliteiten die het OCMW hen ter beschikking stelt, alleen voor de uitoefening van hun mandaat. Ze springen hier zuinig mee om. Ze verantwoorden ook alle voor rekening van het OCMW Antwerpen gemaakte kosten. De mandatarissen zijn altijd stipt op tijd op de vergaderingen. III.3.5 Samenwerken Een raadslid heeft een belangrijke rol in de ondersteuning van de sociale dienst in het algemeen en de maatschappelijk werker in het bijzonder. De raad zet de hoofdlijnen voor dienstverlening uit en de sociale dienst moet hierbinnen opereren, maar de mandatarissen moeten evenveel belang hechten aan de adviezen van de maatschappelijk werkers. Wordt een raadslid aangesproken door personen in nood, dan moet het hen zeker helpen de weg te vinden naar het OCMW. Het raadslid heeft echter geen bevoegdheid om hun dossier van nabij op te volgen, aanwezig te zijn tijdens de gesprekken of de maatschappelijk werker instructies te geven. Met vragen kunnen raadsleden bij de secretaris terecht. Krachtens artikel 40 van het OCMW-decreet hebben de raadsleden het recht van inzage in alle dossiers, stukken en akten die het bestuur van het OCMW betreffen. 9

10 De leden van de raad voor maatschappelijk welzijn kunnen, behalve voor de dossiers die betrekking hebben op de persoonlijke levenssfeer van cliënten van het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn of hun onderhoudsplichtigen, een afschrift verkrijgen van die dossiers, stukken en akten. Een raadslid dient een vraag om inzage of een vraag om een bezoek aan de OCMW-diensten of aan de instellingen te brengen, aan de secretaris te richten. De secretaris kan deze vraag voor verder gevolg doorsturen naar de leidinggevende ambtenaar van de dienst of van de instelling. Mandatarissen kunnen bij de uitoefening van hun mandaat kennis krijgen van vertrouwelijke informatie. Die vertrouwelijke informatie kan voor anderen een grote waarde hebben. Mandatarissen verstrekken vertrouwelijke informatie waardevol of niet - nooit aan anderen zolang het OCMW-bestuur die nog niet officieel openbaar heeft gemaakt. 10

11 IV Naleving van deze gedragscode Als een raadslid een verbodsbepaling omzeilt, kan het gesanctioneerd worden als dit zo geregeld is in de deontologische code. De stad Antwerpen heeft een deontologische commissie opgericht die, onder meer, waakt over de naleving van deze gedragscode. De deontologische commissie wordt bijgestaan door het Bureau voor Integriteit. Mandatarissen, ambtenaren of andere personen die geconfronteerd worden met een inmenging van een mandataris of derde die zij in strijd achten met deze deontologische code of die een vermoedelijke of evidente inbreuk op deze gedragscode vaststellen, worden verzocht om hiervan binnen de tien dagen melding te maken bij de secretaris. Kopie van de melding wordt onverwijld ter kennis gebracht van het betrokken raadslid en zijn fractievoorzitter. Anonieme klachten zijn onontvankelijk. De OCMW-secretaris legt de in het vorige lid omschreven klachten voor aan de deontologische commissie van de Stad Antwerpen binnen de dertig dagen na ontvangst. De commissie onderzoekt die meldingen op hun gegrondheid. Daarbij moet het recht van verdediging van het betrokken raadslid worden gevrijwaard. Uitspraak moet geschieden binnen dertig dagan na ontvangst. De termijnen in dit artikel worden verdubbeld in vakantieperiodes. Als de commissie een inbreuk op de deontologische codes vaststelt, dan zal zij een blaam leggen op de betrokken mandataris. 11